Saturday, April 4, 2026

မြန်မာ့လူနေမှုနှင့် Autism ကလေးငယ်များ


💠Autism ဆိုတာဘာလဲ?


Autism (အော်တစ်ဇင်) လို့ခေါ်ကြပေမယ့် တကယ့်နာမည်က Autism Spectrum Disorder (ASD) ဖြစ်ပါတယ်။ ယခုဆောင်းပါးမှာ ASD လို့ပဲ ဆက်သုံးနှုန်းသွားပါမယ်။ ASD ဆိုတာ အာရုံကြောပိုင်းနှင့်ဖွံ့ဖြိုးမှုပိုင်းဆိုင်ရာ မူမမှန်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ 


▪️လူအများနဲ့ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး

▪️သင်ယူလေ့လာမှုနဲ့

▪️အပြုအမူပိုင်းတွေကိုသက်ရောက်မှုရှိစေပါတယ်။ 


ASD ကို အသက်အရွယ်မရွေး စစ်ဆေးတွေ့ရှိရနိုင်ပါတယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မွေးစမှ ကလေးအသက်နှစ်နှစ်အတွင်းမှာ လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်နိုင်ပါတယ်။


ASD ရှိတဲ့သူတွေဟာ


▪️လူမှုဆက်ဆံရေးပိုင်းအခက်အခဲများ

▪️လူအများနဲ့အပြန်အလှန်ထိတွေ့ပြောဆိုရာတွင်အခက်အခဲများ

▪️အကြောင်းအရာတစ်ခုကိုပဲစိတ်ဝင်စားမှုရှိခြင်း

▪️အမူအကျင့်တစ်ခုကို ထပ်ခါထပ်ခါလုပ်တတ်ခြင်း

▪️သူတို့ရဲ့လက္ခဏာတွေကြောင့် ကျောင်း၊လုပ်ငန်းခွင်နဲ့ ဘဝမှာ လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေမှာ ပုံမှန်မလုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း စတဲ့အချက်တွေရှိနိုင်ပါတယ်။ 


ASD ရှိတဲ့လူတွေဟာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် လက္ခဏာ၊အမူအကျင့်၊ အားသာချက်၊အားနည်းချက်တွေ မတူညီနိုင်ကြဘဲ ကွဲပြားခြားနားမှုတွေနဲ့မူကွဲတွေရှိနိုင်လို့ Autism ကို Spectrum ဆိုတဲ့စကားလုံးနဲ့သုံးနှုန်းရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ Autism ရှိတဲ့ကလေးငယ်တိုင်းဟာ တပုံစံတည်းထပ်တူညီနေကြမှာမဟုတ်ပါဘူး။


အသက်အရွယ်မရွေး၊လူမျိုးဘာသာမရွေး၊ ကျား/မ မရွေး၊ ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး ASD ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ASD ဟာ ဘဝတသက်တာအတွက်ပါသွားမယ့် Disorder တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ 


သို့သော် ဘေးနားကမိဘအုပ်ထိန်းသူ၊ပတ်ဝန်းကျင်က


▪️ဘယ်လောက်ကုသမှုပေးနိုင်မလဲ

▪️ဘယ်လောက်အထိပံ့ပိုးသင်ကြားပေးနိုင်မလဲ

▪️ဘယ်လိုအထောက်အပံ့တွေပေးနိုင်မလဲဆိုတဲ့အချက်တွေကတော့ ASD ကလေးငယ်တစ်ဦးရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာဖြေရှင်းနိုင်မှုတွေကို အကျိုးကျေးဇူးသက်ရောက်နိုင်ပါတယ်။ 


💠ASD ရဲ့ လက္ခဏာများ


ASD မှာ အဖြစ်များ၊အတွေ့ရများတဲ့ လက္ခဏာအချို့ကိုဖော်ပြပေးပါမယ်။ သို့သော် ဒီလက္ခဏာတွေအကုန်လုံးက တခါတည်းရှိနေမှာတော့မဟုတ်ပါဘူး။ လက္ခဏာအများစုကိုတော့ တွေ့ရနိုင်ပါတယ်။


လူမှုဆက်ဆံရေးပိုင်းမှာ


▪️မျက်လုံးချင်းဆုံတွေ့မှုအလွန်နည်းပါးခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိခြင်း

▪️လူတစ်ယောက်စကားပြောနေရင် မကြည့်ခြင်း၊ နားမထောင်ခြင်း

▪️စိတ်ခံစားမှု၊ စိတ်ပါဝင်စားမှု၊ ပျော်ရွှင်မှုတို့ကိုပြသမှုနည်းပါးခြင်း/မပြသခြင်း

▪️အာရုံစိုက်အောင် လှမ်းခေါ်ခြင်း၊စကားပြောခြင်း၊အသံပြုခြင်းများပြုလုပ်လျှင် တုံ့ပြန်မှုနည်းပါးခြင်း/မရှိခြင်း

▪️စကားအစအဆုံးပြောတတ်ဖို့ခက်ခဲနေခြင်း

▪️လူမှုဆက်ဆံရေးကျင့်ဝတ်များကိုနားမလည်ဘဲ စကားဖြတ်ပြောခြင်း၊ သူစိတ်ဝင်စားရာကိုသာ ထပ်တလဲလဲပြောဆိုခြင်း

▪️တပါးသူပြောဆိုသောအကြောင်းအရာ သို့်မဟုတ် သူကိုယ်တိုင်ပြောဆိုသောအကြောင်းအရာနဲ့မဆက်စပ်သော မျက်နှာအမူအရာ၊ ကိုယ်ဟန်လှုပ်ရှားမှုရှိနေခြင်း

▪️စကားသံအနိမ့်အမြင့်အတက်မကျမရှိခြင်း၊ စိတ်ခံစားမှု၊လှုပ်ရှားမှုမပါသောအသံဖြင့်သာ စကားပြောတတ်ခြင်း

▪️တပါးသူရဲ့ဘက်ကို ဝင်တွေးဖို့ခက်ခဲခြင်း၊ တပါးသူ မည်ကဲ့သို့ဆက်ဆံမလဲကို မခန့်မှန်းနိုင်ခြင်း

▪️မတူညီတဲ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေ၊နေရာတွေမှာ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် မနေထိုင်နိုင်ခြင်း

▪️စိတ်ကူးစိတ်သန်းဖြင့်ဆော့ကစားခြင်းများ မပြုလုပ်နိုင်ခြင်း

▪️သူငယ်ချင်းမိတ်ဆွေမဖွဲ့နိုင်ခြင်း


တစ်မျိုးတည်း/ထပ်ခါထပ်ခါပြုလုပ်သောအမူအကျင့်များအနေနဲ့


▪️စကားတစ်ခု သို့မဟုတ် အလေ့အကျင့်တစ်ခုကိုသာ ထပ်ခါထပ်ခါပြုလုပ်ခြင်း

▪️အကြောင်းအရာတစ်ခုခု (ဂဏန်းသင်္ချာနံပါတ်များ၊ အချက်အလက်များ) ကို အလွန်အမင်းစိတ်ဝင်စားခြင်း

▪️အာရုံစူးစိုက်ရသောအရာဝတ္ထုများကိုသာ ဆက်တိုက်စိတ်ဝင်တစားကိုင်တွယ်နေခြင်း

▪️နေ့စဉ်ပြုမူနေသော ဝတ္တရားများထဲမှ အနည်းငယ်ပြောင်းလဲမှုကိုပင် လက်မခံနိုင်ခြင်း

▪️ပြောင်းလဲမှုကို နေသားမကျနိုင်ခြင်း


အာရုံခံစားမှုပိုင်းဆိုင်ရာမတူညီမှုများအနေနဲ့


▪️အလင်း၊အသံ၊အဝတ်အစား၊အပူချိန်စတဲ့ အာရုံခံစားမှုများကို တုံ့ပြန်မှုလွန်ကဲခြင်း/တုံ့ပြန်မှုနည်းပါးခြင်း


အိပ်စက်ခြင်းနဲ့တည်ငြိမ်မှုပိုင်းဆိုင်ရာများအနေနဲ့လည်း တခြားသူများနဲ့မတူညီမှုတွေရှိနေနိုင်ပါတယ်။


ASD ရှိသူတွေမှာ အခြားသူများထက်သာလွန်တဲ့ အားသာချက်များလည်းရှိနေနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့်


▪️အသေးစိတ်တိတိကျကျမှတ်သားနိုင်ခြင်း၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာ အမှတ်သညာပြုနိုင်ခြင်း

▪️အမြင်အာရုံ၊အကြားအာရုံခံစားမှု အားသန်ခြင်း

▪️သင်္ချာ၊သိပ္ပံပညာ၊ ဂီတနှင့် အနုပညာအားကောင်းခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ပါတယ်။


💠ASD ဘာကြောင့်ဖြစ်ရလဲ?


ASD ကိုဖြစ်စေတဲ့ မူလအကြောင်းအရင်းကို မသိနိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် မျိုးရိုးဗီဇ ( Genes ) နဲ့ ကလေးဖွံ့ဖြိုးမှုအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်စေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကြောင့် ASD ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်တယ်လို့ လေ့လာချက်များက ဆိုပါတယ်။ ASD ဖြစ်စေနိုင်ခြင်းကို မြင့်တက်စေတဲ့ အချို့သောအချက်များကတော့


◾ASD ရှိတဲ့မောင်နှမရှိခြင်း

◾မိဘများက အသက်ကြီးနေခြင်း

◾ပေါင်မပြည့် အလွန်နည်းပြီးမွေးဖွားလာခြင်း

◾Down Syndrome သို့မဟုတ် Fragile X syndrome ကဲ့သို့ မျိုးဗီဇပုံမမှန်သော ရောဂါရှိခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ပါတယ်။ အခြားသော Environmental Factors များလည်းရှိနေပါသေးတယ်။ ဒါကတော့ အချို့ကိုရေးသားထားတာဖြစ်ပါတယ်။


💠ASD ရှိမရှိကိုဘယ်လိုသိရှိနိုင်မလဲ


အသက် ၂နှစ်လောက်မှာတော့ သိနိုင်ပါတယ်။ ဆရာဝန်များကလည်း လူတစ်ဦးရဲ့ အမူအကျင့်နဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုကိုကြည့်ပြီး ASD ရှိမရှိကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါတယ်။ စောစောသိလေ ကောင်းလေပါပဲ။


💠ASD မှာ Level တွေရှိသလား?


ASD ဖြစ်တဲ့အခါ Level 1,2,3 ဆိုပြီး အဆင့် ၃ဆင့်ရှိပါတယ်။ 


Level 1 မှာ Support လိုအပ်သော်လည်း Mild ဖြစ်ပါတယ်။

Level 2 မှာ စနစ်တကျဂရုစိုက်ပေးရသော Support လိုအပ်ပြီး  Moderate အဆင့်ဖြစ်ပါတယ်။

Level 3 မှာ ပိုမို အရေးကြီးသော၊ စနစ်တကျဂရုစိုက်ပေးရသော Support လိုအပ်ပြီး  Severe အဆင့်ဖြစ်ပါတယ်။


💠ကလေးများနှင့် ASD ရှိမရှိသိနိုင်ဖို့


ကျွန်မအနေနဲ့ မိဘများကို အကြံပေးချင်တာကတော့ နေမကောင်းမှသာ ဆေးခန်းပြတာ၊ ကလေးဆရာဝန်နဲ့သွားဆွေးနွေးတာမျိုးမလုပ်ဘဲ ကလေးရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုများကို ပုံမှန်စစ်ဆေးဖို့အကြံပေးချင်ပါတယ်။ 


ကလေးများကို ဆေးရုံများမှာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုမိုင်တိုင်ပုံမှန်စစ်ဆေးပေးပါ။ ဥပမာ - အသက် ၉လ၊ ၁၈လ၊ ၂၄ လ နဲ့ လ၃၀ တို့မှာ စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။ အသက် ၁၈လနဲ့ ၂၄လတို့မှာ Autism Screening ကိုလည်း သီးသန့်စစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။ 


ကျွန်မသိရသလောက် မြို့ကြီးများရဲ့ဆေးရုံတွေမှာ Developmental Assessment Clinic များရှိနေပါပြီ​။ ဥပမာ- ပန်းလှိုင်ဆေးရုံ(လှိုင်သာယာ) နဲ့ ပါရမီဆေးရုံကြီးတို့မှာ ကလေးငယ်ရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုတွေအတွက် မိဘများစစ်ဆေးလို့ရပါတယ်။ ဒါက Information သီးသန့်ပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ သို့မဟုတ် မိမိပြသနေကျ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များကိုလည်း မေးမြန်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးမှုမိုင်တိုင်စစ်ဆေးလိုကြောင်း အကြံဉာဏ်တောင်းယူနိုင်ပါတယ်။


ဒီပထမအဆင့်ဟာ အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဆင့်မှာ လိုအပ်ချက်နဲ့သံသယရှိနေရင် မိမိပြသထားတဲ့ ကလေးအထူးကုဆရာဝန် သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်များက လိုအပ်တဲ့ Speciality တွေကို ဆက်လက်လမ်းညွှန်ပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ ကလေးဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောဆိုင်ရာ၊ အာဟာရဆိုင်ရာ၊ စကားပြောကျွမ်းကျင်ဆိုင်ရာ၊ ကလေးစိတ်ပညာဆိုင်ရာ စသဖြင့် လိုအပ်တဲ့ Branch တွေကို ခွဲသွားနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။


💠ASD ကိုကုသလို့ရသလား?


စောစောသိရရင် စောစောကုသလို့ရလေလေပါပဲ။ ဒါပေမယ့် ရောဂါပျောက်အောင်ကုသလို့ရတာမျိုးမဟုတ်ပါဘူး။ Therapies ၊ ဆေးဝါးများ၊ အထောက်အပံ့များ၊ အထောက်အကူနည်းလမ်းများနဲ့ ကလေးငယ်ရဲ့ ဘဝမှာ အဆင်ပြေလာအောင်ကူညီပံ့ပိုးပေးခြင်းကပဲ ကုသမှုဖြစ်ပါတယ်။


နည်းလမ်းတစ်မျိုးတည်းကပဲ ကုသနည်းဆိုပြီး သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ASD ကလေးငယ်တွေမှာ လိုအပ်ချက်တွေကများလို့ပါ။ ကျန်းမာရေးဘက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်များရဲ့ကုသမှုအပြင် Service Providers များရဲ့ ပံ့ပိုးမှုတွေပါလိုအပ်ပါတယ်။


ASD ကလေးငယ်တစ်ဦးကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ကုသရာမှာ


▪️တတ်ကျွမ်းနားလည်သူဆရာဝန်

▪️သင်ကြားရေးပိုင်းဆိုင်ရာမှာ Special Needs Education ကိုကျွမ်းကျင်သူ ဆရာ/ဆရာမ

▪️Special Need Education ကို စနစ်တကျသင်ကြားပေးနိုင်သော စာသင်ကျောင်း

▪️အမူအကျင့်ပိုင်းဆိုင်ရာလေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနိုင်သော အတန်းများ

▪️အထောက်အပံ့ပစ္စည်းများ

▪️Community Group များ

▪️အာဟာရပိုင်းဆိုင်ရာလမ်းညွှန်မှုများ

▪️ကလေးစိတ်ပညာပိုင်းဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်ပညာရှင်/ဆရာဝန်များ အစရှိသော ရှုထောင့်များအားလုံး ပေါင်းဆုံနေဖို့လိုအပ်ပါတယ်။


အားလုံးမှာ အဓိကအကျဆုံးကတော့ Counselling ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့ဆရာဝန်တွေနဲ့ ပညာရှင်တွေရဲ့ Side ဘက်ကကြည့်ရင် ASD ဆိုတာ Disorder (ရောဂါ)တခုလို့သာအလွယ်သတ်မှတ်လို့ရပေမယ့် မိဘများဘက်ကြည့်ရင်တော့ ဘဝတစ်ခုသာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မိဘများအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ကလေးက ASD ရှိနေပြီဆိုရင် ဒီအခြေအနေကို ကိုယ်တိုင်ကနားလည်သဘောပေါက်မှု၊ လက်ခံနိုင်မှုအပြည့်အဝရှိနေအောင် ကြိုးစားရပါလိမ့်မယ်။ ဒီအတွက် မိဘများက ဗဟုသုတရှိဖို့ကြိုးစားသင့်သလို မိမိအနေနဲ့ လက်ခံနိုင်ဖို့ခဲယဉ်းနေရင်လည်း တတ်ကျွမ်းနားလည်သူများရဲ့ ဆွေးနွေးအကြံပေးခြင်းနဲ့ Counselling ကို ရယူသင့်ပါတယ်။


💠မြန်မာ့လူနေမှုနှင့် Autism


ကျွန်မတို့နိုင်ငံမှာ ကျန်းမာရေးဗဟုသုတအားနည်းခြင်းနဲ့ ကိုယ်ချင်းစာစိတ်နည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် မသန်စွမ်းသူများကို ပြက်ရယ်ပြုခြင်းအလွန်ပေါပါတယ်။ ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်ခွင့်မရှိတဲ့အရာတွေနဲ့ မွေးဖွားလာရသူတွေကို လှောင်ပြောင်ခြင်း၊ အသားအရောင်ခွဲခြားခြင်း၊ စနောက်ခြင်း၊ တဆင့်နှိမ့်ချခြင်းတွေဟာ မရှိသင့်တော့တဲ့ အရာတွေဖြစ်သော်လည်း အခုချိန်ထိ လူ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာရှိနေသေးတာကို ခါးသီးစွာပဲလက်ခံရပါတယ်။


မသန်စွမ်းသူကို "ထော့ကျိုး" လို့လှောင်ပြောင်တာ

မိန်းကလေးစိတ်နဲ့ ယောကျာ်းကိုယ်ဖြစ်နေသူကို "အခြောက်"လို့ပြက်ရယ်ပြုတာ

အကြောဆွဲရောဂါရှိနေသူကို မျက်နှာရွဲ့စောင်းပြပြီး ဟာသလုပ်ပြတာတွေရှိနေသလို

Autism ကလေးငယ်များနဲ့ Autism လူကြီးများကိုလည်း "ကြပ်မပြည့်သူများ"လို့သုံးနှုန်းကြတာတွေ ရှိနေကြတုန်းပါပဲ။


Autism ကလေးတွေမှာ သင်ကြားရေးအတွက် အခက်အခဲရှိနိုင်ပေမယ့် ကလေးတိုင်းက Intellectual Disability (သင်ယူမှုမသန်စွမ်းခြင်း)ဖြစ်နေတာမဟုတ်ပါဘူး။ IQ Level နဲ့လည်း ASD ကိုသတ်မှတ်တာမဟုတ်တဲ့အတွက် ကြပ်မပြည့်ခြင်းလို့ပြောဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းဟာ အလွန်ရိုင်းပြီးကြမ်းတမ်းပါတယ်။ ASD ကလေးတွေမှာ သင်ကြားရေးကို လုံးဝမစွမ်းသာသူတွေကနေ Giftedness လို့ခေါ်တဲ့ ဉာဏ်ကြီးရှင်/ပညာရှင်တွေအထိရှိနေနိုင်ပါတယ်။


💠 ASD ကလေးငယ်များနှင့် လူ့အခွင့်အရေး


ASD ကလေးငယ်များမှာလည်း ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကျန်းမာမှု၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကျန်းမာမှုရဖို့ အခွင့်အရေးအပြည့်ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ASD နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ပံ့ပိုးမှု၊ထောက်ပံ့မှုအလုံအလောက်မရှိတာတွေ ဖြစ်နေသေးတဲ့အတွက် ASD ကလေးငယ်တွေကို ခွဲခြားဆက်ဆံခံရခြင်းတွေရှိနေပါသေးတယ်။ 


ဒါ့အပြင် သူတို့ရဲ့ကျန်းမာရေးဟာလည်း အခြားသူများနဲ့တန်းတူလိုအပ်ချက်များကတူတူပါပဲ။ အစားအသောက်ကန့်သတ်ခြင်း၊ အိမ်တွင်းမှာအနေများခြင်းတို့ကြောင့် ကျန်းမာရေးထိခိုက်မှုမဖြစ်အောင်တော့ သေချာဂရုစိုက်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။


ASD ကလေးငယ်များနဲ့ပတ်သက်တဲ့အကြောင်းတွေကို ကျွန်မတို့လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးက သွေးတိုး၊ နှလုံး၊ ဆီးချိုရောဂါတွေလိုပဲ နားလည်ရင်းနှီးနေဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ ASD ကလေးငယ်များကိုသာမက သူတို့ရဲ့မိဘများကိုပါ ကိုယ်ချင်းစာနာစိတ်နဲ့ကူညီပေးနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။


မိမိရဲ့ကလေးငယ်က ကျောင်းမှာလူရှေ့ထွက်ပုံပြင်ပြောပြတတ်ပြီး မိဘနဲ့တူတူ အပြန်အလှန်စကားပြောတတ်နေချိန်မှာ ASD ကလေးငယ်တွေရဲ့ မိဘတွေက အသားနာတာကို နာတယ်ပြောတတ်ဖို့ကို သင်ကြားပေးနေရပါတယ်။ ကိုယ်တိုင်ရေငှဲ့သောက်တတ်ဖို့ကို သင်ပေးနေရပါတယ်။ 

မိဘတွေမရှိတော့တဲ့အချိန်မှာ ပညာတတ်ကြီးဖြစ်ပြီး ကြီးပွားချမ်းသာနေဖို့ထက် သူတို့ရဲ့ နိစ္စဓူဝအလုပ်တွေကို ဘေးလူအကူအညီမရှိဘဲကိုယ်တိုင်လုပ်နိုင်ဖို့ မျှော်လင့်သင်ကြားပေးနေကြပါတယ်။ အများကြီးပေးဆပ်ပြီး နေ့စဉ်အပင်ပန်းခံကြိုးစားပေးနေကြတဲ့ မိဘတွေမို့ အမြဲလေးစားဂုဏ်ယူရပါတယ်။ 


ဒါကြောင့် ကျွန်မတို့လူ့အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ မိဘချင်းကိုယ်ချင်းစာနာတတ်ပြီး ASD ကလေးငယ်များကို နားလည်နိုင်ဖို့၊ ကိုယ်တတ်နိုင်တဲ့ဘက်က ဝိုင်းဝန်းထောက်ပံ့ပေးနိုင်စေဖို့ ယခုဆောင်းပါးကိုရေးသားလိုက်ရပါတယ်ရှင်။


အားလုံးကျန်းမာပျော်ရွှင်ကြပါစေ။


မောင်(ဆေး-၁) @Dr.မာမီ


Ref : Who.int

         NIMH (National Institute of Mental Health)

Thursday, April 2, 2026

"နွေအပူကို အန်တုဖို့ အဓိကသော့ချက်"

 ◾️“နွေအပူကို အန်တုဖို့ အဓိကသော့ချက်က သတိရှိဖို့ပါပဲ”




အထွေထွေရောဂါကုဆရာဝန် ဒေါက်တာ အောင်ကိုမင်းနှင့် ဆက်သွယ်မေးမြန်းခြင်း


နွေရာသီကိုရောက်လာသည်နှင့် ရာသီဥတု အလွန်ပူပြင်းလာတာကို သတိထားမိပါသည်။ ရာသီဥတုပူပြင်းလာသည်နှင့်အမျှ အပူလျှပ်ခြင်း၊ သွေးတိုးပြီး ဦးနှောက်သွေးကြောပြတ် ခြင်း စသည်တို့ အဖြစ်များပါသည်။


နွေရာသီတွင် အသက်အန္တရာယ်မဖြစ်အောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း၊ နေထိုင်ခြင်း၊ ကုသခြင်းများကို သိရှိနိုင်ရန် အထွေထွေရောဂါကုဆရာဝန် ဒေါက်တာအောင်ကိုမင်းနှင့် ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားသည်များကို ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။


◾️နွေရာသီမှာ ဘယ်လိုရောဂါတွေဖြစ်နိုင်လဲ ဆရာ။


နွေရာသီရဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ အပူရှိန်နဲ့ စိုထိုင်းဆတွေကြောင့် ကျန်းမာရေးပြဿနာအမျိုးမျိုး ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။


အပူချိန်မြင့်မားလွန်းခြင်းကြောင့် အပူလျှပ်ခြင်း(Heat Stroke) ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် 104°F (40°C)အထက်မြင့်တက်ကာ သတိလစ်ခြင်း၊ တက်ခြင်း၊ အလွန်အမင်း ချွေးထွက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း (Heat Exhaustion)၊ပျို့အန်ခြင်းနဲ့ အားနည်းခြင်း၊ ချွေးထွက်များပြီး ရေဓာတ် ခန်းခြောက်ခြင်း (Dehydration)တို့ဖြစ်နိုင် ပါတယ်။


နွေရာသီမှာ အစားအသောက်တွေ ပုပ်သိုးလွယ်သလို ယင်ကောင်လည်း ပေါများတာ ကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ(Diarrhea)၊ အစာအိမ်အဆိပ်သင့် ခြင်း(Food Poison)၊ တိုက်ဖွိုက် (Typhoid) နှင့် အသည်းရောင်အသားဝါ (A) စတဲ့ အစာအိမ် နဲ့ အူလမ်းကြောင်း ဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေလည်း အဖြစ်များပါတယ်။


နေလောင်ခြင်း (Sun Burning)၊ မိတ်ထွက်ခြင်း (Heat Rash)၊ မှိုပိုးဝင်ခြင်း (Fungal Infection)စတဲ့ အရေပြားဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေလည်းဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။ မျက်စိနာခြင်း (Conjunctivitis)၊ ရေကျောက် (Chickenpox)၊ဝက်သက် (Measles) စတဲ့ ကူးစက် ရောဂါတွေလည်းဖြစ်ပွားနိုင်ပါ တယ်။


◾️လူကြီးတွေ၊ ကလေးတွေအနေနဲ့ ဘယ်လိုမျိုး နေထိုင်သင့်လဲဆရာ။


နွေရာသီမှာ ကလေးသူငယ်တွေနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေဟာ အပူဒဏ်ကို အခံရနိုင်ဆုံး ဖြစ်တာကြောင့် သူတို့ရဲ့ နေထိုင်စားသောက်မှုကို အထူးဂရုစိုက်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။


သက်ကြီးရွယ်အိုတွေဟာ အသက်အရွယ်ကြောင့်ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အပူချိန်ထိန်းညှိနိုင်စွမ်း လျော့နည်းလာသလို ရေငတ်ခြင်းကိုလည်း သိသာစွာ မခံစားရတတ်တာကြောင့် ရေငတ်သည် ဖြစ်စေ၊ မငတ်သည်ဖြစ်စေရေကို ခဏခဏ သောက်ပေးသင့်ပါတယ်။ 


ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှုက လူကြီးတွေမှာ သတိလစ်တာမျိုးအထိဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ အစာကြေလွယ်တဲ့ အစားအစာတွေကို ရွေးချယ်စားသုံးပါ။ အပူကြောင့် အစာပုပ်လွယ် တာကြောင့်လတ်ဆတ်မှုကို အလေးထားပါ။ 


သွေးတိုး၊ နှလုံး ဒါမှမဟုတ် ဆီးချိုရောဂါရှိသူတွေဟာ အပူချိန်ကြောင့်ရောဂါအခြေအနေ ပိုဆိုးမလာအောင် ဆေးပုံမှန်သောက်ဖို့နဲ့ သွေးပေါင်ချိန်ကို ပုံမှန်တိုင်းတာပေးဖို့ လိုပါတယ်။


ကလေးငယ်လေးတွေရဲ့ အရေပြားက နုနယ်သလိုခန္ဓာကိုယ်က အပူစွန့်ထုတ်နိုင်စွမ်းလည်း အားနည်းတာကြောင့် ပိတ်စအထူတွေကိုရှောင်ပါ။ ချည်သား (Cotton) ပွပွချောင်ချောင်နဲ့ လေဝင်လေထွက်ကောင်းတဲ့ အဝတ်အစားတွေကိုသာ ဝတ်ဆင်ပေးပါ။ 


အပြင်ထွက်ရမယ်ဆိုရင် ထီး၊ ဦးထုပ်၊ မျက်မှန် စတာ တွေကို အသုံးပြုတတ်တဲ့အလေ့ အကျင့် လုပ်ပေးပါ။ကလေးတွေမှာ မိတ်ထွက်တာနဲ့ အပူဖု ထွက်တာတွေ ဖြစ်တတ်တဲ့ အတွက် ရေပုံမှန်ချိုးပေးပြီး ကိုယ်ခန္ဓာကို ခြောက်သွေ့အောင် ထားပေးပါ။ 


နွေရာသီမှာ ကလေးတွေက ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ဖြစ်လွယ်ပါတယ်။ လမ်းဘေးစာတွေ၊ ယင်နားစာတွေကို ရှောင်ပြီး ရေကျက်အေးကိုသာ တိုက်ကျွေးပါ။


◾️အပူလျှပ်တာဖြစ်လာရင် ဘယ်လိုကုသနိုင်လဲ ဆရာ။


အပူလျှပ်ခြင်း (Heat Stroke) ဟာ အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်တဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြစ် တာကြောင့် လက္ခဏာတွေ့တာနဲ့ ချက်ချင်းထိရောက်တဲ့ရှေးဦးသူနာပြုစုမှု (First Aid) ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။


လူနာကို နေရောင်ခြည်နဲ့ တိုက်ရိုက်မထိတွေ့ဘဲအရိပ်ရတဲ့နေရာ သို့မဟုတ် လေအေးပေး စက် (Aircon)ရှိတဲ့ အခန်းထဲသို့ အမြန်ဆုံး ရွှေ့ပြောင်းပေးပါ။ လူနာဝတ်ထားတဲ့ အဝတ် အစားတွေထဲက မလိုအပ်တဲ့ အပေါ်ထပ်အင်္ကျီ၊ ခါးပတ်၊ ဖိနပ် စတာတွေကို ချွတ်ပေးပြီး ပွပွချောင်ချောင် ဖြစ်စေဖို့ ပြုလုပ်ပေးပါ။


ရေအေးအေး သို့မဟုတ် ရေဖြင့် လူနာရဲ့တစ်ကိုယ်လုံးကို ရေပတ်တိုက်ပေးပါ။ ရေစိုဝတ်ကို ကိုယ်ပေါ်တွင် တင်ပေးထားပါ။ ပန်ကာ သို့မဟုတ်ယပ်တောင်ဖြင့် လူနာကို အဆက်မပြတ် ယပ်ခတ်ပေးပါ။


ရေငွေ့ပြန်ခြင်းက ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်ကို မြန်မြန်ကျစေပါတယ်။ ရေခဲထုပ် သို့မဟုတ် အေးခဲနေသောရေပုလင်းတွေကို သွေးကြောမကြီးများရှိရာ ချိုင်းကြား၊ပေါင်ခြံနဲ့ လည်ပင်း ဘေးတို့မှာ ကပ်ပေးပါ။ ဒီနေရာတွေက သွေးလည်ပတ်မှု ကောင်းတာကြောင့် အပူချိန်ကိုပိုမို မြန်ဆန်စွာ လျော့ကျစေနိုင်ပါတယ်။ 


သတိရှိမှသာရေ သို့မဟုတ် ဓာတ်ဆားရည်ကို တစ်ကျိုက်ချင်း တိုက်ပေးပါ။အပူလျှပ်တဲ့ လူနာဟာ အတွင်းကလီစာတွေ(ဥပမာ- ကျောက်ကပ်၊ ဦးနှောက်) ထိခိုက်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အတွက် ရှေးဦးပြုစုမှုပေးနေစဉ်အတွင်းမှာပဲ ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် 104°F (40°C) ထက် ကျော်လွန်နေခြင်း၊စိတ်ဂယောင်ချောက်ချား ဖြစ်ခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်းသို့မဟုတ် တက်ခြင်း၊ အလွန်အမင်း ပျို့အန်ခြင်း ဖြစ်နေရင် ဆေးရုံပို့ဖို့ ပြင်ဆင်ရပါမယ်။ 


အပူလျှပ်ခြင်းကြောင့်တက်တဲ့ အပူချိန်ဟာ ပုံမှန်ဖျားတာမျိုး မဟုတ်တဲ့ အတွက် Paracetamol သူ လို အဖျားကျဆေးတွေက ထိရောက်မှုမရှိသလို အသည်းနဲ့ ကျောက်ကပ်ကိုပါ ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။


◾️အပူလျှပ်ခြင်းမဖြစ်အောင် ဘယ်လို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်လဲဆရာ။


ရေငတ်တဲ့အထိ မစောင့်ဘဲ တစ်နေ့တာလုံး ရေကိုမကြာခဏ သောက်ပေးပါ။ အပြင် ထွက်ရပါက ရေဘူးအမြဲဆောင်ထားပါ။ ချွေးထွက်များတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေကို ပြန်လည်ဖြည့် တင်းဖို့ဓာတ်ဆားရည် (Oral Rehydration Salt) သောက်ပေးသင့်ပါတယ်။ 


အပူဓာတ်များစေတဲ့ အပူအစပ်တွေ၊ဆီကြော်စာတွေနဲ့ အချိုလွန်ကဲတဲ့ အစားအစာတွေကို လျှော့စားပါ။ ရေဓာတ်ကြွယ်၀တဲ့ သစ်သီး၀လံတွေ(ဥပမာ - ဖရဲသီး၊ သခွားသီး၊ လိမ္မော်သီး) ကို ပိုမိုစားသုံးပေးပါ။


အရက်နဲ့ ကဖိန်းဓာတ် ရှောင်ပါ။ အရက်၊ ဘီယာနဲ့ကော်ဖီတွေဟာ ဆီးခဏခဏ သွားစေပြီး ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ရေဓာတ်ကို ပိုမို ခန်းခြောက်စေနိုင်ပါတယ်။ ကျပ်နေသော အဝတ်အစား များထက် ပွပွချောင်ချောင်အဝတ်အစားများကို အဓိက ဝတ်ဆင် ပါ။ 


အပြင်ထွက်ရင်ထီး၊ အနားကျယ် ဦးထုပ် သို့မဟုတ် နေကာမျက်မှန်ကိုအမြဲ အသုံးပြုပါ။ နံနက် ၁၀ နာရီကနေ ညနေ ၄ နာရီအတွင်း အပူရှိန် အပြင်းဆုံးဖြစ်တာကြောင့် အဲဒီ အချိန် မှာ ပြင်းထန်တဲ့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ အပြင်ထွက်ခြင်းကို တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ပါ။


ပိတ်ထားတဲ့ ကားအတွင်း အပူချိန်ဟာ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း အလွန်မြင့်တက်နိုင်တဲ့ အတွက် လူနာ သို့မဟုတ်ကလေးငယ်တွေကို ကားထဲမှာ ခဏလေးဖြစ်စေတစ်ယောက်တည်း ထားမခဲ့ပါနဲ့။


ကိုယ်အလေးချိန်များလွန်းသူတွေ သို့မဟုတ်နာတာရှည်ရောဂါရှိသူတွေဟာ အပူဒဏ်ကို ပိုမိုခံစားရတတ်တာကြောင့် အေးမြသောနေရာတွင်သာ အနား ယူသင့်ပါတယ်။ 


◾️ဘယ်လိုဆိုးကျိုးအန္တရာယ်တွေရှိနိုင်လဲဆရာ။


အပူလျှပ်ခြင်း (Heat Stroke) ဖြစ်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်ကို အမြန်မလျှော့ချနိုင်ရင် ဦးနှောက်၊ နှလုံး၊ ကျောက်ကပ်နဲ့ ကြွက်သားတွေ ရောင်ရမ်းပျက်စီးနိုင်ပါတယ်။ ရေဓာတ်နဲ့ သွေးရည်ကြည် အလွန်အမင်း ခန်းခြောက်သွားတဲ့အတွက် သွေးဖိအား ရုတ်တရက်ကျ ဆင်းပြီး အသက်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရတဲ့အထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 


ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှုပြင်းထန်တဲ့အခါ ကျောက်ကပ်ကအညစ်အကြေးတွေကို မစစ် ထုတ်နိုင်တော့ဘဲ ရုတ်တရက် ကျောက်ကပ် ပျက်စီးခြင်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။


ချွေးထွက်များပြီး ရေဓာတ်နည်းတဲ့အတွက် ဆီးထဲမှာ သတ္တုဓာတ်တွေစုခဲကာ ကျောက် တည်နိုင်ခြေ ပိုများပါတယ်။ အပူချိန်တက်လာတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ကို အေးအောင်လုပ်ဖို့ နှလုံးက သွေးတွေကို ပိုမိုညှစ်ထုတ်ရပါတယ်။


ဒါကြောင့် နှလုံးရောဂါ အခံရှိသူတွေမှာ နှလုံးရပ်ခြင်း (Heart Attack)၊သွေးပေါင် ရုတ် တရက်ကျကာ မူးလဲခြင်း (Heat Syncope) ဖြစ်တတ်ပါတယ်။အပူဒဏ်ကြောင့် စိတ် ကယောင်ချောက်ချားဖြစ်ခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်းနဲ့အမြင်အာရုံ ဝေဝါးခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 


ပြင်းထန်တဲ့ အပူရှိန်ဟာ လူကိုစိတ်ဖိစီးမှု (Heat Stress ) ပိုများစေပြီး ဒေါသထွက်လွယ် ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်းနဲ့နုံးခွေခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေပါတယ်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV) ဒဏ်ကို အကာအကွယ်မပါဘဲ ရေရှည်ထိတွေ့ရပါက အရေပြား ဆိုးဆိုးရွားရွား ပျက်စီးပြီးကင်ဆာ အထိ ဖြစ်နိုင်ပါ တယ်။


ဆီးချိုလူနာတွေဟာ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှုကို ပိုခံစားရသလို အပူချိန်ကြောင့် သွေးချို ပမာဏ အပြောင်းအလဲ မြန်တတ်ပါ တယ်။ နွေရာသီ ဖုန်မှုန့်နဲ့လေထုစိုထိုင်းဆ အပြောင်း အလဲကြောင့် ပန်းနာရင်ကျပ် (Asthma) နဲ့ အဆုတ်ရောဂါရှိသူတွေမှာ ဝေဒနာ ပိုတိုးလာ တတ်ပါတယ်။


◾️ဖြည့်စွက်ပြောချင်တာရှိရင် ပြောပေးပါဦး ဆရာ။


ပြင်းထန်တဲ့ အပူရှိန်ဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာတင်မကဘဲ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကိုပါထိခိုက်စေ ပါတယ်။ နွေရာသီမှာ အပူချိန်ကြောင့် ဆေးဝါးတွေရဲ့ အာနိသင်ပျက်စီးနိုင်ခြေရှိပါတယ်။ အင်ဆူလင် (Insulin)၊ ပဋိဇီ၀ဆေးရည်တွေနဲ့ တချို့သော နှလုံးဆေး၊ သွေးတိုးဆေးတွေဟာ အပူချိန်မြင့်မားတဲ့နေရာမှာ ထားရင်အာနိသင် လျော့နည်းသွားနိုင်ပါ တယ်။


အပြင်ထွက် အလုပ်လုပ်ရသူများ (ဥပမာ- ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်သားများ၊လယ်သမားများ၊ လမ်းပေါ်တွင် ဈေးရောင်းသူများ) အတွက်ကတော့ အပူရှိန်ပြင်းချိန်မှာ မိနစ် ၄၀ သို့မဟုတ် တစ်နာရီ အလုပ်လုပ်ပြီးတိုင်း အရိပ်ထဲမှာ ခဏအနားယူပေးဖို့ လိုပါတယ်။ 


အလုပ်လုပ်နေစဉ် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး စောင့်ကြည့်ပေးပြီးမူးဝေတာ၊ မျက်နှာဖြူလျော့တာမျိုး ရှိရင် ချက်ချင်း အနားယူခိုင်းသင့်ပါတယ်။နေပူထဲက ပြန်လာပြီးချင်း ရေခဲရေ အလွန်အမင်း သောက်ခြင်းဟာ အာရုံကြောတွေကို ရုတ်တရက်ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့အတွက် ရေ သို့မဟုတ် အနည်းငယ်အေးသော ရေကို သာ အရင် သောက်သင့်ပါတယ်။


အပူလျှပ်လို့ ကိုယ်ပူတာဟာ ပိုးဝင်လို့ ဖျားတာမဟုတ်တဲ့အတွက် Paracetamol သောက်ရုံ နဲ့ အပူမကျနိုင်ဘူးဆိုတာကို သတိထားသင့်ပါတယ်။အနှစ်ချုပ် ရရင်တော့ နွေအပူကို အန်တုဖို့ အဓိကသော့ ချက်က ‘သတိရှိဖို့’ ပါပဲ။ 


ရေဓာတ်မခန်းခြောက်အောင် နေထိုင်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကပေးတဲ့ အချက်ပေးလက္ခဏာတွေကို လျစ်လျူမရှုပါနဲ့။အားလုံးပဲ အပူဒဏ်ကင်းဝေးပြီး လန်းဆန်းတက်ကြွတဲ့ နွေရက်လေးတွေ ကို ဖြတ်သန်းနိုင်ကြပါစေ။


အခုပြောပြခဲ့တဲ့ အချက်လေးတွေကို လိုက်နာရင်း ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့နွေရာသီလေးကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေကြောင်း ဆုမွန်ကောင်း တောင်းလိုက်ရပါတယ်။


စံတော်ချိန်သတင်းအဖွဲ့-ဆက်သွယ်မေးမြန်းသည် 

Saturday, February 28, 2026

❝ ရွှေမင်းသား ❞

 ❝ ရွှေမင်းသား ❞



ဆက်တီခုံ ပေါ်မှာ ထိုင်နေတဲ့ ဦးမြတ်သူဝင်း ( ယခု အသက် ၄၄ နှစ် ) ရဲ့ ပုံစံက ရုပ်သေးရုပ် တစ်ရုပ်ကို ခုံပေါ် တင်ထားသလို ပြေလျော့နေတယ် ။ ဦးမြတ်သူဝင်း နဲ့ စကားစမြည် ပြောဖို့ သူ့ရုံးခန်းကို ကျွန်တော် သွားတာပါ ။ ဦးမြတ်သူဝင်း က မသန်စွမ်းသူတွေကို ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးနေတဲ့ ရွှေမင်းသား ဖောင်ဒေးရှင်း ( မြန်မာ ) ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ပါတယ် ။


သူကလည်း ကျွန်တော် လာမယ် ၊ သူ့ ဘဝနဲ့ သူ့ ဆောင်ရွက်မှုတွေ မေးမယ်ဆိုတာ သိပြီးသားပါ ။ ကျွန်တော်က ဦးမြတ်သူဝင်း မွေးဖွားရာ ဒေသနဲ့ မိဘတွေ အကြောင်းကို စမေးတယ် ။ 


“ ကျွန်တော့် မိဘများက အဖေက ဦးတင်မောင်ဝင်း ၊ ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး အငြိမ်းစား ၊ ကျွန်တော့် အမေက ဒေါက်တာဒေါ်သန်းဌေး ၊ ပြည်မြို့ ဆေးရုံကြီးက ဆေးရုံအုပ်ကြီး ”


“ ကျွန်တော်တို့ မောင်နှမ သုံးယောက် ရှိပါတယ် ။ အစ်မ ကလည်း ဆရာဝန်ပါ ၊ ခုတော့ ဘရူနိုင်း မှာ ။ ညီလေး ကလည်း ဆရာဝန် ၊ နယူးဂျာစီ အမေရိကား ရောက်နေတယ် ”


“ ဦးမြတ်သူဝင်း မသန်စွမ်းတာက မွေးရာပါလား ”


“ ဟုတ်တယ်ဆရာ ။ ကျွန်တော့် ရောဂါက မြန်မာလိုတော့ သူငယ်နာအကြောတင်းပေါ့ ။ ကျွန်တော်က ဦးနှောက်ကို ထိတာ ။ ကျွန်တော့်ကို မွေးတဲ့အချိန်မှာ ဗိုက်ခွဲ မွေးတာတွေ ဘာတွေ ခေတ်မစားသေးဘူး ။ ညှပ်ဆွဲမွေးတာ ။ ညှပ်ဆွဲမွေးတော့ ရေမွန်းသွားတယ် ။ ဦးနှောက်ကို ထိတယ်ပေါ့ ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်က ကံကောင်းပါတယ် ။ ကျွန်တော်တို့လို ကလေးတွေက ဦးနှောက်ကို ထိရင် ဉာဏ်ရည် ထိခိုက်တတ်တယ် ”


ဆက်တီခုံ ပေါ်မှာ ရုပ်ခန္ဓာက အားမရှိသလို ပြေလျော့နေပေမဲ့ သူဟာ စွမ်းရည်ထက်မြက်တဲ့သူ ဖြစ်ကြောင်း သူ့ လုပ်ရပ်တွေက သက်သေပြနေတယ် ။ ဦးမြတ်သူဝင်း ဟာ ရွှေမင်းသား အကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းများကုမ္ပဏီလီမိတက်ရဲ့ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ် ။ လုပ်ကိုင်နေတဲ့ လုပ်ငန်းတွေ ကတော့ ရွှေမင်းသား အိမ်ခြံမြေအကျိုးဆောင်လုပ်ငန်း ၊ ရွှေမင်းသား ကြော်ငြာလုပ်ငန်း ၊ ရွှေမင်းသားပုံနှိပ် လုပ်ငန်း ၊ ရွှေမင်းသား ကားလုပ်ငန်းတွေ ဖြစ်တယ် ။


“ ကိုယ်က သူများနဲ့ မတူဘူးဆိုတဲ့ ခံစားမှုကို ဘယ်အချိန်မှာ စကြုံရသလဲ ” 


ဒီမေးခွန်းကို မေးဖို့ အားနာစရာ ကောင်းပေမဲ့ ကျွန်တော် မေးလိုက်တယ် ။ ဦးမြတ်သူဝင်းရဲ့ တုံ့ပြန်ပုံက သိပ်ကောင်းတယ် ။


“ အရမ်းကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ ”


ဦးမြတ်သူဝင်းက စကား ခဏရပ်တယ် ။ သူ့ နံဘေးမှာ ထိုင်နေတဲ့ ဝန်ထမ်းအမျိုးသမီး တစ်ယောက်က သူ့ပါးစပ်က သွားရည်အချို့ကို တစ်ရှူးစက္ကူနဲ့ သုတ်ပေးတယ် ။


“ ကျွန်တော့် အကြောင်း ပြောရင် အမေနဲ့ အဖေ အကြောင်းက ဆယ်ခွန်းမှာ ကိုးခွန်းပါတယ် ။ ကျွန်တော်တို့ အနေနဲ့ နယ်မြို့မှာ ဆိုတော့  ၊ ဆရာဝန်သားသမီး အရာရှိသားသမီး ဆိုတော့ ဘာပဲပြောပြော ဦးစားပေးခံရတဲ့ အနေအထားမှာ ရှိပါတယ် ။ အမေက ဘာပြောသလဲ ဆိုတော့ ကျွန်တော့်ကို မွေးလာတဲ့ အချိန်က စပြီး ပိုက်ဆံသုံးရာ ( ကျပ် ၃ဝဝ ) ရှိရင် တစ်ရာ ( ကျပ် ၁ဝဝ ) ကို အိမ်မှာ ငွေသား အတိုင်းစုတယ် ၊ နောက်တစ်ရာကို ရွှေဝယ်တယ် ။ နောက်တစ်ရာကို Saving certificate ( ငွေစုလက်မှတ် ) ဆိုပြီး စုတာ ။ ကျပ် ၁ဝဝ စုတာ ၁၂ နှစ်ကြာရင် ၃၄၆ ကျပ် ဖြစ်မယ်ဆိုပြီး စုတာ ။ အမေက အရမ်း အမြော်အမြင် ရှိတယ် ” 


ကျွန်တော့် အတွေးထဲမှာ ငွေစုလက်မှတ် တန်ဖိုးနဲ့ အင်ဖလေးရှင်းကို ချိန်ဆကြည့်နေမိတယ် ။


“ အမေက ပြောဖူးတယ် ။ ဘဏ်ထဲ အပ်ထားတဲ့ ပိုက်ဆံက Saving certificate နဲ့ ရွှေနဲ့ ကွာဟချက် များလာတယ် ။ ချက်ချင်းပဲ saving certificate တွေ ထုတ်ရောင်းပြီး ကျွန်တော့် အတွက် ရွှေဝယ်စုတယ်တဲ့ လက်တွေ့ကျတာပေါ့ ”


“ အဖေကတော့ အမျိုးသား ဖြစ်တော့ ပိုက်ဆံ ရှာမယ်ပေါ့ ။ ငါ့သား တစ်သက်စာ ပုံပေးခဲ့မယ် ဆိုတဲ့ အတွေးနဲ့ ကြိုးစားတယ် ။ အဖေနဲ့ အမေက ကျွန်တော့်အပေါ်မှာ ချဉ်းကပ်တဲ့ point of view ( ရှုထောင့် ) က မတူဘူး ။ အဖေ့ နည်းလမ်းက တစ်မျိုး ၊ အမေ့နည်းလမ်းက တစ်မျိုး ”


ကျွန်တော် မေးတဲ့ မေးခွန်းက ကိုယ်က သူများနဲ့ မတူဘူးဆိုတဲ့ ခံစားမှု အကြောင်း ။ ဦးမြတ်သူဝင်းရဲ့ အဖြေက မေးခွန်းနဲ့ တိုက်ရိုက် မဆိုင်ပေမဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းလို့ ကျွန်တော် ငြိမ်ပြီး နားထောင်နေတယ် ။


“ အမေက နှစ်လမ်းပြိုင်ပေါ့ ။ အဖေရှာဖွေတဲ့ ဥစ္စာဓန ကိုလည်း စုတယ် ။ နောက်တစ်ဖက်ကတော့ လူကြားထဲမှာ ကျွန်တော် နေတတ်ထိုင်တတ်ဖို့ ။ ဥပမာ ဆရာ ကျွန်တော့်ဆီ လာလည်တယ် ၊ လာလည်တဲ့အခါ ငါဆရာကြီးကွ ဆိုပြီး လာရင် ကျွန်တော် အနေအထိုင် ကျပ်တယ်ပေါ့ ။ တစ်ခါ အရမ်းကြီး အောက်ကျို့ပြီး လာလည်ပြန်ရင်လည်း အနေအထိုင် ကျပ်တယ် ”


ကျွန်တော့် အတွေးထဲမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ခပ်မြန်မြန် သုံးသပ် ကြည့်လိုက်တယ် ။ ဘယ်ပုံစံလဲ ။


“ ဆရာနဲ့ ကျွန်တော် ခုမှ first time ( ပထမဆုံး ) တွေ့ဖူးတယ် ။ ဒါပေမဲ့ ဆရာ့အပေါ် friendly ( မိတ်ဆွေပီသစွာ ) ရင်းနှီးမှု ရှိသွားပြီ ။ ဆိုတော့ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် နေတတ်ထိုင်တတ် သွားရင် လောကကြီးက နေလို့ ထိုင်လို့ သိပ်ကောင်းတာ ။ ကျွန်တော့် အမေက နေတတ်ထိုင်တတ်အောင် သင်ပေးရမယ်လို့ အမြဲပြောတယ် ”


“ ကျွန်တော် လေးတန်း ဖြေတဲ့ အချိန်မှာ သင်္ချာရည်ချွန် စာမေးပွဲဆိုတာ ရှိတယ် ” 


“ ပြည် မှာပဲလား ”


“ ပြည် မှာပဲ ။ သင်္ချာရည်ချွန် စာမေးပွဲမှာ ကျွန်တော် သင်္ချာရည်ချွန် ရတယ် ခင်ဗျ ။ အဲဒီမှာ ကျွန်တော် မသန်စွမ်းတာကို ဘယ်လို စသိသလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ဖြေဖို့ ကြုံလာပြီ ” 


ဆက်တီခုံမှာ လျော့ရိလျော့ရဲ ထိုင်နေတဲ့ ကျွန်တော်ဟာ ခါး ပြန်မတ်သွားတယ် ။ သူ့စကားကို နားစိုက်ထောင်မိတယ် ။


“ ကျွန်တော်တို့ ပြည်မှာ နွေရာသီ ဆိုရင် တစ်တန်းစာ စာကြိုကြိုသင်တယ် ။ ဥပမာ ငါးတန်း တက်မယ်ဆိုရင် လေးတန်း အောင်တဲ့အချိန် ငါးတန်းစာကို ကြိုသင်တယ် ။ ကျွန်တော်တို့ ပြည်မြို့က ပညာရေး အလေးထားတဲ့ မြို့ပါ ။ အဲဒီမြို့မှာ လူ ဖြစ်ရတယ် ဆိုတော့ ကံကောင်းပါတယ် ။


“ ငါးတန်းစာ သင်တော့မယ် ဆိုတဲ့ အချိန်မှာ ကျွန်တော့်ကို စာသင်မဲ့ ဆရာမလေး လာတယ် ။ ကျွန်တော့် အမေက ဘာပြောသလဲ ဆိုတော့ ငါ့သားဟာ တကယ်လို့ ကွန်ပတ်စ်သာ မကိုင်နိုင်ရင် ကျွန်တော်သည် ပညာရေးကို ရပ်လိုက်ရတော့မဲ့ သဘောရှိတယ် ။ ပညာရေးသာ ရပ်လိုက်ရရင် သူ ဘယ်လောက်စိတ် ထိခိုက်မှာလဲလို့ အမေ့မှာ အတွေးရှိတယ်တဲ့ ”


ကျွန်တော်နဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင်မှာ ထိုင်နေတဲ့ ဦးမြတ်သူဝင်းရဲ့ လက်ချောင်းကလေးတွေရှိရာ ကျွန်တော့် မျက်စိက ရောက်သွားတယ် ။ လက်ချောင်းတွေက ပီပီပြင်ပြင် သန်သန်မာမာ မဟုတ်ဘူး ။ ငှက်ပျောပင်က ညှိုးရော်တဲ့ ငှက်ပျောသီး နုတွေလိုပဲ ပိန်လိမ်နေတယ် ။


“ ကျုရှင်ဆရာမလေး ကျွန်တော့်ကို စာသင်ပေးဖို့ လာတဲ့ အချိန်မှာ ကျွန်တော့် အဖေက ကွန်ပတ်စ်ဘူးတွေ ၊ ပေတံတွေ ၊ ခဲတံတွေ ၊ စာအုပ်တွေ ဝယ်လာတာပေါ့ ။ အမေက လိုက်ကာ ကြားထဲကနေ ကျွန်တော့်ကို ချောင်းကြည့်နေတယ် ။ သူ ချောင်းကြည့်နေခဲ့တဲ့ အကြောင်း အမေက ဒိုင်ယာရီ ရေးထားတယ် ။ အမေ့မှာ ဒိုင်ယာရီ ရေးတဲ့ အလေ့ရှိတယ် ။ အဲဒီနေ့က ရေးတဲ့ ဒိုင်ယာရီ စာအုပ်လေးကို ကျွန်တော် အသက်ကြီးလာတော့ အမေက ပြန်ပြတယ် ”


“ ဘယ်လို ရေးသလဲ ဆိုတော့ အဖေ့ကို တိုင်တည်ပြီး ရေးထားတာ ။ 


      မောင် ၊ ညိုတော့ အရမ်းစိတ်လှုပ်ရှားနေတယ် ။ အကယ်၍ သားက ကွန်ပတ်စ် မကိုင်နိုင်ခဲ့သည် ရှိသော် ညိုတို့ ဘာဆက်လုပ်မလဲ ။ မောင်ကတော့ မသိဘူး ။ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်ပဲ ။ သားဘယ်ကွန်ပတ်စ်ဘူး ကြိုက်သလဲ ၊ မကြိုက်တာ ညီလေးကို ပေးလိုက် ၊ သားက ကြိုက်တာယူ ။ ဆရာမ ကော်ဖီ သောက်ပါဦး ။ သူကတော့ ပူပင်သောကတွေ မသိဘူး ။ အဲဒီအချိန်မှာ အဖေက အမေ့ကို လှမ်းခေါ်တယ် ။ ညို အပြင်ထွက်ခဲ့ဦးလေ ။ ကျွန်တော့် အမေက အလုပ် မပြီးသေးလို့ ဆိုပြီး အပြင် ထွက်မလာဘူးတဲ့ ။


အဲဒီအချိန်ကို အမေက အသေးစိတ် ရေးထားတယ် ”


“ သားကွန်ပတ်စ်ဘူးကို ဖွင့်လိုက်ပြီ ။ ကွန်ပတ်စ်မှာ နှစ်ဖက်ချွန်နဲ့ တစ်ဖက် ချွန် ခဲတံညှပ်တဲ့ဟာ ရှိတယ် ။ ကျွန်တော်က တစ်ဖက်ချွန် ကွန်ပတ်စ်ကို ကိုင်လိုက်တယ် ။ ခဲတံညှပ်တယ် ။ ကိုင်ပြီး ခဲတံညှပ်တဲ့အထိ အမေ စိတ်လှုပ်ရှားတုန်းပဲ ။ ဆရာမက တြိဂံပုံ ဆွဲခိုင်းတာကို သားက ကွန်ပတ်စ်နဲ့ ထောက်ဆွဲလိုက်တာ မြင်ရတော့ အမေ ပျော်လွန်းလို့ အပြင်ကို ပြေးထွက်လာတယ်တဲ့ ”


“ စက်ဝိုင်း ဆွဲတာလား ၊ တြိဂံဆွဲခိုင်းတာလား ”


“ တြိဂံ ။ နှစ်လက်မ ရှိတဲ့ အနားနဲ့ တြိဂံ ဆွဲရမယ် ဆိုရင် ပေတံမှာ နှစ်လက်မကို ကွန်ပတ်စ်နဲ့ ထောက်ပြီး တိုင်းဆွဲတာ ”


“ အမေက ငိုပြီး ပြေးထွက်လာတော့ အဖေက ညို ဘာဖြစ်လို့လဲ ။ ခိုက်မိလို့လား မေးတယ် ။ အမေက စိတ်လှုပ်ရှားလွန်းလို့ပါတဲ့ ”


ဦးမြတ်သူဝင်း က ပြောရင်း ချောင်းတွေ ဆိုးပါတယ် ။ ဝန်ထမ်း အမျိုးသမီးတစ်ယောက်က ရေတစ်ဖန်ခွက် ယူလာပြီး သူ့ကို တိုက်တယ် ။


“ အမေက စိတ်ပူပန်မှု ရှိတယ်ပေါ့ ။ ဒါပေမဲ့ မှန်ကန်သော နည်းလမ်းအားဖြင့် ချဉ်းကပ်မှု ရှိတယ် ။ အမေက ငါ့များ အထင်သေးလို့ ၊ ကွန်ပတ်စ်ကို ငါ မကိုင်နိုင်မှာ ကျနေတာပဲပေါ့နော် ။ တကယ်တော့ အမေ စိတ်ပူပန်ရှာတာ ။ ဒီနေရာမှာ တစ်ချက် ကျွန်တော် ကြုံရတာပေါ့ ”


ကိုယ်က သူများနဲ့ မတူဘူး ဆိုတဲ့ ခံစားမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကျွန်တော်ရဲ့ မေးခွန်းကို ဦးမြတ်သူဝင်း က စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းအောင် ဖြေသွားတယ် ။ အားမနာ ပါးမနာ နောက်မေးခွန်း တစ်ခု ကျွန်တော် မေးပြန်တယ် ။


“ ကလေးဘဝ ကစားကြရာမှာ ကိုယ်က သူများနဲ့ တန်းတူရည်တူ ဝင်မကစားနိုင်လို့ ဘေးက ထိုင်ကြည့်နေခဲ့ရတာမျိုး ကြုံခဲ့ဖူးလား ”


သူ့ တုံ့ပြန်မှုကတော့ အရင် တစ်ကြိမ်လိုပါပဲ ။ ရွှင်ရွှင်လန်းလန်း ပြုံးလိုက် ပြီး ' very good question ' လို့ အရင် ပြောတယ် ။


“ ကျွန်တော် ငယ်ငယ်ကလေး ကတည်းက ဦးဆောင်တဲ့ နေရာမှာ နေတယ် ။ အတန်းထဲမှာ ဆိုရင် ကျွန်တော်က မော်နီတာ ။ အတန်းခေါင်းဆောင်ပေါ့ ၊ ဆရာတွေက လုပ်ခိုင်းတယ် ။ ကျွန်တော် မျက်နှာမလိုက်ဘူး ”


“ ကျွန်တော်တို့ ငယ်ငယ်က ဘောလုံးကန်တယ် ၊ ကလေး ဆိုတော့ ဂိုးကျဉ်း ကစားတာ ။ ဘောလုံး ကန်တော့ ကျွန်တော် ကိုယ်တိုင် ဝင်ကန်တယ် ။ ဘယ်လိုလဲ ဆိုတော့ ချိုင်းထောက်နဲ့ ကျွန်တော်က ဂိုးစောင့်တယ် ။ ဂိုးကျဉ်း ဆိုတော့ စဉ်းစား ကြည့်ပေါ့ ၊ ချိုင်းထောက်နဲ့ ပိတ်လိုက်တော့ ဘယ်သူမှ ဂိုးသွင်းလို့ မရတော့ဘူး ။ ကျွန်တော် ဂိုးစောင့်တဲ့ ဘက်က နိုင်တယ် ။ အသိုင်းအဝိုင်းက ကျွန်တော့် အပေါ်မှာ အမြဲကောင်းတယ် ၊ အားလုံးတန်းတူပဲ ။ ကျွန်တော့်မှာ စိတ်ဓာတ်ရေးရာ ထိခိုက်မှ မရှိသလောက်ပါဘဲ ။ ဂိုးကျယ်တွေ ကန်ကြတော့ ကျွန်တော် ဒိုင်လူကြီး လုပ်တယ် ”

 

“ စိတ်ဓာတ် ကျတာမျိုး မဖြစ်ဖူးဘူးလား ”


“ စိတ်ဓာတ် ကျတာတွေ ဘာတွေ အင်မတန် နည်းပါတယ် ။ လူဆိုတဲ့ အတွက်ကြောင့် ခံစားချက်တော့ ရှိတာပေါ့ ။ စိတ်တိုတတ်တယ် ၊ ဝမ်းနည်းတတ်တယ် ။ ကျွန်တော်တို့က လူ ။ သွေးက မျောက်သွေးတွေ မဟုတ်ဘူး ။ ဒုက္ခိတ ဖြစ်သွားတာကို ခံစားရမယ် ။ လူကိုး ။ မဟုတ်ရင် စက်ရုပ် ဖြစ်သွားမယ် ။ ဒါပေမဲ့ အကြာကြီး မဖြစ်နဲ့ ။ အကြာကြီး ဝမ်းနည်းပူဆွေးပြီး မပြီးနိုင် မစီးနိုင် မဖြစ်စေနဲ့ ”


“ ကျွန်တော့် အဖေက အမြဲတမ်း ပြောပါတယ် ။ လက်ဝှေ့ဝိုင်းမှာ လောကဓံ နဲ့ ထိုးကြကြိတ်ကြတဲ့အခါ ကိုယ်က လဲကျမယ် ။ လဲကျမှာ မကြောက်နဲ့ ။ ဘာကြောက် ရမှာလဲ ၊ ပြန်မထနိုင်မှာပဲ ကြောက် ။ လောကဓံက တစ် ၊ နှစ် ၊ သုံး ၊ လေး ရေသွားမှာ ။ တစ်ဆယ် ပြည့်လို့မှ ပြန်မထနိုင်ရင်တော့ မင်း ရှုံးသွားပြီတဲ့ ”


“ ပြန်ထဖို့အတွက် မိတ်ဆွေကောင်းတွေ အားပေးတဲ့ လက်ခုပ်သံက အရေးကြီးသလား ”


“ ကျွန်တော့် အယူအဆ ကတော့ အရေးကြီးမယ် ထင်တယ် ။ ဒါပေမဲ့ အရေးအကြီးဆုံးက ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ပဲ ။ လဲကျတဲ့အခါ ကိုယ့် အတွင်းအားတွေ ပြန်စုပြီး ကုန်းရုန်း ထရတယ် ။ လက်ခုပ်သံသည် အားမရှိဘူးတော့ မဟုတ်ပါဘူး ။ အကုန်လုံးတော့ ဆိုင်နေတာပဲ ”


 ••••• ••••• •••••


❝ နှလုံးသား ထက်မြက်သူ ❞


မသန်စွမ်းသူဦးရေ သုံးထောင်ကျော် ( ၃၄၆၁ ဦး ) ကို ထောက်ပံ့ကူညီ ပေးပြီးတဲ့ ရွှေမင်းသား ဖောင်ဒေးရှင်း ( မြန်မာ ) ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမြတ်သူဝင်း ကိုယ်တိုင်ကလည်း မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်ပါတယ် ။


သူ့ကို ပြည်မြို့မှာ မွေးဖွားခဲ့ပြီး မိခင်က ပြည်ဆေးရုံအုပ်ကြီး ဒေါက်တာ ဒေါ်သန်းဌေး ၊ ဖခင်က ဆည်မြောင်း ညွှန်ကြားရေးမှူး အငြိမ်းစား ဦးတင်မောင်ဝင်း ပါ ။


ရွှေမင်းသားဖောင်ဒေရှင်း ( မြန်မာ ) ရဲ့ ပင်မရုံးခန်းကို ရန်ကုန်လမ်းမတော် မှာ ဖွင့်ထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း ရုံးခွဲကို မန္တလေး ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်မှာ ဖွင့်ထားတယ် ။ သူ့ရုံးခန်းကို ကျွန်တော် ရောက်သွားပါတယ် ။ ဦးမြတ်သူဝင်း ကြိုးစား ဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ ဘဝခရီးကို ကျွန်တော် မေးတယ် ။


“ ကျွန်တော် ကြီးပြင်းတာကတော့ ပြည်မြို့မှာ ကြီးပြင်းတာပေါ့ ။ အထက ( ၁ ) ပြည်မြို့က ဆယ်တန်းအောင်ပါတယ် ။ ဆယ်တန်း အောင်စဉ်ကာလမှာ ဂုဏ်ထူး သုံးခု ။ ဆေးတက္ကသိုလ် အမှတ်ကို ကပ်မီတာ မဟုတ်ဘူး ။ ကောင်းကောင်း မီခဲ့ပါတယ် ”


“ လွတ်လွတ်ကျွတ်ကျွတ်ပေါ့ ”


“ ပဲခူးတိုင်း တစ်တိုင်းလုံးမှာ ကျွန်တော် တစ်ယောက်တည်း သင်္ချာ အမှတ်ပြည့် ၁ဝဝ ရတာ ။ ကျွန်တော်က ကျန်းမာရေး အနေအထားကြောင့် ဆေးတက္ကသိုလ် မတက်နိုင်ပေမဲ့ အဲဒီတုန်းက အာရ်အိုင်တီ ခေါ်တာပေါ့ ၊ ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ် တက်ရမလား စဉ်းစားသေးတယ် ”


"ဆယ်တန်း ဘယ်နှစ်က အောင်သလဲ ”


“ ၁၉၈၃ ခုနှစ်က အောင်ပါတယ် ။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်မှာ အင်္ဂလိပ်စာမေဂျာနဲ့ ဘီအေဘွဲ့ရတယ် ။ ကျွန်တော် ကွာလီဖိုင်း ဆက်တက်တယ် ။ ကျောင်းက ပိတ်လိုက် ဖွင့်လိုက်နဲ့ ၁၉၉၂ မှာ ကျောင်းပြီးတယ် ”


“ ကျောင်းနေစဉ်က ကြုံခဲ့ရတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို ပြောပြပါဦး ” 


“ ကျွန်တော် ဆယ်တန်း ဖြေခါနီးတော့ တီအီးအို အိမ်ကို လာတယ် ။ Township Education Officer ”


“ မြို့နယ်ပညာရေးမှူး ”


“ တီအီးအို ဦးကိုကိုကြီးက အိမ်လာတယ် ။ သားလေး ဆယ်တန်း ဖြေတော့မယ် ၊ သားက ပညာ သိပ်တော်တယ် ။ ကျွန်တော်တို့ ဘာလုပ်ပေးရမလဲလို့ ကျွန်တော့် မိဘတွေကို မေးတယ် ။ ကျွန်တော်က ဆရာကြီးကို စိတ်ဆိုးသွားတယ် ။ ဒါကတော့ ကျွန်တော်တို့ မသန်စွမ်းသူတွေရဲ့ ဖီလင်ပေါ့ ။ ကျွန်တော်တို့ကို သနားတယ် ဆိုရင် မကြိုက်ဘူး ။ အသနားခံဖို့ ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ ရာဇဝင်မှာ မရှိဘူး ”


ဦးမြတ်သူဝင်း ဟာ အမြင်အရပင် မသန်စွမ်းကြောင်း သိသာပါတယ် ။ ဒါပေမဲ့ အိမ်ခြံမြေအကျိုးဆောင်လုပ်ငန်း ၊ ကြော်ငြာလုပ်ငန်း ၊ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ၊ ကားလုပ်ငန်း ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း လေးခုကို ရွှေမင်းသား အကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းများ ကုမ္ပဏီလီမိတက် အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေသလို လူမှုရေးလုပ်ငန်းကိုလည်း ရွှေမင်းသားဖောင်ဒေးရှင်း ( မြန်မာ ) အဖြစ် အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်တာမို့ စွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းကြီးသူဖြစ် ကြောင်း တွေ့နိုင်တယ် ။


“ သမိုင်းဆိုတဲ့ ဘာသာရပ်က မေးခွန်းကို နှစ်နာရီပဲဖြေရတယ် ။ သမိုင်းက စာတွေ အများကြီး ရေးဖြေရတာ ၊ အချိန်ပို ယူဦးမလား ဆရာကြီးက မေးတယ် ။ အချိန်ပို ယူဦးမလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းဟာ ကျွန်တော့် စိတ်ထဲ ကျွန်တော့်ကို စော်ကားတယ်လို့ ခံစားရတယ် ။ ကလေးဆိုတော့ ဆရာတွေရဲ့ စေတနာကို သိပ်မသိဘူးပေါ့ ။ ကျွန်တော့်ကို စော်ကားတာပဲ ၊ အချိန်ပို မယူဘူးပေါ့ ”


သူ့အားမာန်နဲ့ သူ့ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုကို သူ့မျက်နှာပေါ်မှာ ကျွန်တော် မြင်တွေ့ နေရတယ် ။


“ ကျွန်တော့် အမေကတော့ ဆရာကြီးကို တစ်ခုတော့ တောင်းဆိုချင်ပါတယ် ။ စာမေးပွဲဖြေရင် ကန်တော့ပါရဲ့ ၊ အပေါ့အပါး သွားချင်တယ် ။ ဘာညာဆိုရင် Seating plan ( ထိုင်ခုံအနေအထား ) အရ အလယ်လောက် ရောက်နေရင် ကျွန်တော် ထွက်ရ ခက်နေမယ် ။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော့် စားပွဲကို ရှေ့ဆုံးတန်းမှာ ထားပေးဖို့ ပြောတယ် ။ ကျွန်တော့် စိတ်ထဲမှာ ငါ့မှာ အားနည်းချက် တစ်ခုတော့ ရှိနေပါလားလို့ လက်ခံလိုက်ရတော့တာပါ ”


“ ပညာသင်ယူချိန် စိတ်လေ သွားတာမျိုး ဖြစ်ခဲ့ဖူးလား ”


“ ဆယ်တန်းမှာ ကျွန်တော်နဲ့ သူငယ်ချင်းတွေက ပထမ ၊ ဒုတိယ ၊ တတိယ လှည့်ယူနေကြတာပါ ။ ခုထိလည်း အရမ်းချစ်တဲ့ သူငယ်ချင်းတွေပါ ။ သူတို့က ရိုးရိုးသားသား ပြောတာပါ ။ မြတ်သူဝင်း မင်း ဘာဖြစ်လို့ ဒါလောက် စာကျက်နေ တာလဲ ။ ဆယ်တန်းမှာ အမှတ်တွေ အများကြီးရတော့ မင်း ဘာလုပ်မှာလဲ ။ ဆေးတက္ကသိုလ်လည်း မတက်နိုင်ဘူး ဘာဘူးပေါ့ ဆိုတော့ ကျွန်တော့် စိတ်တွေ လေသွားတယ် ။ ကလေးဆိုတော့ ဟုတ်သားပဲ ၊ ပျော်ပျော်ပဲ နေတော့မယ်ပေါ့ ” 


“ ပျော်ပျော်ပဲ နေဖြစ်သေးလား ”


“ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ထိုင်တယ် ။ ကျွန်တော့်အစ်မနဲ့ ကျွန်တော်က ၁၁ လပဲ ကွာတယ် ။ သူက ကျွန်တော့်ကို ကိုကို ခေါ်တယ် ၊ ကျွန်တော် က သူ့ကို မမ ခေါ်တယ် ။ ကိုကို နင် ဘာဖြစ်နေတာလဲ ၊ ဘာစိတ်ညစ်နေတာလဲ မေးတယ် ။ ကျွန်တော်က ငါဆယ်တန်းကို အမှတ်ကောင်းကောင်းနဲ့ အောင်လည်း နင်တို့လို ဆရာဝန်ဖြစ်မှာ မဟုတ်ဘူး ပြောလိုက်တယ် ။ မမက စကားတစ်ခွန်းပဲ ပြန်ပြောတယ် ။ နင် ဆရာဝန်ဖြစ်ပြီး ငါတို့က နင့်ကို ခိုင်းစားချင်လို့ မဟုတ်ဘူး ၊ ငါ့မောင်လေး ဆယ်တန်းအောင်တုန်းက အမှတ်တွေ ဘယ်လောက် ရသလဲ ဆိုတာ ဂုဏ်ယူချင်လို့တဲ့ ။ အစ်မက စကားလေး တစ်ခွန်းပဲ ဆုံးမလမ်းညွှန်လိုက်တယ် ”


သူ ဆယ်တန်းအောင်တော့ ဂုဏ်ထူး သုံးဘာသာ ၊ သင်္ချာအမှတ် ၁၀ဝပြည့် နဲ့ ဆေးကျောင်းတက်ဖို့ အမှတ်ကောင်းကောင်း မီတယ်ဆိုတာ ကျွန်တော် သတိရတယ် ။ သူ့စကားကို နားထောင်နေရင်း Forrest Gump ဆိုတဲ့ ရုပ်ရှင်ကားကို အမှတ်ရလာပါတယ် ။ ဇာတ်လိုက်က ငယ်စဉ်မှာ ခြေမသန်ဘူး ။ ကြီးပြင်းလာချိန် မှာတော့ အလွန်အပြေးမြန်တဲ့ သူတစ်ဦး ဖြစ်လာတယ် ။


“ Forrest Gump ကြည့်မိမယ်ထင်တယ် ၊ ဘယ်လိုခံစားလဲ ” 


“ ကောင်းပါတယ် ။ ဆရာ ဘယ်လိုထင်လဲ ” 


“ တော်တော် ကြိုက်ပါတယ် ”


“ ဘယ်နေရာလဲ ”


“ တစ်ကားလုံး ကြိုက်ပါတယ် ။ ဘဝကို အားမလျှော့ဘဲ ပြန်လည်ထူထောင် ပြပုံ ကြိုက်တယ် ။ ပထမ သူ မသန်စွမ်းဘူး ၊ ဒါပေမဲ့ ရအောင် ထခဲ့တယ် ။ Forrest က ခြေမသန်တော့ ဒူးအောက်ပိုင်း သံချောင်းတွေနဲ့ ထိန်းထားရတယ် ။ ကျောင်းသားလေး ဘဝမှာ လူဆိုးလေးတွေက သူ့ကို ဝိုင်းလိုက်ကြတယ် ။ လူဆိုးလေးတွေ လက်က လွတ်အောင် သေပြေးရှင်ပြေး ပြေးတဲ့အခါ သူ့ ခြေထောက်မှာ ဆိုင်းထားတဲ့ သံပြားသံချောင်းတွေ တစ်ခုချင်း ပြုတ်ထွက်ကျပြီး သူက လွတ်အောင် ပြေးသွားတဲ့ အခန်းကို မျက်စိထဲက မထွက်ဘူး ”


ဦးမြတ်သူဝင်း က ပါပီလွန် ဖတ်ဖူးသလား မေးတယ် ။ ပါပီလွန်စာအုပ်ကို ကျွန်တော် ဖတ်ဖူးကြောင်း ပြောတော့ သူက ဘယ်လို ကွာသလဲ မေးပါတယ် ။ 


“ တစ်မျိုးစီပါပဲ ။ Forrest Gump က ခြေမသန်တဲ့ ဘဝကနေ အလွန် အပြေးသန်ပြီး စစ်မြေပြင်မှာ အခြားသူတွေကို ကယ်ပေးသယ်ပေးနိုင်သူတစ်ယောက် အဖြစ် လူ့လောကထဲ တိုးဝင်လာတယ် ။ ပါပီလွန်က အကျဉ်းထောင် ထဲက လွတ်မြောက်အောင် အကြိမ်ကြိမ် ကြိုးပမ်းပြီး လွတ်မြောက်သွားတယ် ”


“ တစ်ခါတလေ လူတွေက ကိုယ့်ဒုက္ခကို အကြီးကြီးလို့ ထင်တတ်ကြတယ် ။ လူတိုင်းက အတ္တသမားတွေမို့ ကိုယ့်ပြဿနာပဲ ကြီးတယ်လို့ ထင်ထာပေါ့ ။ Forrest Gump လည်း ကျွန်တော် အရမ်း ကြိုက်တယ် ။ ပါပီလွန် ကျတော့ အနှိပ်စက်ခံရတယ် ။ ထောင်ထဲက ထွက်ပြေးဖို့ ခဏခဏ ကြိုးစားတယ် ။ ဒုက္ခသုက္ခချင်း ယှဉ်လိုက်ရင် ကျွန်တော်တို့က နတ်ပြည် ရောက်နေတဲ့ အတိုင်းပဲ ။ အဲဒါတွေနဲ့ ကျွန်တော် အားယူတာပေါ့ ။ ထဖို့အတွက် လူတိုင်း အားယူပုံချင်း မတူဘူးပေါ့ ” 


“ မသန်စွမ်းသူတွေ အတွက် မိသားစုဝင်တွေရဲ့ ဖေးမမှုက တော်တော် အရေးပါသလား ”


“ ဟာ ပါတာပေါ့ ။ မိဘတွေက လက်ဦးဆရာ ။ ကျွန်တော်တို့ မွေးကတည်းက မိဘရဲ့ သွန်သင်အားပေးမှုနဲ့ ကြီးပြင်းခဲ့တာ ။ အရမ်းဆိုင်တယ် ။ Enviroment ( ပတ်ဝန်းကျင် ) အရမ်းဆိုင်တယ် ။ ခွဲခြား ဆက်ဆံခံရရင် ဘယ်ပျော်မှာလဲ ။ အဖေရော အမေရော ကျွန်တော့် အတွက် အရမ်း ကျေးဇူးကြီးမားပါတယ် ”


“ ဦးမြတ်သူဝင်း လုပ်နေတဲ့ လုပ်ငန်းတွေက ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတွေ များတယ်နော် ”


“ ကျွန်တော် ထမင်းစားမယ် ၊ ရေသောက်မယ် ၊ ဘာလုပ်မယ် ညာလုပ်မယ် ဆိုတဲ့ ကိစ္စတွေအတွက် ကျွန်တော့်ကို သူများတွေက ကူညီကြတယ် ။ ကျွန်တော့်ရဲ့ မသိစိတ်က သူများကို ကူညီချင်နေတယ် ။ တစ်သိန်းရင်းပြီး တစ်သိန်းမြတ်တဲ့ လုပ်ငန်းထက် ဝန်ဆောင်မှုနဲ့ ရတဲ့ လုပ်ငန်းကို ကျွန်တော် ပိုပြီး တန်ဖိုးထားတယ် ”


“ စီးပွားရေး လုပ်ရတာ အဆင်ပြေရဲ့လား ”


“ စီးပွားရေးလောက ရောက်လာတော့ စီးပွားရေးလောက ဆိုတာ ကြမ်းတမ်း လွန်းပါတယ် ။ စိန်ခေါ်သံတွေ များလွန်းပါတယ် ။ တက္ကသိုလ်ကောလိပ်မှာတုန်းက သူငယ်ချင်းတွေ လိုတော့ မဟုတ်ဘူးပေါ့ ။ စီးပွားရေးလောကမှာ ကျွန်တော့်ကို ညှာတဲ့လူတွေ ရှိသလို ကျွန်တော့်ကို တီးတဲ့သူတွေလည်း အများကြီး ရှိတာပဲ ။ ကျွန်တော်ရဲ့ မသန်စွမ်းမှုဟာ ကျွန်တော့်ကို တွန်းအား ဖြစ်စေပါတယ် ။ ကျွန်တော် ပိုလုပ်ရမှာပါလား ၊ ကျွန်တော် ပိုကြိုးစားရမှာပါလား ၊ ကျွန်တော် ပိုရိုးသားရမှာပါလား ၊ လူတွေအပေါ်  ပိုသစ္စာ ရှိရမှာပါလား ၊ ကျွန်တော့် မသန်စွမ်းမှုကြောင့် တွန်းအား ဖြစ်စေတယ် ”


“ လူမှုရေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ရာမှာကော အဆင်ပြေသလား ”


“ လူမှုရေးလုပ်ငန်း ထဲမှာလည်း ကျွန်တော့် အတွက် စိန်ခေါ်သံတွေ အများကြီးပဲ ။ ဘဝတူ မသန်စွမ်းသူတွေရဲ့အကျိုးကို အများကြီး မဟုတ်တောင် တစ်ထောင့် တစ်နေရာက လုပ်ပေးတယ် ။ မသန်စွမ်းသူတွေ အတွက် လုပ်ငန်းတွေကို ရွှေမင်းသား ဖောင်ဒေးရှင်း ( မြန်မာ ) ဆိုပြီး လုပ်တယ် ။ ၂၀၁၀ ခု မေလ ၁ဝ ရက်နေ့ အထိပေါ့ ။ ၃၄၆၁ ဦးကို ထိထိရောက်ရောက် ကူညီပံ့ပိုးမှုတွေ လုပ်နိုင်ခဲ့ပါပြီ ။ သူတို့တွေရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကို အကုန်လုံး မဟုတ်တောင်မှ သူတို့ဘဝကို အတိုင်းအတာ တစ်ခု အထိ ရပ်တည်နိုင်အောင် ကူညီနိုင်ခဲ့ပါပြီ ”


အနီးရှိ ဝန်ထမ်း အမျိုးသမီး တစ်ယောက်ကို ရွှေမင်းသားဖောင်ဒေးရှင်း ( မြန်မာ ) ရဲ့ ၂၀၀၉ - ၂၀၁၀ နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာ စာအုပ်တစ်အုပ် ယူခိုင်းပြီး ကျွန်တော့်ကို ပေးတယ် ။


စာအုပ်ထဲမှာ မသန်စွမ်းသူတွေ ပညာသင်ကြားခွင့်ရအောင် ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အတတ်ပညာ သင်ပေးပြီး အလုပ်အကိုင် ဝင်ငွေရအောင် ၊ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုကို အများနည်းတူ ရအောင် ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဝင်ဆံ့နိုင်အောင် ၊ စွမ်းရည် မြင့်တက်လာအောင် လုပ်ဆောင်ပေးနေပုံတွေကို ရောင်စုံ ဓာတ်ပုံတွေနဲ့ ဖော်ပြထားတယ် ။


“ ကမ္ဘာမှာ လူဦးရေရဲ့ ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်းသည် မသန်စွမ်းလို့ သတ်မှတ်တယ် ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ two point three six percentage ( ၂.၃၆ ရာခိုင်နှုန်း ) သည် မသန်စွမ်းလို့ သတ်မှတ်တယ် ။ လူ ၁ဝ သိန်း ကနေ ၁၅ သိန်းကြား ရှိတယ် ။ ဒီ လူဦးရေဟာ မြို့ကလေးတစ်မြို့လောက် ။ ကျွန်တော် အဓိက လုပ်တာကတော့ မသန်စွမ်းတွေရဲ့ ကျန်းမာရေး ၊ ပညာရေး ၊ လူမှုရေး ၊ စီးပွားရေး ၊ အလုပ်အကိုင်ရရှိရေး ၊ သူတို့ကိုယ် သူတို့ ယုံကြည်ချက်တွေ ရလာအောင် ကျွန်တော်တို့ ဆောင်ရွက်တာပါ ”


သူ့ ရုံးခန်းထဲကို ကျွန်တော့် မျက်စိဝေ့ ကြည့်လိုက်တော့ မသန်စွမ်းသူ အချို့ကို မြင်မိတယ် ။


“ ကျွန်တော်ရုံးမှာ ဝန်ထမ်း ၄၄ ယောက် ရှိတယ် ။ ၁၄ ယောက် မသန်စွမ်း ။ ၃ဝ ရာခိုင်နှုန်းလောက်သည် မသန်စွမ်း ။ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုအတွက် အလုပ်လုပ် အလုပ်လုပ်လို့သာ ပြောတယ် မလုပ်တတ်ကြဘူး ။ လုပ်တတ်တယ် ၊ လုပ်ရည်ကိုင်ရည် ရှိတယ် ။ အရင်းအနှီး မရှိဘူး ”


“ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားကော ဖြည့်ပေးသလား ”


“ ဘဝတူ မသန်စွမ်းတွေကို နည်းနည်း ပြောချင်တယ် ။ မသန်စွမ်းဖြစ်သွားတိုင်း စိတ်ဓာတ်ကျစရာ မလိုဘူး ”


ဦးမြတ်သူဝင်း က ပြောတာ ခဏနားပြီး ရေသောက်တယ် ။


“ နီးခြင်း ဝေးခြင်း ၊ ပုခြင်း တိုခြင်း ၊ ဖြူခြင်း မည်းခြင်း ၊ အားမရှိခြင်း အားသန်ခြင်းသည် တကယ့်တကယ်တော့ နှိုင်းယှဉ်ချက်တွေပဲ ။ ကျွန်တော့်ကိုယ် ကျွန်တော် မသန်ဘူးလို့ ဘယ်တော့မှ မရှိဘူး ။ လူတိုင်းလည်း ဘယ်သူမှ မရှိကြပါနဲ့ ။ စွမ်းဆောင်နိုင်သလောက် ကြိုးစားကြရင် ကျွန်တော်တို့မှာ ကံ ဉာဏ် ဝီရိယ ဆိုတာ ရှိတယ် ။ ကံကတော့ ရှောင်လွှဲလို့ မရတာတွေ ထားလိုက်တော့ ။ ဉာဏ် ဆိုတာလည်း တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ကွာဟချက် သိပ်မရှိဘူး ။ ဝီရိယ ထားပြီး အားကြိုးမာန်တက် အလုပ် လုပ်ကြပါ ။ မိမိ ကိုယ်သာ အားကိုးရာလို့ မသန်စွမ်းတွေ အတွက် မှာချင်တာ ”




 ⎕ ကျော်ရင်မြင့်

📖ဘဝဇာတ်ခုံ အဖုံဖုံ

Friday, February 27, 2026

"S-1"

 "S -1"




ကျနော်တို့သက်တမ်းမှာဩဇာတိက္ကမကြီးမားပြီးကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါအတောက်ပဆုံးစစ်ဗိုလ်ချုပ်ကိုပြပါဆိုရင်ဦးခင်ညွှန့်တယောက်ပဲမြင်မိသည်။ကျန်စစ်ဗိုလ်အများစုမှာဗိုက်ရွှဲရွှဲဂင်တိုတိုများသာဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ 


၁၉၈၉ က DASSK အတွက်လန်ဒန်အိမ်ကပို့လိုက်သောပါဆယ်ပစ္စည်းစာရင်းကို MRTV မှ အသေးစိတ်ဖတ်ပြသော နဝတအတွင်းရေးမှုး (၁) ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွှန့်ကို TV မှာစမြင်ဖူးခဲ့သည်။တီဗွီမှာမဟုတ်ပဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကိုအပြင်မှာ ၃-၄ ခါတွေ့ခဲ့ဖူးသည်။၁၉၉၄ ခုနှစ်သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဋ္ဌာနရိုးရာသင်္ကြန်မဏ္ဍပ်ကို S-1 ဦးခင်ညွန့်နဲ့သံတမန်များရေပက်ခံလာကြတာအနီးကပ်တခါမြင်ခဲ့ဖူးသည်။သိမ်ကြီးဈေးကုန်စည်ပြပွဲတခုမှာကျနော်တို့ကုမ္ပဏီပြခန်းရှေ့မှာ Peaked Cap ရှေ့ငိုက်ငိုက်စောင်းထားတဲ့ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကိုအနီးကပ်မြင်ခဲ့ဖူးသည်။သူနဲ့ကျနော်ကြားခါးလောက်ရှိမှန်ရှိုးကေ့စ်တခုသာရှိသည်။ပါဝါမျက်မှန်အောက်ကသိမ်းငှက်မျက်လုံးကိုအနီးကပ်မြင်ဖူးခဲ့သည်။


၁၉၉၉ ကရွှေတိဂုံဘုရားမြောက်ဘက်မုဒ်စောင်းတန်းတခုမှာသူ့လက်ထောက်များကိုညွှန်ကြားနေတဲ့ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကိုအနီးကပ်မြင်ခဲ့ဖူးသည်။ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်အနားခစားနေကြသောအရပ်ဘက်စစ်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ်များသည်ကေသရဇာခြင်္သေ့မင်းရှေ့ရောက်နေကြသောယုန်သူငယ်များလိုပဲဟုဘေးကကြည့်နေသူအ‌မြင်ဖြင့်ခံစားမိသည်။အချို့အရာရှိကြီးများသည်ကြောက်လွန်းလို့သေးထွက်ချင်ယောင်ဆောင်သလိုပုံစံမျိုးတောင်ဖြစ်နေကြဟန်ရှိသည်။


၂၀၀၄ အောက်တိုဘာ(၁၈) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ထိမ်းသိမ်းခံရတဲ့ နဝတ စစ်အစိုးရ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။အောက်တိုဘာ (၁၈) ကိုမှတ်မိနေတာကျနော့်မွေးနေ့ကြောင့်ပါ။ဦးခင်ညွှန့်ကိုမထိမ်းသိမ်းခင်တရက်အလိုရန်ကုန်သူနာပြုတက္ကသိုလ်မှာသူမိန့်ခွန်းပြောတာ TV မှာပါခဲ့သေးတယ်။ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကိုအဂတိလိုက်စားမှုနဲ့ထိမ်းသိမ်းရတဲ့အကြောင်းရင်းကိုပြည်သူသို့အသိပေးချက်အမည်ရစာအုပ်ပါး (Booklet) တအုပ်အစိုးရသတင်းစာများမှာရှားရှားပါးပါးညှပ်ထည့်ပေးဝေခဲ့ဖူးသည်။ သတင်းစာအချပ်ပိုမဟုတ်ပါ။


ကဗျာစာအုပ်အရွယ်စာမျက်နှာ ၃-၄ ဆယ်ရှိတဲ့သတင်းစာစက္ကူနှင့်ပုံနှိပ်ထားတဲ့စာအုပ်ပါးလေးဖြစ်သည်။ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်း(ကွယ်လွန်)၊ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းစိန်နဲ့ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရရွှေမန်းတို့ကနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့မူဆယ်မှာတပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေး(ကက/လှမ်း) တပ်ဖွဲ့ဝင်များရဲ့အဂတိမှုများကိုပြည်သူကိုရှင်းပြအသိပေးထားတဲ့စာအုပ်ပါးလေးဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်း ကက(လှမ်း) ဒုညွှန်ကြားရေးမှုဗိုလ်ချုပ်ကျော်ဝင်း (စာရေးဆရာစွန်ရဲ) ကတပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့အစည်းကိုဘယ်လိုပယ်ဖျက်ရှင်းလင်းခဲ့တယ်ဆိုတာဗဟုသုတအကျဉ်းချုပ်ရေးထားတဲ့ဆောင်ပါးကိုမဂ္ဂဇင်းအချို့မှာဖတ်ခဲ့ရဖူးသည်။


ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်းခင်ညွန့်ကို ၁၉၃၉  ခုနှစ်အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင်ရန်ကုန်တိုင်းကျောက်တန်းမြို့တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။တရုတ်နွယ်ဖွားတဦးဖြစ်‌သောဦးခင်ညွှန့်သည်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှဘွဲ့ရရှိပြီးနောက်ပေါင်းတည်မြို့တွင်အခြေခံပညာကျောင်းဆရာတစ်ဦးအဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ပေါင်းတည်မြို့သို့ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကလာရောက်စဉ်ကျောင်းဆရာကိုခင်ညွှန့်ကိုတွေ့ရှိသဘောကျသဖြင့်တပ်မတော်သို့ဝင်‌ရောက်ရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ဦးခင်ညွန့်သည်ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ် ၂၅ ( OTS 25) တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ တွင်ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိဒုဗိုလ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ဦးခင်ညွှန့်သည်ဆေးလိပ်မသောက်၊အရက်မသောက်၊ဂေါက်မရိုက်သောမြန်မာစစ်ဗိုလ်အနည်းစုတွင်ပါဝင်သည်။


မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) ကာလ အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှုးဗိုလ်မှူးချုပ်တင့်ဆွေ၏ကိုယ်ရေးအရာရှိမှာဗိုလ်မှုးခင်ညွှန့်ဖြစ်သည်။ဦးတင့်ဆွေနှင့်ဦးခင်ညွှန့်မိသားစုခြင်းအလွန်ရင်းနှီးချစ်ခင်ကြပြီးဦးခင်ညွှန့်သားတယောက်ကိုဦးတင့်ဆွေမှသားအရင်းပမာမွေးစားထားသည်ဟုဆိုကြသည်။


၁၉၈၃ ရန်ကုန်မြို့အာဇာနည်ကုန်းတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသမ္မတချန်ဒူဝမ်အား မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံအသေခံကွန်မန်ဒိုအဖွဲ့မှလုပ်ကြံသည့် အရေးအခင်းအပြီးတွင်ဗိုလ်မှုးကြီးခင်ညွန့်အားထောက်လှမ်းရေးညွှန်းကြား‌ရေးမှုးအသစ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။


ဗိုလ်မှုးကြီးခင်ညွှန့်သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင်အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်  နည်းဗျုဟာမှုးမှ ကက(လှမ်း) တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးညွှန်ကြားရေးမှုးအဖြစ်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဦးခင်ညွှန့်သည်ဦးနေဝင်း၏သမီးဒေါ်စန္ဒာဝင်းနှင့် မောင်နှမသဖွယ်အလွန်ရင်းနှီးသည့်ဆက်ဆံရေးမျိုးရှိကြသည်။၁၉၉၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့်အားဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်းနေဝင်းကလွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်နေသေးသည်ဟုယူဆခဲ့ကြသည်


၁၉၈၈ (၈၈၈၈) အရေးအခင်း ကြောင့်စစ်အာဏာသိမ်းနိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (န-ဝ-တ) ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ ဗိုလ်မှူးကြီးခင်ညွန့်သည် န-ဝ-တ အဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူး(၁) ဗိုလ်မှုးချုပ်အဖြစ်အမိန့်စာတွင်ပါရှိခဲ့သည်။ နဝတ အတွင်းရေးမှုး(၁) သည်အလွန်အရေးပါအရာရောက်ပြီးအခရာကျသောနေရာဖြစ်သည်။ ဦးခင်ညွှန့်သည် ၁၉၉၁ တွင် ဗိုလ်ချုပ်၊ ၁၉၉၃ တွင်ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်လာပြီးသူ၏ ထောက်လှမ်းရေးကွန်ယက်ကိုတိုးချဲ့တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကိုပြည်သူအများက S -1 (Secretary -1) ဟုအတိုကောက်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။


၁၉၉၅ ခုနှစ်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စိန်ရတုနှင့်ရန်ကုန်မြို့မကျောင်းစိန်ရတုတွင်ဦးခင်ညွှန့် ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့သည်။၁၉၉၇ တွင်တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးညွှန်ကြားရေးမှူးကိုအဆင့်မြှင့်ကာတပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ဦးခင်ညွှန့်သည် ၂၀၀၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ်တိုးမြှင့်ခံရကာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင်နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ဦးခင်ညွှန့်သည်တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှုးချုပ်အပြင်နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကိုပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။၁၉၉၅ တွင်အသစ်ဖွဲစည်းသည့်စစ်မဟာဗျူဟာလေ့လာရေးဋ္ဌာနတွင်ဋ္ဌာနကြီးမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၀၂ တွင် နအဖ (နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ) ဥက္ကဋ္ဌ၏စစ်ဘက်အကြံပေးအရာရှိဖြစ်လာခဲ့သည်။


မြနိမာပြည်တွင်းလူထုလူတန်းစားအလွှာအသီးသီးကြားတွင်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်အနေဖြင့်အခြားစစ်အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်များထက်ပိုမိုထင်ရှားလူသိများလာခြင်းမှာလူထုမြင်ကွင်းတွင်စဉ်ဆက်မပြတ်ပုံရိပ်ထင်နေခြင်း၊ဝါဒဖြန့်ချိမှုပုံစံများ ပါးနပ်သွက်လက်လျင်မြန်ထိရောက်ခြင်း၊ပြည်သူလူထု၏လိုအပ်ချက်ကို ကြိုတင်ထောက်လှမ်းစုဆောင်းပြီးအပြည့်အဝမဟုတ်သည့်တိုင်လိုဘပြည့်ကျေနပ်စေလောက်သည့်အခွင့်အရေးမျိုးဖြင့် ဖြည့်ဆည်းပေးခြင်းဟုဆိုသောလူထုဆက်ဆံရေးလူထုဆက်သွယ်ရေးနည်းနာများကိုမှန်မှန်ကန်ကန် အသုံးချတတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။


ဦးခင်ညွှန့်သည်ဒေါက်တာဒေါ်ခင်ဝင်းရွှေ နှင့်အိမ်ထောင်ကျသည်။ သမီးဒေါ်‌သင်းမြတ်မြတ်ဝင်း၊ သားဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဇော်နိုင်ဦး နှင့် Bagan Cybertech တည်ထောင်သူဒေါက်တရဲနိုင်ဝင်းတို့ထွန်းကားခဲ့ကြသည်။သမီး‌ဒေါ်သင်းမြတ်မြတ်ဝင်း၏အမျိုးသားမှာရန်ကင်းတိုက်လေးလုံးမှဖြစ်သည်။ဒေါက်တာခင်ဝင်းရွှေရဲ့အကိုအရင်းမှာအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD)တွင်ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဖြစ်ခဲ့သူဒေါက်တာသန်းငြိမ်းဖြစ်သည်။ဦးခင်ညွှန့်၏အကိုတယောက်မှာရဲမှုးကြီးဖြစ်သည်။


ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရန်ကြိုးစားခဲ့သည့် ဒီပဲယင်းအရေးအခင်းအပြီး ၂၀၀၃ ခု ဩဂုတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဦးခင်ညွှန့်ကိုတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူတာဝန်ရယူပြီးမကြာမီအတွင်းလမ်းပြမြေပုံ ၇ ဆင့် ကိုကြေညာခဲ့သည်။ အာဆီယံ နိုင်ငံများနှင့် အနောက်နိုင်ငံများအကြားစစ်အစိုးရ ဝင်ဆံ့နိုင်ရန် ကြိုးစားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 


ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်အား ၂၀၀၄ ခုတွင် အဂတိလိုက်စားမှု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် နအဖအစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရပြီးရုံးတင်တရားစွဲဆိုခံရကာဆိုင်းငံ့ ပြစ်ဒဏ်ဖြင့် နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ၄၄ နှစ်ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။စစ်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ (Directorate Of Defense Service Intelligence) ကို ဖျက်သိမ်း၍ထိပ်တန်းထောက်လှမ်းရေးအရာရှိကြီး ၃၈ ဦးကို အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများနှင့် အမှုဖွင့်ပြီး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ မှ နှစ် ၁၀၀ ကျော်အထိ ပြစ်ဒဏ်များအသီးသီးချမှတ်ခဲ့သည်။


ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်းခင်ညွန့်သည်နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကျခံနေရင်း ၂၀၁၂  ခုနှစ်ဇန်နဝါရီတွင် နိုင်ငံတော် သမ္မတဦးသိန်းစိန်၏ လွတိငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့်ရန်ကုန်မရမ်းကုန်းမြို့နယ်နဝဒေးလမ်းနေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဦးခင်ညွှန့်လွတ်မြောက်ပြီးသည်နှင့် ပြည်တွင်းပြည်ပမီဒီယာများနှင့် နာရီဝက်ခန့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနိုင်ငံရေးမလုပ်တော့ကြောင်းဦးခင်ညွှန့်ကထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းအင်တာဗျုးများတွင်သူကစစ်မှုထမ်းဘဝတွင်အထက်ကအမိန့်ပေးလို့လုပ်ဆောင်ခဲ့ရခြင်းသာဖြစ်ကြောင်းဖြေရှင်းခဲ့သည်။


စစ်သက် ၄၄ နှစ်ရှိသောဗိုလ်ချုပ်ကြီး‌ဟောင်းဦးခင်ညွှန့် (စာရေးဆရာမှော်ဝှန်းသားခင်ညွှန့်) တာဝန်မှအနားယူပြီးရေးသားခဲ့သောစာအုပ်များ 


- နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်တံခါးပေါက်က ပြဿနာ

- ကြုံတွေ့ခဲ့ရကျွန်တော့်ဘဝအထွေထွေ

- ဥပဒေ၏အထက်မှာ သစ်လုံးတွေတောင်လိုပုံလို့

- မြန်မာတကောင်းပျူတကောင်း

- ကျွန်တော်ရယ် ထောက်လှမ်းရေးရယ် နဝတနှင့်နအဖရယ်

- မဟာမြိုင်တောရခရီးသွားမှတ်တမ်း

- မဟာမြိုင်တောကြီးအတွင်းကလေးကျွန်းရန်အောင်စေတီတော်မြတ်ကြီး ရွှေထီးတော်တင်လှူပူဇော်ပွဲ


လွင်ဦး(ရန်ကင်း)

#lwinooyankin

Saturday, January 17, 2026

ဟိုတုန်းက မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်း

 ◾️ဟိုတုန်းက မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်း




◾️မန္တလေးနဲ့ ဘောလုံး


ဘောလုံးအားကစားနည်းနဲ့ ရွှေမန်းသားတို့ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့တာ နှစ်ပေါင်း(၁၂၀) ကျော်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ ရွှေမန်းသားတို့ရဲ့သည်းခြေကြိုက်အားကစားက ဘောလုံးဆိုတာ ငြင်းစရာ မလိုပါဘူး။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်မှာရွှေမန်းမြို့ရဲ့ ကျက်သရေဆောင် ယူဘီအေအေ (ယခု ဗထူးကွင်း)မှာ ဘောလုံးပွဲများစတင် ကျင်းပ ခဲ့ပါတယ်။ 


ဝီလီယံယန်းဂါးဖလား(အထက်အောက်မြန်မာပြည်ဘောလုံးဗိုလ်လုပွဲ)နဲ့ ကျောက်ကုန်သည်ဒိုင်း ဘောလုံး ပြိုင်ပွဲတို့ဟာ ရွှေမန်းဘောလုံးခေတ်ဦးမှာ ထွန်းတောက်ခဲ့တဲ့ ပြိုင်ပွဲတွေဖြစ်ပါတယ်။


နောက်ပိုင်းကာလတွေမှာတော့ ဗထူးကွင်းဖွင့်ဖလား၊ ဗထူးအမှတ်ပေးပြိုင်ပွဲ၊ ဗထူးကွင်းပိတ်ဖလား၊ ရတနာပုံဒိုင်းတိုင်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌဖလားနဲ့ရွှေကုန်သည်များဖလားဘောလုံးပြိုင်ပွဲတို့မှာ ဌာနဆိုင်ရာကလပ် အသင်းများသာမက မြို့မချမ်းအေးသာစံ၊ ၄၅ တာ၊ ပုလဲနက် စသည့် အပျော်တမ်းအသင်းများလည်းဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့ကြပါတယ်။


ယှဉ်ပြိုင်မှုအားကောင်းသည့်ပွဲစဉ်များဆိုလျှင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ပွဲစဉ်များထက် ကြည့်ရှုသည့်ပရိသတ် ပိုမိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီခေတ်အခါက မန္တလေးတက္ကသိုလ်နဲ့ စိန်ပန်းရပ်ကွက်တွေက မြင်းလှည်းနှင့်လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေးသလို ဈေးချိုဝန်းကျင်မှာလည်း ဘတ်စကားများနှင့်

လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ကြပါတယ်။ 


ပွဲစဉ်ကောင်းသည့် နေ့ဆိုလျှင်ဈေးချိုမှ ဆိုင်ပိုင်ရှင်များကညနေ ၃ နာရီလောက်မှာဆိုင်စောသိမ်းပြီး စက်ဘီးများနှင့် ဗထူးကွင်းသို့လာလေ့ရှိပါတယ်။ဗထူးကွင်းက ဘောလုံးအတွက်နာမည်ကြီးရုံသာမက အားပေး သည့် ပရိသတ်များ ပွဲကြည့်ရင်းစားသည့် ဗထူးကွင်း မြီးရှည်၊ စမူဆာသုပ်နဲ့အကြော်သုပ်တို့ကလည်း နာမည်ကျော်ခဲ့ပါတယ်။ 


ဗထူးကွင်းမှာ ယှဉ်ပြိုင်ကစားမည့်ပွဲစဉ်များကို ဆေးရုံကြီး၊ နာရီစင်၊ အနောက်ကျုံးထောင့် စသည့် နေရာတွေမှာ တစ်ရက်ကြိုပြီး ကြော်ငြာထားပါတယ်။ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက် ယှဉ်ပြိုင်မည့် မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းနဲ့ ရန်ကုန်က ပထမတန်းအသင်းများရဲ့ ခြေစမ်းပွဲများနဲ့ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ပွဲစဉ်တွေမှာ ပရိသတ်အင်အားကတော့ ကြက်ပျံမကျ စည်ကားခဲ့သလိုလက်မှတ်တစ်စောင် ရဖို့အတွက်လည်းအတော်ကြိုးစားခဲ့ရပါတယ်။


ညနေ ၄ နာရီမှာ ယှဉ်ပြိုင်ကစားတဲ့ပွဲစဉ်ကိုကြည့်ဖို့အတွက် မွန်းလွဲ ၁ နာရီကတည်းက ဗထူးကွင်းကို သွားခဲ့ရပါတယ်။ပရိသတ်တွေရဲ့ အော်သံတွေကလည်း သုံးပြပတ်လည်ကြားခဲ့ရပါတယ်။ ဗထူးကွင်းမှာယခင်လို ပြိုင်ပွဲများကျင်းပနိုင်မှု လျော့နည်းနေသော်လည်း ရွှေမန်းသားတို့က ဘောလုံးကို

နှစ်သက်နေဆဲ၊ အားပေးနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။


◾️ပြည်ထောင်စုဒိုင်း


မြန်မာ့ဘောလုံးအားကစားသမိုင်းမှာသက်တမ်းအရှည်ဆုံးနဲ့ အောင်မြင်မှုအရှိဆုံးပြိုင်ပွဲက ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ(ပြည်ထောင်စုဒိုင်း)ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ဖလားမှာ ဘရာဇီးအသင်းက နံပါတ်တစ်ဖြစ်သလိုမန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းကလည်း ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲမှာ ရေပန်းစားနာမည်ကြီးခဲ့တဲ့ နံပါတ်တစ်အသင်းဖြစ်ပါတယ်။ 


ရွှေမန်းသားတို့ကလည်း ဒေသစွဲ၊ ဇာတ်စွဲကြီးစွာဖြင့် အချိန်၊ ငွေကုန်ကြေးကျခံပြီးအားပေးခဲ့ပါတယ်။ အသင်းဗိုလ်စွဲရင် ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုသလို အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့်မန်းတိုင်းအသင်း ရှုံးနိမ့်ရင်လည်း သတင်းစာတွေထဲမှာ အားပေးသည့် ကြော်ငြာများထည့်သွင်းပြီး ဂုဏ်ပြုလေ့ရှိ တယ်။


အဲဒီအချက်ကတော့ ရွှေမန်းသားဘောလုံးဝါသနာရှင်များရဲ့ထူးခြားချက်ပေါ့။ အဲဒီခေတ်အခါတွေက ပြည်သူလူထုစိတ်ဝင်စားမှုအရှိဆုံးအရာတွေထဲမှာ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲက ရှေ့ဆုံးကပါတယ်။


မန္တလေးတိုင်း ဘောလုံးအသင်းက၁၉၈၇၊ ၁၉၈၈၊ ၁၉၉၀၊ ၁၉၉၁နဲ့ ၁၉၉၂ ငါးနှစ်ဆက်တိုက် ဗိုလ်စွဲပြီး ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီးကမန်းတောင်ရိပ်ခိုခဲ့ရတယ်။ သုံးနှစ်ဆက်တိုက်အနိုင်ရရှိပြီး ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီးရဖို့ နတ်ကြီးသည်ဆိုသော်လည်း နောက်ဆုံးမှာတော့မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က မန္တလေးတိုင်းသို့ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့ရတယ်။


မန္တလေးတိုင်းအသင်းက ၁၉၅၆ နဲ့၁၉၅၇၊ ၁၉၆၂နဲ့ ၁၉၆၃၊ ၁၉၇၄နဲ့ ၁၉၇၅၊၁၉၈၄နဲ့ ၁၉၈၅တို့မှာ နှစ်ကြိမ်ဆက်တိုက်အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီးကို အပိုင်ရအောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ဘူး။


အခုလိုအောင်မြင်ခဲ့ရတာက ကစားသမား၊နည်းပြ၊ အုပ်ချုပ်သူများရဲ့ ကြိုးစားမှု၊ ပရိသတ်များရဲ့ အားပေးမှု၊ ရန်ကုန်ရောက် မန္တလေးသားများနဲ့ မန္တလေးအသင်း (ရန်ကုန်)တို့ရဲ့ကူညီပံ့ပိုးမှုများကြောင့် ဖြစ်တယ်။ ရန်ကုန်ရောက်မန္တလေးသားများရွှေမန်းသားတို့က ဘောလုံးအားကစားတွင်သာမက စာပေ၊ ဂီတ၊ အနုပညာတွင်လည်း ‘မန္တလေးသားစိတ်ဓာတ်’ဒေသစွဲကြီးသူတွေဖြစ်တယ်။ 


အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့်ရန်ကုန်ရောက် မန္တလေးသားများက မန်းတိုင်းအသင်းဗိုလ်စွဲဖို့ ဘက်ပေါင်းစုံက ကူညီအားပေးလေ့ရှိတယ်။ အဲဒီခေတ်က သတင်းစာတွေမှာပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲအသင်းကိုဝေဝေဆာဆာဖော်ပြသလို စာဖတ်သူများစိတ်ဝင်စားစေရန်အတွက် အသင်းများရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ နိမိတ်ပုံများနဲ့ ဖော်ပြလေ့ရှိတယ်။


မန္တလေးတိုင်းအသင်း ခြေချော်လက်ချော် ဖြစ်၍ ရှုံးနိမ့် သွားပါက ‘ထိုးမုန့်ကြီးဆီနည်းသွားပြီ၊ ထိုးမုန့်ကြီး မှိုတက်ကုန်ပြီ’လို့ သရော်ကလိပြီး ရေးကြပါတယ်။ မန္တလေးသားများကလည်း မန်းတိုင်းအသင်း အကြိုဗိုလ်လုပွဲရောက်ပါက အုပ်စုလိုက် ရန်ကုန်ဆင်း၍ အားပေးကြပါတယ်။


မန္တလေးတိုင်း ဘောလုံးအသင်းမှာလေးကြိမ်ပါဝင်ကစားခဲ့ပြီး နှစ်ကြိမ်ဗိုလ်စွဲအောင် စွမ်းဆောင်ခဲ့သော ဘောလုံးသမားဟောင်းများအသင်းဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဦးဇော်ဝင်းကြီးက ကစားသမားတွေကို တိုင်းဘောလုံးဆပ်ကော်မတီက ရွေး ချယ်ပါတယ်။ ကော်မတီဝင်များက ပျက်ရက်မရှိ ဘောလုံးပွဲကြည့်ပါတယ်။


ဦးစိန်ဝင်း (ကျောင်းအုပ်ကြီး)၊ ဦးဘသိန်း၊ ဦးခင်နီ၊ ဦးဘစန်း(ပါမောက္ခအရှေ့တိုင်းဌာန၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်) တို့က မန်းတိုင်းအသင်းဗိုလ်စွဲဖို့ စွမ်းဆောင်ခဲ့သူများဖြစ်ပါတယ်။ တစ်လခန့် စခန်းသွင်းလေ့ကျင့်ပြီးရန်ကုန်ပထမတန်းအသင်းများ၊ စစ်ကိုင်းနဲ့ကချင်အသင်းတွေနဲ့ခြေစမ်းပွဲ ကစားပါတယ်။


အသင်းရန်ကုန်ရောက်ရင် ရန်ကုန်ရောက်မန္တလေးသားများက လိုအပ်သည်များကို ကူညီဖြည့်ဆည်း ပေးပါတယ်။ ဦးဘရင်၊ ဦးမောင်ကို၊ ဦးမြသောင်း (အဆွေတော်အပ်ချုပ်စက်)နဲ့ မန္တလေး အသင်း(ရန်ကုန်)တို့ရဲ့ ကူညီမှုကအံ့မခန်းစရာပါပဲ။


စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာဦးကြည်မြ၊ မင်းသားညွန့်ဝင်းတို့က မန္တလေးတိုင်းအသင်းကို အများကြီး ကူညီအားပေးပါတယ်။ဗိုလ်စွဲပါက ဧည့်ခံပွဲကျင်းပပေးပြီး မင်းသားညွန့်ဝင်းက သူ့အိမ်မှာ ရုံ မတင်ရသေးတဲ့ ဇာတ်ကားတွေပြသပါတယ်။ 


မန္တလေးအသင်း(ရန်ကုန်)မှ တာဝန်ရှိသူများက Campသို့လာရောက်ပြီး ထမင်း၊ ဟင်းများနဲ့ မုန့်များပေးပို့သလို အောင်ပွဲရပါက ချက်ချင်း ဂုဏ်ပြုပွဲလုပ်ပေးပါတယ်။


“ကျွန်တော်က ၁၉၇၅မှ ၁၉၇၈အထိမန်းတိုင်းအသင်းမှာ လေးနှစ်ဆက်တိုက်ပါဝင်ကစားခဲ့ရာ ၁၉၇၅၊ ၁၉၇၇ မှာ ဗိုလ်စွဲခဲ့ပြီးအသင်းခေါင်းဆောင် တာဝန်ယူခဲ့ပါတယ်။မန်းတိုင်းအသင်းရဲ့ အောင်မြင်မှုခရီးမှာ မန္တလေး အသင်း(ရန်ကုန်) ရဲ့ ပံ့ပိုးကူညီအားပေးမှုကို မှတ်တမ်းတင်ထားရမည်”ဟုဦးဇော်ဝင်းကပြောပါတယ်။


ရန်ကုန်မြို့တွင် ရှစ်နှစ်ခန့်နေထိုင်ခဲ့သော တရားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ၊ စာရေးဆရာ၊သတင်းစာဆရာ ဦးကြည်မြက မန်းတိုင်းအသင်းနိုင်နိုင်၊ ရှုံးရှုံး သူ့ခြံဝင်းထဲမှာ အတီးအမှုတ်၊အဆိုအကတွေနဲ့ ဧည်ခံပွဲလုပ်ပေးပါတယ်။


ဒေသစွဲကြီးတဲ့ ဆရာ ကြည်မြကို ရန်ကုန်သားများက “ကိုကြည်မြကတော့ လွန်သဗျို့”ဟုပြောတတ်ပါတယ်။ထိုအခါ ဆရာကြည်မြက “အဲဒါဒေသစိတ်ပေါ့၊ တရားစကားနဲ့ပြောရင်တော့ ဘ၀တဏှာပေါ့ ဗျာ”ဟု တိုတိုဖြေလေ့ရှိပါတယ်။


မန္တလေးအသင်း(ရန်ကုန်)က ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဘောလုံး ပြိုင်ပွဲတစ်လျှောက်လုံး မန္တလေးတိုင်းဘောလုံး အသင်းက အောင်နိုင်ရေးအတွက် ကူညီအားပေးမှုကို ဒေသခံရွှေမန်းသားတို့ သိရှိမှုနည်းပါးခဲ့ပါတယ်။


◾️ရွှေရတုတိုင်ပြီ


ရန်ကုန်မှာ ရောက်ရှိနေထိုင်ကြတဲ့မန္တလေးသား၊ မန္တလေးသူအချင်းချင်း ချင်ခင်ရင်းနှီးစွာ မကြာခဏ တွေ့ဆုံကြရန်နဲ့ သာရေးနာ ရေးအစရှိတဲ့ လူမှုကိစ္စများမှာ တတ်နိုင်သမျှဝိုင်းဝန်းကူညီကြရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့တဲ့ မန္တလေးအသင်း(ရန်ကုန်)ဟာ ၂၀၂၂ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်က နှစ်(၅၀)ရွှေရတု ပြည့်မြောက်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါတယ်။


အသင်းရဲ့ ရွှေရတုခရီးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ်မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေခဲ့ရာအောင်မြင်ခဲ့ပါတယ်။မန္တလေးအသင်းကို စစ်ကြိုခေတ်၁၉၁၀ပြည့်နှစ်က သွားစိုက်ဆရာကြီးဦးအောင်ဘို၊အလွတ် ပညာသင်ကျောင်းကျောင်းအုပ်ကြီး ဆရာခို၊ ဆရာကြီး ဦးကံမြင့်၊ကျန်းမာရေးဝန်ထောက်ဦးကြည်နဲ့ ဦးသံဒိုင်စသည်တို့ဦးဆောင်၍ ကန်တော်ကလေးမန္တလေးလမ်းမှာ ‘ရတနာပုံနေပြည်တော်မန္တလေးအသင်း’ကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။


ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွားချိန်အထိ ရန်ကုန်မြို့ မန္တလေးလမ်း၌ အသင်းပိုင်အဆောက် အအုံနှစ်ခုနဲ့ ထည်ဝါစွာ ဘာသာရေးနဲ့ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။စစ်ပြီးခေတ်မှာ ဆရာဦးဘလှ၊ ဦးဘသန်း(ရွှေဘုန်းရှိန်)၊ ဦးဘသိန်း(သမီးတော်)၊ဦးလှမောင် (သင်္ဂဟ) စသည်တို့က မိမိတို့ရဲ့လုပ်အားငွေဖြင့် ဘိုကလေးဈေးလမ်းနဲ့ကုန်သွယ်လမ်းထောင့်ရှိ အဆောက်အအုံမှာမန္တလေးကလပ်ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။


အဆိုပါကလပ်က ၁၉၅၈ခုနှစ်မှာ ရပ်စဲသွားခဲ့ပါတယ်။၁၉၇၂ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်မှာကွမ်းခြံကုန်း ဘူတာကြီးနဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိမော်လမြိုင်ကျောင်းတိုက်အတွင်းမှာ ဆရာဦးဘလှ၊ ဦးဧမောင်၊ သခင်အုန်းဖေ၊ ဦးဘရင်၊ဦးညွန့်ရီ၊ ရွှေဘုန်းရှိန်၊ ဒေါ်အုန်းကြည်တို့အမှူးပြုကာ အသင်းကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။


အသင်းက နှစ်စဉ် ဝါဆိုသင်္ကန်းကပ်၊ကထိန်ပွဲ၊ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနဲ့ ပညာရည်ချွန်ဆုပေးပွဲ၊ ဂုဏပူဇာသဘင်၊ မိတ်ဆုံမုန့်ရောင်းပွဲ၊လေ့လာရေးခရီးစဉ်နဲ့ သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပါတယ်။


အောင်ပွဲရ မန္တလေးတိုင်း အားကစားအသင်းများအားလည်း ချီးကျူးဂုဏ်ပြုပွဲများကို အသင်းတိုင်း၌ ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ နှစ်စဉ်မန္တလေးချမ်းသာကြီးဆန်လှူအသင်းနဲ့ ချမ်းသာကြီးဘုရားကိုလည်း အလှူငွေများ လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။


၂၀၀၇ ခုနှစ် နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့ကမဟာမုနိဘုရားကြီးအရှေ့မုခ်နဲ့ချမ်းသာကြီးဆန်လှူသင်းတိုက်အရှေ့မှာ သံဃာတော်အပါး ၁၀၀၀ကို ငါးသလောက်ဟင်းဖြင့် ဘုံဆွမ်းလောင်းလှူခဲ့ပါတယ်။ မန္တလေးရတနာပုံမြို့ တည်နန်းတည်နှစ် (၁၅၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ်မဂ္ဂဇင်းကိုလည်း အသင်းက ကြီးမှူး၍

၂၀၀၉ခုနှစ် မေလမှာ ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။


ထူးခြားမှုကတော့ ငါးနှစ်ဆက်တိုက်အနိုင်ရရှိပြီး ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီးကို မန်းတောင်ရိပ်၌ ထာ၀ရနားခိုရန် စွမ်းဆောင်ခဲ့သော မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းအားဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ၁၉၉၃ ခုနှစ် မေလမှာမန္တလေးအသင်း စာစဉ် (၃)အဖြစ် မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်ထုတ်ဝေခဲ့ ပါတယ်။


◾️မန်းတောင်ရိပ်မဂ္ဂဇင်း


“မန္တလေးအသင်းသက်တမ်း နှစ် (၂၀)ပြည့်သည့်နှစ်တွင် မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းကလည်း ငါးနှစ်ဆက်တိုက်ဗိုလ်စွဲအနိုင်ရကာ ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီးကို အပိုင်ဆွတ်ခူးရရှိပါသည်။ ယင်းဖြစ်ရပ်ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အ နေဖြင့် ဤမန်းတောင်ရိပ်စာစောင်ကိုထုတ် ဝေခြင်းဖြစ်ပါသည်”ဟု မန်းတောင်ရိပ်

မဂ္ဂဇင်းဥယျောဇဉ်တွင် ဖော်ပြထားပါတယ်။


အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သော မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းအား ၁၉၉၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ၂၅ ရက်မှာ အသင်းတိုက် ခန်းမဆောင်မှာဂုဏ်ပြုပွဲကျင်းပ ပြီး ဆုငွေကျပ် ၁၅၀၀၀ ချီးမြှင့်ခဲ့ပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီး မန္တလေးတောင်တော်ရိပ်၌ ရာသက်ပန်ခိုလှုံလေပြီဟူသော သဘောဖြင့် မဂ္ဂဇင်းကို ‘မန်းတောင်ရိပ်ခို’နာမည် စတင်ယူခဲ့ကြသော်လည်း ကိုမြတ်ဆွေ(ဒေးဒရဲ မြတ်ဆွေ)နဲ့ ဦးဘထွေးတို့ရဲ့ တင်ပြမှုကြောင့် မန်း တောင်ရိပ်ခိုမှ ‘မန်းတောင်ရိပ်’ဟု အမည် ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။


မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဘောလုံးတစ်သင်းအောင်မြင်မှုအတွက် မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်ထုတ်ဝေခြင်းက ကြုံတောင့် ကြုံခဲ့ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီမဂ္ဂဇင်းက မန်းတိုင်းဘောလုံးအသင်းအောင်မြင်မှုသမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊နာမည်ကျော်ဘောလုံးသမားများ၊မန်းတိုင်းအသင်းရဲ့ထူးခြားမှုများနဲ့မန်းတိုင်းအသင်းအောင်နိုင်ရေးအားပေးကြသူများအကြောင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။


မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းအောင်မြင်မှုရရှိရေးအတွက်နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းကူညီအားပေးဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သော မန္တလေးအသင်း(ရန်ကုန်)ကို ရွှေမန်းသားတို့က ယနေ့အချိန်အထိ အမှတ်တရ ဂုဏ်ပြုနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။


ရေး-နောင်(ရူပ)