Friday, May 29, 2020

ေတာၾကက္ခ်ဥ္စပ္ဟင္း - သက္သတ္လြတ္ခရမ္းသီးေပါင္း - ဝက္ေပါင္သားႏွမ္းကပ္ေၾကာ္ - င႐ုတ္သီးဆားေထာင္း

တောကြက်ချဉ်စပ်ဟင်း
---------------------------


ကြက်ဘူးသီးချဉ်စပ်၊ တောကြက်ချဉ်စပ်ဟင်းတွေက စားသောက်ဆိုင် တော်တော်များရဲ့ မီနူးမှာ တွေ့နေရပြီး လူအများကြိုက်နှစ်သက်တဲ့ ဟင်းတစ်ခွက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ပါဝင်ပစ္စည်းများ

မြန်မာကြက်  –  ၄၅၀ ဂရမ် (အတုံးသေးသေးတုံးထားပါ)

နနွင်းမှုန့်  –  လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁/၂ ဇွန်း

ဆား  –  လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁ ဇွန်း

အသားမှုန့်  –  လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁ ဇွန်း

ကြက်သွန်နီ  –  ၁ဝဝ ဂရမ် (ပါးပါးလှီးထားပါ)

ရေ  –  ၁ လီတာ

ငရုတ်သီးစိမ်း  –  ၂၀ ဂရမ် (ထောင်းပါ)

ကြက်သွန်ဖြူ  –  ၈၀ ဂရမ် (ထောင်းပါ)

ငရုတ်ကောင်းစေ့အမည်း  –  လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁ ဇွန်း

ချဉ်စော်ခါးသီးခြောက်  –  ၃ ဖတ် (ရေစိမ်ထားပါ)

ရှမ်းနံနံ  –  ၃ ပင်

ပြုလုပ်နည်း

၁။       ကြက်သားကို ဆား၊ နနွင်းမှုန့်၊ အသားမှုန့်တို့နှင့် နယ်ထားပါ။

၂။       ငရုတ်သီးစိမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူနှင့် ငရုတ်ကောင်းစေ့တို့ကို ရောပြီး ထောင်းထားပါ။

၃။       ပြီးလျှင် ဆီအိုးတည်၍ ကြက်သွန်နီထည့်ပြီး ဆီသတ်ပါ။

၄။       အနံ့မွှေးလာသည်နှင့် ထောင်းထားတဲ့ ငရုတ်သီးစိမ်းနှင့် ကြက်သွန်ဖြူအရောကို ထည့်ပြီး ဆီသတ်ပါ။

၅။       ပြီးလျှင် ကြက်သားကို ထည့်ပြီး မွှေပါ။

၆။       ကြက်သားအသားတင်းသည်နှင့် ရေထည့်ပါ။ ရေဆူသည်နှင့် ချဉ်စော်ခါးသီးခြောက် ထည့်ပြီး ကြက်သားနူးသည်အထိ ချက်ပါ။

၇။       ကြက်သားနူးလျှင် ရှမ်းနံနံကို ပါးပါးလှီးထည့်ပါ။ ပြီးလျှင် တောကြက်ချဉ်စပ်ဟင်း အဆင်သင့်ဖြစ်ပါပြီ။
-------------------------------------
Myint Oo Tha


သက်သတ်လွတ်ခရမ်းသီးပေါင်း
-------------------------------------


ပါဝင်ပစ္စည်းများ

ခရမ်းသီး (အလုံးကြီး)  –  ၁ လုံး

မှို (ပြုတ်ပြီး)  –  ၅ ပွင့်

ကြက်သွန်နီ –  ၁ လုံး

ကြက်သွန်ဖြူ  –  ၄ မြွှာ

ငရုတ်သီး (နီ/စိမ်း)  –  ၄ တောင့်

ကြက်သွန်မြိတ်  –  အနည်းငယ်

ပဲငံပြာရည် (အကြည်)  –  စားပွဲဇွန်း ၁ ဇွန်း

ပဲငံပြာရည် (အနောက်)  –  လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁ ဇွန်း

ဆား  –  အနည်းငယ်

ငရုတ်ကောင်းမှုန့်  –  အနည်းငယ်

နှမ်းဆီမွှေး  –  အနည်းငယ်

ပြုလုပ်နည်း

၁။       ခရမ်းသီးကို အကွင်းလိုက် မထူမပါး လှီးဖြတ်ထားပါ။

၂။       ဇလုံတစ်လုံးထဲ ကြက်သွန်ဖြူ/နီ (နုပ်နုပ်စဉ်း)၊ ငရုတ်သီး (တစ်ခြမ်းခြမ်း)၊ အရသာများ၊ ပဲငံပြာရည်များ၊ နှမ်းဆီမွှေးထည့်ပြီး အရသာပြုလုပ်ပေးပါ။

၃။       ပြီးလျှင် လှီးထားတဲ့ ခရမ်းသီး၊ မှိုတို့ပေါ်မှာ လောင်းထည့်ပြီး ၁၀ မိနစ်ခန့် ပေါင်းပါ။

၄။       ခရမ်းသီးနူးပြီး အရသာလည်း အနေတော်ဖြစ်ပြီဆိုလျှင် ပါးပါးလှီးထားတဲ့ ကြက်သွန်မြိတ်ကို ဖြူးထည့်ပြီး သုံးဆောင်နိုင်ပါပြီ။
-----------------------------------------
Eant Wint Htut


ဝက်ပေါင်သားနှမ်းကပ်ကြော်
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°


ဝက်ပေါင်သား.............၃ဝကျပ်သား
ချင်းကြီးကြီး................၁တက်
ကြက်သွန်ဖြူ............... ၅မွှာ
ဟင်းချက်ဝိုင်အရက်......၁ဇွန်း
ABCပဲငံပြာရည်အကျဲ.....၂ဇွန်း
ABCပဲငံပြာရည်အပျစ်.....ဇွန်းဝက်
နှမ်းလှော်........................၂ဇွန်း
ရွှေလိပ်ပြာအကြော်မှုန့်.....၃ဇွန်း
ငရုတ်ကောင်းမှုန့်..............အနည်းငယ်

ဝက်ပေါင်သားကိုခပ်ပြားပြားအမြှောင်းငယ်များအဖြစ်လှီးဖြတ်ပါ။

အသားထဲသို့ ချင်း+ကြက်သွန်ဖြူထောင်းအရည်၊ ဟင်းချက်ဝိုင်အရက်၊ ငရုတ်ကောင်းမှုန့်၊ ABC ပဲငံပြာရည်အကျဲ၊ အပျစ်၊ သကြား၊ အရသာမှုန့်နယ်ပြီးအနည်းဆုံး(၃)နာရီကြာခန့်အအေးခန်း(သို့)သာမန်အခန်းအပူချိန်မှာနှပ်ထားပါ။

နှပ်ထားချိန်ပြည့်သွားလျှင် ဒယ်အိုးတစ်လုံးမှာဆီများများကိုအပူပေးထားပါ။

အရာသာနှပ်ထားတဲ့အသားတွေထဲ ရွှေလိပ်ပြာအကြော်မှုန့်လေးကိုအသားမှာကပ်ရုံလေးထည့်နယ်ပါ။

နှမ်းလှော်တွေကို ပန်ကန်းပြားထဲဖြန့်ထည့်ထားပါ။

ပူနေတဲ့ဆီထဲသို့ စပါးလင်(သို့)ချင်းပါးပါးလှီး(၃)ပြားခန့်ထည့်ဆီသပ်ပါ။ဆီမွှေးစေရန်အတွက်သာဖြစ်ပါသည်။

အသားပြားလေးတွေကိုနှမ်းလှော်ကပ်၍
ဆီပူပူထဲထည့်ကြော်ပြီးရွှေညိုရောင်လေးရအောင်ကြော်ယူဆီစစ်ပါ။

ABC Chilli Sauce (သို့)ဘိတ်ချဉ်လေးဖြင့်တွဲဖက်သုံးဆောင်ပါ။

ငရုတ်သီးဆားထောင်း
🌶🌶🌶🌶🌶🌶🌶


ငရုတ်ခြောက်တောင့်…………၅ကျပ်သား
ကြက်သွန်ဖြူ……………………၁၅တက်
ရှမ်းနံနံ………………………….၁စည်း
မန်ကျည်းသီးမှည့်……………ကျပ်ဝိုင်းပြားခန့်

ငရုတ်သီးဆားထောင်းဖို့ အဓိကကျဆုံးနည်းစနစ်က ငရုတ်သီးလှော်ဖို့ပါ။

မီးရှိန်အေးအေး အနေအထားမှာ အိုးကင်းကို ပူနေအောင်တည်ထားပါ။

အညှာခြွေထားတဲ့ ငရုတ်သီးတွေကို ထည့်လှော်ပါ ။

အနည်းငယ်ခြောက်ပြီး ကြွပ်လာပြီဆိုရင် ဆီ(၁)ဇွန်းခန့်ကို အနည်းငယ်ချင်းစီ ဆမ်းထည့်ပေးပါ။

အနည်းဆုံး နာရီဝက် ခန့်အချိန်ယူပြီး မွှေး၊ကျွမ်းနေအောင် လှော်ပါ။

ထိုစဉ်အချိန်အတွင်း မန်ကျည်းမှည့်ရည်ကို ရေစိုရုံလောက်လေး ရေနွေး စိမ်ထားသလို ကြက်သွန်ဖြူကို ခွာပြီး ထောင်းရလွယ်အောင်လေး စိတ်လောက်လှီးပါ။

 ရှမ်းနံနံတွေကိုလည်း ပါးပါးလှီးပါ။

ငရုတ်ဆုံထဲမှာ ငရုတ်သီးကို ဆား၊ဟင်းခတ်မှုန့်နှင့် ဦးစွာစထောင်းပါ။

ကြက်သွန်ဖြူ ဖတ်လေးတွေကို အနည်းငယ် စီထည့်ရင်း ထောင်းသွားပါ။

ငရုတ်သီးနှင့် ကြက်သွန်ဖြူ တွေ ခွဲ ခြမ်းအဆင့်ကို ကျော်ပြီဆိုရင် မန်ကျည်းသီးမှည့် ပျစ်ခဲခဲကိုအဖတ်လေးတွေပါ ရောထည့်ထောင်းပါ။

စေးထွေးတဲ့ အနေအထား ရောက်ပြီဆိုရင် ပါးပါးရိတ်ရိတ်လှီးထားတဲ့ ရှမ်းနံနံလေးတွေ ထည့်ထောင်းပါ။

ပထမအစမှာတော့ ငရုတ်သီးက ပူစပ်ပူလောင်ပုံစံမျိုး အစပ်ပြင်းနေတယ်လို့ ထင်ရပေမယ့် ၂ရက်လောက် ကြာတဲ့အခါ အရသာနှပ်ပြီး ထောင်းထားတဲ့ ငရုတ်သီးဆားထောင်းပုံစံမျိုး ရရှိပါပြီ။

သီးသန့်ဇွန်းလေးနဲ့ပဲ သုံးမယ်ဆိုရင် ရေခဲသေတ္တာ ထဲထည့်စရာမလိုပဲ အနည်းဆုံး(၁)လခန့်
ထမင်းစားပွဲပေါ်မှာတင်ထားလို့ ရနိူင်ပါတယ်။

(Zawgyi)

ေတာၾကက္ခ်ဥ္စပ္ဟင္း
---------------------------


ၾကက္ဘူးသီးခ်ဥ္စပ္၊ ေတာၾကက္ခ်ဥ္စပ္ဟင္းေတြက စားေသာက္ဆိုင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားရဲ့ မီႏူးမွာ ေတြ႕ေနရၿပီး လူအမ်ားႀကိဳက္ႏွစ္သက္တဲ့ ဟင္းတစ္ခြက္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ပါဝင္ပစၥည္းမ်ား

ျမန္မာၾကက္  –  ၄၅၀ ဂရမ္ (အတုံးေသးေသးတုံးထားပါ)

နႏြင္းမွုန႔္  –  လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၁/၂ ဇြန္း

ဆား  –  လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၁ ဇြန္း

အသားမွုန႔္  –  လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၁ ဇြန္း

ၾကက္သြန္နီ  –  ၁၀ဝ ဂရမ္ (ပါးပါးလွီးထားပါ)

ေရ  –  ၁ လီတာ

င႐ုတ္သီးစိမ္း  –  ၂၀ ဂရမ္ (ေထာင္းပါ)

ၾကက္သြန္ျဖဴ  –  ၈၀ ဂရမ္ (ေထာင္းပါ)

င႐ုတ္ေကာင္းေစ့အမည္း  –  လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၁ ဇြန္း

ခ်ဥ္ေစာ္ခါးသီးေျခာက္  –  ၃ ဖတ္ (ေရစိမ္ထားပါ)

ရွမ္းနံနံ  –  ၃ ပင္

ျပဳလုပ္နည္း

၁။       ၾကက္သားကို ဆား၊ နႏြင္းမွုန႔္၊ အသားမွုန႔္တို့ႏွင့္ နယ္ထားပါ။

၂။       င႐ုတ္သီးစိမ္း၊ ၾကက္သြန္ျဖဴႏွင့္ င႐ုတ္ေကာင္းေစ့တို့ကို ေရာၿပီး ေထာင္းထားပါ။

၃။       ၿပီးလၽွင္ ဆီအိုးတည္၍ ၾကက္သြန္နီထည့္ၿပီး ဆီသတ္ပါ။

၄။       အနံ့ေမႊးလာသည္ႏွင့္ ေထာင္းထားတဲ့ င႐ုတ္သီးစိမ္းႏွင့္ ၾကက္သြန္ျဖဴအေရာကို ထည့္ၿပီး ဆီသတ္ပါ။

၅။       ၿပီးလၽွင္ ၾကက္သားကို ထည့္ၿပီး ေမႊပါ။

၆။       ၾကက္သားအသားတင္းသည္ႏွင့္ ေရထည့္ပါ။ ေရဆူသည္ႏွင့္ ခ်ဥ္ေစာ္ခါးသီးေျခာက္ ထည့္ၿပီး ၾကက္သားႏူးသည္အထိ ခ်က္ပါ။

၇။       ၾကက္သားႏူးလၽွင္ ရွမ္းနံနံကို ပါးပါးလွီးထည့္ပါ။ ၿပီးလၽွင္ ေတာၾကက္ခ်ဥ္စပ္ဟင္း အဆင္သင့္ျဖစ္ပါၿပီ။
-------------------------------------
Myint Oo Tha


သက္သတ္လြတ္ခရမ္းသီးေပါင္း
-------------------------------------
ပါဝင္ပစၥည္းမ်ား

ခရမ္းသီး (အလုံးႀကီး)  –  ၁ လုံး

မွို (ျပဳတ္ၿပီး)  –  ၅ ပြင့္

ၾကက္သြန္နီ –  ၁ လုံး

ၾကက္သြန္ျဖဴ  –  ၄ ႁမႊာ

င႐ုတ္သီး (နီ/စိမ္း)  –  ၄ ေတာင့္

ၾကက္သြန္ၿမိတ္  –  အနည္းငယ္

ပဲငံျပာရည္ (အၾကည္)  –  စားပြဲဇြန္း ၁ ဇြန္း

ပဲငံျပာရည္ (အေနာက္)  –  လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၁ ဇြန္း

ဆား  –  အနည္းငယ္

င႐ုတ္ေကာင္းမွုန႔္  –  အနည္းငယ္

ႏွမ္းဆီေမႊး  –  အနည္းငယ္

ျပဳလုပ္နည္း

၁။       ခရမ္းသီးကို အကြင္းလိုက္ မထူမပါး လွီးျဖတ္ထားပါ။

၂။       ဇလုံတစ္လုံးထဲ ၾကက္သြန္ျဖဴ/နီ (ႏုပ္ႏုပ္စဥ္း)၊ င႐ုတ္သီး (တစ္ျခမ္းျခမ္း)၊ အရသာမ်ား၊ ပဲငံျပာရည္မ်ား၊ ႏွမ္းဆီေမႊးထည့္ၿပီး အရသာျပဳလုပ္ေပးပါ။

၃။       ၿပီးလၽွင္ လွီးထားတဲ့ ခရမ္းသီး၊ မွိုတို့ေပၚမွာ ေလာင္းထည့္ၿပီး ၁၀ မိနစ္ခန႔္ ေပါင္းပါ။

၄။       ခရမ္းသီးႏူးၿပီး အရသာလည္း အေနေတာ္ျဖစ္ၿပီဆိုလၽွင္ ပါးပါးလွီးထားတဲ့ ၾကက္သြန္ၿမိတ္ကို ျဖဴးထည့္ၿပီး သုံးေဆာင္နိုင္ပါၿပီ။
-----------------------------------------
Eant Wint Htut


ဝက္ေပါင္သားႏွမ္းကပ္ေၾကာ္
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°


ဝက္ေပါင္သား.............၃၀က်ပ္သား
ခ်င္းႀကီးႀကီး................၁တက္
ၾကက္သြန္ျဖဴ............... ၅မႊာ
ဟင္းခ်က္ဝိုင္အရက္......၁ဇြန္း
ABCပဲငံျပာရည္အက်ဲ.....၂ဇြန္း
ABCပဲငံျပာရည္အပ်စ္.....ဇြန္းဝက္
ႏွမ္းေလွာ္........................၂ဇြန္း
ေရႊလိပ္ျပာအေၾကာ္မွုန္႔.....၃ဇြန္း
င႐ုတ္ေကာင္းမွုန္႔..............အနည္းငယ္

ဝက္ေပါင္သားကိုခပ္ျပားျပားအေျမႇာင္းငယ္မ်ားအျဖစ္လွီးျဖတ္ပါ။

အသားထဲသို့ ခ်င္း+ၾကက္သြန္ျဖဴေထာင္းအရည္၊ ဟင္းခ်က္ဝိုင္အရက္၊ င႐ုတ္ေကာင္းမွုန္႔၊ ABC ပဲငံျပာရည္အက်ဲ၊ အပ်စ္၊ သၾကား၊ အရသာမွုန္႔နယ္ၿပီးအနည္းဆုံး(၃)နာရီၾကာခန္႔အေအးခန္း(သို့)သာမန္အခန္းအပူခ်ိန္မွာႏွပ္ထားပါ။

ႏွပ္ထားခ်ိန္ျပည့္သြားလၽွင္ ဒယ္အိုးတစ္လုံးမွာဆီမ်ားမ်ားကိုအပူေပးထားပါ။

အရာသာႏွပ္ထားတဲ့အသားေတြထဲ ေရႊလိပ္ျပာအေၾကာ္မွုန္႔ေလးကိုအသားမွာကပ္႐ုံေလးထည့္နယ္ပါ။

ႏွမ္းေလွာ္ေတြကို ပန္ကန္းျပားထဲျဖန္႔ထည့္ထားပါ။

ပူေနတဲ့ဆီထဲသို့ စပါးလင္(သို့)ခ်င္းပါးပါးလွီး(၃)ျပားခန္႔ထည့္ဆီသပ္ပါ။ဆီေမႊးေစရန္အတြက္သာျဖစ္ပါသည္။

အသားျပားေလးေတြကိုႏွမ္းေလွာ္ကပ္၍
ဆီပူပူထဲထည့္ေၾကာ္ၿပီးေရႊညိဳေရာင္ေလးရေအာင္ေၾကာ္ယူဆီစစ္ပါ။

ABC Chilli Sauce (သို့)ဘိတ္ခ်ဥ္ေလးျဖင့္တြဲဖက္သုံးေဆာင္ပါ။

င႐ုတ္သီးဆားေထာင္း
🌶🌶🌶🌶🌶🌶🌶

င႐ုတ္ေျခာက္ေတာင့္…………၅က်ပ္သား
ၾကက္သြန္ျဖဴ……………………၁၅တက္
႐ွမ္းနံနံ………………………….၁စည္း
မန္က်ည္းသီးမွည့္……………က်ပ္ဝိုင္းျပားခန္႔

င႐ုတ္သီးဆားေထာင္းဖို႔ အဓိကက်ဆုံးနည္းစနစ္က င႐ုတ္သီးေလွာ္ဖို႔ပါ။

မီး႐ွိန္ေအးေအး အေနအထားမွာ အိုးကင္းကို ပူေနေအာင္တည္ထားပါ။

အညႇာေႁခြထားတဲ့ င႐ုတ္သီးေတြကို ထည့္ေလွာ္ပါ ။

အနည္းငယ္ေျခာက္ၿပီး ႂကြပ္လာၿပီဆိုရင္ ဆီ(၁)ဇြန္းခန္႔ကို အနည္းငယ္ခ်င္းစီ ဆမ္းထည့္ေပးပါ။

အနည္းဆုံး နာရီဝက္ ခန္႔အခ်ိန္ယူၿပီး ေမႊး၊ကြၽမ္းေနေအာင္ ေလွာ္ပါ။

ထိုစဥ္အခ်ိန္အတြင္း မန္က်ည္းမွည့္ရည္ကို ေရစို႐ုံေလာက္ေလး ေရေႏြး စိမ္ထားသလို ၾကက္သြန္ျဖဴကို ခြာၿပီး ေထာင္းရလြယ္ေအာင္ေလး စိတ္ေလာက္လွီးပါ။

 ႐ွမ္းနံနံေတြကိုလည္း ပါးပါးလွီးပါ။

င႐ုတ္ဆုံထဲမွာ င႐ုတ္သီးကို ဆား၊ဟင္းခတ္မွဳန္႔ႏွင့္ ဦးစြာစေထာင္းပါ။

ၾကက္သြန္ျဖဴ ဖတ္ေလးေတြကို အနည္းငယ္ စီထည့္ရင္း ေထာင္းသြားပါ။

င႐ုတ္သီးႏွင့္ ျကက္သြန္ျဖဴ ေတြ ခြဲ ျခမ္းအဆင့္ကို ေက်ာ္ၿပီဆိုရင္ မန္က်ည္းသီးမွည့္ ပ်စ္ခဲခဲကိုအဖတ္ေလးေတြပါ ေရာထည့္ေထာင္းပါ။

ေစးေထြးတဲ့ အေနအထား ေရာက္ၿပီဆိုရင္ ပါးပါးရိတ္ရိတ္လွီးထားတဲ့ ႐ွမ္းနံနံေလးေတြ ထည့္ေထာင္းပါ။

ပထမအစမွာေတာ့ င႐ုတ္သီးက ပူစပ္ပူေလာင္ပုံစံမ်ိဳး အစပ္ျပင္းေနတယ္လို႔ ထင္ရေပမယ့္ ၂ရက္ေလာက္ ၾကာတဲ့အခါ အရသာႏွပ္ၿပီး ေထာင္းထားတဲ့ င႐ုတ္သီးဆားေထာင္းပုံစံမ်ိဳး ရရိွပါၿပီ။

သီးသန္႔ဇြန္းေလးနဲ႔ပဲ သုံးမယ္ဆိုရင္ ေရခဲေသတၱာ ထဲထည့္စရာမလိုပဲ အနည္းဆုံး(၁)လခန္႔
ထမင္းစားပြဲေပၚမွာတင္ထားလို႔ ရႏိူင္ပါတယ္။

Tuesday, May 26, 2020

သင့်ဝန်ထမ်းကောင်းတွေ မဆုံးရှံးစေဖို့ ဘယ်လို လုပ်မလဲ ?

သင့်ဝန်ထမ်းကောင်းတွေ မဆုံးရှံးစေဖို့ ဘယ်လို လုပ်မလဲ ?

▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️


Htain Lin Kyaw (HR)

လတ်တလော လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကြားနေရတာက အရည်အချင်းရှိတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ ၊တကယ်တော်တဲ့သူတွေ ခဏခဏ ထွက်ကြတယ်ဆိုတာပါပဲ ။

ဘာကြောင့်ပဲထွက်ထွက် သူတို့ဆီမှာ ရှိနေတဲ့ အရည်အချင်းက အဖွဲ့အစည်းပေါ် အမှန်တကယ် အကျိုးပြုနိုင်တယ် ဆိုရင် ကိုယ့်အတွက် ဆုံးရှံးမှုတော့ရှိတာပါပဲ ။

သူဌေးတွေကတော့ လက်သုံးစကားစကားအနေနဲ့ ငကန်းသေ ငဆွေ လာလိမ့်မယ်လို့ သုံးကြတယ်။ ငဆွေတွေ  များနေရင် တော့ အဲ့အဖွဲ့အစည်းကလည်း ဆွေစောင်းနေယုံမှ တပါးဘာရှိမှာပါလဲ။

❗လုပ်ငန်းခွင်ထဲမှာ အတော်ဆုံးဝန်ထမ်းတွေ ရှိနေတာက ကိုယ့်အတွက် အကောင်းဆုံးအခြေအနေလို့ ယူဆပါသလား ?

❗ဒါမှမဟုတ်ယှဉ်ပြိုင်ဖက်တွေထက် သာလွန်တဲ့ အနေအထား တစ်ခု ရှိနေတယ်လို့ ထင်မြင်မလား ?

တစ်ခါတစ်လေ လူတော်တွေကိုထိန်းချုပ်ရတာခက်ခဲပါတယ်။ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းက ကြီးမားတဲ့အနေအထားမှာဆိုရင် လူတော်တွေ ပိုပြီးလိုအပ်ပါတယ်။ပိုပြီးလိုအပ်လို့ ပိုပြီးရှိလာလေလေလူတော် များတဲ့ အဖွဲ့အစည်းက ထိန်းကောင်းရခက်လေပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ တစ်ခုတင်ပြချင်တာက လူတော်တိုင်း လူကောင်းဖြစ်ပါ့မလားဆိုတာ ကိုလည်း တွေးဖို့လိုပါတယ်။တော်တယ် မကောင်းဘူး ၊ကောင်းတယ်မတော်ဘူး ဆိုတဲ့ စရိုက်ပုံစံကွဲပြားခြင်းကို တော့ ကွဲပြားစွာနားလည် လက်ခံထားဖို့လိုပါတယ်။

တော်တဲ့ လူတွေကို ထိန်းသိမ်းရတာခက်ပါတယ်၊တော်တဲ့ လူပိုများတဲ့ အဖွဲ့အစည်းမှာဆိုရင်တော့ ပိုပြီးထိန်းကျောင်းရခက်ခဲလာပါတယ်။ဒါကလည်း HR တွေအတွက် ခေါင်းခဲရတဲ့ ပြသာနာပါ။ တော်တဲ့ လူတွေကို ပျံသန်းခွင့်ပေးလိုက်ချင်ပေမဲ့ တစ်ခါတစ်လေ အစားထိုးရခက်ခဲတဲ့ သူတွေအတွက်ဆက်ပြီးထိန်းသိမ်းလိုက်ရတာမျိုးလည်း ရှိကြမှာပါ။

ရေရှည်မဟုတ်ရင်တောင်ကာလတစ်ခုအထိ ထိန်းသိမ်းလိုက်ခြင်းကလည်း အစားထိုးဖို့အတွက် အချိန်ကာလ တစ်ခုရသွားစေနိုင်တာမို့ ပါ။ အဓိက က တစ်ဦးမှီခို အားထားနေရတဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေ ၊ လူတစ်စု အပေါ်မှာသာ အားကိုးရတဲ့ အခြေအနေတွေမှာဆို ရင် ပိုပြီး ရပ်တည်ရခက်ခဲရပါတယ် ။ လွယ်လွယ်ပြောရရင် secession  Planning ကောင်းကောင်းမရှိတဲ့အခါ သူတို့ ထွက်သွားရင် တိုင်ပတ်တာပါပဲ ။

  လူတစ်ယောက်ကို ထိန်းသိမ်းဖို့က သူရဲ့ လိုအပ်ချက် ၊လိုအင်ဆန္ဒ ဒါတွေကို အရင်ဆုံးသိရပါမယ်။ ဒါကြောင့် တစ်ဦးချင်းတစ်ယောက်ချင်းစီမှာ မတူညီတဲ့ လိုအပ်ချက် ၊လိုအင်ဆန္ဒတွေကို ကိုယ်က သိအောင်လေ့လာရပါမယ်၊အကြမ်းမျဉ်းပြောကြရရင်

Maslow's hierarchy of needs     တွေဖြစ်တဲ့

🔹physiological

🔹Safety

🔹Love and belonging

🔹Esteem

🔹Self-actualizationတွေ လောက် တော့
ခွဲခြားသိမြင်ထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီတော့  လိုချင်တာကို ဖော်ထုတ်နိုင်ပြီဆိုရင်  ဘာဆက်လုပ်ရမလဲဆိုတာကို စဉ်းစားလို့ ရလာနိုင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ကိုယ်က နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်ချ ရတဲ့ အနေအထားမဟုတ်ပဲ Top Management ကို ဆက်လက်တင်ပြရမယ်ဆိုရင်တော့ အဲ့ဒိဝန်ထမ်းရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ပိုင်းနဲ့ ဆောင်ရွက်ခဲ့တဲ့ အောင်မြင်မှုအပိုင်းတွေကို အသေးစိတ်မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းမျိုးကို သေချာစွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ဖို့လိုပါတယ်။

နောက်ပြီးဝန်ထမ်းအချင်းချင်းရဲ့ သဘောထားမှတ်ချက်တွေနဲ့အတူတင်ပြထားနိုင်မှ အထက်လူကြီးတွေက အသိအမှတ်ပြုနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ဒါဆိုရင်တော့ ဒီဝန်ထမ်းက အရည်အချင်းရှိတဲ့သူတကယ်တော်တဲ့ လူဆိုတာ သေချာသွားပြီဆိုရင် သူ့ကိုထိန်းသိမ်းဖို့ ဆောင်ရွက်တဲ့အခါ ကိုယ့်အတွက် အထောက်အပံ့ ရရှိနိုင်မှာပါ။

ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်အလုပ်ထွက်မယ်ဆိုရင် ကနဦး အရင်ဆုံးစဉ်းစားကြတာက လစာတိုးပေးဖို့ ၊ရာထူးတိုးပေးဖို့ပါပဲ။အခြေခံ အချက်အလက်အရတော့ မှန်ကောင်းမှန်ပါလိမ့်မယ်။ဒါပေမဲ့ တိကျတဲ့ အဖြေလားဆိုတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။လူတိုင်းက လိုချင်တာချင်းမတူကြတဲ့ အခြေအနေမှာ ကိုယ်က သူတို့ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့ ပါးနပ်မှ ရပါလိမ့်မယ်။

တစ်ချို့က လစာကိုပိုလိုအပ်တယ်တစ်ချို့က နေရာ ၊တစ်ချို့က လုပ်ပိုင်ခွင့် ၊တစ်ချို့က ပျော်ရွင်ဖွယ် မိသားစုဆန်တဲ့ လုပ်ငန်းခွင် ၊တစ်ချို့ တစ်ချို့ တွေကြား မိတ်ဆွေကကော ဘာလိုချင်တာလဲ။ဘာတွေလုပ်ပေးနိုင်မယ်ထင်သလဲ ဆိုတာတော့ ကိုယ့်ဝန်ထမ်းအကြောင်း ကိုယ်က ပိုသိဖို့လိုပါတယ်။အခြေခံအချက်အလက်တွေဖြစ်တဲ့ လစာ၊ရာထူးကြောင့် ဆိုရင်တော့ အထက်က တင်ပြခဲ့သလို သူရဲ့ အရည်အချင်းမှတ်တမ်းနဲ့အတူသဘောထားမှတ်ချက်ပြုပြီး Top Managementကိုတင်ပေးကြည့်ပါ။

တကယ်လိုအပ်ကြောင်း အရည်အချင်းရှိသူဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်လက်ခံလာမယ်ဆိုရင်တော့ ကိစ္စက ပြတ်ပြီပေါ့၊အကယ်၍ မရခဲ့ဘူးဆိုရင်တောင် ကာလတစ်ခုအတွက် အာမခံချက်ပေးတာမျိုးကို တောင်းဆိုပြီး အဲ့ဝန်ထမ်းကို ပြန်လည် ရှင်းလင်းပေးပါ။ လက်မခံနိုင်ခဲ့ရင်တော့ သူ့ဘဝအတွက် လွတ်လပ်စွာပျံသန်းနိုင်ပါစေပေါ့။

ဆက်ပြီးတင်ပြချင်တာက ရာထူးလစာထက် ၊ပိုပြီးကြီးလေးတဲ့ တာဝန် လုပ်ငန်းတွေကိုဆောင်ရွက်ချင်တဲ့ ဝန်ထမ်းမျိုးတွေကိုထိန်းသိမ်းရာမှာတော့ သူတို့ တကယ်လုပ်ကိုင်နိုင်လားဆိုတာကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစေချင်ပါတယ်။လူတိုင်းက အသေးအဖွဲလေးတွေမလုပ်ချင်ကြဘူး။လုပ်ငန်းမှာ အရေးပါအရာရောက်တဲ့ အပိုင်းတွေမှာပဲ ပိုပြီးစိတ်ဝင်စားတယ်။ဒါဆိုရင် ဒီအပိုင်းတွေကို တကယ်လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နိုင်ပြီလားဆိုတာကို ထည့်သွင်စဉ်းစားရမယ့် အခြေအနေဖြစ်လာပါပြီ။

သူ့ရဲ့ Skill ,Knowledge ,Attitude တွေ ဘယ်လောက်ထိတိုးတက်နေပြီလဲ ၊ ဒီအဆင့်တွေကို ကော တကယ်ဆောင်ရွက်နိုင်နေပြီလားဆိုတာကို ကနဦးစစ်ဆေးမှုတွေလုပ်ပါ။တကယ်တော်ရင်လုပ်နိုင်ရင် ပေးလုပ်လိုက်ပါ။အားလုံးမဟုတ်တောင် တစ်ချို့တစ်ဝက်ကို လွှဲအပ်လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့ စဉ်းစားပါ။နောက်ပြီး တကယ်လုပ်လာနိုင်ရင်လည်း ချီးမြှင့်မြှောက်စားမှုပြုပေးပါ။

အကယ်၍များ လုပ်သာ လုပ်ချင်စိတ်ရှိတယ်၊အရည်အချင်းက အဲလောက်ထိ မလုပ်နိုင်သေးဘူးဆိုရင်တော့ တွဲဖက်သင်ယူမှု ပြုလုပ်နိုင်သည့်အထိလက်တွဲခေါ်ယူနိုင်ပါတယ်။အတင်းဇွတ်လုပ်ဖို့ ချည်းပဲတောင်းဆိုနေရင်တော့ဆက်လက်ဆွဲခေါ်ထားဖို့ မသင့်ပါဘူး။

လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းတိုင်းကတော့တကယ်တော်တဲ့လူတွေကိုထိန်းသိမ်းထားချင်ကြပါတယ်။အဲလိုထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့လည်း အစီအမံတွေ ထားရှိကြတယ်။သင်တန်းပေးတတ်တာတွေ၊နိုင်ငံခြားခရီးစဉ်တွေ ၊ငွေကြေး ချေးဌားမှုတွေ ပြုလုပ်ပြီးထိန်းသိမ်းကြတာရှိသလို စာချုပ်စာတမ်းတွေနဲ့လည်း ကာလတစ်ခုအထိ ထိန်းချုပ်ထားတာ ရှိပါတယ်။ဘယ်လိုပဲထိန်းသိမ်းပါစေ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းရဲ့ဓလေ့စရိုက်နဲ့ကိုက်ညီတဲ့နည်းလမ်းတွေကို အသုံးပြုကြတာများပါတယ်။

ဒီတော့ အခြေခံအချက်အလက်လေး တစ်ချို့ကိုပဲတင်ပြပါရစေ။

✔️သင့်လျော်စွာမြှင့်တင်ပေးဖို့လိုအပ်ပါတယ်

ဝန်ထမ်းတွေအနေနဲ့မျှော်လင့်ချက်ကိုယ်စီရှိကြမယ်။ကြိုးစားမှုအတိုင်းအတာကိုလိုက်ပြီးအချိန်အပိုင်းအခြားအလိုက် ရာထူး၊လစာလုပ်ပိုင်ခွင့်တွေ တိုးမြှင့်ပေးမယ်ဆိုရင် တော်တဲ့လူတွေအနေနဲ့ ပြောင်းရွှေ့ဖို့ပြန်ပြီးစဉ်းစားပါလိမ့်မယ်။အချိန်ကာလကိုတော့သတိထားမိဖို့လိုပါတယ်။ကိုယ်က ဘယ်အချိန်မှာ ဒီလိုလုပ်ပေးဖို့လိုတာလည်းဆိုတာကို ကောင်းစွာနားလည်သဘောပေါက်ရင်တော့အကောင်းဆုံးပါ။

✔️စံနှုန်းများအထက်မှာ ပေးစေဖို့ လိုပါတယ်

ဒီအချက်က ငွေကြေးပိုင်းအရေးကြီးလာတဲ့အတွက် BOD တွေချမှတ်ပေးဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။ဖြစ်ချင်မှလည်း ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်၊ဥပမာယာဉ်မောင်းတစ်ယောက်လစာက (၂)သိန်းထားမယ်ဆိုပါစို့ Market Rate အရဒီလောက်တော့ရှိမယ်ဆိုရင် အနည်းငယ်ပိုစေဖို့ပြောတာပါ။ဒါပေမဲ့ ဆောင်ရွက်ဖို့ကြတော့ ငွေကြေးကုန်ကျမှုတွေရှိနေပြန်တော့ သေချာတော့ စဉ်းစားမှုပြုရပါလိမ့်မယ်။ လစာကောင်းတဲ့ အလုပ်ကို အရည်အချင်းရှိတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေက စုပြုံတိုးကြတာ သဘာဝကျပါတယ်။

✔️ပြန်လည်အသုံးချနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးပါ

ကိုယ်က အရည်အချင်းရှိတဲ့ ဝန်ထမ်းဆီက ကိုယ့်လုပ်ငန်းအတွက် ဘာတွေရနိုင်မလဲ ၊သူ့ရဲ့ ဖြည့်သွင်းထားတဲ့ အရည်အချင်းတွေကို ရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပြီး ပြန်လည်အသုံးချခိုင်းဖို့လိုအပ်ပါတယ်။

✔️ဖန်တီးမှုနဲ့ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများကို အားပေအားမြှောက်ပြုပါ

အရည်အချင်းရှိတဲ့သူတွေက စိန်ခေါ်မှုအသစ်တွေ ၊တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများကို လုပ်ဆောင်နိုင်ကြပါတယ်။ဒါကိုဖော်ထုတ်ပါ အားပေးပါ။ ဒီအားသာချက်က ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းဆီကို အကောင်းဆုံး တိုးတက်မှုတွေ ယူဆောင်လာနိုင်ပါတယ်။

✔️ဖော်ရွေရင်းနှီးသော ယှဉ်ပြိုင်မှုမျိုးကို အသုံးပြုပေးပါ

လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဝန်ထမ်းအချင်းချင်းယှဉ်ပြိုင်လုပ်ဆောင်နိုင်မှုက အရေးကြီးပါတယ်။ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတစ်လေမှာ အချင်းချင်းယှဉ်ပြိုင်မှုတွေကနေ မလိုမုန်းတီးစိတ်တွေ ၊အာဃာတ တရားတွေနဲ့အတူ အချင်းချင်းအဆင်မပြေမှုတွေဖြစ်ပေါ်စေပြီး အဖွဲ့အစည်းပါပြိုကွဲတက်ပါတယ်။ဒိတော့ ဖော်ရွေရင်းနှီးတဲ့ ယှဉ်ပြိုင်မှုပုံစံမျိုးကို ဖန်တီးပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

တကယ်တော့ လူတော်တွေကို ထိန်းသိမ်းဖို့ခက်ခဲပါတယ်။နေရာထိုင်ခင်း ၊လုပ်ခလစာ ၊ခံစားခွင့်တွေ ပေးရင်တောင်ကျန်းမာရေး ၊မိသားစု အရေး၊တစ်ခြားလူမှုရေးကိစ္စရပ်တွေကြောင့်လည်းကိုယ်ဆီက ထွက်ခွာသွားတက်ပါတယ်။ဒီတော့ ကိုယ်က ဘယ်လိုထိန်းသိမ်းရမလဲဆိုတာကို တော့ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်စေချင်ပါတယ်။

ရေးသားသူ - ထိန်လင်းကျော်(HR)

(Zawgyi)

သင့္၀န္ထမ္းေကာင္းေတြ မဆုံးရွံးေစဖို့ ဘယ္လို လုပ္မလဲ ?

▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️


Htain Lin Kyaw (HR)

လတ္တေလာ လုပ္ငန္းခြင္မွာ ၾကားေနရတာက အရည္အခ်င္းရွိတဲ့ ၀န္ထမ္းေတြ ၊တကယ္ေတာ္တဲ့သူေတြ ခဏခဏ ထြက္ၾကတယ္ဆိုတာပါပဲ ။

ဘာေၾကာင့္ပဲထြက္ထြက္ သူတို့ဆီမွာ ရွိေနတဲ့ အရည္အခ်င္းက အဖြဲ႕အစည္းေပၚ အမွန္တကယ္ အက်ိဳးျပဳနိုင္တယ္ ဆိုရင္ ကိုယ့္အတြက္ ဆုံးရွံးမွုေတာ့ရွိတာပါပဲ ။

သူေဌးေတြကေတာ့ လက္သုံးစကားစကားအေနနဲ႔ ငကန္းေသ ငေဆြ လာလိမ့္မယ္လို့ သုံးၾကတယ္။ ငေဆြေတြ  မ်ားေနရင္ ေတာ့ အဲ့အဖြဲ႕အစည္းကလည္း ေဆြေစာင္းေနယုံမွ တပါးဘာရွိမွာပါလဲ။

❗လုပ္ငန္းခြင္ထဲမွာ အေတာ္ဆုံးဝန္ထမ္းေတြ ရွိေနတာက ကိုယ့္အတြက္ အေကာင္းဆုံးအေျခအေနလို့ ယူဆပါသလား ?

❗ဒါမွမဟုတ္ယွဥ္ၿပိဳင္ဖက္ေတြထက္ သာလြန္တဲ့ အေနအထား တစ္ခု ရွိေနတယ္လို့ ထင္ျမင္မလား ?

တစ္ခါတစ္ေလ လူေတာ္ေတြကိုထိန္းခ်ဳပ္ရတာခက္ခဲပါတယ္။ ကိုယ့္အဖြဲ႕အစည္းက ႀကီးမားတဲ့အေနအထားမွာဆိုရင္ လူေတာ္ေတြ ပိုၿပီးလိုအပ္ပါတယ္။ပိုၿပီးလိုအပ္လို့ ပိုၿပီးရွိလာေလေလလူေတာ္ မ်ားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းက ထိန္းေကာင္းရခက္ေလပါပဲ။

ဒီေနရာမွာ တစ္ခုတင္ျပခ်င္တာက လူေတာ္တိုင္း လူေကာင္းျဖစ္ပါ့မလားဆိုတာ ကိုလည္း ေတြးဖို့လိုပါတယ္။ေတာ္တယ္ မေကာင္းဘူး ၊ေကာင္းတယ္မေတာ္ဘူး ဆိုတဲ့ စရိုက္ပုံစံကြဲျပားျခင္းကို ေတာ့ ကြဲျပားစြာနားလည္ လက္ခံထားဖို့လိုပါတယ္။

ေတာ္တဲ့ လူေတြကို ထိန္းသိမ္းရတာခက္ပါတယ္၊ေတာ္တဲ့ လူပိုမ်ားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းမွာဆိုရင္ေတာ့ ပိုၿပီးထိန္းေက်ာင္းရခက္ခဲလာပါတယ္။ဒါကလည္း HR ေတြအတြက္ ေခါင္းခဲရတဲ့ ျပသာနာပါ။ ေတာ္တဲ့ လူေတြကို ပ်ံသန္းခြင့္ေပးလိုက္ခ်င္ေပမဲ့ တစ္ခါတစ္ေလ အစားထိုးရခက္ခဲတဲ့ သူေတြအတြက္ဆက္ၿပီးထိန္းသိမ္းလိုက္ရတာမ်ိဳးလည္း ရွိၾကမွာပါ။

ေရရွည္မဟုတ္ရင္ေတာင္ကာလတစ္ခုအထိ ထိန္းသိမ္းလိုက္ျခင္းကလည္း အစားထိုးဖို့အတြက္ အခ်ိန္ကာလ တစ္ခုရသြားေစနိုင္တာမို့ ပါ။ အဓိက က တစ္ဦးမွီခို အားထားေနရတဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြ ၊ လူတစ္စု အေပၚမွာသာ အားကိုးရတဲ့ အေျခအေနေတြမွာဆို ရင္ ပိုၿပီး ရပ္တည္ရခက္ခဲရပါတယ္ ။ လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ secession  Planning ေကာင္းေကာင္းမရွိတဲ့အခါ သူတို့ ထြက္သြားရင္ တိုင္ပတ္တာပါပဲ ။

  လူတစ္ေယာက္ကို ထိန္းသိမ္းဖို့က သူရဲ့ လိုအပ္ခ်က္ ၊လိုအင္ဆႏၵ ဒါေတြကို အရင္ဆုံးသိရပါမယ္။ ဒါေၾကာင့္ တစ္ဦးခ်င္းတစ္ေယာက္ခ်င္းစီမွာ မတူညီတဲ့ လိုအပ္ခ်က္ ၊လိုအင္ဆႏၵေတြကို ကိုယ္က သိေအာင္ေလ့လာရပါမယ္၊အၾကမ္းမ်ဥ္းေျပာၾကရရင္

Maslow's hierarchy of needs     ေတြျဖစ္တဲ့

🔹physiological

🔹Safety

🔹Love and belonging

🔹Esteem

🔹Self-actualizationေတြ ေလာက္ ေတာ့
ခြဲျခားသိျမင္ထားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေတာ့  လိုခ်င္တာကို ေဖာ္ထုတ္နိုင္ၿပီဆိုရင္  ဘာဆက္လုပ္ရမလဲဆိုတာကို စဥ္းစားလို့ ရလာနိုင္ၿပီျဖစ္ပါတယ္။ကိုယ္က ေနာက္ဆုံးဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ် ရတဲ့ အေနအထားမဟုတ္ပဲ Top Management ကို ဆက္လက္တင္ျပရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အဲ့ဒိဝန္ထမ္းရဲ့ စြမ္းေဆာင္ရည္ပိုင္းနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ ေအာင္ျမင္မွုအပိုင္းေတြကို အေသးစိတ္မွတ္တမ္းတင္ထားတဲ့ ကိုယ္ေရးမွတ္တမ္းမ်ိဳးကို ေသခ်ာစြာ ထိန္းသိမ္းထားနိုင္ဖို့လိုပါတယ္။

ေနာက္ၿပီးဝန္ထမ္းအခ်င္းခ်င္းရဲ့ သေဘာထားမွတ္ခ်က္ေတြနဲ႔အတူတင္ျပထားနိုင္မွ အထက္လူႀကီးေတြက အသိအမွတ္ျပဳနိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ဒါဆိုရင္ေတာ့ ဒီဝန္ထမ္းက အရည္အခ်င္းရွိတဲ့သူတကယ္ေတာ္တဲ့ လူဆိုတာ ေသခ်ာသြားၿပီဆိုရင္ သူ႔ကိုထိန္းသိမ္းဖို့ ေဆာင္ရြက္တဲ့အခါ ကိုယ့္အတြက္ အေထာက္အပံ့ ရရွိနိုင္မွာပါ။

ဝန္ထမ္းတစ္ေယာက္အလုပ္ထြက္မယ္ဆိုရင္ ကနဦး အရင္ဆုံးစဥ္းစားၾကတာက လစာတိုးေပးဖို့ ၊ရာထူးတိုးေပးဖို့ပါပဲ။အေျခခံ အခ်က္အလက္အရေတာ့ မွန္ေကာင္းမွန္ပါလိမ့္မယ္။ဒါေပမဲ့ တိက်တဲ့ အေျဖလားဆိုတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။လူတိုင္းက လိုခ်င္တာခ်င္းမတူၾကတဲ့ အေျခအေနမွာ ကိုယ္က သူတို့ကို ထိန္းသိမ္းနိုင္ဖို့ ပါးနပ္မွ ရပါလိမ့္မယ္။

တစ္ခ်ိဳ့က လစာကိုပိုလိုအပ္တယ္တစ္ခ်ိဳ့က ေနရာ ၊တစ္ခ်ိဳ့က လုပ္ပိုင္ခြင့္ ၊တစ္ခ်ိဳ့က ေပ်ာ္ရြင္ဖြယ္ မိသားစုဆန္တဲ့ လုပ္ငန္းခြင္ ၊တစ္ခ်ိဳ့ တစ္ခ်ိဳ့ ေတြၾကား မိတ္ေဆြကေကာ ဘာလိုခ်င္တာလဲ။ဘာေတြလုပ္ေပးနိုင္မယ္ထင္သလဲ ဆိုတာေတာ့ ကိုယ့္ဝန္ထမ္းအေၾကာင္း ကိုယ္က ပိုသိဖို့လိုပါတယ္။အေျခခံအခ်က္အလက္ေတြျဖစ္တဲ့ လစာ၊ရာထူးေၾကာင့္ ဆိုရင္ေတာ့ အထက္က တင္ျပခဲ့သလို သူရဲ့ အရည္အခ်င္းမွတ္တမ္းနဲ႔အတူသေဘာထားမွတ္ခ်က္ျပဳၿပီး Top Managementကိုတင္ေပးၾကည့္ပါ။

တကယ္လိုအပ္ေၾကာင္း အရည္အခ်င္းရွိသူျဖစ္ေၾကာင္း ယုံၾကည္လက္ခံလာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကိစၥက ျပတ္ၿပီေပါ့၊အကယ္၍ မရခဲ့ဘူးဆိုရင္ေတာင္ ကာလတစ္ခုအတြက္ အာမခံခ်က္ေပးတာမ်ိဳးကို ေတာင္းဆိုၿပီး အဲ့ဝန္ထမ္းကို ျပန္လည္ ရွင္းလင္းေပးပါ။ လက္မခံနိုင္ခဲ့ရင္ေတာ့ သူ႔ဘဝအတြက္ လြတ္လပ္စြာပ်ံသန္းနိုင္ပါေစေပါ့။

ဆက္ၿပီးတင္ျပခ်င္တာက ရာထူးလစာထက္ ၊ပိုၿပီးႀကီးေလးတဲ့ တာဝန္ လုပ္ငန္းေတြကိုေဆာင္ရြက္ခ်င္တဲ့ ဝန္ထမ္းမ်ိဳးေတြကိုထိန္းသိမ္းရာမွာေတာ့ သူတို့ တကယ္လုပ္ကိုင္နိုင္လားဆိုတာကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားေစခ်င္ပါတယ္။လူတိုင္းက အေသးအဖြဲေလးေတြမလုပ္ခ်င္ၾကဘူး။လုပ္ငန္းမွာ အေရးပါအရာေရာက္တဲ့ အပိုင္းေတြမွာပဲ ပိုၿပီးစိတ္ဝင္စားတယ္။ဒါဆိုရင္ ဒီအပိုင္းေတြကို တကယ္လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္နိုင္ၿပီလားဆိုတာကို ထည့္သြင္စဥ္းစားရမယ့္ အေျခအေနျဖစ္လာပါၿပီ။

သူ႔ရဲ့ Skill ,Knowledge ,Attitude ေတြ ဘယ္ေလာက္ထိတိုးတက္ေနၿပီလဲ ၊ ဒီအဆင့္ေတြကို ေကာ တကယ္ေဆာင္ရြက္နိုင္ေနၿပီလားဆိုတာကို ကနဦးစစ္ေဆးမွုေတြလုပ္ပါ။တကယ္ေတာ္ရင္လုပ္နိုင္ရင္ ေပးလုပ္လိုက္ပါ။အားလုံးမဟုတ္ေတာင္ တစ္ခ်ိဳ့တစ္ဝက္ကို လႊဲအပ္လုပ္ကိုင္နိုင္ဖို့ စဥ္းစားပါ။ေနာက္ၿပီး တကယ္လုပ္လာနိုင္ရင္လည္း ခ်ီးျမႇင့္ေျမႇာက္စားမွုျပဳေပးပါ။

အကယ္၍မ်ား လုပ္သာ လုပ္ခ်င္စိတ္ရွိတယ္၊အရည္အခ်င္းက အဲေလာက္ထိ မလုပ္နိုင္ေသးဘူးဆိုရင္ေတာ့ တြဲဖက္သင္ယူမွု ျပဳလုပ္နိုင္သည့္အထိလက္တြဲေခၚယူနိုင္ပါတယ္။အတင္းဇြတ္လုပ္ဖို့ ခ်ည္းပဲေတာင္းဆိုေနရင္ေတာ့ဆက္လက္ဆြဲေခၚထားဖို့ မသင့္ပါဘူး။

လုပ္ငန္းအဖြဲ႕အစည္းတိုင္းကေတာ့တကယ္ေတာ္တဲ့လူေတြကိုထိန္းသိမ္းထားခ်င္ၾကပါတယ္။အဲလိုထိန္းသိမ္းနိုင္ဖို့လည္း အစီအမံေတြ ထားရွိၾကတယ္။သင္တန္းေပးတတ္တာေတြ၊နိုင္ငံျခားခရီးစဥ္ေတြ ၊ေငြေၾကး ေခ်းဌားမွုေတြ ျပဳလုပ္ၿပီးထိန္းသိမ္းၾကတာရွိသလို စာခ်ဳပ္စာတမ္းေတြနဲ႔လည္း ကာလတစ္ခုအထိ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာ ရွိပါတယ္။ဘယ္လိုပဲထိန္းသိမ္းပါေစ ကိုယ့္အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ဓေလ့စရိုက္နဲ႔ကိုက္ညီတဲ့နည္းလမ္းေတြကို အသုံးျပဳၾကတာမ်ားပါတယ္။

ဒီေတာ့ အေျခခံအခ်က္အလက္ေလး တစ္ခ်ိဳ့ကိုပဲတင္ျပပါရေစ။

✔️သင့္ေလ်ာ္စြာျမႇင့္တင္ေပးဖို့လိုအပ္ပါတယ္

ဝန္ထမ္းေတြအေနနဲ႔ေမၽွာ္လင့္ခ်က္ကိုယ္စီရွိၾကမယ္။ႀကိဳးစားမွုအတိုင္းအတာကိုလိုက္ၿပီးအခ်ိန္အပိုင္းအျခားအလိုက္ ရာထူး၊လစာလုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ တိုးျမႇင့္ေပးမယ္ဆိုရင္ ေတာ္တဲ့လူေတြအေနနဲ႔ ေျပာင္းေရႊ႕ဖို့ျပန္ၿပီးစဥ္းစားပါလိမ့္မယ္။အခ်ိန္ကာလကိုေတာ့သတိထားမိဖို့လိုပါတယ္။ကိုယ္က ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဒီလိုလုပ္ေပးဖို့လိုတာလည္းဆိုတာကို ေကာင္းစြာနားလည္သေဘာေပါက္ရင္ေတာ့အေကာင္းဆုံးပါ။

✔️စံႏွုန္းမ်ားအထက္မွာ ေပးေစဖို့ လိုပါတယ္

ဒီအခ်က္က ေငြေၾကးပိုင္းအေရးႀကီးလာတဲ့အတြက္ BOD ေတြခ်မွတ္ေပးဖို့က အေရးႀကီးပါတယ္။ျဖစ္ခ်င္မွလည္း ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္၊ဥပမာယာဥ္ေမာင္းတစ္ေယာက္လစာက (၂)သိန္းထားမယ္ဆိုပါစို့ Market Rate အရဒီေလာက္ေတာ့ရွိမယ္ဆိုရင္ အနည္းငယ္ပိုေစဖို့ေျပာတာပါ။ဒါေပမဲ့ ေဆာင္ရြက္ဖို့ၾကေတာ့ ေငြေၾကးကုန္က်မွုေတြရွိေနျပန္ေတာ့ ေသခ်ာေတာ့ စဥ္းစားမွုျပဳရပါလိမ့္မယ္။ လစာေကာင္းတဲ့ အလုပ္ကို အရည္အခ်င္းရွိတဲ့ ဝန္ထမ္းေတြက စုျပဳံတိုးၾကတာ သဘာဝက်ပါတယ္။

✔️ျပန္လည္အသုံးခ်နိုင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးပါ

ကိုယ္က အရည္အခ်င္းရွိတဲ့ ဝန္ထမ္းဆီက ကိုယ့္လုပ္ငန္းအတြက္ ဘာေတြရနိုင္မလဲ ၊သူ႔ရဲ့ ျဖည့္သြင္းထားတဲ့ အရည္အခ်င္းေတြကို ရရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ၿပီး ျပန္လည္အသုံးခ်ခိုင္းဖို့လိုအပ္ပါတယ္။

✔️ဖန္တီးမွုနဲ႔ တီထြင္ဆန္းသစ္မွုမ်ားကို အားေပအားေျမႇာက္ျပဳပါ

အရည္အခ်င္းရွိတဲ့သူေတြက စိန္ေခၚမွုအသစ္ေတြ ၊တီထြင္ဆန္းသစ္မွုမ်ားကို လုပ္ေဆာင္နိုင္ၾကပါတယ္။ဒါကိုေဖာ္ထုတ္ပါ အားေပးပါ။ ဒီအားသာခ်က္က ကိုယ့္အဖြဲ႕အစည္းဆီကို အေကာင္းဆုံး တိုးတက္မွုေတြ ယူေဆာင္လာနိုင္ပါတယ္။

✔️ေဖာ္ေရြရင္းႏွီးေသာ ယွဥ္ၿပိဳင္မွုမ်ိဳးကို အသုံးျပဳေပးပါ

လုပ္ငန္းခြင္မွာ ဝန္ထမ္းအခ်င္းခ်င္းယွဥ္ၿပိဳင္လုပ္ေဆာင္နိုင္မွုက အေရးႀကီးပါတယ္။ဒါေပမဲ့ တစ္ခါတစ္ေလမွာ အခ်င္းခ်င္းယွဥ္ၿပိဳင္မွုေတြကေန မလိုမုန္းတီးစိတ္ေတြ ၊အာဃာတ တရားေတြနဲ႔အတူ အခ်င္းခ်င္းအဆင္မေျပမွုေတြျဖစ္ေပၚေစၿပီး အဖြဲ႕အစည္းပါၿပိဳကြဲတက္ပါတယ္။ဒိေတာ့ ေဖာ္ေရြရင္းႏွီးတဲ့ ယွဥ္ၿပိဳင္မွုပုံစံမ်ိဳးကို ဖန္တီးေပးဖို့ လိုအပ္ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ လူေတာ္ေတြကို ထိန္းသိမ္းဖို့ခက္ခဲပါတယ္။ေနရာထိုင္ခင္း ၊လုပ္ခလစာ ၊ခံစားခြင့္ေတြ ေပးရင္ေတာင္က်န္းမာေရး ၊မိသားစု အေရး၊တစ္ျခားလူမွုေရးကိစၥရပ္ေတြေၾကာင့္လည္းကိုယ္ဆီက ထြက္ခြာသြားတက္ပါတယ္။ဒီေတာ့ ကိုယ္က ဘယ္လိုထိန္းသိမ္းရမလဲဆိုတာကို ေတာ့ကိုယ္တိုင္ဆုံးျဖတ္ေစခ်င္ပါတယ္။

ေရးသားသူ - ထိန္လင္းေက်ာ္(HR)

Monday, May 25, 2020

နက်နဲသော နားလည်မှုရအောင် စာဖတ်နည်း ( in-depth reading )

(မူလေရးသားသူ - Kyaw Tun)


ကျွန်တော်တို့ အမေရိကန်ကောလိပ်မှာ history 300 level အခန်းတွေမှာဆိုရင် in-depth reading လို့ခေါ်တဲ့ အက်ဆေး ၊ စာတမ်းတို့ကို အသေးစိတ်ဖတ်ပြီး အဓိကအကြောင်းအရာကဘာလဲ ၊ How? ဘယ်လိုဖြစ်တာလဲ ? စတာတွေကို အတန်းထဲမှာ ဆွေးနွေးလေ့ရှိပါတယ်။ အတန်းထဲကို မလာမှီ စာဖတ်ရပါတယ်။
သမိုင်းမေဂျာအခန်းတွေမှာ ဒီလိုနည်းလမ်းတွေ ပါမောက္ခတွေဆီကကော ၊ ရေးရတဲ့ essay မေးခွန်း တွေကကော ၊  တစ်ခြားဖတ်သောစာအုပ်တွေကနေ သင်ခဲ့ရပါသည်။
ဒီအတွက် စာထဲကိုအသေးစိတ်သွားပြီးဖတ်ခြင်း ( going into the text ) နဲ့ နက်နဲသောနားလည်မှု ၊ စာကို အပိုင်းပိုင်း အခွဲခြားဖတ်ခြင်းတွင် သုံးသော မေးခွန်းတွေကို မျှဝေပါရစေ။

ဒီစာရေးဆရာပြောချင်တဲ့အဓိကအကြောင်းအရာကဘာလဲ။
ဒီဆောင်းပါး ၊ ဒီစာတမ်း ရဲ့ အဓိကပြောချင်တဲ့အချက်ကဘာလဲ။
နောက်ကနေထောက်ခံတဲ့ သက်သေအချက်အလက်တွေက ဘယ်နေရာမှာလဲ။

အဓိကအကြောင်းအရာတွေကို မျဉ်းတားထားပါ။
စာမဖတ်ခင် ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သတ်တဲ့ ကိုယ့်ခေါင်းထဲမှာရှိတဲ့မေးခွန်းတွေကို ချရေးထားပါ။
ပြီးရင် စာဖတ်တဲ့အခါ လိုက်ရှာပါ။
အမေရိကန်ကောလိပ်မှာ ပါမောက္ခတွေက in your own words ( ကိုယ်ပိုင်စကားလုံးနဲ့ ) ဆိုပြီး ပြောခိုင်း ၊ ရေးခိုင်းလေ့ရှိပါတယ်။
ကျွန်တော် စာတွေအများကြီးဖတ်ရပါတယ်။  ဖတ်ထားတာကို ကျွန်တော်တို့ နားလည်သလောက် ၊ ကိုယ်ပိုင်စကားလုံးနဲ့ ပြန်ပြီး ပြောရပါတယ်။ ရေးရပါတယ်။
အဓိကအကြောင်းအရာတွေကတော့ စာထဲကနေလာတာပဲ။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်ပာာကိုယ်ရေးရပါတယ်။ ကိုယ့်စိတ်နဲ့ကိုယ် ချရေးရပါတယ်။
ဒီအတိုင်းပဲ စာဖတ်ပြီးတဲ့အခါ အတိုချုပ်ကို ကိုယ့်စကားလုံးနဲ့ကိုယ် ၊ ကိုယ်ပိုင်စတိုင်နဲ့ကို ချရေးကြည့်ပါ။

စာရေးဆရာရဲ့ယူဆချက်တွေက ဘာတွေလဲ
စာရေးဆရာရဲ့ ထင်မြင်ချက်ကဘာလဲ
သူကဘာလို့ ဒီလိုထင်တာလဲ
သူ့ရဲ့သက်သေတွေကဘာတွေလဲ
သက်သေတွေကို ဘယ်ကနေဘယ်လိုရလဲ
ဘယ်လို sources ( ကိုးကားချက် ) တွေကိုသုံးထားလဲ
တစ်ခြားပညာရှင်တွေရေးထားတဲ့ စာတမ်း လို  secondary sources လိုမျိုး အရာတွေလား
ကိုယ်တွေ့ ရေးထားတဲ့ စာတွေ ဒိုင်ယာရီတွေ သက်သေခံပြောကြားချက် ( witness account )  အင်တာဗျူးတွေလား
စာရေးဆရာရွေးထားတဲ့ ဒီကိုးကားချက်တွေက စာရေးဆရာရဲ့ အမြင်အပေါ် ဘယ်လိုမျိုး သက်ရောက်မှုရှိလဲ

How?  ဘာကြောင့် ဘယ်လိုဖြစ်တာလဲ။
Why? ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ။
ဒီမေးခွန်းတွေကို မေးသင့်ပါသည်။ ဖြစ်ခဲ့တဲ့အရာတွေကို ဘာကြောင့် ဘယ်လိုဖြစ်တာလဲ။ ဘယ်အရာတွေက ဒီလိုဖြစ်စေတာလဲ။ ဘယ်အရာတွေက တွန်းအားပို့ပေးနေလဲ။ သူတို့က ဘာလို့တွန်းအားပို့ပေးနေတာလဲ။
အခုဖြစ်လာတဲ့ အရာရဲ့နောက်ဆက်တွဲရလဒ်တွေကဘာလဲ။ ( What are the consequences of this? )
အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေကဘာလဲ။
ဥပမာ တစ်ခါတစ်လေ ဆရာတွေက What is the impact of this event in U.S history?
စတဲ့မေးခွန်းတွေကို အက်ဆေးအနေနဲ့ ရေးခိုင်းလေ့ရှိပါသည်။

ဒီစာထဲကနေ ဘာတွေများ ချန်ထားခဲ့လဲ။
ဘာတွေ ထည့်လိုက်ရင် ပိုပြီးတော့ ပြည့်စုံသွားမလဲ။

သက်သေအထောက်အထားတွေက ယုံကြည်မှုရနိုင်ရဲ့လား။
ခိုင်လုံမှုရှိရဲ့လား။
 စာရေးဆရာကဘယ်သူလဲ။
စာရေးဆရာက  သူပြောတာကိုယုံကြည်လာအောင် ခံစားချက်နည်းလမ်း ( ဝမ်းနည်းလာအောင် ၊ ဒေါသထွက်လာအောင် ) စတဲ့ စာရေးနည်းတွေကို သုံးလား။

စာရေးဆရာ ယုံကြည်ချက်ကဘာလဲ။
သမိုင်း ၊ နိုင်ငံရေး စာတွေမှာဆိုရင် စာရေးဆရာက liberal democracy လား ၊ Communism လား - အလုပ်သမားဘက်ကနေလိုက်ပြီး လုပ်ငန်းရှင်တွေကိုမုန်းတဲ့သူလား ၊ လုပ်ငန်းရှင်တွေနဲ့အစိုးရပူးပေါင်းပြီး လုပ်နေတာဆိုတာကို ယုံကြည်တဲ့သူလား ။
ဒီလို ယုံကြည်ချက်တွေကို ငါဒါကိုယုံကြည်တယ်လို့ အတိအကျမရေးထားပေမဲ့ သေချာလိုက်ဖတ်ရင် အသုံးအနှုန်းတွေ ရပ်တည်မှုတွေ ဘက်လိုက်မှုတွေကိုကြည့်ပြီး တန်းသိနိုင်ပါသည်။
 ၃ ကြိမ်ဖတ်ပါ
ပထမအကြိမ် - အဓိကအကြောင်းအရာကိုရှာပါ။
ဒုတိယအကြိမ် - ပထမအကြိမ်မှာ လွတ်သွားတဲ့ အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေကိုလိုက်ရှာပါ။ သက်သေအထောက်အထားတွေကို လိုက်မှတ်ပါ။
တတိယအကြိမ် - main argument လို့ခေါ်တဲ့ အဓိက စာရေးဆရာရဲ့ အမြင်ကို မျဉ်းတားထားပါ။
ပြန်ဖတ်ပါ။ သူကဘာလို့ ဒီလို ထင်မြင်လဲဆိုတာကို မေးပါ။ ဘယ်လို ကိုးကားချက်တွေသုံးထားလဲဆိုတာ လိုက်လေ့လာပါ။ မေးခွန်းထုတ်ပါ။
ကိုယ့်မှာရှိတဲ့ နားမလည်တာတွေ ချရေးပါ။
စိတ်ဝင်စားတာတွေ ချရေးပါ။ သိချင်တာတွေ ချရေးပါ။
ဒီစာရေးဆရာက argue effectively and coherently (  ထိရောက်စွာနဲ့  ဘာကြောင့်ဖြစ်တယ်..ဘာကြောင့်ဖြစ်တယ်..သက်သေအထောက်အထား ခိုင်မာစွာနဲ့  ထင်မြင်ချက်ကို
ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် တင်ပြနိုင်လား )

ကိုးကားချက်များကိုဖတ်ရှုခြင်း
အက်ဆေးတွေ ၊ သုတေသန သမိုင်းစာတမ်းတွေနောက်မှာ ၊ business စာအုပ်တွေနောက်မှာလည်း
Bibliography လို့ခေါ်တဲ့ ကိုးကားချက်တွေရှိပါတယ်
ဒီကိုးကားချက်တွေကို လိုက်ဖတ်ပါ။
စာအုပ်နာမည်တွေ ၊ တစ်ခြား ဆောင်းပါးနာမည်တွေကို Google မှာလိုက်ရှာပါ။
Library database မှာလိုက်ရှာပါ။
ပြီးရင်ဖတ်ပါ။
ဒီလိုဆိုရင် ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ဆိုင်တဲ့  ပိုပြီးနက်နဲတဲ့ ၊ ပိုပြီးကျယ်ပြန့်တဲ့ အသိပညာကို ရရှိပါတယ်။

Creative Thinking and Imagination
စာဖတ်ပြီးတဲ့အခါ စာတဲ့ကအကြောင်းအရာတွေကို စိတ်ကူးယဉ်ကြည့်ပါ။
ကျွန်တော်ဆို အလိုလို စာဖတ်တာနဲ့ စိတ်ကူးယဉ်မိသည်။

စိတ်ကူးယဉ်ချင်းသည် ပိုမိုနားလည်စေသည်။

Idea 2 ခု ကို ပေါင်းပြီး အသစ်တစ်ခုရလာမလားလို စဉ်းစားကြည့်ပါ။

ဥပမာ ကား နဲ့ လေယာဉ်ပျံကိုပေါင်းကြည့်ပါ။

ဘာထွက်လာမလဲ

ကားမှာ ဘီးပါတယ် မြေပြင်မှာမောင်းတယ်
လေယာဉ်ပျံက ကောင်းကင်ပေါ်မှာ ပျံတယ်

နှစ်ခုကိုပေါင်းလိုက်တဲ့အခါ

မြေပြင်မှာမောင်းတယ် + ပျံတယ်

အဖြေက ကားပျံ flying car

မြေပြင်မှာလည်း မောင်းနိုင်တယ် တစ်ချိန်ထဲမှာလည်း မိုးပေါ်ကို လေယာဉ်လိုပျံနိုင်တယ်

ဒီ concept က အခုလက်ရှိတွင် uber ကနေ အကောင်အထည်ဖော်နေပါပြီ

https://www.youtube.com/watch?v=VRZNLBL7Px4

ကားနဲ့ သင်္ဘောကိုပေါင်းကြည့်ပါ

မြေပေါ်မှာမောင်းခြင်း + ရေထဲတွင်သွားခြင်း

Carship လို့ခေါ်တဲ့ တီထွင်မှုကို့ရတယ်

ကားနဲ့ ရေအောက်မှာသွားတဲ့ submarine ကိုပေါင်းကြည့်ပါ

မြေပေါ်မှာမောင်းခြင်း + ရေအောက်ထဲမှာသွားခြင်း

Carmarine လို့ခေါ်တဲ့ ရေထဲရောက်သွားရင် submarine ဖြစ်သွားတဲ့ တီထွင်မှုကိုရတယ်

ဒီ carmarine ကို James Bond ရုပ်ရှင်ကားထဲတွင် တွေ့နိုင်သည်

မြေပြင်ပေါ်မှာ မောင်းနေတဲ့ ပြိုင်ကားကနေ ရေထဲရောက်သွားတော့ ဘီးတွေက အထဲဝင်ပြီး submarine နောက်ကနေပါတဲ့ ပန်းကာ က ကားနောက်ကနေ ထွက်လာတယ်။

အမေရိကားက ဘာလို့တီထွင်မှုတွင် ဦးဆောင်နိုင်လဲဆို‌တော့ တီထွင်ကြံဆမှုညဏ်နဲ့ နက်နဲတဲ့နားလည်မှုကို လေ့ကျင့်ပေးလို့ဖြစ်ပါသည်။

ဒီအတိုင်းပဲ စာထဲက အတွေးအခေါ် ၂ ခု ကိုပေါင်းကြည့်ပါ

အတွေးအခေါ်အသစ် တစ်ခု (သို့) ပိုပြီးတော့ ရှာဖွေမှုအသစ်တစ်ခုကို ရလာလိမ့်မယ်

Synthesis လို့ခေါ်တဲ့ idea တွေကို ပေါင်းပြီး နောက်ထပ် idea အသစ်တစ်ခုရလာအောင် စဉ်းစားပါ။

လုံးဝ အသစ်ကြီးလို့ခေါ်လို့မရပေမဲ့  မျိုးစုံသုံးလို့ရတဲ့ ပိုပြီးအသုံးဝင်တဲ့ တီထွင်ကြဆံမှုကိုရလာမှာဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်များ 
Padget, Steve, ed. Creativity and Critical Thinking. London: Taylor & Francis Group, 2012.
https://www.esc.edu/online-writing-center/resources/critical-reading-writing/general-reading/interpreting-texts-asking-questions/
https://www.ucl.ac.uk/ioe-writing-centre/critical-reading-and-writing/critical-reading-questions
https://writing.colostate.edu/guides/page.cfm?pageid=632&guideid=31

Sunday, May 24, 2020

"ကိုယ္ေပ်ာက္ လိင္မုဆိုးမ်ား"

"ကိုယ္ေပ်ာက္ လိင္မုဆိုးမ်ား"
(ဆန္းေဒးေဆာင္းပါး)


ကၽြန္ေတာ္တို့ က်င္လည္ေနရတဲ့ အခုေခတ္ႀကီးကို နားလည္ဖို့ လိုအပ္ပါတယ္။ ေခတ္ႀကီး အိုင္တီနည္းပညာ အရမ္းထြန္းကားၿပီး ကိစၥေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ အဲသည္အေပၚမွာ အေျချပဳလည္ပတ္ေနတာကို အထင္းသား ေတြ႕ျမင္နိုင္ပါတယ္။ လူမွုအသိုက္အဝန္းထဲမွာ အိုင္တီကို အေျချပဳၿပီး လည္ပတ္ေနတဲ့ လူမွုကြန္ယက္ဆိုတာဟာ အိုင္တီကို ပင္မအေျချပဳထားတယ္ဆိုတာလည္း ထင္ရွားပါတယ္။ ဒီေန႔ေခတ္ လက္ကိုင္ဖုန္းတစ္လုံးဟာ လူတစ္ေယာက္အတြက္ ေျပာဆိုဆက္သြယ္စရာ ကိရိယာတစ္ခုကေန အသက္ဇီဝိန္ကို ေႁခြပစ္နိုင္တဲ့ လက္နက္တစ္ခုအထိ အသြင္ေျပာင္းသြားနိုင္တယ္ဆိုတာ ေသခ်ာသိသင့္ပါတယ္။

လက္ကိုင္ဖုန္းတစ္ခုေပၚကေန မိမိေနအိမ္၊ ရပ္ကြက္၊ ၿမိဳ့၊ နိုင္ငံနဲ႔ ကမၻာ့ရပ္ဝန္းအသီးသီးကို အရွိန္ဟုန္ျမန္ျမန္နဲ႔ အတားအဆီးမဲ့ ျဖတ္သန္းခ်ိတ္ဆက္ေနနိုင္တာဟာ ေကာင္းက်ိဳးတစ္ခုကို ဖန္တီးေစနိုင္တဲ့ အခြင့္အေရးပါ။ နည္းပညာဟာ ေကာင္းက်ိဳးအတြက္ ရည္စူးေပမယ့္ နည္းပညာရဲ့စြမ္းအားေပၚကေန မသမာတဲ့ အက်င့္ဆိုး အက်င့္ယုတ္ရွိသူေတြ ဖန္တီးတဲ့ ကိစၥရပ္ေတြဟာ အႏၲရာယ္တစ္ခုလို ျဖစ္လာပါတယ္။ နည္းပညာရဲ့ စြမ္းအားကို အက်င့္ယုတ္ယုတ္ အသုံးခ်တာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ နည္းပညာမွာ အလင္းအျခမ္းနဲ႔ အေမွာင္အျခမ္းဆိုတာ ရွိလာစျမဲပါ။

အသက္အရြယ္ ႏုနယ္တဲ့ စဥ္းစားဉာဏ္မျပည့္စုံနိုင္ေသးတဲ့ ကေလးငယ္ေတြ၊ အရြယ္ေရာက္စ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြအတြက္ မိဘျဖစ္သူေတြ၊ ေဆြမ်ိဳးျဖစ္သူေတြ၊ အစ္ကိုႀကီး အမႀကီးျဖစ္သူေတြ၊ အုပ္ထိန္းသူျဖစ္သူေတြ မသိလိုက္နိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္တစ္ခ်ိဳ့ဟာ လက္ကိုင္ဖုန္းေပၚကေန ျဖစ္ေပၚေလ့ ရွိပါတယ္။ နည္းပညာရဲ့ အေမွာင္အျခမ္းထဲက သမာသူေတြရဲ့ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အျမတ္ထုတ္တာေတြ၊ အနိုင္က်င့္တာေတြ၊ ေစာ္ကားေႏွာက္ယွက္တာေတြ၊ ေသြးေဆာင္ျဖားေယာင္းတာေတြကို ခ်င့္ခ်ိန္ေျဖရွင္း ခုံခံကာကြယ္ဖို့ဆိုတာဟာ အသက္အရြယ္ ႏုနယ္တဲ့ စဥ္းစားဉာဏ္မျပည့္စုံနိုင္ေသးတဲ့ ကေလးငယ္ေတြ၊ အရြယ္ေရာက္စ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြအဖို့ လုံေလာက္တဲ့ ဗဟုသုတ မရွိထားရင္ အရမ္းခက္ခဲပါတယ္။

အဲသည္ မသမာသူ လိင္မုဆိုးေတြဟာ သင့္ကေလးငယ္၊ သင့္တူ၊ သင့္တူမ၊ သင့္ညီငယ္၊ သင့္ညီမဆီကို ဝင္ေရာက္ေနတာဟာ လက္ကိုင္ဖုန္းကတဆင့္၊ အင္တာနက္ကတဆင့္၊ လူမွုကြန္ယက္ကတဆင့္ ဝင္ေရာက္ေနတာျဖစ္တဲ့အတြက္ သင့္ျမင္ကြင္းမွာ ေပ်ာက္ေနနိုင္ပါတယ္။ သင့္အိမ္တံခါးကို လုံျခဳံေအာင္ ပိတ္ထားၿပီး မိမိအိမ္ရဲ့ အခန္းထဲမွာ ကေလးငယ္/ဆယ္ေက်ာ္သက္ (သင့္ကေလးငယ္၊ သင့္တူ၊ သင့္တူမ၊ သင့္ညီငယ္၊ သင့္ညီမ)ကို ထားလိုက္႐ုံနဲ႔ လုံျခဳံသြားၿပီလို့ တြက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အႀကီးအက်ယ္ မွားယြင္းသြားနိုင္ပါတယ္။ အင္တာနက္ အေျချပဳထားတဲ့ဆီကေနတဆင့္ ကေလးငယ္နဲ႔ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြဆီကို လက္ကိုင္ဖုန္းကေန “ကိုယ္ေပ်ာက္လိင္မုဆိုး”ေတြဟာ အမဲလိုက္ေနသလိုမ်ိဳး ဝင္ေရာက္ေနနိုင္ပါေသးတယ္။

ဒါေတြကို ကာကြယ္ဖို့အတြက္ ကေလးငယ္ေတြနဲ႔ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြကို အသက္အရြယ္နဲ႔ ထိုက္သင့္တဲ့ အသိပညာေတြ (လိင္ဆိုင္ရာအသိပညာအပါအဝင္) မလြဲမေသေပးဖို့ လိုပါတယ္။ သူတို့ရဲ့ လက္ကိုင္ဖုန္းေတြကို အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ ထိန္းခ်ဳပ္ဖို့ စစ္ေဆးဖို့ လိုပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ အသုံးခ်နိုင္ဖြယ္ရွိတဲ့ နည္းပညာတစ္ခုကို မိတ္ဆက္ေပးပါ့မယ္။

အဲဒါကေတာ့ ဂူးဂဲလ္မိသားစုခ်ိတ္ဆက္မွုလို့ အမည္ရတဲ့ Google Family Link ဆိုတဲ့ အသုံးခ်ေဆာ့ဖ္ဝဲပါ။ ကေလးငယ္ရဲ့ လက္ကိုင္ဖုန္းသုံးစြဲခ်ိန္အတြက္ နာရီဘယ္ေလာက္ေပးမယ္ (အခ်ိန္နာရီေတြအမ်ားႀကီး မသုံးနိုင္ကန္႔သတ္တာမ်ိဳး)၊ ဘယ္အခ်ိန္နာရီကေန ဘယ္အခ်ိန္နာရီအတြင္းပဲ သုံးခြင့္ေပးမယ္ (ညဥ့္မနက္ေစေအာင္ထိန္းခ်ဳပ္တာမ်ိဳး)၊ ဘာေတြကို သုံးထားလဲ၊ တစ္ခုခ်င္းစီကို အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္သုံးထားလဲ ဆိုတဲ့ စာရင္းကို သူ႔ဖုန္းကို သြားၾကည့္စရာမလိုဘဲ မိမိဖုန္းကေန ၾကည့္လို့ရတာမ်ိဳး၊ App တစ္ခုခုကို သူ႔ဖုန္းထဲ ထည့္သြင္းဖို့ လုပ္တဲ့အခါတိုင္း မိမိ Google အေကာင့္ဆီမွာ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတာင္းတာ ေပၚလာတာမ်ိဳး၊ မိမိက Approve လုပ္မွ တစ္ဘက္က သူ႔စက္ထဲကို Google က သြင္းခြင့္ေပးတာမ်ိဳး။ ဒါေတြကို Google Family Link က ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ သူ႔ရဲ့ ေဆာင္ပုဒ္ကေတာ့  Help your family create healthy digital habits လို့ ဆိုထားပါတယ္။ က်န္းမာသန္႔စင္ေကာင္းမြန္တဲ့ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ဆိုင္ရာ အေလ့အက်င့္တည္ေဆာက္ျခင္းလို့ သုံးႏွုံးထားပါတယ္။ အန္းဒရိုက္လက္ကိုင္ဖုန္းေတြက Google ရဲ့ စနစ္နဲ႔မို့ အလြယ္တကူ ထည့္လို့ရနိုင္ပါတယ္။ အိုင္ဖုန္းေတြကေတာ့ ဒါကို အျပည့္အဝသုံးဖို့ ခက္နိုင္ပါတယ္။ အိုင္ဖုန္းေတြမွာလည္း သူ႔ရဲ့ parental controls (အုပ္ထိန္းသူ ထိန္းခ်ဳပ္မွု) ဆိုတာ ရွိပါတယ္။

အဲသည္လို ထိန္းခ်ဳပ္ေစာင့္ၾကည့္မွုေတြကို ဒစ္ဂ်စ္တယ္နည္းပညာအားျဖင့္ လုပ္ေဆာင္မွသာ ကိုယ္ေပ်ာက္လိင္မုဆိုးေတြ ဝင္ေရာက္မွုကို သိရွိကာကြယ္နိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကုလသမဂၢ ပညာေရး၊ သိပၸံႏွင့္ ယဥ္ေက်းမွုအဖြဲ႕ (UNESCO) ကေန ကမၻာ့ နိုင္ငံအသီးသီးရဲ့ ပညာေရးစနစ္မွာ လိင္မွုဆိုင္ရာပညာေပးသင္ၾကားမွု ထည့္သြင္းဖို့ အႀကံျပဳထားၿပီး အဲသည္အတြက္ လမ္းညႊန္ခ်က္ (guideline) ေတြထဲမွာ အင္တာနက္ေပၚမွ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အျမတ္ထုတ္မွုမ်ားအပါအဝင္) လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အနိုင္အထက္ျပဳမွုမ်ား၊ (အင္တာနက္ေပၚမွ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အနိုင္က်င့္မွုမ်ား အပါအဝင္) လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေစာ္ကားေႏွာင့္ယွက္မွုမ်ား၊ အနိုင္က်င့္မွုမ်ားကို ဥပမာမ်ားျဖင့္ ေဖာ္ျပနိုင္ေရး ဆိုတာေတြ ပါဝင္ပါတယ္။

မိတ္ေဆြတို့အေနနဲ႔နဲ႔ သင့္အိမ္တံခါးကို လုံျခဳံေအာင္ ပိတ္ထားၿပီး မိမိအိမ္ရဲ့ အခန္းထဲမွာ ကေလးငယ္/ဆယ္ေက်ာ္သက္ (သင့္ကေလးငယ္၊ သင့္တူ၊ သင့္တူမ၊ သင့္ညီငယ္၊ သင့္ညီမ)ကို ထားလိုက္႐ုံနဲ႔ လုံျခဳံသြားၿပီလို့ မွတ္ယူလိုက္တာမ်ိဳး မလုပ္ဘဲ သင့္ကေလးငယ္၊ သင့္တူ၊ သင့္တူမ၊ သင့္ညီငယ္၊ သင့္ညီမဆီကို လက္ကိုင္ဖုန္းကတဆင့္၊ အင္တာနက္ကတဆင့္၊ လူမွုကြန္ယက္ကတဆင့္ ဝင္ေရာက္ေနနိုင္တဲ့ ကိုယ္ေပ်ာက္လိင္မုဆိုးေတြကို ထိုက္သင့္သလို ကာကြယ္နိုင္ၾကပါေစ။

ေလးစားလ်က္

⬛️ကိုဂ်ိမ္းစ္
ဓာတ္ပုံ - Google Family Link မွ ထိန္းခ်ဳပ္ၾကည့္ရွုမွု နမူနာပုံတစ္ခု

(Unicode)

"ကိုယ်ပျောက် လိင်မုဆိုးများ"
(ဆန်းဒေးဆောင်းပါး)


ကျွန်တော်တို့ ကျင်လည်နေရတဲ့ အခုခေတ်ကြီးကို နားလည်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ခေတ်ကြီး အိုင်တီနည်းပညာ အရမ်းထွန်းကားပြီး ကိစ္စတော်တော်များများဟာ အဲသည်အပေါ်မှာ အခြေပြုလည်ပတ်နေတာကို အထင်းသား တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။ လူမှုအသိုက်အဝန်းထဲမှာ အိုင်တီကို အခြေပြုပြီး လည်ပတ်နေတဲ့ လူမှုကွန်ယက်ဆိုတာဟာ အိုင်တီကို ပင်မအခြေပြုထားတယ်ဆိုတာလည်း ထင်ရှားပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ် လက်ကိုင်ဖုန်းတစ်လုံးဟာ လူတစ်ယောက်အတွက် ပြောဆိုဆက်သွယ်စရာ ကိရိယာတစ်ခုကနေ အသက်ဇီဝိန်ကို ခြွေပစ်နိုင်တဲ့ လက်နက်တစ်ခုအထိ အသွင်ပြောင်းသွားနိုင်တယ်ဆိုတာ သေချာသိသင့်ပါတယ်။

လက်ကိုင်ဖုန်းတစ်ခုပေါ်ကနေ မိမိနေအိမ်၊ ရပ်ကွက်၊ မြို့၊ နိုင်ငံနဲ့ ကမ္ဘာ့ရပ်ဝန်းအသီးသီးကို အရှိန်ဟုန်မြန်မြန်နဲ့ အတားအဆီးမဲ့ ဖြတ်သန်းချိတ်ဆက်နေနိုင်တာဟာ ကောင်းကျိုးတစ်ခုကို ဖန်တီးစေနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးပါ။ နည်းပညာဟာ ကောင်းကျိုးအတွက် ရည်စူးပေမယ့် နည်းပညာရဲ့စွမ်းအားပေါ်ကနေ မသမာတဲ့ အကျင့်ဆိုး အကျင့်ယုတ်ရှိသူတွေ ဖန်တီးတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေဟာ အန္တရာယ်တစ်ခုလို ဖြစ်လာပါတယ်။ နည်းပညာရဲ့ စွမ်းအားကို အကျင့်ယုတ်ယုတ် အသုံးချတာပါပဲ။ ဒါကြောင့် နည်းပညာမှာ အလင်းအခြမ်းနဲ့ အမှောင်အခြမ်းဆိုတာ ရှိလာစမြဲပါ။

အသက်အရွယ် နုနယ်တဲ့ စဉ်းစားဉာဏ်မပြည့်စုံနိုင်သေးတဲ့ ကလေးငယ်တွေ၊ အရွယ်ရောက်စ ဆယ်ကျော်သက်တွေအတွက် မိဘဖြစ်သူတွေ၊ ဆွေမျိုးဖြစ်သူတွေ၊ အစ်ကိုကြီး အမကြီးဖြစ်သူတွေ၊ အုပ်ထိန်းသူဖြစ်သူတွေ မသိလိုက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တစ်ချို့ဟာ လက်ကိုင်ဖုန်းပေါ်ကနေ ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိပါတယ်။ နည်းပညာရဲ့ အမှောင်အခြမ်းထဲက သမာသူတွေရဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမြတ်ထုတ်တာတွေ၊ အနိုင်ကျင့်တာတွေ၊ စော်ကားနှောက်ယှက်တာတွေ၊ သွေးဆောင်ဖြားယောင်းတာတွေကို ချင့်ချိန်ဖြေရှင်း ခုံခံကာကွယ်ဖို့ဆိုတာဟာ အသက်အရွယ် နုနယ်တဲ့ စဉ်းစားဉာဏ်မပြည့်စုံနိုင်သေးတဲ့ ကလေးငယ်တွေ၊ အရွယ်ရောက်စ ဆယ်ကျော်သက်တွေအဖို့ လုံလောက်တဲ့ ဗဟုသုတ မရှိထားရင် အရမ်းခက်ခဲပါတယ်။

အဲသည် မသမာသူ လိင်မုဆိုးတွေဟာ သင့်ကလေးငယ်၊ သင့်တူ၊ သင့်တူမ၊ သင့်ညီငယ်၊ သင့်ညီမဆီကို ဝင်ရောက်နေတာဟာ လက်ကိုင်ဖုန်းကတဆင့်၊ အင်တာနက်ကတဆင့်၊ လူမှုကွန်ယက်ကတဆင့် ဝင်ရောက်နေတာဖြစ်တဲ့အတွက် သင့်မြင်ကွင်းမှာ ပျောက်နေနိုင်ပါတယ်။ သင့်အိမ်တံခါးကို လုံခြုံအောင် ပိတ်ထားပြီး မိမိအိမ်ရဲ့ အခန်းထဲမှာ ကလေးငယ်/ဆယ်ကျော်သက် (သင့်ကလေးငယ်၊ သင့်တူ၊ သင့်တူမ၊ သင့်ညီငယ်၊ သင့်ညီမ)ကို ထားလိုက်ရုံနဲ့ လုံခြုံသွားပြီလို့ တွက်မယ်ဆိုရင်တော့ အကြီးအကျယ် မှားယွင်းသွားနိုင်ပါတယ်။ အင်တာနက် အခြေပြုထားတဲ့ဆီကနေတဆင့် ကလေးငယ်နဲ့ ဆယ်ကျော်သက်တွေဆီကို လက်ကိုင်ဖုန်းကနေ “ကိုယ်ပျောက်လိင်မုဆိုး”တွေဟာ အမဲလိုက်နေသလိုမျိုး ဝင်ရောက်နေနိုင်ပါသေးတယ်။

ဒါတွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် ကလေးငယ်တွေနဲ့ ဆယ်ကျော်သက်တွေကို အသက်အရွယ်နဲ့ ထိုက်သင့်တဲ့ အသိပညာတွေ (လိင်ဆိုင်ရာအသိပညာအပါအဝင်) မလွဲမသေပေးဖို့ လိုပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ လက်ကိုင်ဖုန်းတွေကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ထိန်းချုပ်ဖို့ စစ်ဆေးဖို့ လိုပါတယ်။ အဲဒီအတွက် အသုံးချနိုင်ဖွယ်ရှိတဲ့ နည်းပညာတစ်ခုကို မိတ်ဆက်ပေးပါ့မယ်။

အဲဒါကတော့ ဂူးဂဲလ်မိသားစုချိတ်ဆက်မှုလို့ အမည်ရတဲ့ Google Family Link ဆိုတဲ့ အသုံးချဆော့ဖ်ဝဲပါ။ ကလေးငယ်ရဲ့ လက်ကိုင်ဖုန်းသုံးစွဲချိန်အတွက် နာရီဘယ်လောက်ပေးမယ် (အချိန်နာရီတွေအများကြီး မသုံးနိုင်ကန့်သတ်တာမျိုး)၊ ဘယ်အချိန်နာရီကနေ ဘယ်အချိန်နာရီအတွင်းပဲ သုံးခွင့်ပေးမယ် (ညဉ့်မနက်စေအောင်ထိန်းချုပ်တာမျိုး)၊ ဘာတွေကို သုံးထားလဲ၊ တစ်ခုချင်းစီကို အချိန်ဘယ်လောက်သုံးထားလဲ ဆိုတဲ့ စာရင်းကို သူ့ဖုန်းကို သွားကြည့်စရာမလိုဘဲ မိမိဖုန်းကနေ ကြည့်လို့ရတာမျိုး၊ App တစ်ခုခုကို သူ့ဖုန်းထဲ ထည့်သွင်းဖို့ လုပ်တဲ့အခါတိုင်း မိမိ Google အကောင့်ဆီမှာ ခွင့်ပြုချက်တောင်းတာ ပေါ်လာတာမျိုး၊ မိမိက Approve လုပ်မှ တစ်ဘက်က သူ့စက်ထဲကို Google က သွင်းခွင့်ပေးတာမျိုး။ ဒါတွေကို Google Family Link က ဆောင်ရွက်ပေးပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ဆောင်ပုဒ်ကတော့  Help your family create healthy digital habits လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ကျန်းမာသန့်စင်ကောင်းမွန်တဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်ဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့်တည်ဆောက်ခြင်းလို့ သုံးနှုံးထားပါတယ်။ အန်းဒရိုက်လက်ကိုင်ဖုန်းတွေက Google ရဲ့ စနစ်နဲ့မို့ အလွယ်တကူ ထည့်လို့ရနိုင်ပါတယ်။ အိုင်ဖုန်းတွေကတော့ ဒါကို အပြည့်အဝသုံးဖို့ ခက်နိုင်ပါတယ်။ အိုင်ဖုန်းတွေမှာလည်း သူ့ရဲ့ parental controls (အုပ်ထိန်းသူ ထိန်းချုပ်မှု) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။

အဲသည်လို ထိန်းချုပ်စောင့်ကြည့်မှုတွေကို ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာအားဖြင့် လုပ်ဆောင်မှသာ ကိုယ်ပျောက်လိင်မုဆိုးတွေ ဝင်ရောက်မှုကို သိရှိကာကွယ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (UNESCO) ကနေ ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံအသီးသီးရဲ့ ပညာရေးစနစ်မှာ လိင်မှုဆိုင်ရာပညာပေးသင်ကြားမှု ထည့်သွင်းဖို့ အကြံပြုထားပြီး အဲသည်အတွက် လမ်းညွှန်ချက် (guideline) တွေထဲမှာ အင်တာနက်ပေါ်မှ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမြတ်ထုတ်မှုများအပါအဝင်) လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်အထက်ပြုမှုများ၊ (အင်တာနက်ပေါ်မှ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်ကျင့်မှုများ အပါအဝင်) လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာစော်ကားနှောင့်ယှက်မှုများ၊ အနိုင်ကျင့်မှုများကို ဥပမာများဖြင့် ဖော်ပြနိုင်ရေး ဆိုတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

မိတ်ဆွေတို့အနေနဲ့နဲ့ သင့်အိမ်တံခါးကို လုံခြုံအောင် ပိတ်ထားပြီး မိမိအိမ်ရဲ့ အခန်းထဲမှာ ကလေးငယ်/ဆယ်ကျော်သက် (သင့်ကလေးငယ်၊ သင့်တူ၊ သင့်တူမ၊ သင့်ညီငယ်၊ သင့်ညီမ)ကို ထားလိုက်ရုံနဲ့ လုံခြုံသွားပြီလို့ မှတ်ယူလိုက်တာမျိုး မလုပ်ဘဲ သင့်ကလေးငယ်၊ သင့်တူ၊ သင့်တူမ၊ သင့်ညီငယ်၊ သင့်ညီမဆီကို လက်ကိုင်ဖုန်းကတဆင့်၊ အင်တာနက်ကတဆင့်၊ လူမှုကွန်ယက်ကတဆင့် ဝင်ရောက်နေနိုင်တဲ့ ကိုယ်ပျောက်လိင်မုဆိုးတွေကို ထိုက်သင့်သလို ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။

လေးစားလျက်

⬛️ကိုဂျိမ်းစ်
ဓာတ်ပုံ - Google Family Link မှ ထိန်းချုပ်ကြည့်ရှုမှု နမူနာပုံတစ်ခု


Saturday, May 23, 2020

စြန႔္ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္ ဆိုတာဘာလဲ❓

(Unicode) 
စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ငန်းရှင် ဆိုတာဘာလဲ❓


ကျွန်မတို့ အခုခေတ်မှာ Entrepreneur ဆိုတဲ့စကားလုံးလေးကိုခနခန ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်.လူတွေက လည်းအမျိုးအမျိုးအဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ကြပါတယ်. အဲ့ထဲကမှခြုံငုံပြီး အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်မယ် ဆိုရင် (Entrepreneur)စွန့်ဉီးတီထွင်လုပ်ငန်းရှင်ဆိုတာ စီးပွားလုပ်ငန်းသစ်တစ်ခုကို စွန့်စားမှုကြားကနေဖန်တီးသူ၊သာရင်စံ နာရင်ခံ တက်သူ တစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ် .လူအများစုက သူတို့ကို တီထွင်သူအဖြစ်လည်းမြင်တက်ကြပါတယ် 🙋🏻‍♀️


💫စွန့်ဦးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်၏လက္ခဏာ

အောင်မြင်တဲ့စွန့်ဦးသူတစ်ယောက်ဟာ အခွင့်အလမ်းကောင်းကိုအသုံးချပြီးအကျိုး
အမြတ်ရတဲ့လုပ်ငန်းအဖြစ်ပြောင်းနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်မျိုးရှိတက်ကြတယ်. Idea  ကောင်းကောင်း ထုတ်တက်ပြီး အမြော်အမြင်ရှိတက်ကြတယ်.
📍ဥပမာ ကမ္ဘာကျော်တွေထဲမှာ ဆို Microsoft Company ဥက္ကဌ Bill Gate ၊
Amazon တည်ထောင်သူ Jeff Bezoz ၊
Space X  ဥက္ကဌ Elon Musk

📍မြန်မာ 🇲🇲 မှာဆို Tint Tint Myanmar တည်ထောင်သူ ဒေါ် တင့်တင့်လွင်၊
 Giantpay ရဲ့ ပူးတွဲတည်ထောင်သး ကို ထက်အာကာကျော်၊
360ed စီအီးအို ဒေါ်လှလှဝင်း .


🙍စွန့်ဦးတီထွင် လုပ်ငန်းရှင်Vs အသေးစားစီးပွား လုပ်ငန်းရှင် 🙍‍♂️

လုပ်ငန်း၂မျိုးလုံးကတော အမြတ်အစွန်းပေါ်  အ ခြေခံတယ်ဆိုပေမဲ့ အသေးစားစီးပွားလုပ်ငန်းအများစုက  စတိုးဆိုင် ၊ကုန်ဆုံဆိုင် လိုမျိုး မိသားစုပိုင်လုပ်ငန်းတွေ ဖြစ်ပြီး ကိုယ့်ဒေသခံတွေကိုပဲ ကုန်ပစ္စည်းနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချပေးတာပါ

စွန့်ဦးတီထွင်သူတွေကျတော့ ဆန်းသစ်တဲ့အတွေး အခေါ်တွေနဲ့ Start-Up လုပ်ငန်းတွေတည်ထောင်ကြပြီး လုပ်ငန်းချဲ့ထွင်ဖို့အိမ်မက် တွေရှိကြပါတယ်.ပစ္စည်းဖြစ်စေဝန်ဆောင်မှုဖြစ်စေ နိုင်ငံအနှံ့ ကမ္ဘာအနှံ့ မှာ ရောင်းချကြပါတယ်.


ဒါဆို Entreprenurတစ်ယောက်ဖြစ်ခြင်းရဲ့အားသာချက်နဲ့အချက်နဲ့ အားနည်းတဲ့အချက်ကဘာတွေဖြစ်မလဲ🤔❓

ကောင်းကျိုးတွေကတော့
✅ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်တွေချနိုင်ခြင်း

✅ကိုယ့်ထက်တော်တဲ့သူတွေနဲ့တွေ့ပြီးလက်တွဲလုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း

✅ဝင်ငွေအကန့်အသတ်မရှိခြင်း

✅ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်မှုရခြင်း

အားနည်းချက်တွေကတော့
ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်မဟုတ်တဲ့အတွက်
📍အလုပ်အချိန်တွေ ပိုမိုလာခြင်း

📍စိတ်ဖိစီးမှုတိုးလားခြင်း

📍Phone Call တွေအ မြဲဝင် နေခြင်း

📍 ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာနစ်နာမှုရံဖန်ရံခါရှိမယ်

Amazon ဥက္ကဌ Jeff Beroz ကတော့ “အကယ်ရျ် သင်သိရှိတဲ့အရာတွေလုပ်မှပဲ အောင်မြင်မယ်ဆုံးဖြတ်ထားရင်တော့ အခွင့်အရေးတွေအများကြီးလက်လွှတ်လိုက်ရတာပဲ လို့ ပြောကြားထားပါတယ်"

Written by
Thiri Yadanar

Business Ethics ⚖️


📍အရင်ဆုံးEthics ဆိုတာဘာလဲ?🤔

Ethics ဆိုတာကတိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ရင်တော့ကျင့်ဝတ်ပေါ့။ဒီထက်လေးလေးနက်နက်ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့လူတစ်ယောက်ရဲ့လုပ်ရပ်  သို့မဟုတ် အပြုအမူတစ်ခုကနောက်ထပ်လူဘယ်နှယောက်များများကိုကောင်းကျိုး သို့မဟုတ် ဆိုးကျိုးဖြစ်စေလဲ ပေါ်မူတည်ပြီးလူတစ်ယောက်ရဲ့ethicsကိုဆုံးဖြတ်နိုင်ပါတယ်။ 👏🏻

📍ဥပမာတစ်ခုရှိပါ တယ်။ တော်တော်များများလဲကြားဖူးပြီးသားပါ။
တစ်နေ့မှာလူတစ်ယောက်ကကားမောင်းလာရင်းနဲ့ရုတ်တရတ်ဘရိတ်ပျက်သွားပြီးရပ်လို့မရခဲ့ဘူး။အဲ့အချိန်သူ့အရှေ့မှာလမ်းခွဲနှစ်ခုရှိခဲ့တယ်။တစ်ဖက်မှာသူသဘောကျရတဲ့ကောင်မလေး၊တစ်ဖက်မှာတော့ကလေးငါးယောက်ကကစားနေကြတယ်။နှစ်ဖက်စလုံးက​တော့သူ့အတွက်ရွေးရခက်စေတယ်။ဒါပေမဲ့သူမဖြစ်မနေတစ်ဖက်ကိုပြတ်ပြတ်သားသားရွေးချယ်ရတော့မယ်။ နှစ်ဖက်စလုံးကတော့သူ့အတွက်ဆိုးကျိုးတွေပဲဖြစ်စေတာကတော့အသေအချာပါပဲ။ဒါပေမဲ့ဆိုးကျိုးနည်းတာရွေးမလားများတာရွေးမလားဆိုတာတော့သူ့ရဲ့ethicsပေါ်မူတည်သွားပါတယ်။ 💁🏻‍♂️

📍ဒါဆိုBusiness Ethics ဆိုတာကရောဘာလဲ?🤔

Business Ethics ဆိုတာကcompanyတစ်ခုကဆုံးဖြတ်ချက်တွေချမှတ်တဲ့အခါအမှားအမှန်သေချာခွဲခြားနိုင်ဖို့နဲcompanyအတွင်းရောအပြင်ရောမှာရှိတဲ့လူအားလုံးအတွက်ကောင်းမွန်တဲ့လွှမ်းမိုးမှုတွေပေးနိုင်အောင်လို့ချမှတ်ထားတဲ့စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေနဲ့စံသတ်မှတ်ချက်တွေဖြစ်ပါတယ်။⚖️

📍Business Ethics ကရောဘာကြောင့်အရေးကြီးတာလဲ?

အရင်တုန်းကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေကcompanyရဲ့အတွင်းအပြင်မှာရှိနေတဲ့အလုပ်သမားတွေနဲ့စားသုံးသူတွေရဲ့အကျိုးထက်မိမိအကျိုးစီးပွားအတွက်လုပ်ကိုင်သောသူတွေကပိုများပါတယ်။အဲ့တုန်းကဈေးကွက်ထဲမှာလဲအပြိုင်အဆိုင်ကသိပ်မရှိကြတဲ့အခါစားသုံးသူ အနေနဲ့လဲရွေးချယ်စရာနည်းပါးပြီးအလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းလဲရှားပါးပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ဒီနေ့ခေတ်ကိုရောက်လာတဲ့အခါစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေလဲပိုပြီးအပြိုင်အဆိုင်များလာတာကြောင့် စားသုံးသူတွေ အတွက်လဲရွေးချယ်စရာoptions တွေကပိုများလာပါတယ်။အလုပ်သမားတွေအတွက်လဲအလုပ်အကိုင်အခွင့်လမ်းတွေပိုများလာပါတယ်။ 🏆

📍ဒါ့ကြောင့်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေအနေနဲ့လဲဒီလိုအပြိုင်အဆိုင်​ပြင်းထန်တဲ့ခေတ်ထဲမှာအသာစီးရဖို့ဆိုရင်

✅1.ကျင့်ဝတ်နဲ့မညီတဲ့အပြုအမူတွေဖြစ်တဲ့ ကျားမခဲဲခြားဆက်ဆံမှု၊လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ယှက်စော်ကားမှု၊ဘက်လိုက်မှု၊အရည်အချင်းတူသူချင်းအခွင့်ရေးတူညီစွာမပေးမှုစသည်တို့ကိုရှောင်ရှားရပါမယ်။သို့မှသာ  အလုပ်သမားတွေအနေနဲ့လဲအလုပ်ခွင်မှာပိုမို​ပျော်ရွင်လာပြီးproductivityလဲပိုမိုတိုးတက်လာမှာဖြစ်ပါတယ်။📈

✅2.လုပ်ငန်းဘက်ကလဲစျေးနှုန်းနဲ့အရည်အသွေးကိုက်ညီတဲ့ထုတ်ကုန်များကိုဖန်တီးပေးရပါမယ်။💎

✅3.ဒါ့အပြင်Coporate Social  Responsibilityလို့ခေါ်တဲ့ပြည်သူလူထုအတွက် လိုအပ်သည့်နေရာများတွင်လုပ်ငန်းဘက်မှပြန်လည်လှူဒါန်းပေးခြင်း၊ လမ်းတံတားကျောင်းများဆောက်လုပ်ရာတွင်ပူးပေါင်းပါဝင်ကူညီပေးခြင်း၊ပြည်သူလူထုအကျိုးပြုဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ပေးခြင်း
စသည်တို့ကိုလုပ်ဆောင်ရပါမယ်။
ဒါမှသာEthicsနှင့်ညီညွတ်သောcompanyများကိုပြည်သူလူထုကလဲပိုမိုဖယုံကြည်မှုရှိပြီးရေရှည်တွင်လဲအကျိုးစီးပွားပိုပြီးတည်တံ့ခိုင်မြဲနိုင်ပါတယ်။ ♻️

Written by
NawPriscilla

Work from Home Tips for Employers 👨‍💻👨‍🏫


လုပ်ငန်းတော်တော်များများ Work from Home ကို ပြောင်းလဲ လုပ်နေရတဲ့အချိန်မှာ အလုပ်ရှင်တွေ၊ မန်နေဂျာ တွေအတွက်လည်း ခေါင်းစားစရာတွေ ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းကို အရင်လို နှောင့်နှေးမှုမရှိဘဲ လည်ပတ်နိုင်ဖို့၊ ဝန်ထမ်းတွေကို အပြည့်အဝ Support ပေးနိုင်ဖို့ကို အမျိုးမျိုးစဉ်းစားရသလို တဖက်မှာ ငွေအား၊ လူအားလည်း စိုက်ထုတ်ရနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာတော့ အလုပ်ရှင်တွေ၊ မန်နေဂျာ တွေအတွက် ဘယ်လိုလုပ်ရင် ကိုယ်လည်းပျော်၊ ဝန်ထမ်းလည်း ကျေနပ်၊ အလုပ်လည်း အဆင်ပြေနိုင်မလဲဆိုတာကို Tips လေးတွေ ဖော်ပြ လုပ်ပေးလိုက်ပါတယ်။

📍၁။ အလုပ်ချိန် (သို့) Productivity Target Guideline ကို သေချာသတ်မှတ်ပေးပါ။ 📈⏰

Work from Home အတွင်း မှာ မန်နေဂျာ တစ်ယောက်အနေနဲ့ ဆုံးဖြတ်ရမှာက ကိုယ်ဟာ ဝန်ထမ်းတွေဆီက အလုပ်ပြီးဖို့ မျှော်လင့်တာလား၊ အလုပ်ချိန်ပြည့်အောင်လုပ်ဖို့ မျှော်လင့်တာလား ဆိုတာ စဉ်းစားဖို့လိုပါတယ်။ နှစ်ခုစလုံးကို လိုချင်တယ်ဆိုရင်တော့ Flexbility ရှိဖို့ လိုလာပါပြီ။

စည်းမျဉ်း စည်းကမ်း ကို သတ်မှတ်တဲ့အခါ ကိုယ့်ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အခြေအနေ တွေကို အဓိက ထည့်တွက်သင့်ပါတယ်။ အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဝန်ထမ်းတိုင်းဆီက တူညီတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေ ကို တူညီတဲ့ အချိန်အတိုင်းအတာ အတွင်းမှာ မျှော်လင့်တာက လက်တွေ့မကျနိုင်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် ဝန်ထမ်းအများစု အဆင်ပြေနိုင်တဲ့ အချိန်နဲ့ တစ်နေ့ကို ပျမ်းမျှ အလုပ်ဘယ်လောက်ပြီးနိုင်မလဲပေါ် မူတည်ပြီး လက်တွေ့ကျကျ ဆုံးဖြတ်ပါ။ တချိန်ထဲမှာလည်း Flexibility ကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ခွင့်ပြုပေးပါ။

နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့အချက်ကတော့ ကိုယ့် ကုမ္ပကီ မှာ ချမှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း တွေကို ကိုယ်တိုင် လိုက်နာပေးပါ။ တခါတလေ ဝန်ထမ်းတွေက အိမ်မှာရှိတာပဲလေ၊ ဒါလေးတော့ လုပ်ပေးနိုင်မှာပါဆိုပြီး အလုပ်ချိန် ပြင်ပမှာ အလုပ်မခိုင်းမိပါစေနဲ့။
ဒီလို ကုမ္ပကီာဘက်က တွေးပေးပြီး အကူအညီပေးတဲ့အခါ ဝန်ထမ်းတွေကလည်း အားတက်စေပြီး အလုပ်ပိုပြီးနိုင်ပါတယ်။

📍၂။ လိုအပ်တဲ့ Software တွေ၊ Services တွေ ပံ့ပိုး ပေးပါ။
💻💻

Video Conferencing လုပ်ဖို့ Zoom, Google Hangouts, Skype စတဲ့ Software တွေ၊ Microsoft Team လို Messaging System စတဲ့ Software တွေကို အသုံးပြုပေးပါ။
(Beatrix ကနေလည်း Work from Home Tools တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။)

မြန်မာနိုင်ငံမှာ Facebook ကို လုပ်ငန်းသုံးအတွက် အသုံးပြုနေတာကိုတွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Facebook အစား အခြား Free Software တွေကို အသုံးပြုတာကို ပို အားပေးပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာက ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအတွက် အသုံးပြုတာများတဲ့အတွက် အလုပ်နဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ကို ရောယှက်စေနိုင်ပါတယ်။

နောက်တစ်ခုကတော့ Team Communication Guideline ပါ။ Work from Home လုပ်တဲ့အခါမှာ ဝန်ထမ်းအချင်းချင်း ဆက်သွယ်ဖို့ အဆင်မပြေတာတွေ ကြုံလာနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ - တချို့ ဝန်ထမ်းတွေမှာ Wifi ရှိပေမဲ့ တချို့ကတော့ ဖုန်းဘေလ် နဲ့ အလုပ်လုပ်နေရသူတွေရှိပါတယ်။
ဒါကြောင့် တဘက်က Email နဲ့ ဆက်သွယ်ရင် တခြားတဘက်က လိုင်းပေါ်မှာမရှိလို့ စာပြန်မလာတဲ့အတွက် လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ နှောင့်နှေးမှုတွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေမျိုးတွေကို လျှော့ချနိုင်ဖို့ ကုမ္ပဏီ ဘက်က Work from Home Support Kit နဲ့ Communication Guideline တွေ ချထားပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

📍၃။ Micromanaging မလုပ်ပါနဲ့၊ Manage လုပ်ပါ။
👦🧒

Micro Managing က လိုတာထက်ပိုတဲ့ Supervising လုပ်ခြင်းကို ခေါ်ပါတယ်။ အထက်လူကြီးတစ်ယောက်အနေနဲ့ အလုပ်မပြီးမှာစိုးရိမ်တဲ့စိတ်၊ ကိုယ့်ရှေ့မှာမမြင်ရတဲ့အခါ ဝန်ထမ်းအလုပ်မလုပ်နေမှာ စိတ်ပူရင်း ဖြစ်တည်လာတဲ့ Management Style တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီ Management Style က Productive ဖြစ်မဲ့အစား Backfire Effect တွေပို ဖြစ်လာနိုင်စေပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေဘက်က လိုတာထက်ပိုတဲ့ ဖိအား ကြုံလာတဲ့အခါမှာ အလုပ်မပြီးတာမျိုး၊ အလုပ်ပြီးခဲ့ရင်တောင် အမှားမှားအယွင်းယွင်းတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် Micromanaging လုပ်မဲ့အစား Manage လုပ်ပါ။
သင့်တော်တဲ့ဘောင်ကနေ ဝန်ထမ်းတွေကို Manage လုပ်လို့ရပါတယ်။ အခုဆို သင့်ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အလုပ်ချိန်တွေကို Track လုပ်လို့ရမဲ့ Time Doctor, Toggl, Rescue Time စတဲ့ Software များကိုလည်း အသုံးပြုပေးလို့ရပါတယ်။
ဒီလိုလုပ်မှရမှာကိုလည်း ဝန်ထမ်းတွေက လက်ခံနားလည်ပြီးသားပါ။ ဒါကြောင့် Productivity ကို Downgrade လုပ်မယ့် Micro Managing အစား၊ ဝန်ထမ်းတွေ လက်ခံနားလည်ပြီး အလုပ် ပြီးမြောက်စေတဲ့ Management Style ကို ပဲ လုပ်ဆောင်ပါ။

📍၄။ ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ဆက်သွယ်လုပ်ပါ။ ယုံကြည်မှုထားပါ။ 🙋‍♂️🙋‍♀️

Micromanaging ရဲ့ အားအကောင်းဆုံးပြိုင်ဖက်က Transparent Communication ပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကို နားထောင်ပြီး ကိုယ့်ဘက်က ဖြစ်စေချင်တာလေးတွေကိုလည်း တောင်းဆိုပါ။ ပြီးရင် တစ်ယောက်အပေါ် တစ်ယောက် ယုံကြည့်မှုထားပါ။ ဒါဟာ အချိန်တိုင်း အလုပ်လုပ်မလုပ် လိုက်စစ်ပြီး တစ်ယောက်ပေါ် တစ်ယောက် မယုံကြည်နိုင်တာထက်စာရင် ပိုထိရောက်နိုင်ပါတယ်။

📍၅။  ပျော်စရာ Meeting လေးတွေထည့်ပေးပါ။ 👩‍🎤👨‍🎤
နေ့တိုင်း အလုပ်တွေလုပ်ပြီး ပင်ပန်းဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ ပျော်စရာ Meeting လေးတစ်ခုထည့်ပြီး ရုပ်ရှင်တူတူကြည့်တာဖြစ်ဖြစ်၊ စကားစမြည်ပြောတာဖြစ်ဖြစ်၊ Treasure Hunt ဂိမ်းလေးတွေ တူတူဆော့တာဖြစ်ဖြစ် လုပ်ပေးခြင်းကလည်း ဝန်ထမ်းတွေ စိတ်ပြေလက်ပျောက်ဖြစ်စေမှာပါ။

ဒီလို ကာလမှာ အလုပ်ရှင်ရော၊ ဝန်ထမ်းတွေအတွက်ပါ ခက်ခဲပါတယ်။
ယုံကြည်မှုနဲ့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် ဒီ အခက်အခဲ တွေကို ကျော်လွှားနိုင်ပြီး ဝန်ထမ်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ရင်းနှီးမှု ကို ရေရှည်တည်မြဲအောင် တည်ဆောက်နိုင်မယ်ဆိုရင်တော့ အရှုံးထဲက အမြတ်ဖြစ်လာမှာပါ။

Written by Ei Myatnoe Aung

Reference
https://www.business2community.com/human-resources/working-from-home-101-tips-from-remote-work-experts-02295661

(Zawgyi)

စြန႔္ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္ ဆိုတာဘာလဲ❓

ကၽြန္မတို့ အခုေခတ္မွာ Entrepreneur ဆိုတဲ့စကားလုံးေလးကိုခနခန ၾကားဖူးၾကပါလိမ့္မယ္.လူေတြက လည္းအမ်ိဳးအမ်ိဳးအဓိပၸါယ္ဖြင့္ၾကပါတယ္. အဲ့ထဲကမွျခဳံငုံၿပီး အဓိပၸါယ္ဖြင့္မယ္ ဆိုရင္ (Entrepreneur)စြန႔္ဉီးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္ဆိုတာ စီးပြားလုပ္ငန္းသစ္တစ္ခုကို စြန႔္စားမွုၾကားကေနဖန္တီးသူ၊သာရင္စံ နာရင္ခံ တက္သူ တစ္ေယာက္ျဖစ္ပါတယ္ .လူအမ်ားစုက သူတို့ကို တီထြင္သူအျဖစ္လည္းျမင္တက္ၾကပါတယ္ 🙋🏻‍♀️

 💫စြန႔္ဦးလုပ္ငန္းရွင္တစ္ေယာက္၏လကၡဏာ

ေအာင္ျမင္တဲ့စြန႔္ဦးသူတစ္ေယာက္ဟာ အခြင့္အလမ္းေကာင္းကိုအသုံးခ်ၿပီးအက်ိဳး
အျမတ္ရတဲ့လုပ္ငန္းအျဖစ္ေျပာင္းနိုင္တဲ့ စြမ္းရည္မ်ိဳးရွိတက္ၾကတယ္. Idea  ေကာင္းေကာင္း ထုတ္တက္ၿပီး အေျမာ္အျမင္ရွိတက္ၾကတယ္.
📍ဥပမာ ကမၻာေက်ာ္ေတြထဲမွာ ဆို Microsoft Company ဥကၠဌ Bill Gate ၊
Amazon တည္ေထာင္သူ Jeff Bezoz ၊
Space X  ဥကၠဌ Elon Musk

📍ျမန္မာ 🇲🇲 မွာဆို Tint Tint Myanmar တည္ေထာင္သူ ေဒၚ တင့္တင့္လြင္၊
 Giantpay ရဲ့ ပူးတြဲတည္ေထာင္သး ကို ထက္အာကာေက်ာ္၊
360ed စီအီးအို ေဒၚလွလွဝင္း .


🙍စြန႔္ဦးတီထြင္ လုပ္ငန္းရွင္Vs အေသးစားစီးပြား လုပ္ငန္းရွင္ 🙍‍♂️

လုပ္ငန္း၂မ်ိဳးလုံးကေတာ အျမတ္အစြန္းေပၚ  အ ေျခခံတယ္ဆိုေပမဲ့ အေသးစားစီးပြားလုပ္ငန္းအမ်ားစုက  စတိုးဆိုင္ ၊ကုန္ဆုံဆိုင္ လိုမ်ိဳး မိသားစုပိုင္လုပ္ငန္းေတြ ျဖစ္ၿပီး ကိုယ့္ေဒသခံေတြကိုပဲ ကုန္ပစၥည္းနဲ႔ ဝန္ေဆာင္မွုေတြ ျဖန႔္ျဖဴးေရာင္းခ်ေပးတာပါ

စြန႔္ဦးတီထြင္သူေတြက်ေတာ့ ဆန္းသစ္တဲ့အေတြး အေခၚေတြနဲ႔ Start-Up လုပ္ငန္းေတြတည္ေထာင္ၾကၿပီး လုပ္ငန္းခ်ဲ႕ထြင္ဖို့အိမ္မက္ ေတြရွိၾကပါတယ္.ပစၥည္းျဖစ္ေစဝန္ေဆာင္မွုျဖစ္ေစ နိုင္ငံအႏွံ့ ကမၻာအႏွံ့ မွာ ေရာင္းခ်ၾကပါတယ္.


ဒါဆို Entreprenurတစ္ေယာက္ျဖစ္ျခင္းရဲ့အားသာခ်က္နဲ႔အခ်က္နဲ႔ အားနည္းတဲ့အခ်က္ကဘာေတြျဖစ္မလဲ🤔❓

ေကာင္းက်ိဳးေတြကေတာ့
✅ကိုယ္ပိုင္ဆုံးျဖတ္ေတြခ်နိုင္ျခင္း

✅ကိုယ့္ထက္ေတာ္တဲ့သူေတြနဲ႔ေတြ႕ၿပီးလက္တြဲလုပ္ေဆာင္နိုင္ျခင္း

✅ဝင္ေငြအကန႔္အသတ္မရွိျခင္း

✅ကိုယ္ပိုင္လြတ္လပ္မွုရျခင္း

အားနည္းခ်က္ေတြကေတာ့
ဝန္ထမ္း တစ္ေယာက္မဟုတ္တဲ့အတြက္
📍အလုပ္အခ်ိန္ေတြ ပိုမိုလာျခင္း

📍စိတ္ဖိစီးမွုတိုးလားျခင္း

📍Phone Call ေတြအ ျမဲဝင္ ေနျခင္း

📍 ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာနစ္နာမွုရံဖန္ရံခါရွိမယ္

Amazon ဥကၠဌ Jeff Beroz ကေတာ့ “အကယ္ရ်္ သင္သိရွိတဲ့အရာေတြလုပ္မွပဲ ေအာင္ျမင္မယ္ဆုံးျဖတ္ထားရင္ေတာ့ အခြင့္အေရးေတြအမ်ားႀကီးလက္လႊတ္လိုက္ရတာပဲ လို့ ေျပာၾကားထားပါတယ္"

Written by
Thiri Yadanar

Business Ethics ⚖️

📍အရင္ဆုံးEthics ဆိုတာဘာလဲ?🤔

Ethics ဆိုတာကတိုက္ရိုက္ဘာသာျပန္ရင္ေတာ့က်င့္ဝတ္ေပါ့။ဒီထက္ေလးေလးနက္နက္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့လူတစ္ေယာက္ရဲ့လုပ္ရပ္  သို့မဟုတ္ အျပဳအမူတစ္ခုကေနာက္ထပ္လူဘယ္ႏွေယာက္မ်ားမ်ားကိုေကာင္းက်ိဳး သို့မဟုတ္ ဆိုးက်ိဳးျဖစ္ေစလဲ ေပၚမူတည္ၿပီးလူတစ္ေယာက္ရဲ့ethicsကိုဆုံးျဖတ္နိုင္ပါတယ္။ 👏🏻

📍ဥပမာတစ္ခုရွိပါ တယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလဲၾကားဖူးၿပီးသားပါ။
တစ္ေန႔မွာလူတစ္ေယာက္ကကားေမာင္းလာရင္းနဲ႔႐ုတ္တရတ္ဘရိတ္ပ်က္သြားၿပီးရပ္လို့မရခဲ့ဘူး။အဲ့အခ်ိန္သူ႔အေရွ႕မွာလမ္းခြဲႏွစ္ခုရွိခဲ့တယ္။တစ္ဖက္မွာသူသေဘာက်ရတဲ့ေကာင္မေလး၊တစ္ဖက္မွာေတာ့ကေလးငါးေယာက္ကကစားေနၾကတယ္။ႏွစ္ဖက္စလုံးက​ေတာ့သူ႔အတြက္ေရြးရခက္ေစတယ္။ဒါေပမဲ့သူမျဖစ္မေနတစ္ဖက္ကိုျပတ္ျပတ္သားသားေရြးခ်ယ္ရေတာ့မယ္။ ႏွစ္ဖက္စလုံးကေတာ့သူ႔အတြက္ဆိုးက်ိဳးေတြပဲျဖစ္ေစတာကေတာ့အေသအခ်ာပါပဲ။ဒါေပမဲ့ဆိုးက်ိဳးနည္းတာေရြးမလားမ်ားတာေရြးမလားဆိုတာေတာ့သူ႔ရဲ့ethicsေပၚမူတည္သြားပါတယ္။ 💁🏻‍♂️

📍ဒါဆိုBusiness Ethics ဆိုတာကေရာဘာလဲ?🤔

Business Ethics ဆိုတာကcompanyတစ္ခုကဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြခ်မွတ္တဲ့အခါအမွားအမွန္ေသခ်ာခြဲျခားနိုင္ဖို့နဲcompanyအတြင္းေရာအျပင္ေရာမွာရွိတဲ့လူအားလုံးအတြက္ေကာင္းမြန္တဲ့လႊမ္းမိုးမွုေတြေပးနိုင္ေအာင္လို့ခ်မွတ္ထားတဲ့စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြနဲ႔စံသတ္မွတ္ခ်က္ေတြျဖစ္ပါတယ္။⚖️

📍Business Ethics ကေရာဘာေၾကာင့္အေရးႀကီးတာလဲ?

အရင္တုန္းကစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြကcompanyရဲ့အတြင္းအျပင္မွာရွိေနတဲ့အလုပ္သမားေတြနဲ႔စားသုံးသူေတြရဲ့အက်ိဳးထက္မိမိအက်ိဳးစီးပြားအတြက္လုပ္ကိုင္ေသာသူေတြကပိုမ်ားပါတယ္။အဲ့တုန္းကေဈးကြက္ထဲမွာလဲအၿပိဳင္အဆိုင္ကသိပ္မရွိၾကတဲ့အခါစားသုံးသူ အေနနဲ႔လဲေရြးခ်ယ္စရာနည္းပါးၿပီးအလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းလဲရွားပါးပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ဒီေန႔ေခတ္ကိုေရာက္လာတဲ့အခါစီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြလဲပိုၿပီးအၿပိဳင္အဆိုင္မ်ားလာတာေၾကာင့္ စားသုံးသူေတြ အတြက္လဲေရြးခ်ယ္စရာoptions ေတြကပိုမ်ားလာပါတယ္။အလုပ္သမားေတြအတြက္လဲအလုပ္အကိုင္အခြင့္လမ္းေတြပိုမ်ားလာပါတယ္။ 🏆

📍ဒါ့ေၾကာင့္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြအေနနဲ႔လဲဒီလိုအၿပိဳင္အဆိုင္​ျပင္းထန္တဲ့ေခတ္ထဲမွာအသာစီးရဖို့ဆိုရင္

✅1.က်င့္ဝတ္နဲ႔မညီတဲ့အျပဳအမူေတြျဖစ္တဲ့ က်ားမခဲဲျခားဆက္ဆံမွု၊လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေနာက္ယွက္ေစာ္ကားမွု၊ဘက္လိုက္မွု၊အရည္အခ်င္းတူသူခ်င္းအခြင့္ေရးတူညီစြာမေပးမွုစသည္တို့ကိုေရွာင္ရွားရပါမယ္။သို့မွသာ  အလုပ္သမားေတြအေနနဲ႔လဲအလုပ္ခြင္မွာပိုမို​ေပ်ာ္ရြင္လာၿပီးproductivityလဲပိုမိုတိုးတက္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။📈

✅2.လုပ္ငန္းဘက္ကလဲေစ်းႏွုန္းနဲ႔အရည္အေသြးကိုက္ညီတဲ့ထုတ္ကုန္မ်ားကိုဖန္တီးေပးရပါမယ္။💎

✅3.ဒါ့အျပင္Coporate Social  Responsibilityလို့ေခၚတဲ့ျပည္သူလူထုအတြက္ လိုအပ္သည့္ေနရာမ်ားတြင္လုပ္ငန္းဘက္မွျပန္လည္လွူဒါန္းေပးျခင္း၊ လမ္းတံတားေက်ာင္းမ်ားေဆာက္လုပ္ရာတြင္ပူးေပါင္းပါဝင္ကူညီေပးျခင္း၊ျပည္သူလူထုအက်ိဳးျပဳေဆြးေႏြးပြဲမ်ားျပဳလုပ္ေပးျခင္း
စသည္တို့ကိုလုပ္ေဆာင္ရပါမယ္။
ဒါမွသာEthicsႏွင့္ညီညြတ္ေသာcompanyမ်ားကိုျပည္သူလူထုကလဲပိုမိုဖယုံၾကည္မွုရွိၿပီးေရရွည္တြင္လဲအက်ိဳးစီးပြားပိုၿပီးတည္တံ့ခိုင္ျမဲနိုင္ပါတယ္။ ♻️

Written by
NawPriscilla

Work from Home Tips for Employers 👨‍💻👨‍🏫

လုပ္ငန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား Work from Home ကို ေျပာင္းလဲ လုပ္ေနရတဲ့အခ်ိန္မွာ အလုပ္ရွင္ေတြ၊ မန္ေနဂ်ာ ေတြအတြက္လည္း ေခါင္းစားစရာေတြ ေပၚလာနိုင္ပါတယ္။ လုပ္ငန္းကို အရင္လို ေႏွာင့္ေႏွးမွုမရွိဘဲ လည္ပတ္နိုင္ဖို့၊ ဝန္ထမ္းေတြကို အျပည့္အဝ Support ေပးနိုင္ဖို့ကို အမ်ိဳးမ်ိဳးစဥ္းစား၇သလို တဖက္မွာ ေငြအား၊ လူအားလည္း စိုက္ထုတ္ရနိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဒီေန႔မွာေတာ့ အလုပ္ရွင္ေတြ၊ မန္ေနဂ်ာ ေတြအတြက္ ဘယ္လိုလုပ္ရင္ ကိုယ္လည္းေပ်ာ္၊ ဝန္ထမ္းလည္း ေက်နပ္၊ အလုပ္လည္း အဆင္ေျပနိုင္မလဲဆိုတာကို Tips ေလးေတြ ေဖာ္ျပ လုပ္ေပးလိုက္ပါတယ္။

📍၁။ အလုပ္ခ်ိန္ (သို့) Productivity Target Guideline ကို ေသခ်ာသတ္မွတ္ေပးပါ။ 📈⏰

Work from Home အတြင္း မွာ မန္ေနဂ်ာ တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ဆုံးျဖတ္ရမွာက ကိုယ္ဟာ ဝန္ထမ္းေတြဆီက အလုပ္ၿပီးဖို့ ေမၽွာ္လင့္တာလား၊ အလုပ္ခ်ိန္ျပည့္ေအာင္လုပ္ဖို့ ေမၽွာ္လင့္တာလား ဆိုတာ စဥ္းစားဖို့လိုပါတယ္။ ႏွစ္ခုစလုံးကို လိုခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ Flexbility ရွိဖို့ လိုလာပါၿပီ။

စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္း ကို သတ္မွတ္တဲ့အခါ ကိုယ့္ဝန္ထမ္းေတြရဲ့ အေျခအေန ေတြကို အဓိက ထည့္တြက္သင့္ပါတယ္။ အိမ္ကေန အလုပ္လုပ္တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဝန္ထမ္းတိုင္းဆီက တူညီတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ ကို တူညီတဲ့ အခ်ိန္အတိုင္းအတာ အတြင္းမွာ ေမၽွာ္လင့္တာက လက္ေတြ႕မက်နိုင္ပါဘူး။
ဒါေၾကာင့္ ဝန္ထမ္းအမ်ားစု အဆင္ေျပနိုင္တဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ တစ္ေန႔ကို ပ်မ္းမၽွ အလုပ္ဘယ္ေလာက္ၿပီးနိုင္မလဲေပၚ မူတည္ၿပီး လက္ေတြ႕က်က် ဆုံးျဖတ္ပါ။ တခ်ိန္ထဲမွာလည္း Flexibility ကို အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ ခြင့္ျပဳေပးပါ။

ေနာက္ထပ္ အေရးႀကီးတဲ့အခ်က္ကေတာ့ ကိုယ့္ ကုမၸကီ မွာ ခ်မွတ္ထားတဲ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း ေတြကို ကိုယ္တိုင္ လိုက္နာေပးပါ။ တခါတေလ ဝန္ထမ္းေတြက အိမ္မွာရွိတာပဲေလ၊ ဒါေလးေတာ့ လုပ္ေပးနိုင္မွာပါဆိုၿပီး အလုပ္ခ်ိန္ ျပင္ပမွာ အလုပ္မခိုင္းမိပါေစနဲ႔။
ဒီလို ကုမၸကီာဘက္က ေတြးေပးၿပီး အကူအညီေပးတဲ့အခါ ဝန္ထမ္းေတြကလည္း အားတက္ေစၿပီး အလုပ္ပိုၿပီးနိုင္ပါတယ္။

📍၂။ လိုအပ္တဲ့ Software ေတြ၊ Services ေတြ ပံ့ပိုး ေပးပါ။
💻💻

Video Conferencing လုပ္ဖို့ Zoom, Google Hangouts, Skype စတဲ့ Software ေတြ၊ Microsoft Team လို Messaging System စတဲ့ Software ေတြကို အသုံးျပဳေပးပါ။
(Beatrix ကေနလည္း Work from Home Tools ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဖတ္ရွုနိုင္ပါတယ္။)

ျမန္မာနိုင္ငံမွာ Facebook ကို လုပ္ငန္းသုံးအတြက္ အသုံးျပဳေနတာကိုေတြ႕၇ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Facebook အစား အျခား Free Software ေတြကို အသုံးျပဳတာကို ပို အားေပးပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံမွာက ကိုယ္ေရးကိုယ္တာအတြက္ အသုံးျပဳတာမ်ားတဲ့အတြက္ အလုပ္နဲ႔ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ ကို ေရာယွက္ေစနိုင္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ Team Communication Guideline ပါ။ Work from Home လုပ္တဲ့အခါမွာ ဝန္ထမ္းအခ်င္းခ်င္း ဆက္သြယ္ဖို့ အဆင္မေျပတာေတြ ၾကဳံလာနိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ - တခ်ိဳ့ ဝန္ထမ္းေတြမွာ Wifi ရွိေပမဲ့ တခ်ိဳ့ကေတာ့ ဖုန္းေဘလ္ နဲ႔ အလုပ္လုပ္ေနရသူေတြရွိပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ တဘက္က Email နဲ႔ ဆက္သြယ္ရင္ တျခားတဘက္က လိုင္းေပၚမွာမရွိလို့ စာျပန္မလာတဲ့အတြက္ လုပ္ငန္းပိုင္းဆိုင္ရာ ေႏွာင့္ေႏွးမွုေတြ ရွိလာနိုင္ပါတယ္။ ဒီလို အေျခအေနမ်ိဳးေတြကို ေလၽွာ့ခ်နိုင္ဖို့ ကုမၸဏီ ဘက္က Work from Home Support Kit နဲ႔ Communication Guideline ေတြ ခ်ထားေပးဖို့ လိုအပ္ပါတယ္။

📍၃။ Micromanaging မလုပ္ပါနဲ႔၊ Manage လုပ္ပါ။
👦🧒

Micro Managing က လိုတာထက္ပိုတဲ့ Supervising လုပ္ျခင္းကို ေခၚပါတယ္။ အထက္လူႀကီးတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ အလုပ္မၿပီးမွာစိုးရိမ္တဲ့စိတ္၊ ကိုယ့္ေရွ႕မွာမျမင္၇တဲ့အခါ ဝန္ထမ္းအလုပ္မလုပ္ေနမွာ စိတ္ပူရင္း ျဖစ္တည္လာတဲ့ Management Style တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ဒီ Management Style က Productive ျဖစ္မဲ့အစား Backfire Effect ေတြပို ျဖစ္လာနိုင္ေစပါတယ္။ ဝန္ထမ္းေတြဘက္က လိုတာထက္ပိုတဲ့ ဖိအား ၾကဳံလာတဲ့အခါမွာ အလုပ္မၿပီးတာမ်ိဳး၊ အလုပ္ၿပီးခဲ့ရင္ေတာင္ အမွားမွားအယြင္းယြင္းေတြ ျဖစ္လာနိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ Micromanaging လုပ္မဲ့အစား Manage လုပ္ပါ။
သင့္ေတာ္တဲ့ေဘာင္ကေန ဝန္ထမ္းေတြကို Manage လုပ္လို့ရပါတယ္။ အခုဆို သင့္ဝန္ထမ္းေတြရဲ့ အလုပ္ခ်ိန္ေတြကို Track လုပ္လို့၇မဲ့ Time Doctor, Toggl, Rescue Time စတဲ့ Software မ်ားကိုလည္း အသုံးျပဳေပးလို့၇ပါတယ္။
ဒီလိုလုပ္မွ၇မွာကိုလည္း ဝန္ထမ္းေတြက လက္ခံနားလည္ၿပီးသားပါ။ ဒါေၾကာင့္ Productivity ကို Downgrade လုပ္မယ့္ Micro Managing အစား၊ ဝန္ထမ္းေတြ လက္ခံနားလည္ၿပီး အလုပ္ ၿပီးေျမာက္ေစတဲ့ Management Style ကို ပဲ လုပ္ေဆာင္ပါ။

📍၄။ ဝန္ထမ္းေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္လုပ္ပါ။ ယုံၾကည္မွုထားပါ။ 🙋‍♂️🙋‍♀️

Micromanaging ရဲ့ အားအေကာင္းဆုံးၿပိဳင္ဖက္က Transparent Communication ပါ။ ကိုယ့္ရဲ့ ဝန္ထမ္းေတြရဲ့ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို နားေထာင္ၿပီး ကိုယ့္ဘက္က ျဖစ္ေစခ်င္တာေလးေတြကိုလည္း ေတာင္းဆိုပါ။ ၿပီးရင္ တစ္ေယာက္အေပၚ တစ္ေယာက္ ယုံၾကည့္မွုထားပါ။ ဒါဟာ အခ်ိန္တိုင္း အလုပ္လုပ္မလုပ္ လိုက္စစ္ၿပီး တစ္ေယာက္ေပၚ တစ္ေယာက္ မယုံၾကည္နိုင္တာထက္စာရင္ ပိုထိေရာက္နိုင္ပါတယ္။

📍၅။  ေပ်ာ္စရာ Meeting ေလးေတြထည့္ေပးပါ။ 👩‍🎤👨‍🎤
ေန႔တိုင္း အလုပ္ေတြလုပ္ၿပီး ပင္ပန္းျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ေပ်ာ္စရာ Meeting ေလးတစ္ခုထည့္ၿပီး ႐ုပ္ရွင္တူတူၾကည့္တာျဖစ္ျဖစ္၊ စကားစျမည္ေျပာတာျဖစ္ျဖစ္၊ Treasure Hunt ဂိမ္းေလးေတြ တူတူေဆာ့တာျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ေပးျခင္းကလည္း ဝန္ထမ္းေတြ စိတ္ေျပလက္ေပ်ာက္ျဖစ္ေစမွာပါ။

ဒီလို ကာလမွာ အလုပ္ရွင္ေရာ၊ ဝန္ထမ္းေတြအတြက္ပါ ခက္ခဲပါတယ္။
ယုံၾကည္မွုနဲ႔ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးျခင္းျဖင့္ ဒီ အခက္အခဲ ေတြကို ေက်ာ္လႊားနိုင္ၿပီး ဝန္ထမ္းနဲ႔ ကိုယ့္ရဲ့ ရင္းႏွီးမွု ကို ေရရွည္တည္ျမဲေအာင္ တည္ေဆာက္နိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အရွုံးထဲက အျမတ္ျဖစ္လာမွာပါ။

Written by Ei Myatnoe Aung

Reference
https://www.business2community.com/human-resources/working-from-home-101-tips-from-remote-work-experts-02295661

Friday, May 22, 2020

အမဲသားေထာင္းေၾကာ္ -သခင္​ႀကီးငါးပိေဖ်ာ္ရည္ _ သရက္သီးအုန္းနို႔ေက်ာက္ေက်ာသာကူျပင္

အမဲသားေထာင္းေၾကာ္
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°


အမဲေပါင္သား...............၃၀က်ပ္သား
ၾကက္သြန္နီ..................၂လုံး
ၾကက္သြန္ျဖဴ.................၅တက္
င႐ုတ္ေျခာက္ေတာင့္........၁၅ေတာင့္ခန္႔

အမဲေပါင္သားကိုေရေဆးသန္႔စင္ၿပီးအေျမႇာင္ရွည္ပုံစံရေအာင္ေဒါင္လိုက္ ၂ျခမ္းစီလွီးျဖတ္ပါ။

ဆား၊ဟင္းခတ္မွုန္႔၊ နႏြင္းမွုန္႔တို့ႏွင့္အရသာနယ္ၿပီးခ်င္းေသးေသးတစ္တက္ကိုဓားျပားရိုက္ထည့္ကာႏွုးသည္အထိျပဳတ္ထားပါ။

ေရအနည္းငယ္ေလးသာက်န္ပါေစ။

ထိုစဥ္အတြင္းၾကက္သြန္နီ၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ ကိုပါးပါးလွီးၿပီးင႐ုတ္ေျခာက္ေတာင့္ကိုမညႇက္တညႇက္ေထာင္း(သို့) ႀကိတ္ေပးပါ။

အမဲသားႏွုးအိၿပီဆိုလၽွင္ခပ္ဖြဖြေထာင္းေပးၿပီးအသားမၽွင္ေလးေတြရေအာင္ဖြာေပးပါ။

အမဲသားမၽွင္ေလးထဲမ်ားသို့ ဆား၊ဟင္းခတ္မွုန္႔၊ၾကက္သားမွုန္႔၊ေထာင္းထားတဲ့င႐ုတ္ၾကမ္းမွုန္႔မ်ားကိုသမေအာင္နယ္ေပးပါ။

ဒယ္အိုးတစ္လုံးမွာဆီအနည္းငယ္ကိုအပူေပးၿပီးပါးပါးလွီးထားတဲ့ၾကက္သြန္နီ၊ ျဖဴ ကိုနႏြင္းမွုန္႔၊အေရာင္တင္မွုန္႔တို့ႏွင့္အတူဆီသတ္ပါ။

အနည္းငယ္ေမႊးလာလၽွင္အရသာနယ္ထားတဲ့အမဲသားမၽွင္ေတြထည့္ေၾကာ္ေပးပါ။

အစိုပုံစံႀကိဳက္တယ္ဆိုရင္(၅)မိနစ္ခန္႔သာေၾကာ္ေပးရန္လိုအပ္ၿပီးခပ္ေျခာက္ေျခာက္ေလးႀကိဳက္တယ္ဆိုရင္ေတာ့မီးရွိန္ေလၽွာ့ခ်ၿပီးအခ်ိန္အနည္းငယ္ပိုၿပီးေၾကာ္ေပးရပါမယ္။

*ၾကက္၊ ဝက္၊ ဆိတ္ မိမိႏွစ္သက္ရာအသားျဖင့္ဤဟင္းပြဲကိုေၾကာ္စားနိူင္ပါသည္။

ယခုလို Stay at Home ကာလမွာ အိမ္တိုင္းအတြက္မပါမျဖစ္တဲ့ ငါးပိရည္ေဖ်ာ္နည္းေလးတင္ဆက္ေပးလိုက္ပါတယ္။ အဆင့္ေလးေတြမ်ားေပမယ့္ တစ္ႀကိမ္ေဖ်ာ္ၿပီး
(၅)ရက္ေလာက္ စားသုံးနိူင္ပါတယ္။

သခင္​ႀကီးငါးပိေဖ်ာ္ရည္
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°


ငါးပိရည္က်ိဳ.........၁၀က်ပ္သား
ၾကက္သြန္ျဖဴ.........၇မႊာ
ၾကက္သြန္နီ..........၁လုံး
ပုစြန္ၿမီးနီ.............၁ဝေကာင္ခန္႔
င႐ုတ္သီးစိမ္း.........မိမိႏွစ္သက္သေလာက္
ကုလားေအာ္ျငဳတ္သီး.....၇ေတာင့္
င႐ုတ္ေျခာက္ေတာင့္......၅ေတာင့္
ဒညင္းသီးျပဳတ္.............၅လုံး

ပထမဆုံးၿမီးနီပုစြန္ေလးေတြကိုဒယ္အိုးေလးထဲထည့္ၿပီးေရခမ္းသည္အထိေလွာ္ပါ။

ငါးပိရည္ကိုနႏြင္းမွုန္႔အနည္းငယ္ျဖင့္က်ေအာင္က်ိဳပါ။အရိုးေတြထည့္ျပဳတ္ပါ။

ဇကာေလးျဖင့္အရံသင့္စစ္ယူထားပါ။

ၾကက္သြန္ျဖဴ ၊ ၾကက္သြန္နီ
င႐ုတ္သီးစိမ္း၊ကုလားေအာ္သီးတို့ကို တံစို့ေလးထိုးၿပီးမီးကင္ေပးပါ။

မီးေသြးဖိုမရွိလို့စိတ္မပူပါနဲ႔ ။
ဒယ္အိုးနီကိုမီးရွိန္ေအးေအးထားၿပီး ေမႊးေနေအာင္ေလွာ္ပါ။

င႐ုတ္ေျခာက္ေတာင့္ကိုလဲ ကၽြမ္းၿပီးေမႊးေနေအာင္ေလွာ္ပါ။

င႐ုတ္ေျခာက္ေတာင့္ ၊ ကင္/ ေလွာ္ထားတဲ့ အာဝါးသီး ၃ ေတာင့္ကိုဖယ္ထားၿပီး
ကင္/ေလွာ္ထားတဲ့အေရာေတြအားလုံးကိုေရာေထာင္းပါ။

ျပင္ဆင္မယ့္ပန္းကန္ထဲသို့ဆယ္ထုတ္ထားပါ။

စစ္ယူထားတဲ့ငါးပိရည္ေတြေလာင္းခ်ပါ။

ေလွာ္ထားတဲ့ပုစြန္ၿမီးနီေတာင့္ေလးေတြခြာထည့္ပါ။

င႐ုတ္သီးေလွာ္မွုန္႔၊ ဟင္းခတ္မွုန္႔ေလးျဖင့္အရသာျဖည့္ေပးပါ။ ဒညင္းသီးကေတာ့
စားခါနီးမွ လိုသေလာက္ လွီးစိတ္ထည့္ပါ။

ကၽြန္ေတာ္က ႐ုံးသမားဆိုေတာ့ တစ္ႀကိမ္စားမွကိုယ္လိုသေလာက္ထည့္စားပါတယ္။

အၾကာႀကီးထည့္ထားတဲ့အခါ ငါးပိရည္နဲ႔
ဒညင္းသီးအနံ့ေရာေထြးသြားတတ္ပါတယ္။

ဒီဟင္းပြဲမွာ ပုစြန္၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ ၊ င႐ုတ္သီးစိမ္း ၊ ကုလားေအာ္သီး အစရွိတာေတြကို မီးေသြးဖိုေလးမွာျမႇင္း ကင္ရင္
ပိုအနံ့ေမႊးေပမယ့္ အကုန္လုံးအတြက္အဆင္မေျပျဖစ္နိူင္တာေၾကာင့္ ေလွာ္ၿပီးလဲ ဖန္တီးနိူင္ပါတယ္။

မိမိႏွစ္သက္တဲ့တို့စရာအစုံအလင္ႏွင့္တြဲဖက္နိူင္ပါသည္။


#သရက္သီးအုန္းနို႔ေက်ာက္ေက်ာသာကူျပင္😮


#အရသာ ၃မ်ိဳးထြက္တယ္ ရာသီစာေလး လုပ္စားေစခ်င္လို႔ပါ။
#AGAR ေက်ာက္ေက်ာ   ၁ ထုပ္
သၾကား                   ၁၅ က်ပ္သား အခ်ိဳႀကိဳက္ရင္ ပိုထညိ့ပါ
ဆား                      အနည္းငယ္
အုန္းနို႔                    ဗူးေသး   ၁ ဗူး
သရက္သီး                ၁လုံး
သာကူ                     ၅က်ပ္သား
ေရက                     ပုံပါေသာက္ေရခြက္နဲ႕ ၃ခြက္ပါ


ပထမဦးဆုံး သာကူကို ေရစိမ္ထားပါ။ သရက္သီးကို စက္နဲ႕ႀကိတ္ထားပါ။ ေက်ာက္ေက်ာရယ္ သၾကားရယ္ ဆားရယ္ ေရ၃ခြက္ရယ္ကိုသၾကားေပ်ာ္တဲ့ထိ ေမႊထားပါ။ သၾကားေပ်ာ္သြားရင္ ေရခြက္နဲ႕ ၁ခြက္ ကိုအိုးတလုံးနဲ႕ မီးျပင္းျပင္းမွာက်ိဳပါ။ အဆက္မပ်က္ေမႊေပးပါ ပြက္ပြက္ဆူလာရင္ႀကိတ္ထားတဲ့ သရက္သီးကို ထည့္က်ိဳပါ ပြက္လာတာနဲ႕ အေအးခံမည့္ဗန္းထဲထည့္ပါ။ဒါဆို ၁ထပ္ရပါပီ သာကူကို ေရႏြေးပြက္ပြက္ဆူထဲ ထည့္ပီးအေစ့ေပ်ာက္႐ုံျပဳတ္ပီး  ဇကားေလးနဲ႕စစ္ထားေပးပါ။


က်န္တဲ့ေက်ာက္ေက်ာကို မီးျပင္းျပင္းမွာ က်ိဳေပးပါ ပြက္လာရင္ အုန္းနို႔ဗူးေလးေဖာက္ထည့္ေပးပါ။ ေမႊရင္းနဲ႕ သာကူေလးပါ ထည့္ေပးပါ။ ပီးရက္ေတာ့ အေစာက သရက္သီးေပၚ  ေျဖးေျဖးေလး ေလာင္းခ်ေပးပါ။ အေအးခံၿပီးရင္ေတာ့  ၃ထပ္ လွလွေလး သရက္သီး အုန္းနို႔ေက်ာက္ေက်ာ သာကူျပင္ေလး ရပါၿပီ။  သာကူးကို အလယ္မွာထားခ်င္ရင္ေတာ့ အုန္းနို႔သာကူေက်ာက္ေက်ာကို အရင္က်ိဳ ပီး ေနာက္မွ သရက္သီးေက်ာက္ေက်ာကို အေပၚက ေလာင္းထည့္ပါ။

(Unicode)

အမဲသားထောင်းကြော်
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°


အမဲပေါင်သား...............၃ဝကျပ်သား
ကြက်သွန်နီ..................၂လုံး
ကြက်သွန်ဖြူ.................၅တက်
ငရုတ်ခြောက်တောင့်........၁၅တောင့်ခန့်

အမဲပေါင်သားကိုရေဆေးသန့်စင်ပြီးအမြှောင်ရှည်ပုံစံရအောင်ဒေါင်လိုက် ၂ခြမ်းစီလှီးဖြတ်ပါ။

ဆား၊ဟင်းခတ်မှုန့်၊ နနွင်းမှုန့်တို့နှင့်အရသာနယ်ပြီးချင်းသေးသေးတစ်တက်ကိုဓားပြားရိုက်ထည့်ကာနှုးသည်အထိပြုတ်ထားပါ။

ရေအနည်းငယ်လေးသာကျန်ပါစေ။

ထိုစဉ်အတွင်းကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ ကိုပါးပါးလှီးပြီးငရုတ်ခြောက်တောင့်ကိုမညှက်တညှက်ထောင်း(သို့) ကြိတ်ပေးပါ။

အမဲသားနှုးအိပြီဆိုလျှင်ခပ်ဖွဖွထောင်းပေးပြီးအသားမျှင်လေးတွေရအောင်ဖွာပေးပါ။

အမဲသားမျှင်လေးထဲများသို့ ဆား၊ဟင်းခတ်မှုန့်၊ကြက်သားမှုန့်၊ထောင်းထားတဲ့ငရုတ်ကြမ်းမှုန့်များကိုသမအောင်နယ်ပေးပါ။

ဒယ်အိုးတစ်လုံးမှာဆီအနည်းငယ်ကိုအပူပေးပြီးပါးပါးလှီးထားတဲ့ကြက်သွန်နီ၊ ဖြူ ကိုနနွင်းမှုန့်၊အရောင်တင်မှုန့်တို့နှင့်အတူဆီသတ်ပါ။

အနည်းငယ်မွှေးလာလျှင်အရသာနယ်ထားတဲ့အမဲသားမျှင်တွေထည့်ကြော်ပေးပါ။

အစိုပုံစံကြိုက်တယ်ဆိုရင်(၅)မိနစ်ခန့်သာကြော်ပေးရန်လိုအပ်ပြီးခပ်ခြောက်ခြောက်လေးကြိုက်တယ်ဆိုရင်တော့မီးရှိန်လျှော့ချပြီးအချိန်အနည်းငယ်ပိုပြီးကြော်ပေးရပါမယ်။

*ကြက်၊ ဝက်၊ ဆိတ် မိမိနှစ်သက်ရာအသားဖြင့်ဤဟင်းပွဲကိုကြော်စားနိူင်ပါသည်။

ယခုလို Stay at Home ကာလမှာ အိမ်တိုင်းအတွက်မပါမဖြစ်တဲ့ ငါးပိရည်ဖျော်နည်းလေးတင်ဆက်ပေးလိုက်ပါတယ်။ အဆင့်လေးတွေများပေမယ့် တစ်ကြိမ်ဖျော်ပြီး
(၅)ရက်လောက် စားသုံးနိူင်ပါတယ်။

သခင်​ကြီးငါးပိဖျော်ရည်
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°


ငါးပိရည်ကျို.........၁ဝကျပ်သား
ကြက်သွန်ဖြူ.........ရမွှာ
ကြက်သွန်နီ..........၁လုံး
ပုစွန်မြီးနီ.............၁ဝကောင်ခန့်
ငရုတ်သီးစိမ်း.........မိမိနှစ်သက်သလောက်
ကုလားအော်ငြုတ်သီး.....ရတောင့်
ငရုတ်ခြောက်တောင့်......၅တောင့်
ဒညင်းသီးပြုတ်.............၅လုံး

ပထမဆုံးမြီးနီပုစွန်လေးတွေကိုဒယ်အိုးလေးထဲထည့်ပြီးရေခမ်းသည်အထိလှော်ပါ။

ငါးပိရည်ကိုနနွင်းမှုန့်အနည်းငယ်ဖြင့်ကျအောင်ကျိုပါ။အရိုးတွေထည့်ပြုတ်ပါ။

ဇကာလေးဖြင့်အရံသင့်စစ်ယူထားပါ။

ကြက်သွန်ဖြူ ၊ ကြက်သွန်နီ
ငရုတ်သီးစိမ်း၊ကုလားအော်သီးတို့ကို တံစို့လေးထိုးပြီးမီးကင်ပေးပါ။

မီးသွေးဖိုမရှိလို့စိတ်မပူပါနဲ့ ။
ဒယ်အိုးနီကိုမီးရှိန်အေးအေးထားပြီး မွှေးနေအောင်လှော်ပါ။

ငရုတ်ခြောက်တောင့်ကိုလဲ ကျွမ်းပြီးမွှေးနေအောင်လှော်ပါ။

ငရုတ်ခြောက်တောင့် ၊ ကင်/ လှော်ထားတဲ့ အာဝါးသီး ၃ တောင့်ကိုဖယ်ထားပြီး
ကင်/လှော်ထားတဲ့အရောတွေအားလုံးကိုရောထောင်းပါ။

ပြင်ဆင်မယ့်ပန်းကန်ထဲသို့ဆယ်ထုတ်ထားပါ။

စစ်ယူထားတဲ့ငါးပိရည်တွေလောင်းချပါ။

လှော်ထားတဲ့ပုစွန်မြီးနီတောင့်လေးတွေခွာထည့်ပါ။

ငရုတ်သီးလှော်မှုန့်၊ ဟင်းခတ်မှုန့်လေးဖြင့်အရသာဖြည့်ပေးပါ။ ဒညင်းသီးကတော့
စားခါနီးမှ လိုသလောက် လှီးစိတ်ထည့်ပါ။

ကျွန်တော်က ရုံးသမားဆိုတော့ တစ်ကြိမ်စားမှကိုယ်လိုသလောက်ထည့်စားပါတယ်။

အကြာကြီးထည့်ထားတဲ့အခါ ငါးပိရည်နဲ့
ဒညင်းသီးအနံ့ရောထွေးသွားတတ်ပါတယ်။

ဒီဟင်းပွဲမှာ ပုစွန်၊ ကြက်သွန်ဖြူ ၊ ငရုတ်သီးစိမ်း ၊ ကုလားအော်သီး အစရှိတာတွေကို မီးသွေးဖိုလေးမှာမြှင်း ကင်ရင်
ပိုအနံ့မွှေးပေမယ့် အကုန်လုံးအတွက်အဆင်မပြေဖြစ်နိူင်တာကြောင့် လှော်ပြီးလဲ ဖန်တီးနိူင်ပါတယ်။

မိမိနှစ်သက်တဲ့တို့စရာအစုံအလင်နှင့်တွဲဖက်နိူင်ပါသည်။


#သရက်သီးအုန်းနို့ကျောက်ကျောသာကူပြင်😮


#အရသာ ၃မျိုးထွက်တယ် ရာသီစာလေး လုပ်စားစေချင်လို့ပါ။
#AGAR ကျောက်ကျော   ၁ ထုပ်
သကြား                   ၁၅ ကျပ်သား အချိုကြိုက်ရင် ပိုထညိ့ပါ
ဆား                      အနည်းငယ်
အုန်းနို့                    ဗူးသေး   ၁ ဗူး
သရက်သီး                ၁လုံး
သာကူ                     ၅ကျပ်သား
ရေက                     ပုံပါသောက်ရေခွက်နဲ့ ၃ခွက်ပါ

ပထမဦးဆုံး သာကူကို ရေစိမ်ထားပါ။ သရက်သီးကို စက်နဲ့ကြိတ်ထားပါ။ ကျောက်ကျောရယ် သကြားရယ် ဆားရယ် ရေ၃ခွက်ရယ်ကိုသကြားပျော်တဲ့ထိ မွှေထားပါ။ သကြားပျော်သွားရင် ရေခွက်နဲ့ ၁ခွက် ကိုအိုးတလုံးနဲ့ မီးပြင်းပြင်းမှာကျိုပါ။ အဆက်မပျက်မွှေပေးပါ ပွက်ပွက်ဆူလာရင်ကြိတ်ထားတဲ့ သရက်သီးကို ထည့်ကျိုပါ ပွက်လာတာနဲ့ အအေးခံမည့်ဗန်းထဲထည့်ပါ။ဒါဆို ၁ထပ်ရပါပီ သာကူကို ရေနွေးပွက်ပွက်ဆူထဲ ထည့်ပီးအစေ့ပျောက်ရုံပြုတ်ပီး  ဇကားလေးနဲ့စစ်ထားပေးပါ။ ကျန်တဲ့ကျောက်ကျောကို မီးပြင်းပြင်းမှာ ကျိုပေးပါ ပွက်လာရင် အုန်းနို့ဗူးလေးဖောက်ထည့်ပေးပါ။ မွှေရင်းနဲ့ သာကူလေးပါ ထည့်ပေးပါ။ ပီးရက်တော့ အစောက သရက်သီးပေါ်  ဖြေးဖြေးလေး လောင်းချပေးပါ။ အအေးခံပြီးရင်တော့  ၃ထပ် လှလှလေး သရက်သီး အုန်းနို့ကျောက်ကျော သာကူပြင်လေး ရပါပြီ။  သာကူးကို အလယ်မှာထားချင်ရင်တော့ အုန်းနို့သာကူကျောက်ကျောကို အရင်ကျို ပီး နောက်မှ သရက်သီးကျောက်ကျောကို အပေါ်က လောင်းထည့်ပါ။

Thursday, May 21, 2020

Orthorexia (သို့မဟုတ်) အစားအသောက်ရွေးချယ်ရာတွင် စိတ်စွဲလွန်ခြင်း

Orthorexia (သို့မဟုတ်) အစားအသောက်ရွေးချယ်ရာတွင် စိတ်စွဲလွန်ခြင်း

ဆေးပညာပိုင်းဆိုင်ရာတည်းဖြတ်သူ Dr. Thurein Hlaing Win
|
ရေးသားသူ Dr.Thant Zin



ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်စွာ စားသောက်ခြင်းဟာ လူတိုင်းအတွက် အရေးကြီးတဲ့အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျန်းမာရေးထိခိုက်မှာစိုးပြီး အစားအစာများကို တရားလွန်ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ရွေးချယ်ခြင်း ပြုလာပြီဆိုရင်တော့ သတိပြုရမယ့် အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပြဿနာကို ဆေးပညာမှာတော့ orthorexia လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်အောင်ဆိုပြီး အစားအသောက်တွေကို အလွန်အကျွံ ဇီဇာကြောင်ရွေးချယ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်အရာက Orthorexia ပြဿနာကိုဖြစ်စေသလဲ
ပထမတော့ မိမိကျန်းမာရေးအတွက် စားသောက်မှုပုံစံကို ဂရုပြုရုံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာ အစွန်းရောက်ပြီး စိတ်အစွဲကြီးလာပါတယ်။ အပြည့်စုံဆုံးကိုမှ လိုလားခြင်း၊ စိတ်ပူပန်ခြင်း စတဲ့စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေအနေများကလည်း ဒီပြဿနာကို ပိုဆိုးစေပါတယ်။ တခါတရံမှာ မိမိသက်မွေးဝမ်းကြောင်း အလုပ်အကိုင်အရ ကျန်းမာရေးကို အထူးဂရုစိုက်ရသူတွေမှာလည်း ဒီပြဿနာရှိလာတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။

ဥပမာအားဖြင့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ၊ အော်ပရာအဆိုတော်များ၊ ဘဲလေးကခြေသည်များ၊ သံစုံတီးဝိုင်း ဂီတပညာရှင်များ၊ အားကစားသမားများ စသူတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အသက်အရွယ်၊ ကျားမကွဲပြားမှု၊ ပညာအရည်အချင်း၊ လူမှုစီးပွားရေးအခြေအနေ စတာတွေပေါ်မှာလည်း မူတည်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
တခါတရံမှာ အစားအသောက်ကို ပုံမှန်စိတ်နဲ့ပဲ ကျန်းမာရေးကို ရှေးရှုရွေးချယ်တာလား၊ စိတ်စွဲလွန်ပြီး ရွေးချယ်နေတာလားဆိုတာ ခွဲရခက်ပါတယ်။ ရောဂါအမည်တပ်နိုင်ဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။

အဲဒီအခါမှာ ဒီပြဿနာရှိမရှိ သိနိုင်ဖို့အချက်ကို စွိတ်စွဲခြင်းကြောင့် ဘယ်လိုထိခိုက်နစ်နာမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေသလဲဆိုတဲ့ အချက်တွေနဲ့ ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ လူမှုရေး၊ စိတ်ပိုင်းရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး စတာတွေပေါ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါတယ်။ ဥပမာ ကိုယ်အလေးချိန် အလွန်အကျွံ ကျဆင်းခြင်း၊ သူငယ်ချင်းများနဲ့ အတူသွားလာ စားသောက်ဖို့ ငြင်းဆန်ခြင်း စတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်လိုသတ်မှတ်မလဲ
ကျန်းမာရေးအတွက် အစားအသောက်ကို သာမန်ရွေးချယ်တတ်ခြင်းနဲ့ စိတ်စွဲလွန်ရွေးချယ်ခြင်း အကြားမှာ ခွဲခြားနိုင်ဖို့ အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ချက်အချို့ ရှိပါတယ်။

၁။ အစားအသောက်အပေါ် အာရုံစိုက်လွန်ကဲမှု

ဒီအပိုင်းမှာ အစားအသောက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အာရုံစိုက်လွန်ကဲနေတတ်တာကို ဆိုလိုပါတယ်။ သိသာစွာ သိမြင်နိုင်တဲ့ အချက်တွေကတော့

– အမူအကျင့်/အတွေးအကြံ။ အစားအသောက်ကို အမြဲသတိထား ရွေးချယ်နေမှသာ ကျန်းမာရေးကောင်းနိုင်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။

– စိတ်ပူပန်ခြင်း။ အစားအသောက်ကို စိစစ်ရွေးချယ်တတ်ခြင်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မိမိဖာသာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို ဖောက်ဖျက်လိုက်ပြီဆိုရင် စိတ်ပူပန်ခြင်း၊ ရှက်ခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ မသန့်မရှင်းသလို ခံစားရခြင်း၊ စိတ်ပျက်ခြင်း စတဲ့အာရုံမျိုးတွေ ခံစားရပါတယ်။

– ဆိုးရွားစွာ ကန့်သတ်ခြင်း။ အစားအသောက်ကို ကန့်သတ်ရွေးချယ်လာပြီး အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ လုံးဝစားသောက်ချင်စိတ်ပျောက်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာမှ အဆိပ်ထုတ်သန့်စင်သည့် ပုံစံကိုသာ အာရုံစိုက်ခြင်း၊ မစားဘဲနေခြင်း စတာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်စေသော အမူအကျင့်ပြောင်းလဲခြင်း

ဒုတိယအစိတ်အပိုင်းကတော့ တနေ့တာ ပုံမှန်လည်ပတ်မှုတွေကို အဟန့်အတား ဖြစ်လာခြင်းပါပဲ။ အောက်ပါနည်းလမ်းတွေနဲ့ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

– ကျန်းမာရေးထိခိုက်ခြင်း။ အာဟာရမပြည့်ဝခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ဆိုးရွားစွာကျခြင်း၊ အစားအသောက်ပျက်ခြင်းနှင့်ဆိုင်သော ရောဂါများ ဖြစ်ပွားတတ်ခြင်း

– လူနေမှုဘဝထိခိုက်ခြင်း။ အစားအသောက်ကို အလွန်အကျူး ရွေးချယ်နေတတ်ခြင်းကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုဖြစ်ပေါ်ပြီး လူမှုရေး ပညာရေးကိစ္စရပ်များမှာ ထိခိုက်လာခြင်း

– စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွဲလမ်းခြင်း။ ရုပ်ရည်သွင်ခြင်၊ မိမိကိုယ်ကိုယုံကြည်မှု၊ စိတ်ကျေနပ်မှု စတာတွေအတွက် အစားအသောက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး မိမိဖာသာ သတ်မှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းစည်းလမ်းများအပေါ် အလွန်အကျူးမှီခိုလာခြင်း

ထိခိုက်မှုများ
၁။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာထိခိုက်မှုမျာ

အစားအသောက်ကို စိစစ်လွန်းတာကြောင့် လိုအပ်တဲ့ အစာအာဟာရဓာတ်တွေ မရတဲ့အခါမှာ အာဟာရပြတ်ခြင်း၊ သွေးအားနည်းခြင်း၊ နှလုံးခုန်နှေးခြင်း စတာတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။ ပိုမိုဆိုးရွားလာတဲ့အခါ အစာချေဖျက်နိုင်မှုပြဿနာ၊ ဓာတ်ဆားနှင့်ဟော်မုန်းများ ဟန်ချက်မညီခြင်း၊ အရိုးများ မကောင်းခြင်း စတာတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အဆိုပါပြဿနာများဟာ အသက်အန္တရာယ်ကို ထိခိုက်နိုင်ခြေရှိတဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာထိခိုက်မှုများ

အစားအစာတွေကို ဇီဇာကြောင်လွန်းပြီး မိမိဖာသာသတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို ချိုးဖောက်မိတဲ့အခါ အပြစ်ရှိပြီး စက်ဆုပ်သလိုခံစားရတတ်ပါတယ်။ ဒီအဖြစ်အပျက်ကို ချေဖျက်နိုင်ဖို့ ကိုယ်ခန္ဓာမှ အဆိပ်ဓာတ်ထုတ်သန့်စင်ခြင်း၊ အစာမစားဘဲနေခြင်း စတဲ့နည်းလမ်းတွေ လုပ်ဆောင်လာတတ်ပါတယ်။ ကြာလာရင် ပတ်ဝန်းကျင်ကို အာရုံစိုက်မှုနည်းလာခြင်း၊ ပြဿနာဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း ကျဆင်းလာခြင်း စတာတွေ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။

၃။ လူမှုရေးပြဿနာများ

အစားအသောက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဇီဇာကြောင်လွန်းတယကြောင့် လူမှုရေးကိစ္စတွေပါ ထိခိုက်လာပါတယ်။ ညစာစားပွဲများ ရှောင်ခြင်း၊ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများနှင့် စားသုံးရန်ငြင်းဆန်ခြင်း စတာတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အစားအသောက်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မိမိရဲ့သဘောထားဟာ သူတပါးထက် သာလွန်ထူးကဲသလို စိတ်ကြီးဝင်လာတတ်ပါတယ်။ လူမှုရေးအရ ဘေးကို ရောက်လာတတ်ပါတယ်။

ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ
ဦးစွာ မိမိအခြေအနေကိုသိအောင် စေ့ငုရပါမယ်။ တတ်နိုင်သလောက် စိတ်ကိုပယ်ဖျောက်ရပါမယ်။ ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်အောင် ရွေးချယ်စားသောက်တယ်ဆိုပေမယ့် အလွန်အကျွံဖြစ်မလာအောင် ဂရုပြုသင့်ပါတယ်။ နားလည်တတ်ကျွမ်းသူများရဲ့ အကူအညီကို ရယူသင့်ပါတယ်။ နားလည်တတ်ကျွမ်းသူများဆိုရာမှာ ဆရာဝန်၊ စိတ်ပညာရှင်၊ အာဟာရပညာရှင် စသူတွေဖြစ်ပါတယ်။

Credit: HELLO SAYARWON

(Zawgyi) 

Orthorexia (သို႔မဟုတ္) အစားအေသာက္ေရြးခ်ယ္ရာတြင္ စိတ္စြဲလြန္ျခင္း


ေဆးပညာပိုင္းဆိုင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win
|
ေရးသားသူ Dr.Thant Zin

က်န္းမာေရးနဲ႔ညီညြတ္စြာ စားေသာက္ျခင္းဟာ လူတိုင္းအတြက္ အေရးႀကီးတဲ့အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်န္းမာေရးထိခိုက္မွာစိုးၿပီး အစားအစာမ်ားကို တရားလြန္ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္း၊ ေရြးခ်ယ္ျခင္း ျပဳလာၿပီဆိုရင္ေတာ့ သတိျပဳရမယ့္ အေျခအေနျဖစ္ပါတယ္။ ဒီျပႆနာကို ေဆးပညာမွာေတာ့ orthorexia လို႔ ေခၚပါတယ္။ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီညြတ္ေအာင္ဆိုၿပီး အစားအေသာက္ေတြကို အလြန္အကၽြံ ဇီဇာေၾကာင္ေရြးခ်ယ္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္အရာက Orthorexia ျပႆနာကိုျဖစ္ေစသလဲ
ပထမေတာ့ မိမိက်န္းမာေရးအတြက္ စားေသာက္မႈပုံစံကို ဂ႐ုျပဳ႐ုံပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ အစြန္းေရာက္ၿပီး စိတ္အစြဲႀကီးလာပါတယ္။ အျပည့္စုံဆုံးကိုမွ လိုလားျခင္း၊ စိတ္ပူပန္ျခင္း စတဲ့စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအေျခအေနမ်ားကလည္း ဒီျပႆနာကို ပိုဆိုးေစပါတယ္။ တခါတရံမွာ မိမိသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္း အလုပ္အကိုင္အရ က်န္းမာေရးကို အထူးဂ႐ုစိုက္ရသူေတြမွာလည္း ဒီျပႆနာရွိလာတယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။

ဥပမာအားျဖင့္ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ား၊ ေအာ္ပရာအဆိုေတာ္မ်ား၊ ဘဲေလးကေျခသည္မ်ား၊ သံစုံတီးဝိုင္း ဂီတပညာရွင္မ်ား၊ အားကစားသမားမ်ား စသူေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အသက္အရြယ္၊ က်ားမကြဲျပားမႈ၊ ပညာအရည္အခ်င္း၊ လူမႈစီးပြားေရးအေျခအေန စတာေတြေပၚမွာလည္း မူတည္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။
တခါတရံမွာ အစားအေသာက္ကို ပုံမွန္စိတ္နဲ႔ပဲ က်န္းမာေရးကို ေရွးရႈေရြးခ်ယ္တာလား၊ စိတ္စြဲလြန္ၿပီး ေရြးခ်ယ္ေနတာလားဆိုတာ ခြဲရခက္ပါတယ္။ ေရာဂါအမည္တပ္နိုင္ဖို႔ ခက္ခဲပါတယ္။

အဲဒီအခါမွာ ဒီျပႆနာရွိမရွိ သိနိုင္ဖို႔အခ်က္ကို စြိတ္စြဲျခင္းေၾကာင့္ ဘယ္လိုထိခိုက္နစ္နာမႈေတြ ျဖစ္ေပၚေစသလဲဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႔ ဆုံးျဖတ္ပါတယ္။ လူမႈေရး၊ စိတ္ပိုင္း႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ က်န္းမာေရး စတာေတြေပၚ ထည့္သြင္းစဥ္းစားပါတယ္။ ဥပမာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ အလြန္အကၽြံ က်ဆင္းျခင္း၊ သူငယ္ခ်င္းမ်ားနဲ႔ အတူသြားလာ စားေသာက္ဖို႔ ျငင္းဆန္ျခင္း စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္လိုသတ္မွတ္မလဲ
က်န္းမာေရးအတြက္ အစားအေသာက္ကို သာမန္ေရြးခ်ယ္တတ္ျခင္းနဲ႔ စိတ္စြဲလြန္ေရြးခ်ယ္ျခင္း အၾကားမွာ ခြဲျခားနိုင္ဖို႔ ေအာက္ပါအတိုင္း သတ္မွတ္ခ်က္အခ်ိဳ႕ ရွိပါတယ္။

၁။ အစားအေသာက္အေပၚ အာ႐ုံစိုက္လြန္ကဲမႈ

ဒီအပိုင္းမွာ အစားအေသာက္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အာ႐ုံစိုက္လြန္ကဲေနတတ္တာကို ဆိုလိုပါတယ္။ သိသာစြာ သိျမင္နိုင္တဲ့ အခ်က္ေတြကေတာ့

– အမူအက်င့္/အေတြးအႀကံ။ အစားအေသာက္ကို အျမဲသတိထား ေရြးခ်ယ္ေနမွသာ က်န္းမာေရးေကာင္းနိုင္မယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

– စိတ္ပူပန္ျခင္း။ အစားအေသာက္ကို စိစစ္ေရြးခ်ယ္တတ္ျခင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ မိမိဖာသာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကို ေဖာက္ဖ်က္လိုက္ၿပီဆိုရင္ စိတ္ပူပန္ျခင္း၊ ရွက္ျခင္း၊ ေၾကာက္ရြံ့ျခင္း၊ မသန႔္မရွင္းသလို ခံစားရျခင္း၊ စိတ္ပ်က္ျခင္း စတဲ့အာ႐ုံမ်ိဳးေတြ ခံစားရပါတယ္။

– ဆိုးရြားစြာ ကန႔္သတ္ျခင္း။ အစားအေသာက္ကို ကန႔္သတ္ေရြးခ်ယ္လာၿပီး အခ်ိန္ၾကာလာတာနဲ႔အမၽွ လုံးဝစားေသာက္ခ်င္စိတ္ေပ်ာက္ၿပီး ကိုယ္ခႏၶာမွ အဆိပ္ထုတ္သန႔္စင္သည့္ ပုံစံကိုသာ အာ႐ုံစိုက္ျခင္း၊ မစားဘဲေနျခင္း စတာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

၂။ ေန႔စဥ္ဘဝကို ထိခိုက္ေစေသာ အမူအက်င့္ေျပာင္းလဲျခင္း

ဒုတိယအစိတ္အပိုင္းကေတာ့ တေန႔တာ ပုံမွန္လည္ပတ္မႈေတြကို အဟန႔္အတား ျဖစ္လာျခင္းပါပဲ။ ေအာက္ပါနည္းလမ္းေတြနဲ႔ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

– က်န္းမာေရးထိခိုက္ျခင္း။ အာဟာရမျပည့္ဝျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ဆိုးရြားစြာက်ျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္းႏွင့္ဆိုင္ေသာ ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပြားတတ္ျခင္း

– လူေနမႈဘဝထိခိုက္ျခင္း။ အစားအေသာက္ကို အလြန္အက်ဴး ေရြးခ်ယ္ေနတတ္ျခင္းေၾကာင့္ စိတ္ဖိစီးမႈျဖစ္ေပၚၿပီး လူမႈေရး ပညာေရးကိစၥရပ္မ်ားမွာ ထိခိုက္လာျခင္း

– စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ စြဲလမ္းျခင္း။ ႐ုပ္ရည္သြင္ျခင္၊ မိမိကိုယ္ကိုယုံၾကည္မႈ၊ စိတ္ေက်နပ္မႈ စတာေတြအတြက္ အစားအေသာက္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မိမိဖာသာ သတ္မွတ္ထားေသာ စည္းမ်ဥ္းစည္းလမ္းမ်ားအေပၚ အလြန္အက်ဴးမွီခိုလာျခင္း

ထိခိုက္မႈမ်ား
၁။ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာထိခိုက္မႈမ်ာ

အစားအေသာက္ကို စိစစ္လြန္းတာေၾကာင့္ လိုအပ္တဲ့ အစာအာဟာရဓာတ္ေတြ မရတဲ့အခါမွာ အာဟာရျပတ္ျခင္း၊ ေသြးအားနည္းျခင္း၊ ႏွလုံးခုန္ေႏွးျခင္း စတာေတြ ျဖစ္ေပၚလာတတ္ပါတယ္။ ပိုမိုဆိုးရြားလာတဲ့အခါ အစာေခ်ဖ်က္နိုင္မႈျပႆနာ၊ ဓာတ္ဆားႏွင့္ေဟာ္မုန္းမ်ား ဟန္ခ်က္မညီျခင္း၊ အရိုးမ်ား မေကာင္းျခင္း စတာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အဆိုပါျပႆနာမ်ားဟာ အသက္အႏၲရာယ္ကို ထိခိုက္နိုင္ေျခရွိတဲ့ ျပႆနာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

၂။ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာထိခိုက္မႈမ်ား

အစားအစာေတြကို ဇီဇာေၾကာင္လြန္းၿပီး မိမိဖာသာသတ္မွတ္ထားတဲ့ စည္းမ်ဥ္းေတြကို ခ်ိဳးေဖာက္မိတဲ့အခါ အျပစ္ရွိၿပီး စက္ဆုပ္သလိုခံစားရတတ္ပါတယ္။ ဒီအျဖစ္အပ်က္ကို ေခ်ဖ်က္နိုင္ဖို႔ ကိုယ္ခႏၶာမွ အဆိပ္ဓာတ္ထုတ္သန႔္စင္ျခင္း၊ အစာမစားဘဲေနျခင္း စတဲ့နည္းလမ္းေတြ လုပ္ေဆာင္လာတတ္ပါတယ္။ ၾကာလာရင္ ပတ္ဝန္းက်င္ကို အာ႐ုံစိုက္မႈနည္းလာျခင္း၊ ျပႆနာေျဖရွင္းနိုင္စြမ္း က်ဆင္းလာျခင္း စတာေတြ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။

၃။ လူမႈေရးျပႆနာမ်ား

အစားအေသာက္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဇီဇာေၾကာင္လြန္းတယေၾကာင့္ လူမႈေရးကိစၥေတြပါ ထိခိုက္လာပါတယ္။ ညစာစားပြဲမ်ား ေရွာင္ျခင္း၊ မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းမ်ားႏွင့္ စားသုံးရန္ျငင္းဆန္ျခင္း စတာေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အစားအေသာက္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ မိမိရဲ့သေဘာထားဟာ သူတပါးထက္ သာလြန္ထူးကဲသလို စိတ္ႀကီးဝင္လာတတ္ပါတယ္။ လူမႈေရးအရ ေဘးကို ေရာက္လာတတ္ပါတယ္။

ဘယ္လိုေျဖရွင္းမလဲ
ဦးစြာ မိမိအေျခအေနကိုသိေအာင္ ေစ့ငုရပါမယ္။ တတ္နိုင္သေလာက္ စိတ္ကိုပယ္ေဖ်ာက္ရပါမယ္။ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီညြတ္ေအာင္ ေရြးခ်ယ္စားေသာက္တယ္ဆိုေပမယ့္ အလြန္အကၽြံျဖစ္မလာေအာင္ ဂ႐ုျပဳသင့္ပါတယ္။ နားလည္တတ္ကၽြမ္းသူမ်ားရဲ့ အကူအညီကို ရယူသင့္ပါတယ္။ နားလည္တတ္ကၽြမ္းသူမ်ားဆိုရာမွာ ဆရာဝန္၊ စိတ္ပညာရွင္၊ အာဟာရပညာရွင္ စသူေတြျဖစ္ပါတယ္။

Credit: HELLO SAYARWON

Tuesday, May 19, 2020

သဘာဝႏွင့္ လူမွုပတ္ဝန္းက်င္အတြက္ ဝါး

သဘာဝနှင့် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်အတွက် ဝါး


ဝါးသည် အပင်လောကတွင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် အများဆုံး စုပ်ယူသည့် အပင်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ခြင်းကြောင့် ဝါးပတ်ဝန်းကျင်တွင် သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော လေကို ရှူနိုင်ပေသည်။ လေကာ နေကာ ရေတိုက်စားခြင်း လေတိုက်စားခြင်းဒဏ်မှ ကာကွယ်နိုင်သည့် အပင်အမျိုးအစား ဖြစ်သဖြင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် အထူး အရေးပါသည့် အပင်ဖြစ်သည့်အပြင် အပင်တခုလုံးသည် သက်ရှိလောကအတွက် အသုံးဝင်သည့်အပင် အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပေသည်။

ဝါးပင်ကို လေကာပင်အဖြစ် ကန်သင်းဘောင်ပေါ်တွင် လည်းကောင်း၊ ဆင်ခြေလျှော တောင်စောင်းများတွင် လည်းကောင်း၊ လွင်တီးခေါင်များတွင် လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးသင့်ပါသည်။ အကြမ်းအားဖြင့် အပင်မြင့်၏ ၂ ဆခွဲ ကျယ်ဝန်းသည့် မြေဆီလွှာကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ဝါးပင်သည် အမြစ်ဆုံ ကြီးမား ကျယ်ပြန့်မှု မရှိခြင်းကြောင့် လေဒဏ် မိုးဒဏ် ရေဒဏ်အား ကြံ့ကြံ့ခံကာဆီးနိုင်ပါသည်။

ဝါးအမြစ်၏ ထူးခြားစွာ ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ထားမှုအရ မြေဆီလွှာ ဆုံးရှုံးမှုကို ကာကွယ်ပေးသည်။ ပညာရှင်များ၏ တွေ့ရှိချက်အရ မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ ရေကို ထိန်းသိမ်းသည့် ဝါးပင်သည် ၄င်းအလေးချိန် ၁/၃ ပုံ ရှိသော ဇီဝထု (biomass) ကို နှစ်စဉ် ခြွေချပေးသည်။ ဝါးစိုက်ခင်းတခုသည် ၄င်းနှင့် ဧရိယာတူညီသော သစ်တောနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အောက်စီဂျင် ထုတ်လုပ်မှု ၃၅% အထိ ပိုကြောင်း သိရပါသည်။ ဝါးအမျိုးအစား လိုက်၍ စိုက်ခင်း စိုက်ခင်း ၁ ဟက်တာ (၂ ဧကခွဲ) က ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် တန် (၂၀၀)၊ ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ် တန် (၆၀) မှ (၉၀) နှင့် ဖုန်မှုန့်တန် (၆၀) မှ (၉၀) စုပ်ယူနိုင်သဖြင့် သန့်ရှင်းရန် လေစစ်အဖြစ် အသုံးပြု စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။

နိုင်ငံများစွာတွင် ဆင်ခြေလျှော တောင်ကုန်းများအား ရေတိုက်စားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် မြေသားကြံ့ခိုင်စေရန် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ရှိ UNDP က ကြီးကြပ်၍ အာဖရိကတိုက်ရှိ အီသီယိုပီးယား၊ ကင်ညာနှင့် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံတို့တွင် လည်းကောင်း၊ အာရှိတိုက်ရှိ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့တွင် လည်းကောင်း ဝါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ထုတ်လုပ် အသုံးပြုခြင်း နည်းစနစ်များကို သင်တန်းပေးခြင်းနှင့် အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပပေးခဲ့သည်။

ဝါးပင်ပေါက်မျှစ်သည် အာဟာရဓာတ် ၉၀% ပါဝင်ပြီး ဗီတာမင်ဓာတ်၊ အမျှင်ဓာတ်နှင့် အမိုင်နိုင်အ်စစ်တို့ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သည်။ မျှစ်အဖြစ် စားသုံးရန် ဝါးမျိုးများမှာ ဝါးဘိုး၊ ကြသောင်း၊ ဝါးဘိုးမျက်ဆံကျဲ၊ ဂုံဝါး၊ ခရင်ဝါး၊ မျှင်ဝါး၊ အလောင်းစည်သူဝါး၊ စသည်ဖြင့် မျိုးစိတ်ပေါင်း (၄၀) ကျော် ရှိပါသည်။

တောတွင်း နေထိုင် ကျက်စားကြသည့် ဆင်၊ ဆတ်၊ ချေ၊ တောဝက် အစရှိသည့် တိရစ္ဆာန်များသည်လည်း ဝါးရွက်နုများနှင့် မျှစ်နုများအား စားသုံးလေ့ရှိကြပါသည်။ တောတွင်း ရေပြတ်လပ်သွားသည့်အခါ လျှိုမြောင်အတွင်းရှိ ဝါးများ ခုတ်ယူပြီး သောက်သုံးရေ ရရှိနိုင်သည်။ တောတောင်အတွင်း ဆားပြတ်သွားပါက ဝါးရွက်အား ပြာချ၍ ဆားအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။

ဝါးကို အမျိုးမျိုး အသုံးပြုကြပါသည်။ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်း၊ ပရိဘောဂ၊ ခြံစည်းရိုး၊ ပျော့ဖတ်နှင့် စက္ကူ၊ ပန်းပုမှ စ၍ လူတို့ အစားအစာ၊ အဝတ်အထည်၊ ခေါင်းအုံး၊ မွေ့ယာ၊ အခင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်အစားအစာအဖြစ် အသုံးပြုကြပါသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူသန်းပေါင်း (၆၀) ကျော်သည် ဝါးမှ ရရှိသော ဝင်ငွေကို အမှီပြုနေကြရသည်။

ဝါးထရံယက်လုပ်ရာတွင် တင်းဝါးမျိုးအစားကို အများဆုံး အသုံးပြုကြပါသည်။ ဘုရားအဆောက်အအုံများတွင် ငြမ်းအဖြစ် ဝါးယားကို အများဆုံး အသုံးပြုကြပါသည်။ ကွန်ကရစ်တိုင်များတွင် သံချောင်းအစား ဝါးကို အစားထိုး သုံးစွဲကြသည်။ ယခုအခါတွင် အဆောက်အဦများသာမက ဝါးအမျှင်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော အဝတ်အထည် အမျိုးမျိုးကိုလည်း ထုတ်လုပ်ကြသည်။ စက္ကူပျော့ဖတ် ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း သစ်ကုန်ကြမ်းဖြင့် ပြုလုပ်သော စက္ကူထက် ဝါးကုန်ကြမ်းဖြင့် ပြုလုပ်သော စက္ကူသည် ပိုမို ကောင်းမွန်ကြောင်း သိရပါသည်။
ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်သော တန်ဖိုးမြင့် ပစ္စည်းများအဖြစ် ဝါးဆက်တီကုလားထိုင်များ၊ ဝါးလိုက်ကာများ၊ ဝါးစားပွဲများ၊ အမျိုးသမီးလက်ကိုင်အိတ်များ၊ အလှခြင်းများ၊ ဝါးဖြင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများသာမက ဝါးပင်များဖြင့် အလှဆင်လုပ်ငန်းများ ယခုအခါ များစွာ ထွန်းကားလာပေသည်။ နေအိမ်တိုက်တာ အဆောက်အအုံကြီးများအား အပူဒဏ်သက်သာစေရန် အိမ်ခေါင်မိုး၌ အပင်များ (roof garden) စိုက်ရာတွင် ဝါးကိုလည်း သုံးကြသည်။

တချိန်က မြန်မာ့ဝါးနှင့် ပြုလုပ်သော ငါးမျှားတံမှာ ကမ္ဘာ့စျေးကွက်တွင် အထူးရေပန်းစား လူကြိုက်များခဲ့သဖြင့် နှစ်တိုင်း ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရောင်းချခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ငါးမျှားတံအဖြစ် အသုံးပြုသော ဝါးမှာ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့တွင် ပေါက်ရောက်သော ထီးရိုးဝါးပင် ဖြစ်ပါသည်။ ပုသိမ်ထီး၊ ဘုန်းကြီးဆောင်းထီး၊ ပအို့ဝ်ထီးများသည်လည်း ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။


ဝါးပေါက်ရောက်ပုံ
ဝါးသည် နှစ်ရှည်ခံမြက်ကြီးမျိုးရင်း (perennial) ဖြစ်ပါသည်။ သာမန်အားဖြင့် မျိုးပွားခြင်း (reproduction) ဖြစ်သည့်အခါ ရိုင်ဇုမ်းတို့မှ အတက်ပေါက်၍ လိင်မဲ့နည်း မျိုးပွားသည်။ ဝါးပင်အသစ်မှ အကိုင်းအခက်အရွက်တို့ ထွက်ပေါ်လာပြီး အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ဝါးပင်သည် ပို၍ မာကြောသန်စွမ်းလာပါသည်။ သို့ရာတွင် ဝါးပင်၏ ရှိသင့်သော အမြင့်ထိ ကြီးထွားလာပြီးနောက် ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ကြီးထွားလာခြင်း မရှိချေ။ ဝါးပင်သည် ၃ - ၄ နှစ်အတွင်း ရင့်လာပြီး ရင့်လာသော ဝါးပင်သည် အသက်ရလာသည်နှင့် အမျှ ပျက်စီးယိုယွင်းလာပြီး နောက်ဆုံးတွင် အပင်သေ၍ ခြောက်သွားပါသည်။ ရင့်မှည့်နေသော ဝါးပင်များကို စနစ်တကျ ခုတ်သိမ်းခြင်းဖြင့် ကျန်ရှိသော ဝါးပင်ငယ်များ၏ ကြီးထွားမှုကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ပြီး အပင်သစ်များ ဖြစ်ပေါ် ကြီးထွားလာမှုကို အားပေးသည်။

ဝါးပင်၏ ပွင့်ခြင်း သီးခြင်း ဖြစ်စဉ်ကို ဝါးသုဉ်းခြင်းဟု ခေါ်သည်။ ဝါးသုဉ်းခြင်းအား အမျိုးအစား လိုက်၍ ဝါးသုဉ်းဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပညာရှင်အချို့က လေ့လာသုံးသပ်ကြပါသည်။ ဝါးသုဉ်းခြင်းသည် အချိန်မှန် ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်ခြင်း (periodicity) ကြောင့်ဟုလည်း ယူဆပါသည်။ မည်သည့်ဝါးမျိုးမဆို တကြိမ်နှင့် နောက်တကြိမ် သုဉ်းခြင်း၏ ကြားကာလသည် ထိုဝါးမျိုး၏ ဇီဝကမ္မဗေဒ (physiology) အရ ဖြစ်ပေါ်သည့် ဘဝစက်ဝန်းဟု မှတ်ယူသင့်ကြောင်းနှင့် ရာသီဥတုနှင့် အခြား အကြောင်းများကြောင့် ဘဝစက်ဝန်းကို အနည်းငယ် ပြောင်းလွဲနိုင်လိမ့်မည်ဟု သုံးသပ်ထားကြပါသည်။ ထူးကဲစွာ မိုးခေါင်ခြင်းကြောင့် ဝါးသုဉ်းခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်သည်ဟုလည်း သုံးသပ်ကြပါသည်။

 ရတနာစိုး၊ ဝါး (ဝါးစတင်ပေါက်ရောက်ပုံ၊ ဝါးမျိုးပွားပုံနှင့် ဝါးအသုံးပြုပုံ)၊ ၂၀၁၄ စာအုပ်မှ
ကောက်နုတ်ကူးယူသည်။

ဝါး၏ ဂေဟဗေဒနှင့် အကျိုးကျေးဇူး

ဝါးပင်မှာ ဆင်းရဲသားများအတွက် သစ် (poor man’s timber)၊ ရွှေစိမ်း (green gold) ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်သော အပင်၊ သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်း (non-timber forest product/NTFP) ဟုလည်း ခေါ်ကြပါသည်။

ဝါးသည် လတ္တီတွဒ်အားဖြင့် ၄၆ ဒီဂရီ (မြောက်) နှင့် ၄၇ ဒီဂရီ (တောင်) အတွင်း ပေါက်ရောက်ပြီး အမြင့်အားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ အမြင့်ပေ ၁၂၀၀၀ အထိ ပေါက်ရောက်နိုင်ပါသည်။ သို့ရာတွင် များသောအားဖြင့် ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်မှ ပေ ၃၀၀ နှင့် ပေ ၂၆၀၀ အတွင်း ပေါက်ရောက်နေသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ မြန်မာနိုင်တွင် တပြည်လုံး ဝါးပေါက်ရောက်လျက် ရှိပြီး ဝါးမျိုးစု (၂၂) မျိုးစုနှင့် မျိုးစိတ် (၁၀၂) ဝန်းကျင် သဘာဝအလျောက် ပျံ့နှံ့ပေါက်ရောက်လျက် ရှိပါသည်။

ဝါး၏ ပေါက်ရောက်မှုသည် မိုးရွာသွန်းမှု၊ အပူချိန်၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ အမြင့်ပေနှင့် မြေဆီလွှာတို့ အပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ဝါး ကောင်းမွန်စွာ ပေါက်ရောက်နိုင်ရန် အပူချိန် ၈ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်မှ ၃၆ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ လိုအပ်ပြီး မိုးရေချိန် အနည်းဆုံး ၃၉ လက်မ ရရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။ စိုထိုင်းဆ များရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။ များသောအားဖြင့် မိုးရေချိန် ၄၇ လက်မမှ ၁၅၇ လက်မအတွင်းရှိ ဒေသများတွင် သဘာဝအလျောက် ဝါး ပေါက်ရောက်လေ့ရှိပါသည်။ ထုံးဓာတ်များသော မြေသည် ဝါးအတွက် မသင့်လျော်ပါ။ အက်ဆစ်ဓာတ်ခေါ် မြေအချဉ်ဓာတ် PH ၅.၀ မှ ၆.၅ အထိမှာ ဝါးအတွက် အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်ပါသည်။

ဝါးပင်မှာ စိုက်ပြီး ၂ - ၃ နှစ်ဆို သုံး၍ ရပြီ။ ထို့ကြောင့် ဝါးပင်များကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် သစ်သားပေးသော အကြီး အမြန်ဆုံးအပင်များ (fastest growing woody plants in the world) ဟု ခေါ်ပါသည်။

ဝါးစိုက်ခြင်းကြောင့် အိမ်သုံး၊ လယ်ယာသုံး၊ ဝါးရွက်မှ သဘာဝမြေသြဇာ ရရှိခြင်း၊ အစားအသောက် (မျှစ်) ရရှိခြင်း၊ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော လေကို ရှုရှိုက်ရခြင်း၊ စိမ်းစိုသော အရိပ်နှင့် အေးချမ်းသော ပတ်ဝန်းကျင်မှာ နေထိုင်ရခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ရပါလိမ့်မည်။ အိမ်ဆောက်ရန်၊ လျှာထိုးကြမ်းခင်း၊ အမိုးအကာအခင်း၊ ကွန်ကရစ် ထောက်တိုင်အတွက် အသုံးပြုလို့ ရသလို ဝါးရွက်နှင့် ဝါးမျှင်မှ ဘီယာ၊ အင်္ကျီ၊ ဆေးဝါး၊ လူ့အသုံးအဆောင် အမျိုးမျိုး၊ ဝါးမီးသွေး၊ ဝါးရှာလကာရည်၊ စက္ကူပျော့ဖတ်၊ စက္ကူအိတ် ထုတ်လုပ်နိုင်ပါသည်။ မျှစ်ကို အစိမ်း၊ အခြောက်၊ အချဉ် စသည်ဖြင့် စားသုံးနိုင်ပါသည်။

ဒေါက်တာစန်းဝင်း (သစ်တောတက္ကသိုလ်)။ လုပ်နိုင်သည်ကစ၍ အပါအဝင် သစ်တောနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်မှ ကောက်နုတ်ကူးယူပါသည်။


မျှင်ဝါးစိုက်ပျိုးနည်း

မျှင်ဝါး (ရုက္ခဗေဒအမည် - dendrocalamus strictus) သည် အရှေ့တောင်အာရှ အပူပိုင်းနှင့် သမပိုင်းမျိုးစိတ် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ၊ နီပေါ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း ဇာတိဖြစ်သည်။

မျှင်ဝါးသည် အမြင့်ပေ ၃၀၀၀ အထိ ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ သစ်တောနှင့် ရောနှောပေါက်ရောက်တတ်သည်။ အချို့နေရာတွင် သစ်ပင် မရှိသော်လည်း မျှင်ဝါး ပေါက်ရောက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ မျှင်ဝါးသည် အရွယ်လတ်ဝါးမျိုး ဖြစ်ပြီး တောခြောက်လျှင် အခေါင်းပိတ်တတ်ပြီး တောစိုလျှင် အခေါင်းပွတတ်သည်။ ရေခဲသည်အထိ အေးသောဒဏ်ကို ခံနိုင်ပြီး မိုးမကြာခဏ ခေါင်၍ အလွန်ပူသောဒဏ်ကိုလည်း ခံနိုင်သည်။

မျှင်ဝါးသည် တောင်သူလုပ်ငန်းအတွက် တိုင်ဝါး၊ ကွမ်းခြံတိုင်ဝါး၊ သခွားတိုင်ထောင်ဝါး၊ ထွန်သံ၊ ထွန်ကိုင်း၊ နှီးထရံယက်ခြင်း၊ အချင်ဝါး၊ ဆင့်ဝါး၊ ကြမ်းခင်း၊ ခြံစည်းရိုး စသဖြင့် အမျိုးမျိုး အသုံးများသည်။ အလှူ၊ မင်္ဂလာဆေင်တို့တွင် ကမ်းသော ယပ်တောင်လုပ်ငန်းတွင်လည်း သုံးသည်။ ပေါက်တူးရိုး၊ ပေါက်ပြားရိုး၊ တူရိုး၊ ဆောက်ရိုးများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း သုံးသည်။

ဘက်စုံအသုံးပြုနိုင်သော မျှင်ဝါးသည် အပူကြိုက်ဝါး ဖြစ်သည်။ ရေလောင်းပြီး တယုတယ မပြုစုရသောကြောင့် အပူပိုင်းဒေသ အမြန်ပြန်လည် စိမ်းစိုရန် စိုက်ပျိုးသင့်လှသည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရန် ခက်သောမြေများတွင်လည်း စိုက်နိုင်သည်။

မျှင်ဝါးကို မိုးဦးတစ်မိုး ကောင်းစွာ ရွာပြီးသည့်အချိန်တွင် စိုက်ပျိုးထားပါ။ နွေရာသီတွင် အရွက်များ ကြွေကာ ရွက်နုများ ပြန်ထလာတတ်သည်။ စနစ်တကျနှင့် အပင် အနည်းငယ်သာ စိုက်ပျိုးမည် ဆိုလျှင် နွေရာသီတွင် ရေသွင်း၊ မြေသြဇာ ကျွေးပေးပါက အပင်ဖြစ်ထွန်းမှု အားကောင်းသည်။ အပင် ငယ်စဉ်မှစ၍ ဘေးကိုင်းတက်များကို ရှင်းလင်းထားပါက အပင်မရှုပ်တော့ပါ။ အပင်စိုက်ပြီး နှစ်နှစ်ခန့် ကြာသောအခါ အပင်ဟောင်းများကို ရှင်းလင်းခြင်း၊ ဝါးရွက်ခြောက်များ ပုံပေးခြင်း၊ မြေကြီးအနည်းငယ် ပုံပေးခြင်းများဖြင့် ပြုစုပေးပါက ငါးနှစ်တွင် စတင်ခုတ်သိမ်းနိုင်သည်။


မျှင်ဝါးသည် လက်သန်းလုံးအရွယ်မှ စ၍ စျေးကွက်ရှိသော ဝါး ဖြစ်သည်။ မျှင်ဝါးကို စိုက်ပျိုးမည် ဆိုပါက တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင် ၁၂ ပေ အကွာအဝေးမျှ စိုက်သင့်ပါသည်။ အပင် စိပ်စိပ် စိုက်ပါက ပန်းဝါးများများ ထားစရာ မလိုပါ။ အပင်စိပ်သောကြောင့် မျှစ်များသည် နေရောင် လုတက်ရသောကြောင့် ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်း ပေါက်သည်။ ကိုင်းတက် မရှုပ်တော့ပါ။ တစ်ဧကတွင် အပင်ရေ ၃၃၀ မှ ၄၄၀ အထိ စိုက်နိုင်သည်။ သုံးနှစ်မှ စ၍ အပင်သေးများကို ပင်ကျပ်ခုတ်ကာ သခွားတိုင်အဖြစ် စတင်ရောင်းချနိုင်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် တစ်ရုံမှ ဝါးလုံး ၁၀ လုံးခန့် ရရှိနိုင်သည်။ မျှင် တစ်ပိဿာမှ သုံးပိဿာအထိ ရရှိနိုင်သည်။ နှီးဝါးအဖြစ် တစ်နှစ်လျှင် သုံးလုံးခန့် ရရှိနိုင်သည်။

မျှင်ဝါးသည် နှီးဖျာ၍ ကောင်းသောကြောင့် နှီးလက်မှုပညာ တတ်ထားပါက ဝါးစိုက်တောင်သူတို့ နေ့စဉ် အလုပ်နှင့် ဝင်ငွေ ရနိုင်မည်။ ပရိဘောဂ ပြုလုပ်၍ ကောင်းသောကြောင့် ဝါးလုံးရောင်းချသည်ထက် ကုန်ချော ရောင်းပါက ဝင်ငွေ ပိုနိုင်သည်။ မျှင်မျှစ်ကို မျှစ်ချိုဘူးများ ပြုလုပ်ရောင်းချပါက စျေးကောင်းရနိုင်သည်။

ဝင်းကျော်ဦး။ “မျှင်ဝါးစိုက်ပျိုးနည်း”၊ လေးစားရမည့် ဝါးပင်တို့၏သဘာဝနှင့် စီးပွားဖြစ် ဝါးစိုက်ပျိုးရေး။ ၂၀၁၇ စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ကူးယူသည်။

သာလာယံပေ့မှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်။

[Unicode]
သဘာဝနှင့် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်အတွက် ဝါး

ဝါးသည် အပင်လောကတွင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် အများဆုံး စုပ်ယူသည့် အပင်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ခြင်းကြောင့် ဝါးပတ်ဝန်းကျင်တွင် သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော လေကို ရှူနိုင်ပေသည်။ လေကာ နေကာ ရေတိုက်စားခြင်း လေတိုက်စားခြင်းဒဏ်မှ ကာကွယ်နိုင်သည့် အပင်အမျိုးအစား ဖြစ်သဖြင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် အထူး အရေးပါသည့် အပင်ဖြစ်သည့်အပြင် အပင်တခုလုံးသည် သက်ရှိလောကအတွက် အသုံးဝင်သည့်အပင် အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပေသည်။

ဝါးပင်ကို လေကာပင်အဖြစ် ကန်သင်းဘောင်ပေါ်တွင် လည်းကောင်း၊ ဆင်ခြေလျှော တောင်စောင်းများတွင် လည်းကောင်း၊ လွင်တီးခေါင်များတွင် လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးသင့်ပါသည်။ အကြမ်းအားဖြင့် အပင်မြင့်၏ ၂ ဆခွဲ ကျယ်ဝန်းသည့် မြေဆီလွှာကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ဝါးပင်သည် အမြစ်ဆုံ ကြီးမား ကျယ်ပြန့်မှု မရှိခြင်းကြောင့် လေဒဏ် မိုးဒဏ် ရေဒဏ်အား ကြံ့ကြံ့ခံကာဆီးနိုင်ပါသည်။

ဝါးအမြစ်၏ ထူးခြားစွာ ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ထားမှုအရ မြေဆီလွှာ ဆုံးရှုံးမှုကို ကာကွယ်ပေးသည်။ ပညာရှင်များ၏ တွေ့ရှိချက်အရ မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ ရေကို ထိန်းသိမ်းသည့် ဝါးပင်သည် ၎င်းအလေးချိန် ၁/၃ ပုံ ရှိသော ဇီဝထု (biomass) ကို နှစ်စဉ် ခြွေချပေးသည်။ ဝါးစိုက်ခင်းတခုသည် ၎င်းနှင့် ဧရိယာတူညီသော သစ်တောနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အောက်စီဂျင် ထုတ်လုပ်မှု ၃၅% အထိ ပိုကြောင်း သိရပါသည်။ ဝါးအမျိုးအစား လိုက်၍ စိုက်ခင်း စိုက်ခင်း ၁ ဟက်တာ (၂ ဧကခွဲ) က ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် တန် (၂၀၀)၊ ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ် တန် (၆၀) မှ (၉၀) နှင့် ဖုန်မှုန့်တန် (၆၀) မှ (၉၀) စုပ်ယူနိုင်သဖြင့် သန့်ရှင်းရန် လေစစ်အဖြစ် အသုံးပြု စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။

နိုင်ငံများစွာတွင် ဆင်ခြေလျှော တောင်ကုန်းများအား ရေတိုက်စားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် မြေသားကြံ့ခိုင်စေရန် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ရှိ UNDP က ကြီးကြပ်၍ အာဖရိကတိုက်ရှိ အီသီယိုပီးယား၊ ကင်ညာနှင့် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံတို့တွင် လည်းကောင်း၊ အာရှိတိုက်ရှိ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့တွင် လည်းကောင်း ဝါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ထုတ်လုပ် အသုံးပြုခြင်း နည်းစနစ်များကို သင်တန်းပေးခြင်းနှင့် အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပပေးခဲ့သည်။

ဝါးပင်ပေါက်မျှစ်သည် အာဟာရဓာတ် ၉၀% ပါဝင်ပြီး ဗီတာမင်ဓာတ်၊ အမျှင်ဓာတ်နှင့် အမိုင်နိုင်အ်စစ်တို့ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သည်။ မျှစ်အဖြစ် စားသုံးရန် ဝါးမျိုးများမှာ ဝါးဘိုး၊ ကြသောင်း၊ ဝါးဘိုးမျက်ဆံကျဲ၊ ဂုံဝါး၊ ခရင်ဝါး၊ မျှင်ဝါး၊ အလောင်းစည်သူဝါး၊ စသည်ဖြင့် မျိုးစိတ်ပေါင်း (၄၀) ကျော် ရှိပါသည်။

တောတွင်း နေထိုင် ကျက်စားကြသည့် ဆင်၊ ဆတ်၊ ချေ၊ တောဝက် အစရှိသည့် တိရစ္ဆာန်များသည်လည်း ဝါးရွက်နုများနှင့် မျှစ်နုများအား စားသုံးလေ့ရှိကြပါသည်။ တောတွင်း ရေပြတ်လပ်သွားသည့်အခါ လျှိုမြောင်အတွင်းရှိ ဝါးများ ခုတ်ယူပြီး သောက်သုံးရေ ရရှိနိုင်သည်။ တောတောင်အတွင်း ဆားပြတ်သွားပါက ဝါးရွက်အား ပြာချ၍ ဆားအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။

ဝါးကို အမျိုးမျိုး အသုံးပြုကြပါသည်။ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်း၊ ပရိဘောဂ၊ ခြံစည်းရိုး၊ ပျော့ဖတ်နှင့် စက္ကူ၊ ပန်းပုမှ စ၍ လူတို့ အစားအစာ၊ အဝတ်အထည်၊ ခေါင်းအုံး၊ မွေ့ယာ၊ အခင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်အစားအစာအဖြစ် အသုံးပြုကြပါသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူသန်းပေါင်း (၆၀) ကျော်သည် ဝါးမှ ရရှိသော ဝင်ငွေကို အမှီပြုနေကြရသည်။

ဝါးထရံယက်လုပ်ရာတွင် တင်းဝါးမျိုးအစားကို အများဆုံး အသုံးပြုကြပါသည်။ ဘုရားအဆောက်အအုံများတွင် ငြမ်းအဖြစ် ဝါးယားကို အများဆုံး အသုံးပြုကြပါသည်။ ကွန်ကရစ်တိုင်များတွင် သံချောင်းအစား ဝါးကို အစားထိုး သုံးစွဲကြသည်။ ယခုအခါတွင် အဆောက်အဦများသာမက ဝါးအမျှင်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော အဝတ်အထည် အမျိုးမျိုးကိုလည်း ထုတ်လုပ်ကြသည်။ စက္ကူပျော့ဖတ် ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း သစ်ကုန်ကြမ်းဖြင့် ပြုလုပ်သော စက္ကူထက် ဝါးကုန်ကြမ်းဖြင့် ပြုလုပ်သော စက္ကူသည် ပိုမို ကောင်းမွန်ကြောင်း သိရပါသည်။
ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်သော တန်ဖိုးမြင့် ပစ္စည်းများအဖြစ် ဝါးဆက်တီကုလားထိုင်များ၊ ဝါးလိုက်ကာများ၊ ဝါးစားပွဲများ၊ အမျိုးသမီးလက်ကိုင်အိတ်များ၊ အလှခြင်းများ၊ ဝါးဖြင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများသာမက ဝါးပင်များဖြင့် အလှဆင်လုပ်ငန်းများ ယခုအခါ များစွာ ထွန်းကားလာပေသည်။ နေအိမ်တိုက်တာ အဆောက်အအုံကြီးများအား အပူဒဏ်သက်သာစေရန် အိမ်ခေါင်မိုး၌ အပင်များ (roof garden) စိုက်ရာတွင် ဝါးကိုလည်း သုံးကြသည်။

တချိန်က မြန်မာ့ဝါးနှင့် ပြုလုပ်သော ငါးမျှားတံမှာ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် အထူးရေပန်းစား လူကြိုက်များခဲ့သဖြင့် နှစ်တိုင်း ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရောင်းချခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ငါးမျှားတံအဖြစ် အသုံးပြုသော ဝါးမှာ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့တွင် ပေါက်ရောက်သော ထီးရိုးဝါးပင် ဖြစ်ပါသည်။ ပုသိမ်ထီး၊ ဘုန်းကြီးဆောင်းထီး၊ ပအို့ဝ်ထီးများသည်လည်း ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဝါးပေါက်ရောက်ပုံ
ဝါးသည် နှစ်ရှည်ခံမြက်ကြီးမျိုးရင်း (perennial) ဖြစ်ပါသည်။ သာမန်အားဖြင့် မျိုးပွားခြင်း (reproduction) ဖြစ်သည့်အခါ ရိုင်ဇုမ်းတို့မှ အတက်ပေါက်၍ လိင်မဲ့နည်း မျိုးပွားသည်။ ဝါးပင်အသစ်မှ အကိုင်းအခက်အရွက်တို့ ထွက်ပေါ်လာပြီး အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ဝါးပင်သည် ပို၍ မာကြောသန်စွမ်းလာပါသည်။ သို့ရာတွင် ဝါးပင်၏ ရှိသင့်သော အမြင့်ထိ ကြီးထွားလာပြီးနောက် ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ကြီးထွားလာခြင်း မရှိချေ။ ဝါးပင်သည် ၃ - ၄ နှစ်အတွင်း ရင့်လာပြီး ရင့်လာသော ဝါးပင်သည် အသက်ရလာသည်နှင့် အမျှ ပျက်စီးယိုယွင်းလာပြီး နောက်ဆုံးတွင် အပင်သေ၍ ခြောက်သွားပါသည်။ ရင့်မှည့်နေသော ဝါးပင်များကို စနစ်တကျ ခုတ်သိမ်းခြင်းဖြင့် ကျန်ရှိသော ဝါးပင်ငယ်များ၏ ကြီးထွားမှုကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ပြီး အပင်သစ်များ ဖြစ်ပေါ် ကြီးထွားလာမှုကို အားပေးသည်။

ဝါးပင်၏ ပွင့်ခြင်း သီးခြင်း ဖြစ်စဉ်ကို ဝါးသုဉ်းခြင်းဟု ခေါ်သည်။ ဝါးသုဉ်းခြင်းအား အမျိုးအစား လိုက်၍ ဝါးသုဉ်းဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပညာရှင်အချို့က လေ့လာသုံးသပ်ကြပါသည်။ ဝါးသုဉ်းခြင်းသည် အချိန်မှန် ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်ခြင်း (periodicity) ကြောင့်ဟုလည်း ယူဆပါသည်။ မည်သည့်ဝါးမျိုးမဆို တကြိမ်နှင့် နောက်တကြိမ် သုဉ်းခြင်း၏ ကြားကာလသည် ထိုဝါးမျိုး၏ ဇီဝကမ္မဗေဒ (physiology) အရ ဖြစ်ပေါ်သည့် ဘဝစက်ဝန်းဟု မှတ်ယူသင့်ကြောင်းနှင့် ရာသီဥတုနှင့် အခြား အကြောင်းများကြောင့် ဘဝစက်ဝန်းကို အနည်းငယ် ပြောင်းလွဲနိုင်လိမ့်မည်ဟု သုံးသပ်ထားကြပါသည်။ ထူးကဲစွာ မိုးခေါင်ခြင်းကြောင့် ဝါးသုဉ်းခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်သည်ဟုလည်း သုံးသပ်ကြပါသည်။

 ရတနာစိုး၊ ဝါး (ဝါးစတင်ပေါက်ရောက်ပုံ၊ ဝါးမျိုးပွားပုံနှင့် ဝါးအသုံးပြုပုံ)၊ ၂၀၁၄ စာအုပ်မှ
ကောက်နုတ်ကူးယူသည်။

ဝါး၏ ဂေဟဗေဒနှင့် အကျိုးကျေးဇူး

ဝါးပင်မှာ ဆင်းရဲသားများအတွက် သစ် (poor man’s timber)၊ ရွှေစိမ်း (green gold) ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်သော အပင်၊ သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်း (non-timber forest product/NTFP) ဟုလည်း ခေါ်ကြပါသည်။

ဝါးသည် လတ္တီတွဒ်အားဖြင့် ၄၆ ဒီဂရီ (မြောက်) နှင့် ၄၇ ဒီဂရီ (တောင်) အတွင်း ပေါက်ရောက်ပြီး အမြင့်အားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ အမြင့်ပေ ၁၂၀၀၀ အထိ ပေါက်ရောက်နိုင်ပါသည်။ သို့ရာတွင် များသောအားဖြင့် ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်မှ ပေ ၃၀၀ နှင့် ပေ ၂၆၀၀ အတွင်း ပေါက်ရောက်နေသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ မြန်မာနိုင်တွင် တပြည်လုံး ဝါးပေါက်ရောက်လျက် ရှိပြီး ဝါးမျိုးစု (၂၂) မျိုးစုနှင့် မျိုးစိတ် (၁၀၂) ဝန်းကျင် သဘာဝအလျောက် ပျံ့နှံ့ပေါက်ရောက်လျက် ရှိပါသည်။

ဝါး၏ ပေါက်ရောက်မှုသည် မိုးရွာသွန်းမှု၊ အပူချိန်၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ အမြင့်ပေနှင့် မြေဆီလွှာတို့ အပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ဝါး ကောင်းမွန်စွာ ပေါက်ရောက်နိုင်ရန် အပူချိန် ၈ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်မှ ၃၆ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ လိုအပ်ပြီး မိုးရေချိန် အနည်းဆုံး ၃၉ လက်မ ရရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။ စိုထိုင်းဆ များရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။ များသောအားဖြင့် မိုးရေချိန် ၄၇ လက်မမှ ၁၅၇ လက်မအတွင်းရှိ ဒေသများတွင် သဘာဝအလျောက် ဝါး ပေါက်ရောက်လေ့ရှိပါသည်။ ထုံးဓာတ်များသော မြေသည် ဝါးအတွက် မသင့်လျော်ပါ။ အက်ဆစ်ဓာတ်ခေါ် မြေအချဉ်ဓာတ် PH ၅.၀ မှ ၆.၅ အထိမှာ ဝါးအတွက် အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်ပါသည်။

ဝါးပင်မှာ စိုက်ပြီး ၂ - ၃ နှစ်ဆို သုံး၍ ရပြီ။ ထို့ကြောင့် ဝါးပင်များကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် သစ်သားပေးသော အကြီး အမြန်ဆုံးအပင်များ (fastest growing woody plants in the world) ဟု ခေါ်ပါသည်။

ဝါးစိုက်ခြင်းကြောင့် အိမ်သုံး၊ လယ်ယာသုံး၊ ဝါးရွက်မှ သဘာဝမြေသြဇာ ရရှိခြင်း၊ အစားအသောက် (မျှစ်) ရရှိခြင်း၊ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော လေကို ရှုရှိုက်ရခြင်း၊ စိမ်းစိုသော အရိပ်နှင့် အေးချမ်းသော ပတ်ဝန်းကျင်မှာ နေထိုင်ရခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ရပါလိမ့်မည်။ အိမ်ဆောက်ရန်၊ လျှာထိုးကြမ်းခင်း၊ အမိုးအကာအခင်း၊ ကွန်ကရစ် ထောက်တိုင်အတွက် အသုံးပြုလို့ ရသလို ဝါးရွက်နှင့် ဝါးမျှင်မှ ဘီယာ၊ အင်္ကျီ၊ ဆေးဝါး၊ လူ့အသုံးအဆောင် အမျိုးမျိုး၊ ဝါးမီးသွေး၊ ဝါးရှာလကာရည်၊ စက္ကူပျော့ဖတ်၊ စက္ကူအိတ် ထုတ်လုပ်နိုင်ပါသည်။ မျှစ်ကို အစိမ်း၊ အခြောက်၊ အချဉ် စသည်ဖြင့် စားသုံးနိုင်ပါသည်။

ဒေါက်တာစန်းဝင်း (သစ်တောတက္ကသိုလ်)။ လုပ်နိုင်သည်ကစ၍ အပါအဝင် သစ်တောနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်မှ ကောက်နုတ်ကူးယူပါသည်။

မျှင်ဝါးစိုက်ပျိုးနည်း

မျှင်ဝါး (ရုက္ခဗေဒအမည် - dendrocalamus strictus) သည် အရှေ့တောင်အာရှ အပူပိုင်းနှင့် သမပိုင်းမျိုးစိတ် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ၊ နီပေါ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း ဇာတိဖြစ်သည်။

မျှင်ဝါးသည် အမြင့်ပေ ၃၀၀၀ အထိ ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ သစ်တောနှင့် ရောနှောပေါက်ရောက်တတ်သည်။ အချို့နေရာတွင် သစ်ပင် မရှိသော်လည်း မျှင်ဝါး ပေါက်ရောက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ မျှင်ဝါးသည် အရွယ်လတ်ဝါးမျိုး ဖြစ်ပြီး တောခြောက်လျှင် အခေါင်းပိတ်တတ်ပြီး တောစိုလျှင် အခေါင်းပွတတ်သည်။ ရေခဲသည်အထိ အေးသောဒဏ်ကို ခံနိုင်ပြီး မိုးမကြာခဏ ခေါင်၍ အလွန်ပူသောဒဏ်ကိုလည်း ခံနိုင်သည်။

မျှင်ဝါးသည် တောင်သူလုပ်ငန်းအတွက် တိုင်ဝါး၊ ကွမ်းခြံတိုင်ဝါး၊ သခွားတိုင်ထောင်ဝါး၊ ထွန်သံ၊ ထွန်ကိုင်း၊ နှီးထရံယက်ခြင်း၊ အချင်ဝါး၊ ဆင့်ဝါး၊ ကြမ်းခင်း၊ ခြ

Credit ဗဟုသုတဒိုင်ဂျက်

၀ါးကို မိူမတက် ပိုးမထိုးအောင်ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ

၁)
#Boric_Acid နှင့် Borax Powder ဖြင့် ဆေးစိမ်ခြင်း
×××××××××××××××××××××××××××××××××
အများအခေါ်အဝေါ် (လက်ချားအမူန့်)
Boric powder လက်​ချားအမှုန်​ ့ နဲ့ Borax acid လက်​ချားအက်​ဆစ်​ ကို ၁ ဆ နှင့် ၁ဆ ခွဲ ရောပြီး ၁ ပေါင်လျှင် ရေ၃ဂါလံ နှင့် ၅ ရက်ခန့်စိမ်ခြင်း ဖြင့်ဝါးများကို မိူမတက် ပိုးမထိုးအောင်
ကာကွယ်နို်င်ပါတယ်။

၀ါးအတွင်းရှိ သကြားရည်သည် ရေထက်ပြစ်သည်။၀ါးကို ကန်အတွင်း စိမ်ထားပါကသကြားရည်များထွက်ကာ အချဉ်ပေါက်လာသည်။နောက်ထပ်တဖန်စိမ်သောအခါ အလျဉ်ရလာသောကြောင့်
လေးရက်ခန့်ကြာလျှင် အချဉ်ပေါက်လာသည်။ ပိုးများကြိုက်သော သကြားဓါတ်များကုန်၍ပိုးမစားကြောင်းသိရသည်။

ငွေကြေးသက်သော်လည်းကြာကြာထားပါက အပုတ်နံ့ထွက်လာ၍ရေအနည်းငယ်ချန်ကာ ရေလှဲလယ်သင့်သည်။

၂)
#ပင်လယ်ရေတွင် စိမ်ပြီး နေလှမ်းအခြောက်ခံခြင်း
××××××××××××××××××××××××××××××

စီးဆင်းနေသော ရေတွင်သုံးပတ်မှ တစ်လ အထိ စိမ်ထားပါက
သကြားရည်နေရာတွင် ရေအစား ဝင်ရောက်သွားသည်။
ထိုကြောင့် ရေစိမ်ဝါးသည်ပိုးမစားကြောင်း တွေ့ရသည်။
၀ါးကို ရေစိမ်ပါက အရောင်ပြောင်းလဲစေသည်။
ရူပ နှင့် အားအင်ဆိုင်ရာများဆုံးရှူံးစေသောကြောင့်
ခံနိုင်ရည်ကျဆင်းစေသည်။

၃)
#ကြပ်တိုက်ခြင်း
×××××××××××

၀ါးကို ကြပ်တိုက်ခြင်းဖြင့်လည်းကြာရှည်ခံအောင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။မိုင်းတိုက်ခြင်း ၊ မီးရှိူ့ရန် မီးသွေး ၊ ထင်း ၊ ဂတ်(စ်)တို့ကို
အသုံးပြုနိုင်သည်။ မီးလောင်စာကြောင့်ဝါးသည် သိပ်သည်းလာပြီးပိုးမွှားအန္တာရာယ်ကာကွယ်နိုင်သည်။

၄)
#တန်ဆောင်မုန်းလ (သို့) ဒီရေကျချိန်တွင် ၀ါးကို ရွေးချယ်ခုတ်ခြင်း
××××××××××××××××××××××××××××××××

၀ါးသည် သဘာဝ နှင့် ဆက်စပ်မူအလွန်ရှိသည်။ဒီရေ တက်လျှင် ၀ါးပင်တွင် ရေများတက်ပြီးဒီရေ ကျချိန်တွင် ၀ါးပင်အတွင်းတွင် ရေများကျသွားတတ်သည် ။
လ၏ဆွဲငင်အားဖြင့် မြေကြီးအတွင်းမှအစာရည်က ဆွဲစုတ်ယူသည်။
လပြည့်ရက်တွင် ၀ါးအဆစ်အတွင်းသကြားရည် ပြည့်နေတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် လကွယ်ရက်(သို့)တန်ဆောင်မုန်းလတွင်ဝါးခုတ်ပါက ပိုးမွှားအန္တာရယ်သက်သာသည်။

၅)
#နေရောင်မရှိချိန်တွင် ၀ါး ကို ရွေးချယ်ခုတ်ခြင်း
×××××××××××××××××××××××××××××××

သစ်ပင်တို့၏ သဘာဝ သည်အစာချက်ရန် နေရောင် လိုအပ်သည်။
၀ါးပင်သည်လည်း အစာမချက်သောနေရောင် မရှိသောအချိန်တွင်
ခုတ်ယူပါက ပိုးစားသက်သာကြောင်းတွေ့ရသည်။

၆)
#အပင်တွင် အပြတ် မခုတ်ပဲ အနည်းငယ်ချန်ကာ အရွက်ကျမှ သိမ်းခြင်း
××××××××××××××××××××××××××××××××

ကိုယ်ပိုင်စိုက်ခင်းဖြစ်ပါကသက်တမ်းမှန်သော ၀ါးကိုရွေးချယ်ပါ။
အောက်ဆုံးအဆစ်မှ တစ်လက်မလောက်ချန်ထား၍ ပြတ်မသွားအောင် ခုတ်ပါ ။
ခုတ်စာထွက်သွေားသောနေရာကို သပ်ခု ထားပြီးတခြားအပင်ကို မှီထားပါ ။
၂ ပတ် ၃ ပတ်ကြာသောအခါသကြားရည်ထွက်သွားမည် ။
ကျန်ရှိသော သကြားဓါတ်ကိုလည်းအရွက်များက အစာချက်၍ သကြားဓါတ်နည်းသွားမည်။
၀ါးအတွင်း ကျန်ရှိသောသကြားရည်သည်လည်း အချဉ်ပေါက်ပြီး
အယ်(လ်)ကိုဟော သို့ပြောင်းကာပိုးမွှားများမကြိုက်တော့ပါ။
ယခုနည်းသည်အကောင်းဆုံး ၀ါးခုတ်နည်း ဖြစ်ပါသည်။

အားလုံးအဆင်ပြေကြပါစေ

Source: ဆရာဝင်းကျော်ဦး

(လေးစားရမည့် ၀ါးပင်တို့၏ သဘာဝ စာအုပ်မှ)

(Zawgyi) 

သဘာဝႏွင့္ လူမွုပတ္ဝန္းက်င္အတြက္ ဝါး


ဝါးသည္ အပင္ေလာကတြင္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ အမ်ားဆုံး စုပ္ယူသည့္ အပင္အမ်ိဳးအစားတြင္ ပါဝင္ျခင္းေၾကာင့္ ဝါးပတ္ဝန္းက်င္တြင္ သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္ေသာ ေလကို ရွူနိုင္ေပသည္။ ေလကာ ေနကာ ေရတိုက္စားျခင္း ေလတိုက္စားျခင္းဒဏ္မွ ကာကြယ္နိုင္သည့္ အပင္အမ်ိဳးအစား ျဖစ္သျဖင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးအတြက္ အထူး အေရးပါသည့္ အပင္ျဖစ္သည့္အျပင္ အပင္တခုလုံးသည္ သက္ရွိေလာကအတြက္ အသုံးဝင္သည့္အပင္ အမ်ိဳးအစားတြင္ ပါဝင္ေပသည္။

ဝါးပင္ကို ေလကာပင္အျဖစ္ ကန္သင္းေဘာင္ေပၚတြင္ လည္းေကာင္း၊ ဆင္ေျခေလၽွာ ေတာင္ေစာင္းမ်ားတြင္ လည္းေကာင္း၊ လြင္တီးေခါင္မ်ားတြင္ လည္းေကာင္း စိုက္ပ်ိဳးသင့္ပါသည္။ အၾကမ္းအားျဖင့္ အပင္ျမင့္၏ ၂ ဆခြဲ က်ယ္ဝန္းသည့္ ေျမဆီလႊာကို ကာကြယ္ေပးနိုင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ဝါးပင္သည္ အျမစ္ဆုံ ႀကီးမား က်ယ္ျပန္႔မွု မရွိျခင္းေၾကာင့္ ေလဒဏ္ မိုးဒဏ္ ေရဒဏ္အား ႀကံ့ႀကံ့ခံကာဆီးနိုင္ပါသည္။

ဝါးအျမစ္၏ ထူးျခားစြာ ဖြဲ႕စည္း တည္ေဆာက္ထားမွုအရ ေျမဆီလႊာ ဆုံးရွုံးမွုကို ကာကြယ္ေပးသည္။ ပညာရွင္မ်ား၏ ေတြ႕ရွိခ်က္အရ ေျမဆီလႊာအတြင္းရွိ ေရကို ထိန္းသိမ္းသည့္ ဝါးပင္သည္ ၄င္းအေလးခ်ိန္ ၁/၃ ပုံ ရွိေသာ ဇီဝထု (biomass) ကို ႏွစ္စဥ္ ေႁခြခ်ေပးသည္။ ဝါးစိုက္ခင္းတခုသည္ ၄င္းႏွင့္ ဧရိယာတူညီေသာ သစ္ေတာႏွင့္ ႏွိုင္းယွဥ္ပါက ေအာက္စီဂ်င္ ထုတ္လုပ္မွု ၃၅% အထိ ပိုေၾကာင္း သိရပါသည္။ ဝါးအမ်ိဳးအစား လိုက္၍ စိုက္ခင္း စိုက္ခင္း ၁ ဟက္တာ (၂ ဧကခြဲ) က ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ တန္ (၂၀၀)၊ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ တန္ (၆၀) မွ (၉၀) ႏွင့္ ဖုန္မွုန္႔တန္ (၆၀) မွ (၉၀) စုပ္ယူနိုင္သျဖင့္ သန္႔ရွင္းရန္ ေလစစ္အျဖစ္ အသုံးျပဳ စိုက္ပ်ိဳးနိုင္သည္။

နိုင္ငံမ်ားစြာတြင္ ဆင္ေျခေလၽွာ ေတာင္ကုန္းမ်ားအား ေရတိုက္စားျခင္းမွ ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ ေျမသားႀကံ့ခိုင္ေစရန္ စိုက္ပ်ိဳးၾကသည္။ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ လက္ေအာက္ရွိ UNDP က ႀကီးၾကပ္၍ အာဖရိကတိုက္ရွိ အီသီယိုပီးယား၊ ကင္ညာႏွင့္ ယူဂန္ဒါနိုင္ငံတို့တြင္ လည္းေကာင္း၊ အာရွိတိုက္ရွိ အိႏၵိယ၊ သီရိလကၤာနိုင္ငံတို့တြင္ လည္းေကာင္း ဝါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၊ ထုတ္လုပ္ အသုံးျပဳျခင္း နည္းစနစ္မ်ားကို သင္တန္းေပးျခင္းႏွင့္ အလုပ္႐ုံေဆြးေႏြးပြဲမ်ား က်င္းပေပးခဲ့သည္။

ဝါးပင္ေပါက္မၽွစ္သည္ အာဟာရဓာတ္ ၉၀% ပါဝင္ၿပီး ဗီတာမင္ဓာတ္၊ အမၽွင္ဓာတ္ႏွင့္ အမိုင္နိုင္အ္စစ္တို့ ႂကြယ္ဝစြာ ပါဝင္သည္။ မၽွစ္အျဖစ္ စားသုံးရန္ ဝါးမ်ိဳးမ်ားမွာ ဝါးဘိုး၊ ၾကေသာင္း၊ ဝါးဘိုးမ်က္ဆံက်ဲ၊ ဂုံဝါး၊ ခရင္ဝါး၊ မၽွင္ဝါး၊ အေလာင္းစည္သူဝါး၊ စသည္ျဖင့္ မ်ိဳးစိတ္ေပါင္း (၄၀) ေက်ာ္ ရွိပါသည္။

ေတာတြင္း ေနထိုင္ က်က္စားၾကသည့္ ဆင္၊ ဆတ္၊ ေခ်၊ ေတာဝက္ အစရွိသည့္ တိရစၧာန္မ်ားသည္လည္း ဝါးရြက္ႏုမ်ားႏွင့္ မၽွစ္ႏုမ်ားအား စားသုံးေလ့ရွိၾကပါသည္။ ေတာတြင္း ေရျပတ္လပ္သြားသည့္အခါ လၽွိုေျမာင္အတြင္းရွိ ဝါးမ်ား ခုတ္ယူၿပီး ေသာက္သုံးေရ ရရွိနိုင္သည္။ ေတာေတာင္အတြင္း ဆားျပတ္သြားပါက ဝါးရြက္အား ျပာခ်၍ ဆားအျဖစ္ အသုံးျပဳနိုင္သည္။

ဝါးကို အမ်ိဳးမ်ိဳး အသုံးျပဳၾကပါသည္။ ေဆာက္လုပ္ေရးပစၥည္း၊ ပရိေဘာဂ၊ ၿခံစည္းရိုး၊ ေပ်ာ့ဖတ္ႏွင့္ စကၠဴ၊ ပန္းပုမွ စ၍ လူတို့ အစားအစာ၊ အဝတ္အထည္၊ ေခါင္းအုံး၊ ေမြ႕ယာ၊ အခင္းႏွင့္ တိရစၧာန္အစားအစာအျဖစ္ အသုံးျပဳၾကပါသည္။ ကမၻာေပၚတြင္ လူသန္းေပါင္း (၆၀) ေက်ာ္သည္ ဝါးမွ ရရွိေသာ ဝင္ေငြကို အမွီျပဳေနၾကရသည္။

ဝါးထရံယက္လုပ္ရာတြင္ တင္းဝါးမ်ိဳးအစားကို အမ်ားဆုံး အသုံးျပဳၾကပါသည္။ ဘုရားအေဆာက္အအုံမ်ားတြင္ ျငမ္းအျဖစ္ ဝါးယားကို အမ်ားဆုံး အသုံးျပဳၾကပါသည္။ ကြန္ကရစ္တိုင္မ်ားတြင္ သံေခ်ာင္းအစား ဝါးကို အစားထိုး သုံးစြဲၾကသည္။ ယခုအခါတြင္ အေဆာက္အဦမ်ားသာမက ဝါးအမၽွင္ျဖင့္ ရက္လုပ္ထားေသာ အဝတ္အထည္ အမ်ိဳးမ်ိဳးကိုလည္း ထုတ္လုပ္ၾကသည္။ စကၠဴေပ်ာ့ဖတ္ ျပဳလုပ္ရာတြင္လည္း သစ္ကုန္ၾကမ္းျဖင့္ ျပဳလုပ္ေသာ စကၠဴထက္ ဝါးကုန္ၾကမ္းျဖင့္ ျပဳလုပ္ေသာ စကၠဴသည္ ပိုမို ေကာင္းမြန္ေၾကာင္း သိရပါသည္။

ဝါးျဖင့္ ျပဳလုပ္ေသာ တန္ဖိုးျမင့္ ပစၥည္းမ်ားအျဖစ္ ဝါးဆက္တီကုလားထိုင္မ်ား၊ ဝါးလိုက္ကာမ်ား၊ ဝါးစားပြဲမ်ား၊ အမ်ိဳးသမီးလက္ကိုင္အိတ္မ်ား၊ အလွျခင္းမ်ား၊ ဝါးျဖင့္ အလွဆင္ပစၥည္းမ်ားသာမက ဝါးပင္မ်ားျဖင့္ အလွဆင္လုပ္ငန္းမ်ား ယခုအခါ မ်ားစြာ ထြန္းကားလာေပသည္။ ေနအိမ္တိုက္တာ အေဆာက္အအုံႀကီးမ်ားအား အပူဒဏ္သက္သာေစရန္ အိမ္ေခါင္မိုး၌ အပင္မ်ား (roof garden) စိုက္ရာတြင္ ဝါးကိုလည္း သုံးၾကသည္။

တခ်ိန္က ျမန္မာ့ဝါးႏွင့္ ျပဳလုပ္ေသာ ငါးမၽွားတံမွာ ကမၻာ့ေစ်းကြက္တြင္ အထူးေရပန္းစား လူႀကိဳက္မ်ားခဲ့သျဖင့္ ႏွစ္တိုင္း ျပည္ပသို့ တင္ပို့ေရာင္းခ်ခဲ့ေၾကာင္း သိရပါသည္။ ငါးမၽွားတံအျဖစ္ အသုံးျပဳေသာ ဝါးမွာ ျမန္မာနိုင္ငံအႏွံ့တြင္ ေပါက္ေရာက္ေသာ ထီးရိုးဝါးပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ပုသိမ္ထီး၊ ဘုန္းႀကီးေဆာင္းထီး၊ ပအို့ဝ္ထီးမ်ားသည္လည္း ဝါးျဖင့္ ျပဳလုပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။

ဝါးေပါက္ေရာက္ပုံ
ဝါးသည္ ႏွစ္ရွည္ခံျမက္ႀကီးမ်ိဳးရင္း (perennial) ျဖစ္ပါသည္။ သာမန္အားျဖင့္ မ်ိဳးပြားျခင္း (reproduction) ျဖစ္သည့္အခါ ရိုင္ဇုမ္းတို့မွ အတက္ေပါက္၍ လိင္မဲ့နည္း မ်ိဳးပြားသည္။ ဝါးပင္အသစ္မွ အကိုင္းအခက္အရြက္တို့ ထြက္ေပၚလာၿပီး အသက္ႀကီးလာသည္ႏွင့္အမၽွ ဝါးပင္သည္ ပို၍ မာေၾကာသန္စြမ္းလာပါသည္။ သို့ရာတြင္ ဝါးပင္၏ ရွိသင့္ေသာ အျမင့္ထိ ႀကီးထြားလာၿပီးေနာက္ ပင္စည္လုံးပတ္မွာ ႀကီးထြားလာျခင္း မရွိေခ်။ ဝါးပင္သည္ ၃ - ၄ ႏွစ္အတြင္း ရင့္လာၿပီး ရင့္လာေသာ ဝါးပင္သည္ အသက္ရလာသည္ႏွင့္ အမၽွ ပ်က္စီးယိုယြင္းလာၿပီး ေနာက္ဆုံးတြင္ အပင္ေသ၍ ေျခာက္သြားပါသည္။ ရင့္မွည့္ေနေသာ ဝါးပင္မ်ားကို စနစ္တက် ခုတ္သိမ္းျခင္းျဖင့္ က်န္ရွိေသာ ဝါးပင္ငယ္မ်ား၏ ႀကီးထြားမွုကို ထိန္းသိမ္းထားနိုင္ၿပီး အပင္သစ္မ်ား ျဖစ္ေပၚ ႀကီးထြားလာမွုကို အားေပးသည္။

ဝါးပင္၏ ပြင့္ျခင္း သီးျခင္း ျဖစ္စဥ္ကို ဝါးသုဥ္းျခင္းဟု ေခၚသည္။ ဝါးသုဥ္းျခင္းအား အမ်ိဳးအစား လိုက္၍ ဝါးသုဥ္းျဖစ္စဥ္မ်ား ျဖစ္နိုင္ေၾကာင္း ပညာရွင္အခ်ိဳ့က ေလ့လာသုံးသပ္ၾကပါသည္။ ဝါးသုဥ္းျခင္းသည္ အခ်ိန္မွန္ ထပ္တလဲလဲ ျဖစ္ျခင္း (periodicity) ေၾကာင့္ဟုလည္း ယူဆပါသည္။ မည္သည့္ဝါးမ်ိဳးမဆို တႀကိမ္ႏွင့္ ေနာက္တႀကိမ္ သုဥ္းျခင္း၏ ၾကားကာလသည္ ထိုဝါးမ်ိဳး၏ ဇီဝကမၼေဗဒ (physiology) အရ ျဖစ္ေပၚသည့္ ဘဝစက္ဝန္းဟု မွတ္ယူသင့္ေၾကာင္းႏွင့္ ရာသီဥတုႏွင့္ အျခား အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ ဘဝစက္ဝန္းကို အနည္းငယ္ ေျပာင္းလြဲနိုင္လိမ့္မည္ဟု သုံးသပ္ထားၾကပါသည္။ ထူးကဲစြာ မိုးေခါင္ျခင္းေၾကာင့္ ဝါးသုဥ္းျခင္းကို လွုံ႔ေဆာ္ေပးနိုင္သည္ဟုလည္း သုံးသပ္ၾကပါသည္။

 ရတနာစိုး၊ ဝါး (ဝါးစတင္ေပါက္ေရာက္ပုံ၊ ဝါးမ်ိဳးပြားပုံႏွင့္ ဝါးအသုံးျပဳပုံ)၊ ၂၀၁၄ စာအုပ္မွ
ေကာက္ႏုတ္ကူးယူသည္။

ဝါး၏ ေဂဟေဗဒႏွင့္ အက်ိဳးေက်းဇူး

ဝါးပင္မွာ ဆင္းရဲသားမ်ားအတြက္ သစ္ (poor man’s timber)၊ ေရႊစိမ္း (green gold) ဟု တင္စားေခၚေဝၚေသာ အပင္၊ သစ္မဟုတ္ေသာ သစ္ေတာထြက္ပစၥည္း (non-timber forest product/NTFP) ဟုလည္း ေခၚၾကပါသည္။

ဝါးသည္ လတၱီတြဒ္အားျဖင့္ ၄၆ ဒီဂရီ (ေျမာက္) ႏွင့္ ၄၇ ဒီဂရီ (ေတာင္) အတြင္း ေပါက္ေရာက္ၿပီး အျမင့္အားျဖင့္ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္မွ အျမင့္ေပ ၁၂၀၀၀ အထိ ေပါက္ေရာက္နိုင္ပါသည္။ သို့ရာတြင္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ပင္လယ္ ေရမ်က္ႏွာျပင္မွ ေပ ၃၀၀ ႏွင့္ ေပ ၂၆၀၀ အတြင္း ေပါက္ေရာက္ေနသည္ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ျမန္မာနိုင္တြင္ တျပည္လုံး ဝါးေပါက္ေရာက္လ်က္ ရွိၿပီး ဝါးမ်ိဳးစု (၂၂) မ်ိဳးစုႏွင့္ မ်ိဳးစိတ္ (၁၀၂) ဝန္းက်င္ သဘာဝအေလ်ာက္ ပ်ံ႕ႏွံ့ေပါက္ေရာက္လ်က္ ရွိပါသည္။

ဝါး၏ ေပါက္ေရာက္မွုသည္ မိုးရြာသြန္းမွု၊ အပူခ်ိန္၊ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္မွ အျမင့္ေပႏွင့္ ေျမဆီလႊာတို့ အေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။ ဝါး ေကာင္းမြန္စြာ ေပါက္ေရာက္နိုင္ရန္ အပူခ်ိန္ ၈ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္မွ ၃၆ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္အထိ လိုအပ္ၿပီး မိုးေရခ်ိန္ အနည္းဆုံး ၃၉ လက္မ ရရွိရန္ လိုအပ္ပါသည္။ စိုထိုင္းဆ မ်ားရန္လည္း လိုအပ္ပါသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ မိုးေရခ်ိန္ ၄၇ လက္မမွ ၁၅၇ လက္မအတြင္းရွိ ေဒသမ်ားတြင္ သဘာဝအေလ်ာက္ ဝါး ေပါက္ေရာက္ေလ့ရွိပါသည္။ ထုံးဓာတ္မ်ားေသာ ေျမသည္ ဝါးအတြက္ မသင့္ေလ်ာ္ပါ။ အက္ဆစ္ဓာတ္ေခၚ ေျမအခ်ဥ္ဓာတ္ PH ၅.၀ မွ ၆.၅ အထိမွာ ဝါးအတြက္ အသင့္ေတာ္ဆုံး ျဖစ္ပါသည္။

ဝါးပင္မွာ စိုက္ၿပီး ၂ - ၃ ႏွစ္ဆို သုံး၍ ရၿပီ။ ထို့ေၾကာင့္ ဝါးပင္မ်ားကို ကမၻာေပၚတြင္ သစ္သားေပးေသာ အႀကီး အျမန္ဆုံးအပင္မ်ား (fastest growing woody plants in the world) ဟု ေခၚပါသည္။

ဝါးစိုက္ျခင္းေၾကာင့္ အိမ္သုံး၊ လယ္ယာသုံး၊ ဝါးရြက္မွ သဘာဝေျမၾသဇာ ရရွိျခင္း၊ အစားအေသာက္ (မၽွစ္) ရရွိျခင္း၊ သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္ေသာ ေလကို ရွုရွိုက္ရျခင္း၊ စိမ္းစိုေသာ အရိပ္ႏွင့္ ေအးခ်မ္းေသာ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ေနထိုင္ရျခင္း စသည့္ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား ရပါလိမ့္မည္။ အိမ္ေဆာက္ရန္၊ လၽွာထိုးၾကမ္းခင္း၊ အမိုးအကာအခင္း၊ ကြန္ကရစ္ ေထာက္တိုင္အတြက္ အသုံးျပဳလို့ ရသလို ဝါးရြက္ႏွင့္ ဝါးမၽွင္မွ ဘီယာ၊ အကၤ်ီ၊ ေဆးဝါး၊ လူ႔အသုံးအေဆာင္ အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ဝါးမီးေသြး၊ ဝါးရွာလကာရည္၊ စကၠဴေပ်ာ့ဖတ္၊ စကၠဴအိတ္ ထုတ္လုပ္နိုင္ပါသည္။ မၽွစ္ကို အစိမ္း၊ အေျခာက္၊ အခ်ဥ္ စသည္ျဖင့္ စားသုံးနိုင္ပါသည္။

ေဒါက္တာစန္းဝင္း (သစ္ေတာတကၠသိုလ္)။ လုပ္နိုင္သည္ကစ၍ အပါအဝင္ သစ္ေတာႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးဆိုင္ရာ ေဆာင္းပါးေပါင္းခ်ဳပ္မွ ေကာက္ႏုတ္ကူးယူပါသည္။

မၽွင္ဝါးစိုက္ပ်ိဳးနည္း

မၽွင္ဝါး (႐ုကၡေဗဒအမည္ - dendrocalamus strictus) သည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ အပူပိုင္းႏွင့္ သမပိုင္းမ်ိဳးစိတ္ ျဖစ္သည္။ အိႏၵိယ၊ နီေပါ၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ ျမန္မာ၊ ထိုင္း ဇာတိျဖစ္သည္။

မၽွင္ဝါးသည္ အျမင့္ေပ ၃၀၀၀ အထိ ေပါက္ေရာက္နိုင္သည္။ သစ္ေတာႏွင့္ ေရာေႏွာေပါက္ေရာက္တတ္သည္။ အခ်ိဳ့ေနရာတြင္ သစ္ပင္ မရွိေသာ္လည္း မၽွင္ဝါး ေပါက္ေရာက္ေနသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ မၽွင္ဝါးသည္ အရြယ္လတ္ဝါးမ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး ေတာေျခာက္လၽွင္ အေခါင္းပိတ္တတ္ၿပီး ေတာစိုလၽွင္ အေခါင္းပြတတ္သည္။ ေရခဲသည္အထိ ေအးေသာဒဏ္ကို ခံနိုင္ၿပီး မိုးမၾကာခဏ ေခါင္၍ အလြန္ပူေသာဒဏ္ကိုလည္း ခံနိုင္သည္။

မၽွင္ဝါးသည္ ေတာင္သူလုပ္ငန္းအတြက္ တိုင္ဝါး၊ ကြမ္းၿခံတိုင္ဝါး၊ သခြားတိုင္ေထာင္ဝါး၊ ထြန္သံ၊ ထြန္ကိုင္း၊ ႏွီးထရံယက္ျခင္း၊ အခ်င္ဝါး၊ ဆင့္ဝါး၊ ၾကမ္းခင္း၊ ၿခံစည္းရိုး စသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး အသုံးမ်ားသည္။ အလွူ၊ မဂၤလာေဆင္တို့တြင္ ကမ္းေသာ ယပ္ေတာင္လုပ္ငန္းတြင္လည္း သုံးသည္။ ေပါက္တူးရိုး၊ ေပါက္ျပားရိုး၊ တူရိုး၊ ေဆာက္ရိုးမ်ား ျပဳလုပ္ရာတြင္လည္း သုံးသည္။

ဘက္စုံအသုံးျပဳနိုင္ေသာ မၽွင္ဝါးသည္ အပူႀကိဳက္ဝါး ျဖစ္သည္။ ေရေလာင္းၿပီး တယုတယ မျပဳစုရေသာေၾကာင့္ အပူပိုင္းေဒသ အျမန္ျပန္လည္ စိမ္းစိုရန္ စိုက္ပ်ိဳးသင့္လွသည္။ သီးႏွံစိုက္ပ်ိဳးရန္ ခက္ေသာေျမမ်ားတြင္လည္း စိုက္နိုင္သည္။

မၽွင္ဝါးကို မိုးဦးတစ္မိုး ေကာင္းစြာ ရြာၿပီးသည့္အခ်ိန္တြင္ စိုက္ပ်ိဳးထားပါ။ ေႏြရာသီတြင္ အရြက္မ်ား ေႂကြကာ ရြက္ႏုမ်ား ျပန္ထလာတတ္သည္။ စနစ္တက်ႏွင့္ အပင္ အနည္းငယ္သာ စိုက္ပ်ိဳးမည္ ဆိုလၽွင္ ေႏြရာသီတြင္ ေရသြင္း၊ ေျမၾသဇာ ေကၽြးေပးပါက အပင္ျဖစ္ထြန္းမွု အားေကာင္းသည္။ အပင္ ငယ္စဥ္မွစ၍ ေဘးကိုင္းတက္မ်ားကို ရွင္းလင္းထားပါက အပင္မရွုပ္ေတာ့ပါ။ အပင္စိုက္ၿပီး ႏွစ္ႏွစ္ခန္႔ ၾကာေသာအခါ အပင္ေဟာင္းမ်ားကို ရွင္းလင္းျခင္း၊ ဝါးရြက္ေျခာက္မ်ား ပုံေပးျခင္း၊ ေျမႀကီးအနည္းငယ္ ပုံေပးျခင္းမ်ားျဖင့္ ျပဳစုေပးပါက ငါးႏွစ္တြင္ စတင္ခုတ္သိမ္းနိုင္သည္။

မၽွင္ဝါးသည္ လက္သန္းလုံးအရြယ္မွ စ၍ ေစ်းကြက္ရွိေသာ ဝါး ျဖစ္သည္။ မၽွင္ဝါးကို စိုက္ပ်ိဳးမည္ ဆိုပါက တစ္ပင္ႏွင့္ တစ္ပင္ ၁၂ ေပ အကြာအေဝးမၽွ စိုက္သင့္ပါသည္။ အပင္ စိပ္စိပ္ စိုက္ပါက ပန္းဝါးမ်ားမ်ား ထားစရာ မလိုပါ။ အပင္စိပ္ေသာေၾကာင့္ မၽွစ္မ်ားသည္ ေနေရာင္ လုတက္ရေသာေၾကာင့္ ေျဖာင့္ေျဖာင့္တန္းတန္း ေပါက္သည္။ ကိုင္းတက္ မရွုပ္ေတာ့ပါ။ တစ္ဧကတြင္ အပင္ေရ ၃၃၀ မွ ၄၄၀ အထိ စိုက္နိုင္သည္။ သုံးႏွစ္မွ စ၍ အပင္ေသးမ်ားကို ပင္က်ပ္ခုတ္ကာ သခြားတိုင္အျဖစ္ စတင္ေရာင္းခ်နိုင္သည္။ တစ္ႏွစ္လၽွင္ တစ္႐ုံမွ ဝါးလုံး ၁၀ လုံးခန္႔ ရရွိနိုင္သည္။ မၽွင္ တစ္ပိႆာမွ သုံးပိႆာအထိ ရရွိနိုင္သည္။ ႏွီးဝါးအျဖစ္ တစ္ႏွစ္လၽွင္ သုံးလုံးခန္႔ ရရွိနိုင္သည္။

မၽွင္ဝါးသည္ ႏွီးဖ်ာ၍ ေကာင္းေသာေၾကာင့္ ႏွီးလက္မွုပညာ တတ္ထားပါက ဝါးစိုက္ေတာင္သူတို့ ေန႔စဥ္ အလုပ္ႏွင့္ ဝင္ေငြ ရနိုင္မည္။ ပရိေဘာဂ ျပဳလုပ္၍ ေကာင္းေသာေၾကာင့္ ဝါးလုံးေရာင္းခ်သည္ထက္ ကုန္ေခ်ာ ေရာင္းပါက ဝင္ေငြ ပိုနိုင္သည္။ မၽွင္မၽွစ္ကို မၽွစ္ခ်ိဳဘူးမ်ား ျပဳလုပ္ေရာင္းခ်ပါက ေစ်းေကာင္းရနိုင္သည္။

ဝင္းေက်ာ္ဦး။ “မၽွင္ဝါးစိုက္ပ်ိဳးနည္း”၊ ေလးစားရမည့္ ဝါးပင္တို့၏သဘာဝႏွင့္ စီးပြားျဖစ္ ဝါးစိုက္ပ်ိဳးေရး။ ၂၀၁၇ စာအုပ္မွ ေကာက္ႏုတ္ကူးယူသည္။

သာလာယံေပ့မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။

သဘာဝႏွင့္ လူမွုပတ္ဝန္းက်င္အတြက္ ဝါး

ဝါးသည္ အပင္ေလာကတြင္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ အမ်ားဆုံး စုပ္ယူသည့္ အပင္အမ်ိဳးအစားတြင္ ပါဝင္ျခင္းေၾကာင့္ ဝါးပတ္ဝန္းက်င္တြင္ သန႔္ရွင္းလတ္ဆတ္ေသာ ေလကို ရွူနိုင္ေပသည္။ ေလကာ ေနကာ ေရတိုက္စားျခင္း ေလတိုက္စားျခင္းဒဏ္မွ ကာကြယ္နိုင္သည့္ အပင္အမ်ိဳးအစား ျဖစ္သျဖင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးအတြက္ အထူး အေရးပါသည့္ အပင္ျဖစ္သည့္အျပင္ အပင္တခုလုံးသည္ သက္ရွိေလာကအတြက္ အသုံးဝင္သည့္အပင္ အမ်ိဳးအစားတြင္ ပါဝင္ေပသည္။

ဝါးပင္ကို ေလကာပင္အျဖစ္ ကန္သင္းေဘာင္ေပၚတြင္ လည္းေကာင္း၊ ဆင္ေျခေလၽွာ ေတာင္ေစာင္းမ်ားတြင္ လည္းေကာင္း၊ လြင္တီးေခါင္မ်ားတြင္ လည္းေကာင္း စိုက္ပ်ိဳးသင့္ပါသည္။ အၾကမ္းအားျဖင့္ အပင္ျမင့္၏ ၂ ဆခြဲ က်ယ္ဝန္းသည့္ ေျမဆီလႊာကို ကာကြယ္ေပးနိုင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ဝါးပင္သည္ အျမစ္ဆုံ ႀကီးမား က်ယ္ျပန႔္မွု မရွိျခင္းေၾကာင့္ ေလဒဏ္ မိုးဒဏ္ ေရဒဏ္အား ႀကံ့ႀကံ့ခံကာဆီးနိုင္ပါသည္။

ဝါးအျမစ္၏ ထူးျခားစြာ ဖြဲ႕စည္း တည္ေဆာက္ထားမွုအရ ေျမဆီလႊာ ဆုံးရွုံးမွုကို ကာကြယ္ေပးသည္။ ပညာရွင္မ်ား၏ ေတြ႕ရွိခ်က္အရ ေျမဆီလႊာအတြင္းရွိ ေရကို ထိန္းသိမ္းသည့္ ဝါးပင္သည္ ၎အေလးခ်ိန္ ၁/၃ ပုံ ရွိေသာ ဇီဝထု (biomass) ကို ႏွစ္စဥ္ ေႁခြခ်ေပးသည္။ ဝါးစိုက္ခင္းတခုသည္ ၎ႏွင့္ ဧရိယာတူညီေသာ သစ္ေတာႏွင့္ ႏွိုင္းယွဥ္ပါက ေအာက္စီဂ်င္ ထုတ္လုပ္မွု ၃၅% အထိ ပိုေၾကာင္း သိရပါသည္။ ဝါးအမ်ိဳးအစား လိုက္၍ စိုက္ခင္း စိုက္ခင္း ၁ ဟက္တာ (၂ ဧကခြဲ) က ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ တန္ (၂၀၀)၊ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ တန္ (၆၀) မွ (၉၀) ႏွင့္ ဖုန္မွုန႔္တန္ (၆၀) မွ (၉၀) စုပ္ယူနိုင္သျဖင့္ သန႔္ရွင္းရန္ ေလစစ္အျဖစ္ အသုံးျပဳ စိုက္ပ်ိဳးနိုင္သည္။

နိုင္ငံမ်ားစြာတြင္ ဆင္ေျခေလၽွာ ေတာင္ကုန္းမ်ားအား ေရတိုက္စားျခင္းမွ ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ ေျမသားႀကံ့ခိုင္ေစရန္ စိုက္ပ်ိဳးၾကသည္။ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ လက္ေအာက္ရွိ UNDP က ႀကီးၾကပ္၍ အာဖရိကတိုက္ရွိ အီသီယိုပီးယား၊ ကင္ညာႏွင့္ ယူဂန္ဒါနိုင္ငံတို့တြင္ လည္းေကာင္း၊ အာရွိတိုက္ရွိ အိႏၵိယ၊ သီရိလကၤာနိုင္ငံတို့တြင္ လည္းေကာင္း ဝါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၊ ထုတ္လုပ္ အသုံးျပဳျခင္း နည္းစနစ္မ်ားကို သင္တန္းေပးျခင္းႏွင့္ အလုပ္႐ုံေဆြးေႏြးပြဲမ်ား က်င္းပေပးခဲ့သည္။

ဝါးပင္ေပါက္မၽွစ္သည္ အာဟာရဓာတ္ ၉၀% ပါဝင္ၿပီး ဗီတာမင္ဓာတ္၊ အမၽွင္ဓာတ္ႏွင့္ အမိုင္နိုင္အ္စစ္တို့ ႂကြယ္ဝစြာ ပါဝင္သည္။ မၽွစ္အျဖစ္ စားသုံးရန္ ဝါးမ်ိဳးမ်ားမွာ ဝါးဘိုး၊ ၾကေသာင္း၊ ဝါးဘိုးမ်က္ဆံက်ဲ၊ ဂုံဝါး၊ ခရင္ဝါး၊ မၽွင္ဝါး၊ အေလာင္းစည္သူဝါး၊ စသည္ျဖင့္ မ်ိဳးစိတ္ေပါင္း (၄၀) ေက်ာ္ ရွိပါသည္။

ေတာတြင္း ေနထိုင္ က်က္စားၾကသည့္ ဆင္၊ ဆတ္၊ ေခ်၊ ေတာဝက္ အစရွိသည့္ တိရစၧာန္မ်ားသည္လည္း ဝါးရြက္ႏုမ်ားႏွင့္ မၽွစ္ႏုမ်ားအား စားသုံးေလ့ရွိၾကပါသည္။ ေတာတြင္း ေရျပတ္လပ္သြားသည့္အခါ လၽွိုေျမာင္အတြင္းရွိ ဝါးမ်ား ခုတ္ယူၿပီး ေသာက္သုံးေရ ရရွိနိုင္သည္။ ေတာေတာင္အတြင္း ဆားျပတ္သြားပါက ဝါးရြက္အား ျပာခ်၍ ဆားအျဖစ္ အသုံးျပဳနိုင္သည္။

ဝါးကို အမ်ိဳးမ်ိဳး အသုံးျပဳၾကပါသည္။ ေဆာက္လုပ္ေရးပစၥည္း၊ ပရိေဘာဂ၊ ၿခံစည္းရိုး၊ ေပ်ာ့ဖတ္ႏွင့္ စကၠဴ၊ ပန္းပုမွ စ၍ လူတို့ အစားအစာ၊ အဝတ္အထည္၊ ေခါင္းအုံး၊ ေမြ႕ယာ၊ အခင္းႏွင့္ တိရစၧာန္အစားအစာအျဖစ္ အသုံးျပဳၾကပါသည္။ ကမၻာေပၚတြင္ လူသန္းေပါင္း (၆၀) ေက်ာ္သည္ ဝါးမွ ရရွိေသာ ဝင္ေငြကို အမွီျပဳေနၾကရသည္။

ဝါးထရံယက္လုပ္ရာတြင္ တင္းဝါးမ်ိဳးအစားကို အမ်ားဆုံး အသုံးျပဳၾကပါသည္။ ဘုရားအေဆာက္အအုံမ်ားတြင္ ျငမ္းအျဖစ္ ဝါးယားကို အမ်ားဆုံး အသုံးျပဳၾကပါသည္။ ကြန္ကရစ္တိုင္မ်ားတြင္ သံေခ်ာင္းအစား ဝါးကို အစားထိုး သုံးစြဲၾကသည္။ ယခုအခါတြင္ အေဆာက္အဦမ်ားသာမက ဝါးအမၽွင္ျဖင့္ ရက္လုပ္ထားေသာ အဝတ္အထည္ အမ်ိဳးမ်ိဳးကိုလည္း ထုတ္လုပ္ၾကသည္။ စကၠဴေပ်ာ့ဖတ္ ျပဳလုပ္ရာတြင္လည္း သစ္ကုန္ၾကမ္းျဖင့္ ျပဳလုပ္ေသာ စကၠဴထက္ ဝါးကုန္ၾကမ္းျဖင့္ ျပဳလုပ္ေသာ စကၠဴသည္ ပိုမို ေကာင္းမြန္ေၾကာင္း သိရပါသည္။
ဝါးျဖင့္ ျပဳလုပ္ေသာ တန္ဖိုးျမင့္ ပစၥည္းမ်ားအျဖစ္ ဝါးဆက္တီကုလားထိုင္မ်ား၊ ဝါးလိုက္ကာမ်ား၊ ဝါးစားပြဲမ်ား၊ အမ်ိဳးသမီးလက္ကိုင္အိတ္မ်ား၊ အလွျခင္းမ်ား၊ ဝါးျဖင့္ အလွဆင္ပစၥည္းမ်ားသာမက ဝါးပင္မ်ားျဖင့္ အလွဆင္လုပ္ငန္းမ်ား ယခုအခါ မ်ားစြာ ထြန္းကားလာေပသည္။ ေနအိမ္တိုက္တာ အေဆာက္အအုံႀကီးမ်ားအား အပူဒဏ္သက္သာေစရန္ အိမ္ေခါင္မိုး၌ အပင္မ်ား (roof garden) စိုက္ရာတြင္ ဝါးကိုလည္း သုံးၾကသည္။

တခ်ိန္က ျမန္မာ့ဝါးႏွင့္ ျပဳလုပ္ေသာ ငါးမၽွားတံမွာ ကမၻာ့ေဈးကြက္တြင္ အထူးေရပန္းစား လူႀကိဳက္မ်ားခဲ့သျဖင့္ ႏွစ္တိုင္း ျပည္ပသို့ တင္ပို့ေရာင္းခ်ခဲ့ေၾကာင္း သိရပါသည္။ ငါးမၽွားတံအျဖစ္ အသုံးျပဳေသာ ဝါးမွာ ျမန္မာနိုင္ငံအႏွံ့တြင္ ေပါက္ေရာက္ေသာ ထီးရိုးဝါးပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ပုသိမ္ထီး၊ ဘုန္းႀကီးေဆာင္းထီး၊ ပအို့ဝ္ထီးမ်ားသည္လည္း ဝါးျဖင့္ ျပဳလုပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။

ဝါးေပါက္ေရာက္ပုံ
ဝါးသည္ ႏွစ္ရွည္ခံျမက္ႀကီးမ်ိဳးရင္း (perennial) ျဖစ္ပါသည္။ သာမန္အားျဖင့္ မ်ိဳးပြားျခင္း (reproduction) ျဖစ္သည့္အခါ ရိုင္ဇုမ္းတို့မွ အတက္ေပါက္၍ လိင္မဲ့နည္း မ်ိဳးပြားသည္။ ဝါးပင္အသစ္မွ အကိုင္းအခက္အရြက္တို့ ထြက္ေပၚလာၿပီး အသက္ႀကီးလာသည္ႏွင့္အမၽွ ဝါးပင္သည္ ပို၍ မာေၾကာသန္စြမ္းလာပါသည္။ သို့ရာတြင္ ဝါးပင္၏ ရွိသင့္ေသာ အျမင့္ထိ ႀကီးထြားလာၿပီးေနာက္ ပင္စည္လုံးပတ္မွာ ႀကီးထြားလာျခင္း မရွိေခ်။ ဝါးပင္သည္ ၃ - ၄ ႏွစ္အတြင္း ရင့္လာၿပီး ရင့္လာေသာ ဝါးပင္သည္ အသက္ရလာသည္ႏွင့္ အမၽွ ပ်က္စီးယိုယြင္းလာၿပီး ေနာက္ဆုံးတြင္ အပင္ေသ၍ ေျခာက္သြားပါသည္။ ရင့္မွည့္ေနေသာ ဝါးပင္မ်ားကို စနစ္တက် ခုတ္သိမ္းျခင္းျဖင့္ က်န္ရွိေသာ ဝါးပင္ငယ္မ်ား၏ ႀကီးထြားမွုကို ထိန္းသိမ္းထားနိုင္ၿပီး အပင္သစ္မ်ား ျဖစ္ေပၚ ႀကီးထြားလာမွုကို အားေပးသည္။

ဝါးပင္၏ ပြင့္ျခင္း သီးျခင္း ျဖစ္စဥ္ကို ဝါးသုဥ္းျခင္းဟု ေခၚသည္။ ဝါးသုဥ္းျခင္းအား အမ်ိဳးအစား လိုက္၍ ဝါးသုဥ္းျဖစ္စဥ္မ်ား ျဖစ္နိုင္ေၾကာင္း ပညာရွင္အခ်ိဳ့က ေလ့လာသုံးသပ္ၾကပါသည္။ ဝါးသုဥ္းျခင္းသည္ အခ်ိန္မွန္ ထပ္တလဲလဲ ျဖစ္ျခင္း (periodicity) ေၾကာင့္ဟုလည္း ယူဆပါသည္။ မည္သည့္ဝါးမ်ိဳးမဆို တႀကိမ္ႏွင့္ ေနာက္တႀကိမ္ သုဥ္းျခင္း၏ ၾကားကာလသည္ ထိုဝါးမ်ိဳး၏ ဇီဝကမၼေဗဒ (physiology) အရ ျဖစ္ေပၚသည့္ ဘဝစက္ဝန္းဟု မွတ္ယူသင့္ေၾကာင္းႏွင့္ ရာသီဥတုႏွင့္ အျခား အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ ဘဝစက္ဝန္းကို အနည္းငယ္ ေျပာင္းလြဲနိုင္လိမ့္မည္ဟု သုံးသပ္ထားၾကပါသည္။ ထူးကဲစြာ မိုးေခါင္ျခင္းေၾကာင့္ ဝါးသုဥ္းျခင္းကို လွုံ႔ေဆာ္ေပးနိုင္သည္ဟုလည္း သုံးသပ္ၾကပါသည္။

 ရတနာစိုး၊ ဝါး (ဝါးစတင္ေပါက္ေရာက္ပုံ၊ ဝါးမ်ိဳးပြားပုံႏွင့္ ဝါးအသုံးျပဳပုံ)၊ ၂၀၁၄ စာအုပ္မွ
ေကာက္ႏုတ္ကူးယူသည္။

ဝါး၏ ေဂဟေဗဒႏွင့္ အက်ိဳးေက်းဇူး

ဝါးပင္မွာ ဆင္းရဲသားမ်ားအတြက္ သစ္ (poor man’s timber)၊ ေရႊစိမ္း (green gold) ဟု တင္စားေခၚေဝၚေသာ အပင္၊ သစ္မဟုတ္ေသာ သစ္ေတာထြက္ပစၥည္း (non-timber forest product/NTFP) ဟုလည္း ေခၚၾကပါသည္။

ဝါးသည္ လတၱီတြဒ္အားျဖင့္ ၄၆ ဒီဂရီ (ေျမာက္) ႏွင့္ ၄၇ ဒီဂရီ (ေတာင္) အတြင္း ေပါက္ေရာက္ၿပီး အျမင့္အားျဖင့္ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္မွ အျမင့္ေပ ၁၂၀၀၀ အထိ ေပါက္ေရာက္နိုင္ပါသည္။ သို့ရာတြင္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ပင္လယ္ ေရမ်က္ႏွာျပင္မွ ေပ ၃၀၀ ႏွင့္ ေပ ၂၆၀၀ အတြင္း ေပါက္ေရာက္ေနသည္ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ျမန္မာနိုင္တြင္ တျပည္လုံး ဝါးေပါက္ေရာက္လ်က္ ရွိၿပီး ဝါးမ်ိဳးစု (၂၂) မ်ိဳးစုႏွင့္ မ်ိဳးစိတ္ (၁၀၂) ဝန္းက်င္ သဘာဝအေလ်ာက္ ပ်ံ႕ႏွံ့ေပါက္ေရာက္လ်က္ ရွိပါသည္။

ဝါး၏ ေပါက္ေရာက္မွုသည္ မိုးရြာသြန္းမွု၊ အပူခ်ိန္၊ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္မွ အျမင့္ေပႏွင့္ ေျမဆီလႊာတို့ အေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။ ဝါး ေကာင္းမြန္စြာ ေပါက္ေရာက္နိုင္ရန္ အပူခ်ိန္ ၈ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္မွ ၃၆ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္အထိ လိုအပ္ၿပီး မိုးေရခ်ိန္ အနည္းဆုံး ၃၉ လက္မ ရရွိရန္ လိုအပ္ပါသည္။ စိုထိုင္းဆ မ်ားရန္လည္း လိုအပ္ပါသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ မိုးေရခ်ိန္ ၄၇ လက္မမွ ၁၅၇ လက္မအတြင္းရွိ ေဒသမ်ားတြင္ သဘာဝအေလ်ာက္ ဝါး ေပါက္ေရာက္ေလ့ရွိပါသည္။ ထုံးဓာတ္မ်ားေသာ ေျမသည္ ဝါးအတြက္ မသင့္ေလ်ာ္ပါ။ အက္ဆစ္ဓာတ္ေခၚ ေျမအခ်ဥ္ဓာတ္ PH ၅.၀ မွ ၆.၅ အထိမွာ ဝါးအတြက္ အသင့္ေတာ္ဆုံး ျဖစ္ပါသည္။

ဝါးပင္မွာ စိုက္ၿပီး ၂ - ၃ ႏွစ္ဆို သုံး၍ ရၿပီ။ ထို့ေၾကာင့္ ဝါးပင္မ်ားကို ကမၻာေပၚတြင္ သစ္သားေပးေသာ အႀကီး အျမန္ဆုံးအပင္မ်ား (fastest growing woody plants in the world) ဟု ေခၚပါသည္။

ဝါးစိုက္ျခင္းေၾကာင့္ အိမ္သုံး၊ လယ္ယာသုံး၊ ဝါးရြက္မွ သဘာဝေျမၾသဇာ ရရွိျခင္း၊ အစားအေသာက္ (မၽွစ္) ရရွိျခင္း၊ သန႔္ရွင္းလတ္ဆတ္ေသာ ေလကို ရွုရွိုက္ရျခင္း၊ စိမ္းစိုေသာ အရိပ္ႏွင့္ ေအးခ်မ္းေသာ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ေနထိုင္ရျခင္း စသည့္ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား ရပါလိမ့္မည္။ အိမ္ေဆာက္ရန္၊ လၽွာထိုးၾကမ္းခင္း၊ အမိုးအကာအခင္း၊ ကြန္ကရစ္ ေထာက္တိုင္အတြက္ အသုံးျပဳလို့ ရသလို ဝါးရြက္ႏွင့္ ဝါးမၽွင္မွ ဘီယာ၊ အကၤ်ီ၊ ေဆးဝါး၊ လူ႔အသုံးအေဆာင္ အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ဝါးမီးေသြး၊ ဝါးရွာလကာရည္၊ စကၠဴေပ်ာ့ဖတ္၊ စကၠဴအိတ္ ထုတ္လုပ္နိုင္ပါသည္။ မၽွစ္ကို အစိမ္း၊ အေျခာက္၊ အခ်ဥ္ စသည္ျဖင့္ စားသုံးနိုင္ပါသည္။

ေဒါက္တာစန္းဝင္း (သစ္ေတာတကၠသိုလ္)။ လုပ္နိုင္သည္ကစ၍ အပါအဝင္ သစ္ေတာႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးဆိုင္ရာ ေဆာင္းပါးေပါင္းခ်ဳပ္မွ ေကာက္ႏုတ္ကူးယူပါသည္။

မၽွင္ဝါးစိုက္ပ်ိဳးနည္း

မၽွင္ဝါး (႐ုကၡေဗဒအမည္ - dendrocalamus strictus) သည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ အပူပိုင္းႏွင့္ သမပိုင္းမ်ိဳးစိတ္ ျဖစ္သည္။ အိႏၵိယ၊ နီေပါ၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ ျမန္မာ၊ ထိုင္း ဇာတိျဖစ္သည္။

မၽွင္ဝါးသည္ အျမင့္ေပ ၃၀၀၀ အထိ ေပါက္ေရာက္နိုင္သည္။ သစ္ေတာႏွင့္ ေရာေႏွာေပါက္ေရာက္တတ္သည္။ အခ်ိဳ့ေနရာတြင္ သစ္ပင္ မရွိေသာ္လည္း မၽွင္ဝါး ေပါက္ေရာက္ေနသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ မၽွင္ဝါးသည္ အရြယ္လတ္ဝါးမ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး ေတာေျခာက္လၽွင္ အေခါင္းပိတ္တတ္ၿပီး ေတာစိုလၽွင္ အေခါင္းပြတတ္သည္။ ေရခဲသည္အထိ ေအးေသာဒဏ္ကို ခံနိုင္ၿပီး မိုးမၾကာခဏ ေခါင္၍ အလြန္ပူေသာဒဏ္ကိုလည္း ခံနိုင္သည္။

မၽွင္ဝါးသည္ ေတာင္သူလုပ္ငန္းအတြက္ တိုင္ဝါး၊ ကြမ္းၿခံတိုင္ဝါး၊ သခြားတိုင္ေထာင္ဝါး၊ ထြန္သံ၊ ထြန္ကိုင္း၊ ႏွီးထရံယက္ျခင္း၊ အခ်င္ဝါး၊ ဆင့္ဝါး၊ ၾကမ္းခင္း၊ ျခ

Credit ဗဟုသုတဒိုင္ဂ်က္


မိုးဦးက် ေျမခ်စိုက္ရန္ဝါးပ်ိဳးပင္ေပါက္ မ်ား
လူႀကီးမင္းတို့ရဲ့-ၿခံ၊ဆီဆိ္ုင္၊စားေသာက္ဆိုင္၊အိမ္ၿခံဝင္း၊ဟိုတယ္ေတြမွာ -အလွစိုက္ဖို့၊မၽွစ္စားဖို့၊ေလကာဖို့၊ စီးပြားျဖစ္ခုတ္ေရာင္းဖို့စိုက္သင့္တဲ့ဝါးပ်ိဳးပင္ေလးေတြပါဗ်။

🎋 ထီးရိုးဝါး            = 1500
🎋 မၽွစ္ခ်ိဳဝါး           =2500
🎋ဝါးမင္း(ဝါးပုတီး)=10000    
🎋ဝါးပေဒသာ         =10000
🎋ဝါးဘိုးဝါး            =500
🎋တင္းဝါး              =500
🎋 မၽွင္ဝါးျဖဴ          =400

🍀စိမ္​းလန္​း​ေျမစိုက္​ပ်ိဳး​ေရးၿခံ🍀
မ​ေကြးတိုင္​း​ေဒသႀကီး ၊ၿမိဳင္​ၿမိဳ့နယ္​ ၊​ေအာင္​သုခ​က်းရြာ
📞 09444 888 949
📞 0969999 0101

အိမ္အေရာက္၊ ကားဂိတ္အေရာက္ပို့ဝန္ေဆာင္မွုမ်ားလည္းရွိပါသည္။

https://www.facebook.com/greenland.atk/
Green Land Garden
Aung Thu Kha Village,Myaing,Pakokku Township
09 44488 8949
https://goo.gl/maps/AgB1b6a7digFjzoZ7

၀ါးကို မူိမတက္ ပိုးမထိုးေအာင္ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ 

၁)
#Boric_Acid နွင္႕ Borax Powder ျဖင္႕ ေဆးစိမ္ျခင္း
×××××××××××××××××××××××××××××××××
အမ်ားအေခၚအေ၀ၚ (လက္ခ်ားအမူန္႕)
Boric powder လက္​ခ်ားအမႈန္​ ့ နဲ႕ Borax acid လက္​ခ်ားအက္​ဆစ္​ ကို ၁ ဆ ႏွင္႕ ၁ဆ ခြဲ ေရာျပီး ၁ ေပါင္လွ်င္ ေရ၃ဂါလံ ႏွင္႕ ၅ ရက္ခန္႕စိမ္ျခင္း ျဖင္႕၀ါးမ်ားကို မိူမတက္ ပိုးမထိုးေအာင္
ကာကြယ္နို္င္ပါတယ္။

၀ါးအတြင္းရိွ သၾကားရည္သည္ ေရထက္ျပစ္သည္။၀ါးကို ကန္အတြင္း စိမ္ထားပါကသၾကားရည္မ်ားထြက္ကာ အခ်ဥ္ေပါက္လာသည္။ေနာက္ထပ္တဖန္စိမ္ေသာအခါ အလ်ဥ္ရလာေသာေၾကာင္႕
ေလးရက္ခန္႕ၾကာလွ်င္ အခ်ဥ္ေပါက္လာသည္။ ပိုးမ်ားၾကိဳက္ေသာ သၾကားဓါတ္မ်ားကုန္၍ပိုးမစားေၾကာင္းသိရသည္။

ေငြေၾကးသက္ေသာ္လည္းၾကာၾကာထားပါက အပုတ္နံ႕ထြက္လာ၍ေရအနည္းငယ္ခ်န္ကာ ေရလွဲလယ္သင္႕သည္။

၂)
#ပင္လယ္ေရတြင္ စိမ္ျပီး ေနလွမ္းအေျခာက္ခံျခင္း
××××××××××××××××××××××××××××××

စီးဆင္းေနေသာ ေရတြင္သံုးပတ္မွ တစ္လ အထိ စိမ္ထားပါက
သၾကားရည္ေနရာတြင္ ေရအစား ၀င္ေရာက္သြားသည္။
ထိုေၾကာင္႕ ေရစိမ္၀ါးသည္ပိုးမစားေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။
၀ါးကို ေရစိမ္ပါက အေရာင္ေျပာင္းလဲေစသည္။
ရူပ ႏွင္႕ အားအင္ဆိုင္ရာမ်ားဆံုးရံွဴးေစေသာေၾကာင္႕
ခံနိုင္ရည္က်ဆင္းေစသည္။

၃)
#ၾကပ္တိုက္ျခင္း
×××××××××××

၀ါးကို ၾကပ္တိုက္ျခင္းျဖင္႕လည္းၾကာရွည္ခံေအာင္ ျပဳလုပ္နိုင္သည္။မိုင္းတိုက္ျခင္း ၊ မီးရိွဴ႕ရန္ မီးေသြး ၊ ထင္း ၊ ဂတ္(စ္)တို႕ကို
အသံုးျပဳနိုင္သည္။ မီးေလာင္စာေၾကာင္႕၀ါးသည္ သိပ္သည္းလာျပီးပိုးမႊားအႏၱာရာယ္ကာကြယ္နိုင္သည္။

၄)
#တန္ေဆာင္မုန္းလ (သို႕) ဒီေရက်ခ်ိန္တြင္ ၀ါးကို ေရြးခ်ယ္ခုတ္ျခင္း
××××××××××××××××××××××××××××××××

၀ါးသည္ သဘာ၀ ႏွင္႕ ဆက္စပ္မူအလြန္ရိွသည္။ဒီေရ တက္လွ်င္ ၀ါးပင္တြင္ ေရမ်ားတက္ျပီးဒီေရ က်ခ်ိန္တြင္ ၀ါးပင္အတြင္းတြင္ ေရမ်ားက်သြားတတ္သည္ ။
လ၏ဆြဲငင္အားျဖင္႕ ေျမၾကီးအတြင္းမွအစာရည္က ဆြဲစုတ္ယူသည္။
လျပည္႕ရက္တြင္ ၀ါးအဆစ္အတြင္းသၾကားရည္ ျပည္႕ေနတတ္သည္။
ထို႕ေၾကာင္႕ လကြယ္ရက္(သို႕)တန္ေဆာင္မုန္းလတြင္၀ါးခုတ္ပါက ပိုးမႊားအႏၱာရယ္သက္သာသည္။

၅)
#ေနေရာင္မရိွခ်ိန္တြင္ ၀ါး ကို ေရြးခ်ယ္ခုတ္ျခင္း
×××××××××××××××××××××××××××××××

သစ္ပင္တို႕၏ သဘာ၀ သည္အစာခ်က္ရန္ ေနေရာင္ လိုအပ္သည္။
၀ါးပင္သည္လည္း အစာမခ်က္ေသာေနေရာင္ မရိွေသာအခ်ိန္တြင္
ခုတ္ယူပါက ပိုးစားသက္သာေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။

၆)
#အပင္တြင္ အျပတ္ မခုတ္ပဲ အနည္းငယ္ခ်န္ကာ အရြက္က်မွ သိမ္းျခင္း
××××××××××××××××××××××××××××××××

ကိုယ္ပိုင္စိုက္ခင္းျဖစ္ပါကသက္တမ္းမွန္ေသာ ၀ါးကိုေရြးခ်ယ္ပါ။
ေအာက္ဆံုးအဆစ္မွ တစ္လက္မေလာက္ခ်န္ထား၍ ျပတ္မသြားေအာင္ ခုတ္ပါ ။
ခုတ္စာထြက္ေသြားေသာေနရာကို သပ္ခု ထားျပီးတျခားအပင္ကို မွီထားပါ ။
၂ ပတ္ ၃ ပတ္ၾကာေသာအခါသၾကားရည္ထြက္သြားမည္ ။
က်န္ရိွေသာ သၾကားဓါတ္ကိုလည္းအရြက္မ်ားက အစာခ်က္၍ သၾကားဓါတ္နည္းသြားမည္။
၀ါးအတြင္း က်န္ရိွေသာသၾကားရည္သည္လည္း အခ်ဥ္ေပါက္ျပီး
အယ္(လ္)ကိုေဟာ သို႕ေျပာင္းကာပိုးမႊားမ်ားမၾကိဳက္ေတာ႕ပါ။
ယခုနည္းသည္အေကာင္းဆံုး ၀ါးခုတ္နည္း ျဖစ္ပါသည္။

အားလံုးအဆင္ေျပၾကပါေစ

Source: ဆရာ၀င္းေက်ာ္ဦး
(ေလးစားရမည္႕ ၀ါးပင္တို႕၏ သဘာ၀ စာအုပ္မွ)