💢💢💢 ေဘာ္ဒီ goal ကို ေရာက္ရန္ သတိထားရမည့္ အရာမ်ား 💢💢💢

🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻
Tom Burmese 

💌ေခတ္မီသူတိုင္း၊ က်န္းမာခ်င္သူတိုင္း getting lean ကို trendy ဆန္ဆန္ လိုက္လုပ္ လာသည္မွာ ဝမ္းသာစရာျဖစ္သည္။ ဘီယာ၊ အရက္ ဆိုင္မ်ားထက္ gym မ်ား ေန႔စဥ္ အသက္အရြယ္မ်ဳိးစုံ အတြက္ စုေဝးရာ ျဖစ္လာသည္မွာလည္း ေက်နပ္ အားရစရာပင္။  က်ေနာ္တို႔ အားလုံး ဘဝ၏ ေနာက္ဆုံး အခ်ိန္ထိ က်န္းက်န္းမာမာ၊ ေရာဂါကင္းစြာ ကုန္ဆုံးေစခ်င္ၾကသည္။ ေရရွည္က်န္းမာရန္မွာ အားကစားေလ့က်င့္ခန္းသာမက၊ အစားအေသာက္ပိုင္းကိုပါ ခ်င့္ခ်ိန္စားေသာက္ရန္ အထူး လိုအပ္ပါသည္။ workout လုပ္ၿပီး diet ေကာင္းေကာင္း စား ေသာ္လည္း ေဘာ္ဒီသိသာစြာ မေျပာင္းလဲျခင္းမွာ ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

1️⃣ ဒီ diet က ဟို diet ထက္ေကာင္းျခင္း အျမင္။
gym တိုင္း ကစားသူမ်ားႏွင့္ ျပည့္ေနသလို အယူအဆ အျမင္ မ်ဳိးစုံ စုေဝးရာ ေနရာလည္း ျဖစ္သည္။ သူ႔နည္းက ပိုေကာင္းသလို ငါ့နည္းလည္း အေကာင္းဆုံးျဖစ္ေနေပမည္။ “ဆရာမ်ား သားေသ" အျဖစ္ အေရာက္ မခံပါႏွင့္။ diet သည္ workout ၏ အေရးႀကီးဆုံး အပိုင္းျဖစ္သည္ကို ကစားသမားတိုင္း သိၾကသည္။ သို႔ေသာ္ က်ေနာ္တို႔၏ ေဘာ္ဒီ အေလးခ်ိန္၊ အရပ္၊ မ်ဳိး႐ိုးဗီဇ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္း အတြက္ မတူညီႏိုင္ပါ။ အေျခခံသေဘာတရားခ်င္း တူေသာ္လည္း မိမိႏွင့္သင့္ေလွ်ာ္လိုက္ဖက္သည့္ ကစားနည္းႏွင့္ nutrition ပိုင္းတြင္ ကြဲလႊဲႏိုင္ေပသည္။ မိမိႏွင့္ကိုက္ညီသည့္ နည္းမ်ားကို သိေအာင္လုပ္ပါ။ ၎နည္းမ်ားကို မၿမဲတမ္းက်င့္သုံးပါ။ personalization is the main key လို႔ ေျပာပါရေစ။

2️⃣ ကယ္လိုရီအားလုံး တူညီသည္ဆိုေသာ အျမင္။
ကယ္လိုရီ အားလုံးတူသည္ဟု ထင္ရေသာ္လည္း တကယ္လက္ေတြ႕တြင္ မတူညီေပ။ ဥပမာ။ ။ ေဖ်ာ္ရည္ဆိုပါစို႔။ ၾကာရွည္ခံေအာင္ျပဳလုပ္ထားသည့္ အစားအစာမ်ားတြင္ပါေသာ ကယ္လိုရီမွာ ပိုမ်ားၿပီး၊ သဘာဝ နဂိုအတိုင္း အစားအစာမ်ားတြင္ ကယ္လိုရီပါဝင္ႏုန္း နည္းေပသည္။ သဘာဝ အတိုင္း နဂိုနီးပါး အစားအစာ whole grains မ်ားမွာ စားသုံးခ်ိန္ ဗိုက္ျပည့္ျခင္း signal ကို ျပၿပီး၊ fat burning ကို ပိုျဖစ္ေစသည္။ ဥပမာ။ ။လတ္ဆတ္ေသာေဖ်ာ္ရည္ကို ဦးစားေပး သုံးေဆာင္သင့္ၿပီး၊ ေရရွည္ထားႏိုင္ေအာင္ လုပ္ထားေသာေဖ်ာ္ရည္မ်ားႏွင့္ အစားအစာမ်ားကိုပါ ေရွာင္ႏိုင္ သို႔ ေလွ်ာ့ႏိုင္ပါက ပိုေကာင္းေပသည္။ processed food, junk food အမႈိက္စာမ်ား ေလွ်ာ့ပါ။ ေရွာင္ပါ။

3️⃣ တေနကုန္ အစာ စားေပးႏိုင္ျခင္း၏ အျမင္။
ေရွ႕႐ိုးဆန္ေသာ ပုံမွန္ မိသားစုမ်ားမွာ၊ ယေန႔ထိတိုင္ နံနက္စာ၊ ေန႔လည္စာ၊ ညေနစာ သုံးနပ္ကို ပမာဏမ်ားမ်ားျဖင့္ စားသုံးေနၾကဆဲျဖစ္သည္။ ေျပာင္းလဲခ်ိန္ တန္ေလၿပီ။ gym သို႔ က်န္းမာေရးလိုက္စားသူမ်ားမွာ နံနက္စာ၊ ေန႔လည္စာ၊ ညေနစာ သုံးနပ္အျပင္ gym မ ကစားခင္ pre workout meal ႏွင့္ gym ကစားၿပီး post workout meal ဟူ၍ အနည္းဆုံး တစ္ရက္လွ်င္ ၅ ႀကိမ္ စားၾကမည္ဟု ယူဆပါသည္။ ဆာေလာင္ျခင္းကို တားဆီးႏိုင္ရန္ အတြက္၊ စားခ်ိန္ မွန္ကန္ရန္မွာ အဓိက အေရးႀကီးသည္။ သို႔မဟုတ္ပါက တေနကုန္ တစြတ္စြတ္ စားသူျဖစ္လာၿပီး၊ ပို စားမိရန္ အလားအလာမ်ားပါသည္။ တစ္ေန႔တာ၏ နံနက္ပိုင္းအခ်ိန္တြင္ ပိုစားႏိုင္ၿပီး ညေနပိုင္းအခ်ိန္တြင္ ေလွ်ာ့စားပါက fat loss အတြက္ ပိုအက်ဳိးရွိပါမည္။

4️⃣ moderation သည္ အဓိကက်သည္ဟူေသာ အျမင္။
everything in moderation ကိုသင္လက္ခံပါသလား။ တျခားနယ္ပယ္တြင္ အမ်ားစုက လိုလိုလားလား လက္ခံက်င့္သုံးၾကေသာ္လည္း ေဘာ္ဒီထုဆစ္ရာတြင္ က်င့္သုံးရန္ ခက္ခဲ့သည္။ နဂို စားပုံစားနည္း eating habit မေျပာင္းခ်င္သူမ်ား၏ လက္သုံးစကား   ဟု ဆိုႏိုင္သည္။ ဥပမာ။ ။ ပီဇာ၊ အာလူးေခ်ာင္းေၾကာ္ ကဲ့သိုေသာ junk food မ်ားကို moderation ႏွင့္ ခဏခဏ စားေပးပါက မၾကာခင္ Norm သို႔ လုပ္ေနၾက သို႔ စားေနၾက  ပုံစံ လိုျဖစ္လာမည္။ လိုအပ္ပါက လုံးဝ ေရွာင္ပါ သို႔ ရံဖန္ရံခါ သာ စားပါ။ က်ေနာ့္ အတြက္ ice-cream သည္ too good to eat ပါ။ စားေကာင္းလြန္း၍ က်ေနာ္ ပိုစားမိမွာ ေၾကာက္သည္မွာ အမွန္ပင္။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္ ice- cream ႏွင့္ လုံးဝ ပတ္သက္မႈ မရွိေအာင္ေနပါသည္။ အခ်ိန္ၾကာ လာသည္ႏွင့္အမွ် က်ေနာ္ ေနသားက်လာပါသည္။ ခါးဝန္းက်င္တြင္ အဆီလည္းသိသိသာသာ နည္းလာၿပီး ယခင္ထက္ ေပါ့ေပါ့ပါးပါး ျဖစ္လာသည္။

💟 fat loss သည္ လူတိုင္း၏ က်န္းမာေရးအတြက္ လြန္စြာ အေရးပါေလသည္။ ေဘာ္ဒီဝိတ္ နည္းသည့္တိုင္ေအာင္ ေဘာ္ဒီအဆီ ရာခိုင္ႏုန္း မ်ားႏိုင္ေသးသည္။ အေပၚယံ ၾကည့္႐ုံအားျဖင့္ အဆီမရွိဟုထင္ရေသာ္လည္း visceral fat ေခၚ ကိုယ္တြင္း အဂၤါအစိတ္အပိုင္းၾကားရွိ အဆီ မ်ားႏိုင္ေပသည္။ ၎ ကိုယ္တြင္းကလီဇာမ်ားၾကား အဆီမ်ားလွ်င္ ဗိုက္ပိုၿပီး ပူလာ႐ုံမက၊ ေဆး စစ္လွ်င္ အနည္းႏွင့္ အမ်ား အသည္းအဆီဖုံး သည္ကို ေတြ႕ရမည္။ ပင္းပန္းျခင္းကို သည္းခံၿပီး workout ပုံမွန္လုပ္ပါ။ eat clean ကို ေရရွည္လုပ္ေပးပါ။

🙏have a happy & healthy day🙏

အားလုံးက်န္းမာၾကပါေစ " Health is Wealth “
🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈

အဆီက်ေဆးမွာ ဒါေတြပါရင္ အႏၱ႐ာယ္ရွိပါတယ္

ေရးသားသူ Yun Sandi Nan Mon
ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win


အစားမေလွ်ာ့ခ်င္ဘူး၊ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ဖို႔လည္းအခ်ိန္မရွိဘူး ဆိုျပီး ျမန္ျမန္ပိန္ခ်င္တဲ့သူေတြက အဆီက်ေဆးဝယ္ေသာက္ၾကတယ္။ ဘယ္နရက္အတြင္း ဘယ္နေပါင္က်တယ္ ဆိုတဲ့ ေၾကာ္ျငာေလးေတြ၊ ရီဗ်ဴးေလးေတြကလည္း မက္ေလာက္စရာကိုး။ ဒါေပမယ့္ လနဲ႔၊ႏွစ္နဲ႔ခ်ီျပီး စုလာခဲ့တဲ့ အဆီေတြ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေတြက ရက္ပိုင္းေလးနဲ႔က်သြားဖို႔ဆိုတာ ေလာဘသိပ္ၾကီးသလိုေတာ့ ျဖစ္ေနပါတယ္ေနာ္။

ေဆးစြမ္းတယ္၊ စြမ္းတယ္နဲ႔ ဝယ္ေသာက္ၾကတာ ပါဝင္ပစၥည္းကိုေရာ ေဘးကင္းမကင္းေလ့လာၾကည့္ဖူးရဲ႕လား။ ေတာ္ၾကာ ေဆးမွာ တားျမစ္ထားတဲ့ပါဝင္ပစၥည္းေတြပါေနရင္ ဘယ္လိုလုပ္ပါ့မလဲ။ ကိုယ့္ရဲ႕ေဘးကင္းမႈအတြက္ ေသခ်ာေလ့လာသင့္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕အဆီက်ေဆးေတြမွာ သဘာဝေဆးဖက္ဝင္ပစၥည္းေတြလို႔ေျပာထားေပမယ့္ တစ္ခါတေလ ေသာက္သံုးဖို႔မသင့္ေတာ္တဲ့ တားျမစ္ပါဝင္ပစၥည္းေတြ ပါေနတတ္ပါတယ္။ တားျမစ္ထားတဲ့ ပါဝင္ပစၥည္းေတြက ဘာေတြလဲဆိုတာ ေလ့လာနုိင္ေအာင္ ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

Ephedra
အာရွအလယ္ပိုင္းနဲ႔ မြန္ဂိုလီးယားမွာရွိတဲ့ အျမဲစိမ္းပင္တစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ Ephedra မွာ ephedrine ဆိုတဲ့ျဒပ္ေပါင္းပါဝင္ပါတယ္။ သူ႔ကို အာရံုေၾကာႏိႈးဆြတဲ့ေဆးဖက္ဝင္အျဖစ္ အိႏၵိယနဲ႔တရုတ္တို႔မွာ ဟိုးအရင္ကသံုးခဲ့ၾကျပီး အေအးမိ၊ တုပ္ေကြး၊ဖ်ားနာ၊ ေခါင္းကိုက္၊ စတာေတြကို ကုသဖို႔လည္းသံုးၾကပါတယ္။ မၾကာေသးခင္ကမွ Ephedra ကို အဆီက်ေဆးအျဖစ္သံုးလာခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ Ephedra  ဟာ ႏွလံုးရုတ္တရက္ရပ္ဆိုင္းျခင္း သို႔မဟုတ္ ေလျဖတ္ျခင္း ျဖစ္နုိင္ေျခပိုမ်ားေစတယ္၊ လူေသဆံုးမႈေတြရွိခဲ့တယ္ ဆိုတဲ့ေတြ႔ရွိခ်က္ေၾကာင့္ အႏၱရာယ္ရွိပါဝင္ပစၥည္းအျဖစ္ တားျမစ္ခံခဲ့ရပါတယ္။

Fenfluramine
Fenfluramine ပါဝင္တဲ့ Fen-Phen အမည္နဲ႔ေဆးဝါးက ႏွလံုးထိခိုက္ျခင္း၊အဆုတ္ေရာဂါ တို႔နဲ႔ဆက္ႏႊယ္ေနတယ္လို႔ ေတြ႔ရွိျပီးေနာက္ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ပိုင္းအတြင္း ေစ်းကြက္ကေန ျပန္လည္သိမ္းယူခဲ့ရပါတယ္။ Fenfluramine ေၾကာင့္ ဆီရိုတိုနင္ထြက္ရွိမႈလြန္ကဲျပီး ေသြးတိုးနဲ႔ ႏွလံုးအဆို႔ရွင္ မူမမွန္ျခင္းေတြျဖစ္ေစတယ္လို႔ ေတြ႔ရွိထားတာျဖစ္ပါတယ္။

Sibutramine
Sibutramine က ႏွလံုးရုတ္တရက္ရပ္ဆိုင္းျခင္း သို႔မဟုတ္ ေလျဖတ္ျခင္းျဖစ္နုိင္ေျခပိုမ်ားေစနုိင္တယ္လို႔ လက္ေတြ႔စမ္းသပ္ေလ့လာမႈ ရလဒ္ေတြအရ သိရပါတယ္။ Sibutramine ကို အစာစားခ်င္စိတ္ေလ်ာ့ေစတဲ့ ေရရွည္သံုးေဆးဝါးအျဖစ္ အစက သံုးခဲ့ၾကေပမယ့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးကိုသိရတဲ့အခါ Sibutramine ပါဝင္တဲ့ အဆီက်ေဆးကို ထုတ္လုပ္မႈရပ္ခဲ့ရပါတယ္။

DMAA
1,3-dimethylamylamine ၊ methylhexanamine လို႔သိၾကတဲ့ DMAA ဟာ ခြန္အားျပည့္ဖို႔နဲ႔ အဆီပိုက်ဖို႔ ကဖင္းနဲ႔အတူ တြဲသံုးေလ့ရွိတဲ့ ပါဝင္ပစၥည္းပါ။ ဒါေပမယ့္ DMAA က ေသြးတိုးျမင့္တက္ျခင္း၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာျပႆနာေတြအျပင္ နွလံုးရုတ္တရက္ရပ္ဆိုင္းျခင္းတို႔လို ဆိုးရြားတဲ့က်န္းမာေရးျပႆနာေတြကိုျဖစ္ေစနုိင္တယ္လို႔ ေတြ႔ရွိခဲ့ျပီး ၂၀၁၂ မွာ DMAA  ပါဝင္တဲ့ေဆးေတြကို တားျမစ္ခံရပါတယ္။

Rimonabant
Rimonabant ကို အေမရိကန္မွာ ခြင့္ျပဳခ်က္မေပးထားသလို ကမာၻ႔နုိင္ငံတခ်ိဳ႕မွာ လူေသဆံုးမႈေတြလည္းရွိခဲ့တဲ့ ေဆးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဆးက အတက္ေရာဂါ၊ စိတ္က်ေရာဂါ၊ စိုးရိမ္စိတ္မ်ားျခင္း၊ ညအိပ္မေပ်ာ္ျခင္း၊ ရန္္လိုစိတ္မ်ားျခင္း၊ အဆံုးစီရင္လိုစိတ္မ်ားျခင္း တို႔အပါအဝင္ ဦးေႏွာက္အာရံုေၾကာနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြျဖစ္လာေစနုိင္တယ္လို႔ ေတြ႔ရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

Phenolphthalein
Phenolphthalein ကို ဝမ္းႏုတ္ေဆးေတြမွာ အသံုးျပဳေလ့ရွိခဲ့ေပမယ့္ ၁၉၉၀ ေႏွာင္းပိုင္းခုႏွစ္ေတြမွာ တားျမစ္ခဲ့ပါတယ္။ သူက ကင္ဆာျဖစ္ေစနုိင္တဲ့အျပင္ ဒီအင္န္ေအကိုလည္း အေျပာင္းအလဲေတြျဖစ္ေစတယ္လို႔ ေတြ႔ရွိခဲ့တာေၾကာင့္ပါ။ ဝမ္းသြားရင္အဆီေတြကိုပါ ဖယ္ရွားေပးတတ္တဲ့ အဆီက်ေဆးေတြမွာ Phenolphthalein ပါမပါ သတိထားစစ္ေဆးပါ။

Phenytoin
Phenytoin ကို တခ်ိဳ႕တရားမဝင္ေဆးေတြမွာ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ အမွန္က အတက္ေရာဂါေဆးဝါးအျဖစ္ ခြင့္ျပဳခ်က္ေပးထားတာျဖစ္လို႔ ေရာဂါမရွိသူေတြအတြက္ အသံုးျပဳလို႔ မသင့္ေတာ္ပါဘူး။

ဒါ့ေၾကာင့္ သူမ်ားေျပာလို႔ ရမ္းေသာက္တာထက္ တရားဝင္ျဖန္႔ခ်ိခြင့္ရ၊ သက္ဆိုင္ရာအသိအမွတ္ျပဳေထာက္ခံခ်က္ရထားတဲ့ အမွတ္တံဆိပ္ေတြကိုပဲ ေရြးခ်ယ္သင့္ပါတယ္။ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ ကယ္လိုရီတြက္ခ်က္စားေသာက္ပံု နဲ႔ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္းနည္းနည္းကို ပံုမွန္လုပ္သြားရင္ အခ်ိန္နဲ႔အမွ် အဆီက်ေစနုိင္ပါတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးကင္းခ်င္ရင္ေတာ့ ျဖတ္လမ္းမလိုက္တာ ေကာင္းပါတယ္ေနာ္။

မူလေရးသားတင္ဆက္သည့္ စာမ်က္ႏွာ - Hello ဆရာ၀န္​ 

လာမယ့္ႏွစ္(၂၀)မွာလူတိုင္းနီးပါးျဖစ္လာမယ့္ကုမရတဲ့(Autoimmune Diseases)ေခၚေရာဂါဆိုးမ်ား

----------

စာရွည္တယ္ဆိုျပီးေတာ့ေက်ာ္မသြားၾကပါနဲ့၊အစအဆံုးနားလည္ေအာင္ေသခ်ာဖတ္ပါ၊ဒီလိုတန္ဖိုးမျဖတ္နိဳင္တဲ့ဗဟုသုတကတေန့ခင္ဗ်ားတို႔အသက္ကိုကယ္တင္ေပးလိမ့္မယ္။ေက်ာ္သြားရင္ေတာ့တေန့ေနာင္တရလိမ့္မယ္။အသိေနာက္က်သြားရင္ခင္ဗ်ားတို႔အသက္ကိုဘယ္သူမွမကယ္နိဳင္ဘူး။ကင္ဆာေရာဂါအေၾကာင္းကိုေတာ့လူတိုင္းသိျပီးသား၊ကင္ဆာျဖစ္မွာလဲလူတိုင္းေၾကာက္ၾကျပီးသားပါ။ဒါေပမဲ့ဒီေန့ကမာၻမွာကင္ဆာထက္ပိုေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့အမည္ေဖၚမျပနိဳင္ေသးတဲ့ေရာဂါဆန္းေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္ေနတာကိုေတာ့လူေတြစိတ္ဝင္စားပံုမရဘူး၊ေလ့လာပံုလဲမရဘူး။

မ်က္ကန္းတေစၦမေၾကာက္ဆိုတဲ့စကားအတိုင္းေၾကာက္လဲမေၾကာက္တတ္ၾကဘူး၊ဘယ္ေၾကာက္မွာလဲသိမွမသိၾကတာ။ဘယ္သိမွာလဲေလ့မွမေလ့လာၾကတာ။ျမန္မာလူမ်ိဳးဆိုတာကလဲသိပ္ခက္တယ္၊ေရာဂါတမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္လာရင္ဆရာဝန္ေတြဆီသြားျပီးမိမိကိုယ္ကိုပံုအပ္လိုက္ရင္ေကာင္းသြားမယ္လို့တထစ္ခ်ယံုၾကည္ထားၾကတာ။ဒါေပမဲ့ခက္တာကယေန့ေခတ္မွာျဖစ္ေနတဲ့နာတာရွည္ေရာဂါ(Chronic-Diseases)ေတြဆိုတာကျမန္မာျပည္ကလိုဆရာဝန္ေတြမေျပာပါနဲ့ကမာၻ့ေဆးပညာမွာထိပ္ဆံုးေရာက္ေနတဲ့အေမရိကန္ကဆရာဝန္ေတြ၊​ေဆးရံုေတြေတာင္ကုသလို့မေပ်ာက္ကင္းနိဳင္​ေသးပါဘူး။အေမရိကန္ကဆရာဝန္ေတြကိုယ္တိုင္သူမ်ားကိုကုေပးဖို့မေျပာပါနဲ့၊သူတို့ကိုယ္တိုင္ေတာင္အဲဒီေရာဂါဆိုးေတြနဲ့ပဲေန့တိုင္းေသေနၾကရပါတယ္။အသက္ဆိုတာဥာဏ္ေစာင့္ပါတယ္​။

မိမိမွာေရာဂါဆိုးေတြမျဖစ္လာဖို့ကဆရာဝန္ေတြရဲ့တာဝန္မဟုတ္ဘူး၊မိမိရဲ့တာဝန္ဆိုတာလူတိုင္းနားလည္ဖို့လိုေနပါျပီ။ဆရာဝန္ေတြကိုပဲထိုင္အားကိုးေနရင္ေတာ့ဘယ္ေတာ့မွအသက္မရွည္နိဳင္ဘူး။ေရာဂါေဝဒနာဆိုးေတြနိွပ္စက္မွဳ႕ကိုလဲမေသခင္အလူးအလဲခံစားရဦးမယ္။ခင္ဗ်ားတို့အသက္ရွည္က်န္းမာဖို့အသက္​ရွည္​ဖို႔ကဆရာဝန္​ေတြဆီမွာတာဝန္မရွိပါဘူး၊ခင္ဗ်ားတို့ကိုယ္​တိုင္​မွာပဲတာဝန္ရွိေနတာပါ။ဆရာဝန္အမ်ားစုကေတာ့ခင္ဗ်ားတို့က်န္းမာဖို့ထက္သူ့မိသားစုက်န္းမာဖို့၊သူ့မိသားစုပိုက္ဆံေဖါေဖါသီသီသံုးနိဳင္ေအာင္ေငြမ်ားမ်ားရွာေပးနိုင္​ဖို့တာဝန္ကပိုျပီးအေရးၾကီးေနတယ္ဗ်။ဒီေလာက္ေျပာရင္သေဘာေပါက္ၾကမွာပါ။

-------

အခုေခတ္မွာအလြန္​​ေၾကာက္စရာေကာင္းျပီးကုလို႔မရတဲ့၊ေရာဂါဆိုးေပါင္းရာနဲ့ခ်ီျဖစ္ေနၾကပါတယ္။တခ်ိဳ့ကို​ေတာ့အမည္တပ္ေျပာနိဳင္တယ္။တခ်ိဳ့ကို​ေတာ့ဘာေရာဂါမွန္းကိုမသိလို့အမည္တပ္မေျပာနိဳင္ေသးဘူး။အားလံုးကိုျခံဳျပီးေျပာလိုက္္ရင္(Autoimmune Diseases)ဆိုရင္မမွားပါဘူး။(Autoimmune Diseases)ဆိုတာကတမ်ိဳးတည္းလဲမဟုတ္ပါဘူး၊အမ်ိဳးေပါင္းရာနဲ့ခ်ီျဖစ္ေနၾကတာပါ။မိမိခႏၶာကိုယ္ရဲ့ေရာဂါခုခံကာကြယ္တိုက္ခိုက္မွဳစနစ္(Immune System)ကေဖာက္​ျပန္​ပ်က္​စီးသြားၿပီး၊​ေရာဂါေတြကိုခုခံတိုက္ခိုက္ရမဲ့အစားမိမိခႏၶာကိုယ္ကအေရးၾကီးတဲ့အဂၤါအစိတ္အပိုင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုတမ်ိဳးျပီးတမ်ိဳးမရိုးရေအာင္ျပန္လည္တိုက္ခိုက္လာတာပါ။

-------

ျမန္မာလိုဆိုရင္ေတာ့(ခုခံမွဳစနစ္​ေဖါက္ျပန္ပ်က္စီးသြား)တဲ့ေရာဂါေတြေပါ့ဗ်ာ။ယေန့ကမာၻမွာ(Autoimmune Diseases)အမ်ိဳးေပါင္းအမည္တပ္လို့ရတာက(၈၀)ေက်ာ္၊အမည္တပ္လို့မရနိဳင္ေသးတာေတြနဲ့ေပါင္းလိုက္ရင္ရာနဲ့ခ်ီျဖစ္ေနၾကျပီ။အဲဒီေရာဂါေတြကိုတမ်ိဳးစီအမည္တပ္ေနတာကလဲ၊ခႏၶာကိုယ္ကဘယ္လိုအစိတ္အပိုင္းကိုျပန္တိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးရင္ဘာေရာဂါ၊ဘာလကၡဏာရွိရင္ဘာေရာဂါဆိုျပီးအမည္တပ္ေျပာေနၾကတာပါပဲ။ဦးေႏွာဏ္ကိုတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေနသလား၊ပန္ကရိယကိုတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေနသလား၊အဆစ္အျမစ္ေတြကိုတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေနသလား၊အဆုတ္ကိုတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေနသလား၊သိုင္းရိုက္ကိုတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေနတာလား၊စသည္ျဖင့္ဘယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းကိုတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေနတာလဲဆိုတာကိုၾကည့္ျပီးအမည္အမ်ိဳးမ်ိဳးေပးေနရင္ေတာ့ကုန္မွာမဟုတ္ပါဘူး။ဒီလိုရာနဲ့ခ်ီရွိတဲ့ေရာဂါေတြကိုနာမည္လိုက္ေပးေနမဲ့အစား၊ေရာဂါေတြစျဖစ္ရျခင္းရဲ့အဓိကအေၾကာင္းတရားဇစ္ျမစ္ကိုသိဖို့ကပိုျပီးအေရးၾကီးပါတယ္။ဒါဆိုရင္ေရာဂါတခုတည္းတင္မဟုတ္ဘူး၊ရာနဲ့ခ်ီေနတဲ့ေရာဂါအားလံုးကေနတျပိဳင္တည္းကာကြယ္ၿပီးသားျဖစ္​မွာ​ေပါ့။

-------

ခင္ဗ်ားတို႔ခႏၶာကိုယ္ကိုျပင္ပကေရာဂါပိုးအမ်ိဳးမ်ိဳး​ေတြကေန့စဥ္ေန့တိုင္းတိုက္ခိုက္ေနတယ္။ဒါေပမဲ့ခင္ဗ်ားတို႔​ေန့တိုင္းေရာဂါေတြမျဖစ္ဘူး။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ့ေရာဂါခုခံမွဳစနစ္(Immune System)ကအခ်ိန္တိုင္း၊မိနစ္စကၠန့္တိုင္းခင္ဗ်ားတို႔ကိုခုခံကာကြယ္ေပးေနလို့ပါ။ေရာဂါခုခံမွဳစနစ္(Immune System)ကပိုးမြွားေတြသိပ္ပြားမ်ားတာျမန္လြန္းလို့မနိဳင္ေတာ့ပဲစစ္ကူေတာင္းရင္ခင္ဗ်ားတို႔က(antibiotics)လို့ေခၚတဲ့ပိုးသတ္ေဆးေတြနဲ့(Immune System)ကိုစစ္ကူေပးလိုက္ရင္မၾကာခင္ေရာဂါေတြေပ်ာက္ကင္းသြားတာပါပဲ။

ခင္ဗ်ားတို႔ခႏၶာကိုယ္မွာေန့စဥ္သန္းေပါင္းေထာင္နဲ့ခ်ီတဲ့ဆဲလ္အ​ေဟာင္​း​ေတြေသဆံုးေနၾကျပီးသန္းေပါင္းေထာင္နဲ့ခ်ီတဲ့ဆဲလ္အသစ္ေတြေမြးဖြားေပါက္ပြားေနၾကတယ္။ဒီလိုသန္းေထာင္နဲ့ခ်ီေနတဲ့ဆဲလ္အသစ္ေတြထုတ္လုပ္ေနတာဟာဘယ္လိုလုပ္ျပီးရာနဳန္းျပည့္မွန္ကန္စြာထုတ္​လုပ္​နိဳင္မွာလဲ။အနည္းငယ္မွားယြင္းမွဳ၊ပ်က္စီးမွဳ႕ရွိတယ္​ဆိုတာသဘာဝတရားပဲေလ။ေန့စဥ္ေန့တိုင္းသန္းေပါင္းေထာင္နဲ့ခ်ီတဲ့ဆဲလ္အသစ္ေတြထဲမွာမွေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာဟာ(DNA)လို့ေခၚတဲ့မ်ိဳးရိုးဗီဇမွားယြင္းပ်က္စီးေနတဲ့ကင္ဆာဆဲလ္ေတြမွားယြင္​းျပီးပြားမ်ားထုတ္လုပ္မိေနတယ္ဗ်။ဒါေမမဲ့လူတိုင္းေန့တိုင္းကင္ဆာလို့သတ္မွတ္နိဳင္တဲ့အဖုအၾကိတ္ၾကီးေတြထြက္လာျပီးကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ျပီးေသမသြားၾကဘူး၊ဘာျဖစ္လို့လဲဆိုေတာ့ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ့ေရာဂါခုခံမွဳစနစ္(Immune System)က အခ်ိန္တိုင္း၊မိနစ္စကၠန့္တိုင္းေစာင့္ၾကည့္ေနျပီးမွားယြင္​းထုတ္လုပ္မိေနတဲ့ကင္ဆာဆဲလ္ေတြကိုမပြားနိဳင္ခင္၊ခ်က္ခ်င္းသတ္ျဖတ္ဖ်က္ဆီးျပစ္နိုင္​လို့ပါ။လူတစ္ေယာက္ရဲ့ခႏၶာကိုယ္ကတခုခုမွားယြင္​းသြားျပီး၊ ေရာဂါခုခံမွဳစနစ္(Immune System)ကဖ်က္ဆီးျပစ္နိဳင္ေလာက္တဲ့အေရအတြက္ထက္အဆေပါင္းမ်ားစြာပိုမ်ားတဲ့ကင္ဆာဆဲလ္ေတြကိုမွားျပီးထုတ္လုပ္မိမယ္ဆိုရင္ေတာ့အဖုအၾကိတ္ေတြထြက္ေပၚလာျပီးကင္ဆာေရာဂါစျဖစ္လာရေတာ့တာ​ေပါ့။

ကင္ဆာေရာဂါကိုလဲအမ်ိးမ်ိဳးကုသ​ေနၾကပါတယ္။ဓါတ္ေရာင္ျခည္​နဲ့ကုတာ(Radiation Therapy)တို့၊ကီမိုသရဖီ(Chemotherapy)စသည္တို့ေပါ့၊တခုမွမေအာင္ျမင္ၾကပါဘူး။ေနာက္ပိုင္းမွာ​ေတာ့​ေရာဂါခုခံမွဳစနစ္(Immune System)ကိုအားေကာင္းေအာင္လုပ္ေပးျပီးကုသတဲ့(Immunotherapy)ဆိုတာကပိုျပီးေတာ့ထိေရာက္ပါတယ္။ဒါေပမဲ့ခက္တာကေစ်းအလြန္ၾကီးပါတယ္။
ဒီေနရာမွာအဓိကေျပာခ်င္တာကခုခံအားစနစ္(Immune System)ဆိုတာကျပင္ပကေရာဂါေတြဝင္လာရင္လဲခုခံတိုက္ခိုက္ေပးနိဳင္သလို၊သူအားေကာင္းရင္လဲေကာင္းသလိုကင္ဆာဆဲလ္ေတြကိုလဲတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးျပစ္နိဳင္တယ္ဆိုတာပါပဲ။ဒါေပမဲ့အဆိုးဆံုးအေျခအေနတခုကအဲဒီျပင္ပကေရာဂါေတြ၊ကင္ဆာေရာဂါေတြကိုကာကြယ္တိုက္ခိုက္ေပးေနတဲ့
ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ့ခုခံအားစနစ္(Immune System)ကတျခားေရာဂါေတြရန္က၊​ေနကာကြယ္ေပးေနမဲ့အစားခင္ဗ်ာခႏၶာကိုယ္ကအဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကိုျပန္ျပီးတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးလာျပီဆိုရင္ေတာ့၊ခင္ဗ်ာသိပ္ကံဆိုးသြားျပီ၊ဒါဘယ္လိုမွကုမရေတာ့ဘူး။

တျခားေရာဂါေတြျဖစ္ရင္၊ဒါမွမဟုတ္ကင္ဆာျဖစ္ရင္၊ခုခံအားစနစ္(Immune System)ကကာကြယ္တိုက္ခိုက္ေပးနိုင္​တယ္။သူကိုယ္တိုင္ေဖါက္ျပန္ပ်က္​စီးသြားၿပီးကိုယ္​့ကိုျပန္​ၿပီးတိုက္​ခိုက္​လာရင္ေတာ့ဘယ္သူကကာကြယ္​​ေပးနိုင္​​ေတာ့မွာလဲ။ဒါေၾကာင့္ကင္ဆာထက္ပိုျပီးေၾကာက္စရာေကာင္းတယ္လို့ေျပာတာေပါ့။ဥပမာတစ္ခုေျပာရရင္မိမိခုခံအားစနစ္ကမိမိရဲ႕အဆုတ္ကိုမွားယြင္​းျပီးတိုက္ခိုက္လို့အဆုတ္၊​ေလအိတ္ေတြအတြင္းနံရံမွာအမာရြတ္ေတြတက္လာတဲ့ေရာဂါျဖစ္ျပီဆိုရင္ေသတာပဲ။ဒီေခတ္ေဆးပညာနဲ့လဲဘယ္လိုမွကုလို့မရဘူး။အေမရိကန္မွာေတာ့အဲဒီေရာဂါျဖစ္လာရင္ဆရာဝန္ေတြကသားေတြသမီးေတြေဆြမ်ိဳးေတြကိုမွာစရာရွိတာမွာၾကားထားျပီးေတာ့၊သုသာန္မွာမိမိအတြက္ေျမေနရာၾကိဳတင္ဝယ္ထားဖို႔ပဲအၾကံေပးပါတယ္။ဒါ​ေၾကာင္​့ကင္ဆာထက္ပိုျပီးေၾကာက္စရာေကာင္းတယ္လို႔္​ျပာ​ေနတာ​ေပါ့။ျပင္ပကေရာဂါပိုးမြွားေတြေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ေရာဂါေတြဆိုရင္ပိုးသတ္ေဆး(Antibiotics)ေတြနဲ့ကုသလို့ေပ်ာက္ကင္းနိဳင္ပါတယ္။မိမိရဲ့ေရာဂါခုခံမွုစနစ္ကမိမိကိုျပန္ျပီးတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေနျပီဆိုရင္ေတာ့ဘယ္ေရာဂါပိုးသတ္ေဆး(Antibiotic )ေတြနဲ့မွလဲကုသလို့မရပါဘူး။ကုရာနတၱိေဆးမရွိပါ။အဆိုးဆံုးကခုခံမွဳစနစ္ရဲ႕ဆဲလ္တစ္ခုစီ​ေတြထဲမွာမွတ္ဥာဏ္စနစ္(Memory)ပါေနတာပါပဲ။မိမိရဲ့အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကိုတခါတ​ေလ​ေလာက္မွားယြင္​းတိုက္ခိုက္ခဲ့ဖူးရင္မွတ္ဥာဏ္ေတြမွာအမွားကိုအမွန္အျဖစ္အေသမွတ္ထားလိုက္ေတာ့ေနာက္ပိုင္းမွာမွတ္ထားတဲ့အတိုင္းမိမိရဲ့အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုဆက္ျပီးတိုက္ခိုက္ေနေတာ့တာပါပဲ။

ဒီလိုဆိုေတာ့ဒီေရာဂါမ်ိဳးျဖစ္လာျပီဆိုရင္ဘယ္လိုကုမွာလဲ?ခုခံမွဳဆဲလ္တလံုးျခင္းဆီကမွတ္ဥာဏ္အမွားၾကီးေတြကိုဘယ္လိုလိုက္ျပီးဖ်က္ျပစ္လို့ရနိဳင္မွာလဲ?ဒီဆဲလ္ေတြသက္တန္းေစ့လို့ေသသြားရင္လဲေနာက္မ်ိဳးဆက္သစ္ဆဲလ္အသစ္ေတြကိုထပ္​ၿပီးမွတ္ဥာဏ္အမွားၾကီးေတြလက္ဆင့္ကမ္းခဲ့ၾက​ေသးတယ္​။မိမိခုခံမွဳဆဲလ္ေတြကိုပိုးသတ္ေဆးေတြနဲ့အကုန္သတ္ျပစ္လို့ေကာရနိဳင္မွာတဲ့လား?အဲဒါဆိုရင္ေတာ့မိမိကခုခံမွဳစနစ္မရွိေတာ့ပဲ(AIDS)သို့(HIV)ေရာဂါသယ္ေတြထက္ပိုဆိုးသြားလိမ္​့မယ္၊ဘာေရာဂါဝင္လာဝင္လာမကာကြယ္နိဳင္ေတာ့ဘူး၊ေသမွာပဲ။(Autoimmune Diseases)ဆိုတာကကုရာနတၱိေဆးမရွိပါ။အေမရိကန္မွာလဲမရွိပါဘူး၊ကမာၻေပၚမွာလဲမရွိပါဘူးေနာက္လဲဘယ္ေတာ့မွရွိလာမယ္မထင္ပါဘူး။အေကာင္းဆံုးနည္းက​ေတာ့ႀကိဳတင္​ကာကြယ္ဖို့ပဲရွိပါတယ္။ဘယ္လိုကာကြယ္ရမွာလဲ?ဒီအေျဖကသိရင္လြယ္လြယ္ေလးပါ၊ဒါဟာလူတိုင္းအတြက္တကယ့္ကိုတန္ဖိုးမျဖတ္နိဳင္တဲ့အသိထူးပါ။

-------

အရင္ဦးဆံုးဘာေၾကာင့္မိမိကိုယ္ကိုယ္ျပန္တိုက္ခိုက္တဲ့ေရာဂါ(Autoimmune Diseases)ျဖစ္ရတယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္းတရားအစစ္အမွန္ကိုသိဖို့​ေတာ့လိုအပ္​ပါတယ္။ဒါမွကာကြယ္နိဳင္မွာေလ။

ဘာေၾကာင့္ဒီလိုမိမိရဲ႕ခုခံမွုစနစ္က​ေဖာက္​ျပန္​သြားၿပီးမိမိကိုလြဲမွားတိုက္ခိုက္မွဳ(Immune system malfunction)ျဖစ္ရသလဲလို့ေမးရင္အေၾကာင္းရင္းအမွန္ကေတာ့(Inflammation)လို့ေခၚတဲ့ကိုယ္အတြင္းပိုင္းေရာင္ရမ္းမွဳေၾကာင့္ပါပဲ။ဒီေနရာမွာေရာင္ရမ္းတယ္ဆိုတာေျခေတြလက္ေတြတုတ္ခိုင္ျပီးေဖါသြပ္ေယာင္​ကိုင္းလာတာကိုဆိုလိုခ်င္တာမဟုတ္ပါဘူး။ေယာင္​ရမ္းတယ္ဆိုတာဆံျခည္မ်ွင္ေသြးေၾကာနံရံမွာရွိတဲ့ေသးငယ္တဲ့ဆဲလ္ေလးေတြ၊ျပီးေတာ့ခႏၵာကိုယ္အစိတ္အပိုင္းအသီးသီးမွာရွိ​ေနၾကတဲ့အေသးငယ္ဆံုးဆဲလ္ေတြထဲမွာေရာင္ရမ္းတာ(Cellular level inflammation)ကိုဆိုလိုတာပါ။ဒီေနရာမွာမိမိေျခေတြလက္ေတြေဖါသြတ္ေယာင္​ကိုင္းမွဳမရွိတာကိုၾကည့္ျပီးေတာ့ကိုယ္ကေတာ့(Inflammation)မျဖစ္ဘူးလို့မွားယြင္းျပီးမယူဆလိုက္မိဖို့အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။

ဒီေခတ္မွာဆရာဝန္ေတြအပါအဝင္လူတိုင္းအကုန္လံုးေယာင္ရမ္းမွဳ(Inflamation)ျဖစ္ေနၾကတာၾကီးပါပဲ။မျဖစ္တဲ့လူဆိုတာတစ္ေယာက္မွကိုမရွိပါဘူး။သိတာနဲ့မသိတာပဲကြာတာပါ။လူတိုင္း၊လူတိုင္းမွာေရာင္ရမ္းမွဳ(Inflammation)ေတြဆက္တိုက္၊ဆက္တိုက္ေန့စဥ္ျဖစ္ေနတာပါပဲ။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့(Inflammation)ဆိုတာက(Immune system)ရဲ့အလုပ္လုပ္ပံုအစိတ္အပိုင္းတခုပဲေလ။ျပင္ပကေရာဂါပိုးမြားေတြမိမိခႏၶာကိုယ္ကိုဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္ရင္မိမိခႏၶာကိုယ္ကပထမဆံုးတုန္ျ့ပန္တာကေယာင္ရမ္းမွဳပါပဲ။ေယာင္ရမ္းျပီဆိုေတာ့မွမိမိရဲ့ခုခံအားစနစ္(Immune System)ကေရာဂါပိုးေတြကိုစတင္တိုက္ခိုက္ဖို့အသက္ဝင္လာရတာပါ။ဒီလိုသဘာဝအတိုင္းေရာဂါခုခံကာကြယ္​ဖို့ေယာင္ရမ္းတာကိုယာယီေယာင္ရမ္းမွဳ(Acute Inflammation)လို့ေခၚပါတယ္။အႏၲရာယ္မရွိတဲ့သဘာဝေရာဂါခုခံမွဳစနစ္ပါ။ဒီလိုယာယီေယာင္ရမ္းမွဳမရွိရင္ေရာဂါေတြကိုလဲမခုခံမကာကြယ္နိုင္ပါဘူး။ဒါေပမဲ့ဆိုးတာကတစ္ပါတ္၊ႏွစ္ပါတ္ေလာက္ၾကာရင္အဲဒီေယာင္ရမ္းမွဳေတြကပ​ေပ်ာက္သြားရမွာမေပ်ာက္သြားပဲဆက္က်န္ရွိေနတာကအဆိုးဆံုးပါပဲ။အဲဒါကိုအလြန္ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ေရရွည္ေယာင္ရမ္းးမွဳ(Chronic Inflammation)လို့ေခၚပါတယ္။ေရာဂါပိုးေတြကုန္သြားျပီးတဲ့အခ်ိန္မွာအေရာင္က်သြားရမွာမက်ပဲဆက္ေယာင္ေနေတာ့(Immune System)ကေရာဂါပိုးေတြတိုက္စရာမရွိေတာ့လို့မိမိကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကိုရန္သူထင္ျပီးဆက္ျပီးတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးျပစ္ေနေတာ့တာေပါ့။

မိမိ၏ခုခံမွဳစနစ္ကမိမိအဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကိုဆက္ျပီးတိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးျပစ္​တာၾကိမ္ဖန္မ်ားလာေတာ့ခုခံမွဳစနစ္ရဲ့မွတ္ဥာဏ္စနစ္ေတြထဲမွာမိမိကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကိုရန္သူေတြလို့မွားယြင္းျပီးအေသျမဳတ္ႏွံမွတ္သားထားလိုက္ၾကပါတယ္။ေနာင္အခါမွာမိမိအဂၤါအစိတ္အပိုင္းလား၊ျပင္ပကဝင္လာတဲ့ပိုးမြွားလားဆိုတာေကာင္းေကာင္းမခြဲျခားတတ္ေတာ့ဘူးေပါ့။ေနာက္ပိုင္းမွာေရရွည္ေရာင္ကိုင္းမွဳ(Chronic Inflammation)ေၾကာင့္ခုခံမွဳစနစ္(Immuse System)ဟာေဖါက္ျပန္ပ်က္စီးးသြားျပီး၊ေရာဂါပိုးမြွားေတြကိုတိုက္ခိုက္ရမဲ့အစားမိမိကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကိုတမ်ိဳးျပီးတမ်ိဳးမရုိးရေအာင္လိုက္ျပီးတိုက္ခိုက္၊ဒုကၡေပးေနေတာ့တာပါပဲ။အဲဒီလိုဆိုေတာ့မိမိမွာအမည္မေဖၚနိဳင္တဲ့ေရာဂါဆန္းေတြတခုျပီးတခုအဆက္မျပတ္ျဖစ္ေနေတာ့တာေပါ့။

-----

ခက္တာကဒီလိုအလြန္ေၾကာက္စရာေကာင္းျပီးကုသလို့မရနိဳင္တဲ့အမ်ိဳးေပါင္းရာနဲ့ခ်ီတဲ့(Autoimmune Diseases)ကဒီ(၂၁)ရာစုေခတ္မွာၾကိဳတင္မကာကြယ္ထားတဲ့လူတိုင္းမွာတေန့ျဖစ္္ကိုျဖစ္လာရမွာရာနဳန္းျပည့္နီးပါးကိုေသခ်ာေနပါတယ္
။ျခိမ္းေျခာက္ေနတာလံုးဝမဟုတ္ပါဘူး၊အမွန္တရားပါ။ၾကိဳတင္ကာကြယ္ထားတဲ့လူအနည္းစုေလးကလြဲရင္လူတိုင္းလူတိုင္းမွာေရာဂါရဲ့ေရွ့ေျပးလကၡဏာျဖစ္တဲ့ကိုယ္တြင္းေယာင္ရမ္းမွဳလကၡဏာ(inflammation marker)ကလူေတြအားလံုးနီးပါးမွာေတြ့ေနရပါျပီ။ခင္ဗ်ားတို့မယံုရင္(hs-CRP-blood-test)လုပ္ၾကည့္နိဳင္ပါတယ္။တကယ္လို့(hs-CRP)တန္ဖိုး(1.0)ေအာက္ေရာက္ေနရင္ေတာ့ခင္ဗ်ားတို႔ကိုယ္မွာ(Inflammation)မျဖစ္ပါဘူးလို့ဆိုခ်င္ဆိုနိဳင္ပါတယ္။ဒါေပမဲ့(hs-CRP)တန္ဖိုးဆိုတာကတမင္ၾကိဳတင္မကာကြယ္၊မလုပ္ယူထားပဲနဲ့(1.0)ေအာက္ေရာက္ေနတဲ့ပုဂၢိဳလ္ဆိုတာအလြန္ကိုရွားပါးလွပါတယ္။လူတိုင္းလူတိုင္းက(1.0)ထက္မ်ားေနၾကတာပါပဲ။တခ်ိဳ့(Inflammation)အမ်ိဳးအစားေတြက(hs-CRP-marker)မွာမေပၚလို့တိုင္းတာလို့မရေသးပါဘူး။အေကာင္းဆံုးတိုင္းတာနည္းကေတာ့အိုမီဂါ(၆)နဲ႔အိုမီဂါ(၃)အခ်ိဳးအစား(Omega6 to Omega3 ratio)ကိုတိုင္းၾကည့္ရင္ပိုျပီးေသခ်ာသိနိဳင္ပါတယ္။(OMG-6 to OMG-3 ratio)ဟာ(3.0)ေအာက္မွာပဲရွိေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ခင္ဗ်ာ(inflammation)မျဖစ္သလို(autoimmune diseases)လဲမျဖစ္နိဳင္ေသးပါဘူး။ဒါေပမဲ့ဒီ​ေခတ္​ႀကီးမွာတမင္မကာကြယ္၊မလုပ္ယူထားပဲနဲ့အဲဒီလိုလူမ်ိဳးဆိုတာလူတစ္ေသာင္းမွာတေယာက္​ေတာင္​မရွိနိဳင္ပါဘူး၊အလြန္ရွားပါးပါတယ္။အဟာရပညာ(Nutrition knowledge)ေတြအလြန္ထြန္းကားတိုးတက္ေနတဲ့အေမရိကန္လိုတိုးတက္တဲ့နိဳင္ငံၾကီးမွာေတာင္ပ်ွမ္းမွ်အားျဖင့္(OMG-6 to OMG-3 ratio)ဟာ(15)ကေန (25)ေလာက္အထိကိုျမင့္တက္ေနၾကပါျပီ။ျမန္မာျပည္ဆိုရင္ေတာ့ပိုဆိုးမွာ​ေပါ့။အခုခ်ိန္အထိလဲျမန္မာျပည္မွာ(OMG-6 to OMG-3 ratio)ဆိုတာကိုဆရာဝန္ေတြအားလံုးေတာင္မသိၾက၊သတိမထားမိၾကေသးပါဘူး၊ေသခ်ာလဲနားမလည္ၾကေသးပါဘူး။တိုင္းေပးနိဳင္တဲ့ဓါတ္ခြဲခန္းလဲရွိပံုမရေသးပါဘူး။စိတ္မေကာင္းစရာပါ။

--------

အဆိုးဆံုးကက်ြန္ေတာ္တို့ေန့စဥ္စားသံုးေနတဲ့ဆီေတြ၊အေၾကာ္၊အခ်က္ေတြအားလံုးထဲမွာ(OMG-6)ေတြပဲ(90%)ေက်ာ္ေလာက္အဓိကပါဝင္ေနျပီး၊(OMG-3)ၾကေတာ့(1%)ေတာင္မပါဘူးျဖစ္ေနတယ္။အဲဒီေတာ့(OMG-6 to OMG-3 ratio)ကၾကာေလျမင့္တက္လာေလျဖစ္ေတာ့တာေပါ့။တိုတိုနဲ့လိုရင္းေျပာရရင္ေတာ့(OMG-6)က​ေယာင္ရမ္းမွဳ(Inflammation)ျဖစ္ေစတဲ့အဓိကတရားခံပါပဲ။တဖက္မွာေတာ့(OMG-3)ကေတာ့ေယာင္​ရမ္းမွဳ႕ကိုပ​ေပ်ာက္ေစပါတယ္။ပိုနားလည္လြယ္ေအာင္ေျပာရရင္(OMG-6)ကမိမိခုခံမွဳစနစ္ကမိမိကိုျပန္မတိုက္တိုက္ေအာင္၊ခုခံမွဳစနစ္ေဖါက္ျပန္ပ်က္စီးသြားေအာင္ျပဳလုပ္ေပးတယ္။(OMG-3)ကၾကေတာ့မိမိခုခံမွဳစနစ္ကမိမိကိုျပန္မတိုက္ေအာင္ေရာဂါပိုးေတြကိုပဲတိုက္ခိုက္ေအာင္ထိန္းသိမ္းေပးတယ္။ယေန့(Supermarkets)ေတြကဆီေတြရဲ့(99%)က(OMG-6)ေတြပဲအဓိကပါဝင္ေနၾကတာပါ။(OMG-3)ဆိုတာမရွိသေလာက္ရွားသြားပါျပီ။(OMG-3)ကိုလိုခ်င္ရင္ငါးၾကီးဆီေသာက္မွကိုရမွာ။ဒါကိုနားမလည္လို့မေသာက္ရင္ေတာ့မၾကာခင္(Autoimmune Disease)တခုခုကိုကိုယ္ပိုင္​ေရာဂါအျဖစ္နဲ႔ပိုင္ဆိုင္လာပါလိမ့္မယ္။

ခက္တာက
ျမန္မာျပည္ကဆိုင္ေတြမွာေရာင္းေနတဲ့ငါးၾကီးဆီေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကလဲအာရုံေၾကာစနစ္ကိုအဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစနိဳင္တဲ့ျပဒါးဓါတ္(Mercury)သန့္စင္မထားၾကပါဘူး။ (Mercury) မသန့္စင္ထားရင္ေတာ့့ဦးေဏွာက္ႏွင့္အာရံုေၾကာစနစ္အတြက္အလြန္အႏၱရာယ္ၾကီးမားပါတယ္။ငါးၾကီးဆီဝယ္ရင္(Mercury)ထုတ္ထားျပီးသားျဖစ္ရပါမယ္။တခ်ိဳ႕ေသခ်ာနားမလည္တဲ့လူေတြကရွိေသးတယ္။(Omega-3-6-9)ဆိုတဲ့ေဆးကို(၃)မ်ိဳးေတာင္ပါေတာ့ပိုေကာင္းတာေပါ့ကြာဆိုျပီးေတာ့ဝယ္စားၾကတဲ့လူပိန္းေတြကရွိေသးတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့သူမ်ားကေသာက္ဆိုလို့တာလိုက္ေသာက္​ေနၾကတာသူတို့ကိုယ္တိုင္ဘာေၾကာင့္(Omega-3)ေခၚငါးၾကီးဆီကိုဘာလို့၊ဘာေၾကာင့္ေသာက္တာလဲဆိုတာေသခ်ာနားမလည္ၾကဘူးျဖစ္ေနၾကတယ္။(Omega-3)ေခၚငါးၾကီးဆီကိုေသာက္တာမိမိခႏၶာကိုယ္ထဲမွာအလြန္ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့(Omega-6)သိပ္မ်ားေနလို့(OMG-6)ကို(OMG-3)နဲ့ျပန္ျပီးေခ်ပျပစ္ခ်င္လို့ေသာက္ေနရတာပါ။အဲဒါကိုနားမလည္ပဲ(OMG-3)တခုတည္းပါတဲ့ငါးၾကီးဆီကိုမေသာက္ပဲ(OMG-3-6-9)ပါတဲ့ပစၥည္းေတြကိုဝယ္ေသာက္မွေတာ့သြားျပီးေပါ့ဗ်ာ။မစင္ေၾကာက္ပါတယ္ဆိုျပီး၊မစင္ကိုပဲျပန္ဝယ္စားသလိုျဖစ္မေနဘူးလား?။ခင္​ဗ်ားတို႔ကိုယ္​မွာဒီလို​ေရာဂါဆိုး​ေတြမျဖစ္​​ေစခ်င္​ရင္​အိုမီဂါ(6)ကိုတတ္​နိုင္​သ​ေလာက္​​ေလ်ွာ႔ခ်ၿပီး​ေတာ့၊အိုမီဂါ(3)ကိုပိုၿပီး​ေတာ့စား​ေပးဖို႔လိုတာ​ေပါ့။

------------

Omega-3 က(inflammation)အျပင္တစ္ျခားအရာေတြအတြက္လဲအလြန္ေကာင္းပါတယ္။မိမိခနၶာကိုယ္၏ေရာဂါခုခံကာကြယ္​မွဳစနစ္ကမွားယြင္​း​ေဖါက္ျပန္ပ်က္စီးသြားျပီး၊မိမိခနၶာကိုယ္ကိုျပန္လည္တိုက္ခိုက္မွဳေရာဂါ( Autoimmune diseases) အမ်ိဳးမ်ိဴးမွအကာအကြယ္ေပးရံုတင္မကပါဘူး၊ခႏၶာကိုယ္၏ေရာဂါခုခံအားစနစ္ကိုအားေကာင္းေစျပီးကူးစက္ေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဴးမွလဲအကာအကြယ္ေပးပါတယ္၊အကယ္၍ဝင္ေရာက္လာရင္လဲရက္အနည္းငယ္အတြင္းသက္သာေပ်ာက္ကင္းေစနိဳင္တယ္။ဦးေဏွာက္နင့္အာရံုေၾကာစနစ္ကိုအေထာက္အပံ့ေပးတယ္။အသိဥာဏ္ဆုတ္ယုတ္လာမွဳႏွင့္ဦးေဏွာက္ၾကံဳ့ျခငိး၊ဦးေဏွာက္သိပ္ဖ်င္းသြားျခင္းေမ့ေလွ်ာ့ျခင္းေရာဂါတို့မွလဲအကာအကြယ္ေပးတယ္။မွတ္ဥာဏ္ကိုလဲပိုမိုေကာင္းမြန္လာေစတယ္။စိတ္ဓါတ္က်ဆင္းမွဳ႕(Depression)ႏွင့္အျခားေသာစိတ္ေရာဂါမ်ားမျဖစ္ေအာင္အကာအကြယ္ေပးတယ္။အလိုလိုေနရင္းစိတ္ဓါတ္က်ဆင္းမွဳ၊စိတ္အားငယ္ေၾကာက္ရြံ႕မွဳ၊စိတ္ဖိစီးမွဳ႕ႏွင့္စိုးရိမ္ပူပန္မွဳ(Stress)မ်ားေလွ်ာ့နည္းသြားေအာင္လဲေဆာင္ရြက္ေပးတယ္။

အာရံုေၾကာအားနည္း၍ကိုယ္လက္အဂၤါထိမ္းမရေသာအရံုေၾကာေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳးမွလည္းအကာအကြယ္ေပးတယ္။ႏွလံုးႏွင့္ေသြးလည္ပါတ္မွဳစနစ္ကိုေကာင္းမြန္ေစျပီး၊ႏွလံုးေရာဂါမျဖစ္ေစရန္၊ႏွလံုးေသြးေၾကာမ်ားမေရာင္ရမ္းမပိတ္ဆို့ေစရန္၊ရုတ္တရက္ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ျပီးမေသဆံုးနိဳင္ေစရန္အကာကြယ္အကြယ္ေပးတယ္။အဆုတ္၏ပံုမွန္အလုပ္လုပ္မွဳကိုေကာင္းမြန္ေစတယ္၊အဆုတ္အမာရြတ္တက္ျခင္းေရာဂါမွလဲအကာအကြယ္ေပးတယ္။ကင္ဆာေရာဂါဆိုးအမ်ိဳးမ်ိဳးမျဖစ္ပြားေအာင္လဲအကာအကြယ္ေပးနိဳင္တယ္။ေသြးေၾကာမ်ားကိုအတြင္းပိုင္းမွမပိတ္ဆို့ေစရန္တိုးခ်ဲ့ေပးတယ့္အတြက္ေသြးတိုးေရာဂါကိုသက္သာေပ်ာက္ကင္းေစနိဳင္တယ့္အျပင္၊ဦးေဏွာက္ေသြးေၾကာပိတ္ကာေလျဖတ္ျခင္းႏွင့္ဦးေနွာက္ေသြးေၾကာျပတ္ျပီးရုတ္တရက္ေသဆံုးမွဳအႏၱရာယ္မွလဲအကာအကြယ္ေပးတယ္။

ယေန့ကမာၻတြင္အလြန္ေၾကာက္စရာေကာင္းေသာခနၶာကိုယ္အတြင္းပိုင္းအဂၤါမ်ားေယာင္ရမ္းျခင္း၊ႏွလံုးေသြးေၾကာ၊ဦးေဏွာက္ေသြးေၾကာမ်ားမွစ၍ခႏၶာကိုယ္​အစိတ္အပိုင္းမ်ားရွိေသြးေၾကာအားလံုးအတြင္းပိုင္းေယာင္ရမ္းပိတ္ဆို့ခ်င္း၊အစရွိတယ့္ေရရွည္ေယာင္ရမ္းျခင္း(Chronic Inflammation)အႏၱရာယ္ဆိုးမ်ားမွလဲအကာအကြယ္ေပးတယ္။လူၾကီးမ်ားတြင္သာမကပဲကေလးသူငယ္မ်ားအားလဲဦးေဏွာက္နင္​့အာရုံ​ေၾကာစနစ္​​ေကာင္းမြန္ေစရန္၊ပံုမွန္ၾကီးထြား​ေစရန္၊သန္မာျဖတ္လတ္ေစရန္ႏွင့္ေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳးကင္းရွင္းေစရန္အေထာက္အကူျပဳေပးတယ္။ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္မ်ားအားလဲ၊သေနၶသားေရာမိခင္ပါက်န္းမာသန္စြမ္းျပီးေရာဂါကင္းရွင္းရန္၊ေမြးဖြားရလြယ္ကူရန္အထူးအေထာက္အကူျပဳပါတယ္။အဝလြန္သူမ်ားကိုလဲဝိတ္က်ဖို႔ကူညီ​ေပးတဲ့အျပင္၊အသဲအဆီဖံုးျခင္းေရာဂါမွလဲအကာအကြယ္ေပးပါတယ္။

Kelvin Albert Power
(Nutrition Specialist, Florida, USA)
-----------------------

ရာထူး တိုးေပးဖို႕ စဥ္းစားေတာ႔မယ္ ဆိုရင္ ……

▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️

Htain Lin Kyaw 

အရည္အခ်င္းရွိတဲ႔ ဝန္ထမ္းေတြ၊လုပ္သက္ရင္႔ဝန္ထမ္ေတြ နဲ႕ အလားအလာရွိတဲ႔ ဝန္ထမ္းေတြကို ရာထူးတိုးျမွင္႔ေပးတဲ႔ ရည္ရြယ္ခ်က္က ဘာမ်ားျဖစ္မလဲ ?

ဒိထက္ပိုျပီး ၾကီးေလးတဲ႔ တာဝန္ေတြ ၊တာဝန္ယူ တာဝန္ခံတတ္မႈေတြနဲ႕ အဆင္႔အလိုက္တာဝန္ခြဲေဝ ေဆာင္ရြက္တတ္ေစဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။

ရာထူးေနရာဆိုတာ တကယ္တမ္းေတာ့ တာဝန္ပါပဲ။ရာထူးေနရာ ပိုၾကီးလာေလေလ တာဝန္ခံမႈတာဝန္ယူမႈအပိုင္းက ပိုျပီးမ်ားလာေလေလပါပဲ ။

ဒီေနရာမွာ ရာထူးတိုးျမွင္႔ေရးနဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး ေဆာင္ရြက္ရမွာ သိသင္႔တဲ႔ အေျခခံအခ်က္အလက္ေလးေတြကို တင္ျပခ်င္ပါတယ္။ ကိုယ္က ရာထူးတိုးျမွင္႔ေပးရမယ္႔ ေနရာမွာ ရွိေနခဲ႔ျပီဆိုရင္ေတာ့ ဒါကအေျခခံ အခ်က္အလက္ပါ၊ဒါကို သိထားမွ ပိုျပီးအဆင္ေျပႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႕ လုပ္ငန္းခြင္ထဲမွ အျမဲ ၾကံဳေတြ႕ေနရတဲ႔
 ျပသာနာ တစ္ခုပါပဲ ။

“ ေပါ႕ေစလို လို႕ ေၾကာင္ရုပ္ထိုးပါတယ္၊ေဆးေၾကာင့္ပိုေလးေနရတယ္ဆိုတာမ်ိဳးက ” မိတ္ေဆြတို႕ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ မၾကာခဏေတြ႕ရတတ္မွာပါ။

ကိုယ္႔လက္ေအာက္က ဝန္ထမ္းေတြအလုပ္ၾကိဳးစားေအာင္ ၊တာဝန္ယူတာဝန္ခံခ်င္စိတ္ရွိေအာင္ ကိုယ္႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ ပိုမိုရွည္ၾကာေအာင္ လုပ္ကိုင္ေစဖို႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ ေကာင္းေတြ နဲ႔ ရာထူးတိုးျမွင္႔ျခင္း ျပဳလုပ္ေပးလိုက္ျပီ ဆိုၾကပါစို႕ ။

ရာထူးတတ္မွ ပိုဆိုး အလုပ္မတြင္ က်ယ္၊တာဝန္ခံမႈမရွိ၊ က်န္တဲ႔ ဝန္ထမ္းနဲ႔လည္းအဆင္မေျပ ၊ေနာက္ဆံုး ကာယကံရွင္က သိပ္မၾကာခင္ အခ်ိန္ကာလမွာ ထြက္စာတင္တဲ႔ အေနအထားကို ေရာက္ရွိေနခဲ႔မယ္ဆိုရင္ .......ေဆးေၾကာင္႔ပိုေလးေနတာ မျဖစ္ေစဖို႕ လိုပါတယ္....

Promotion ေပးဖို စဥ္းေတာ႔မယ္ဆိုရင္ အဓိက စဥ္းစားရမွာက Skills & Knowledge , Attitude  (၃) မ်ိဳးကို အဓိကထား စဥ္းစားရပါမယ္။ဒီထဲကမွ Skills နဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ခြဲျခားတင္ျပခ်င္ပါတယ္ ။

🔹Technical Skill

🔹Managerial Skill

🔹Conceptual  Skill ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။

ကိုယ္က Promotion တိုးျမွင္႔ေပးခ်င္တဲ႔ ဝန္ထမ္းက ဘယ္ရာထူးအေနအထားလဲ ၊ ရံုးကိစၥေတြပါလုပ္ေဆာင္ရမယ္႔အပိုင္းလား ၊စီမံခန္႔ခြဲမႈ ကိစၥရပ္ေတြပါ လုပ္ေဆာင္ရမယ္႔ ရာထူးမ်ိဳးလား ဒါေတြကို အရင္ေလ႔လာသိရွိထားရပါမယ္။ Technical Skill အပိုင္းပဲ ဦးစားေပးလုပ္ေဆာင္ရမယ္႔ အငယ္ပိုင္း ဝန္ထမ္းေတြဆိုရင္ Technical Skill ပိုင္းကို ဦးစားေပးေရြးခ်ယ္ရပါမယ္။

ဒါေပမဲ႔ စီမံခန္႔ခြဲမႈလုပ္ငန္းေတြပါ ေဆာင္ရြက္ရမယ္႔ ရာထူးအေနအထားကိုတိုးျမွင္႔ေပးရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ Managerial Skill ပိုင္းပါ ထည္႔သြင္းစဥ္းစားရလာျပီျဖစ္ပါတယ္။ဒိထက္ပိုျပီးျမင္႔မားတဲ႔ ရာထူးေနရာမ်ိဳးမွာ ဆိုရင္ေတာ့  Conceptual  Skill ေတြကိုပါ ထည္႔သြင္းစဥ္းစားရမွာပါ။ အင္ဂ်င္နီယာလုပ္ငန္းေတြလုပ္ကိုင္တဲ႔ လုပ္ငန္းေတြမွာ ဆိုရင္ ဒီအေျခခံက်တဲ႔ Promotion Steps ေတြဟာ အရင္ဆံုး စတင္ စဥ္းစားရမယ္႔ အပိုင္းပါ။ေနာက္ပိုင္းတစ္ျခား အခ်က္အလက္ေတြျဖစ္တဲ႔ Leadership  ,Teamwork , Communication စတာေတြအျပင္ တစ္ျခား Factor ေတြကိုပါထည္႔သြင္းစဥ္းစားႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလိုေဆာင္ရြက္တဲ႔အခါ ဘက္လိုက္မႈေလ်ာ႕နည္းတဲ႔ ရာထူးတိုးျမွင္႔ေရး စံသတ္မွတ္ခ်က္ေတြကို နမူနာထားေဆာင္ရြက္ျခင္းက  စီမံေဆာင္ရြက္သူကို ပိုျပီး အက်ိဴးရွိေစပါတယ္။ Performance   ကို အေျခခံတဲ႔ Promotion Policy  ေတြကိုေဆာင္ရြက္မယ္႔ဆိုရင္ေတာ့ အဖြဲ႔အစည္းအတြက္လည္း အက်ိဳးရွိေစမွာပါ ။ဒါေပမဲ႔လည္း တစ္ခါတစ္ရံမွာ လုပ္သက္ေၾကာင့္ မျဖစ္မေနတိုးျမွင္႔ေပးလိုက္ရတဲ႔ အခ်ိန္အခါမ်ိဳးလည္း ရွိေနတတ္ပါတယ္။ဒီအတြက္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားႏိုင္ဖို႕လိုပါတယ္။

ရာထူးတိုးျမွင္႔ေပးျခင္းဟာ ေသခ်ာစြာ မေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရင္ စီမံေဆာင္ရြက္သူမ်ားထံ ျပန္လည္ သက္ေရာက္တတ္ပါတယ္။ နီးစပ္ရာ ေပးတာတို႕ ၊အဖားေကာင္း ၊ လူၾကီးနဲ႔ နီးစပ္တဲ႔သူကို ေပးတာေပါ႔လို ဆိုတဲ႔ စကားမ်ိဳးက သင္႔အဖြဲ႕အစည္းမွာ ျပန္လည္ၾကားရတယ္ဆိုရင္  ကိုယ္႔အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ Promotion Policy  ကို ျပန္လည္သံုးသပ္သင္႔ပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕စီမံခန္႔ခြဲသူေတြဟာ ရာထူးတိုးျမွင္႔ေရးကို ျပီးစလြယ္ ေဆာင္ရြက္ တတ္ပါတယ္။

ကိုယ္ေပးရတာ မဟုတ္ ပိုင္ရွင္ ၊သူေဌးက ေပးရတာပဲ လစာနဲ႔ ရပိုင္ခြင္႔ကအိတ္ထဲက စိုက္ရတာ မဟုတ္ဘူးဆိုေပမဲ႔
အေျခအေနကို မွ်တစြာအသံုးမခ်တတ္ရင္ ေအာက္လက္
ငယ္သား ဝန္ထမ္းမ်ားက ကိုယ္႔အေပၚယံုၾကည္ေလးစားမႈေလ်ာ႕နည္းလာတတ္သလို ၊အရည္အခ်င္းရွိရက္ နဲ႕ ေပးသင္႔ေပးထိုက္လို႕ မေပးမိရင္လည္း ကိုယ္နဲ႕အဆင္မေျပလို႕အဖားမေကာင္း ၊လူၾကီးမၾကိဳက္လို႕ မေပးတာ ဆိုတဲ႔ စြပ္စြဲခ်က္ေတြက ျပန္လည္သက္ေရာက္ႏိုင္ပါတယ္။

လုပ္ငန္းခြင္ထဲမွာ ရာထူးဆိုတာ တာဝန္ပါပဲ ၊ဒါေပမဲ႔ တာဝန္နဲ အတူ ရပိုင္ခြင္႔ခံစားခြင္႔ေတြကလည္း ပါလာ ေလေတာ့ လူတိုင္းက လိုခ်င္ၾကတာ သဘာဝပါပဲ ။အဓိကကေတာ့ အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ အရင္ဆံုးစဥ္းစားရင္ ျပသာနာကိုအတတ္ႏိုင္ဆံုးေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၾကမွာပါ။

ေနာက္ထပ္ထပ္ျပီးထည္႔သြင္းစဥ္းစားရမွာေတြက ကိုယ္႔ရဲ႕ အလုပ္အဖြဲ႕အစည္းေပၚ ဘယ္ေလာက္ ထိေရာက္ေအာင္ အက်ိဳးျပဳခဲ႔သလည္းဆိုတာပါ ။

ဥပမာ  တစ္ေယာက္က လုပ္သက္ (၅)ႏွစ္အတြင္းမွာ အေရာင္းစံခ်ိန္သစ္ (၁၀)ခါ တင္ႏိုင္ခဲ႔တယ္။ေနာက္တစ္ေယာက္က လုပ္သက္(၁၀) ႏွစ္အတြင္းမွာ အေရာင္းစံခ်ိန္သစ္ (၃) ခါထက္မေက်ာ္ေအာင္ တင္ႏိုင္ခဲ႔တယ္ဆိုပါစို႕ မိတ္ေဆြက ဘယ္သူ႕ကို ရာထူးတိုးျမွင္႔ေပးခ်င္လဲ ။ ဒီလိုအေျခခံက်တဲ႔ အမ်ားျမင္သာတဲ႔ အခ်က္အလက္ေတြေပၚ အေျခခံရင္ ကိုယ္႔အတြက္ လည္း မွ်တမႈ ရွိတဲ႔ ရာထူးတိုးျမွင္႔ေရး  ဆိုတာ မ်ိဳးက ေလ်ာ႕နည္းသြားမွာပါ။

တကယ္လို႕မ်ား ကိုယ္က ေဖာ္ျပလို႕မရတဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြ ေအာင္ျမင္မႈေတြကို ထင္ထင္ရွားရွားျပစရာမရွိတဲ႔ အလုပ္မ်ိဳးေတြဆိုရင္ လည္း တိက်တဲ႕ KPI ေတြရွိေနရင္ပိုျပီးအဆင္ေျပပါတယ္။ေငြစာရင္းဌာနလိုမ်ိဳး အမ်ားျမင္သာတဲ႔ ထိေရာက္တဲ႔ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ိဳးမရွိဘူး ဆိုရင္းလည္း အဲ႔ဒိဝန္ထမ္းလုပ္လာတဲ႕ ကာလတစ္ေယာက္ တိက်ေသခ်ာမႈ ၊အမွားအယြင္းနည္းပါမႈေတြ ဘယ္ေလာက္ရွိလဲဆိုတာမ်ိဴးကို ေျပာျပႏိုင္ရင္ ဌာနတူခ်င္းျဖစ္ေစတစ္ျခား လုပ္သက္တူ ဝန္ထမ္းခ်င္းလည္း ေက်နပ္ေစလိမ္႔မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ရာထူးတိုးျမွင္႔ေရးဆိုင္ရာ မူဝါဒမ်ား ဟာ အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ အေရးပါတဲ႕ အေၾကာင္းအရာပဲျဖစ္ပါတယ္။ သံုးတတ္ရင္ ေဆးျဖစ္သလို မသံုးတတ္ရင္လည္း ေဘးျဖစ္ေစပါတယ္။ကိုယ္က တစ္ေယာက္ကို တိုးေပး ၊တစ္ျခားတစ္ေယာက္က မေက်နပ္ အလုပ္မွာကန္႔လန္႔တိုက္ ၊အဆင္မေျပလို႕ အလုပ္ထြက္ ဆိုရင္ နဂိုမူလရည္ရြယ္ခ်က္ေတြပါ ေပ်ာက္ဆံုးကုန္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေတာ႔ ကိုယ္က ရာထူးတိုးျမွင္႔ေပးရမယ္႔ အေျခအေနမ်ိဳးမွာ ဆိုရင္ေတာ့ အထက္က တင္ျပခဲ႔သလို တိက်ေသခ်ာတဲ႔ စံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားအတိုင္း ထားရွိတာ အေကာင္းဆံုးပါ။ရာထူးတိုးျမွင္႔ေရးအဖြဲ႕မ်ိဳးကို ဖြဲ႕စည္းျပီး အမ်ားက ဝိုင္းဝန္းဆံုးျဖတ္ေပးရတဲ႕ ပံုစံမ်ိဳးကလည္း အဖြဲ႕အစည္းနဲ႕ ျဖစ္တဲ႔အတြက္ ပိုမိုေကာင္းမြန္ေစပါတယ္။ဘယ္လို ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ိဳးပဲေဆာင္ရြက္ ေဆာင္ရြက္ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အက်ိဳးကို ေရွးရွေဆာင္ရြက္ဖို႕ အေရးအၾကီးဆံုးျဖစ္ပါတယ္။

ခဏတာ ဆံုရတဲ႕ေနရာမွာ ရာထူးဆိုတာ ခြဲျခားျခင္း မဟုတ္ပဲ ၊အဆင္႔အလိုက္ တာဝန္ခြဲေဝျခင္းဆိုတာကို အေလးထားေစဖို႕လိုေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

ထိန္လင္းေက်ာ္ (HR)

"​ေဇာ္​ဂ်ီျမစ္​ကို သက္​​ေသတည္​"

~~~~~~~~~~~~~~~~~
[ ဟမ္​စိုင္​း-​ေဆး|မန္​း ]

"တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္မွာ မမေနာင္တ မရပါေစနဲ႔"တဲ့လား ကေလးရယ္။ အခု မမရဲ႕ ရင္ထဲမွာ ေနဆယ္စင္းတစ္ၿပိဳင္နက္တည္း ထြန္းလင္းထားသလို ပူေလာင္ေနတာ ကေလးသိရဲ႕လား။ ကတိသစၥာတရားကို မ်က္ကြယ္ျပဳခဲ့လို႔ ဒဏ္ခတ္ခံခဲ့ရတာလား ကေလးရယ္။

##################

"ဆရာမ စာသင္ေပးရမွာ ဒီကေလးပဲ။ အစစအရာရာ အပ္ပါတယ္"

ကေလးရဲ႕အေဖက မိတ္ဆက္ ေပးေနေပမယ့္ ကေလးက အိပ္ရာေပၚမွာ မလႈပ္မယွက္ ထိုင္ေနၿပီး ကေလး ရဲ႕ မ်က္၀န္းေတြက နံရံကို ေငးေနတယ္။ ကြၽန္မကို အသိမွတ္ျပဳတဲ့ အၾကည့္ေလး တစ္ခ်က္ေတာင္ ကေလးက မတုန္႔ျပန္ခဲ့ပါဘူး။

"သားေလး ဆယ္တန္းႏွစ္မွာ ကြၽန္ေတာ္နဲ႔ သူ႔အေမ တရား၀င္ကြာ႐ွင္းၿပီး ေနာက္အိမ္ေထာင္ အသီးသီး ထူခဲ့ၾကတာ ဆရာမ။ အဲတာေၾကာင့္လားမသိဘူး။ ငယ္ကတည္းက အတန္းတိုင္း ပထမ ရခဲ့တဲ့သားေလးက ဆယ္တန္းကို က်ခဲ့ တယ္ေလ။ ဒီႏွစ္လည္း Guideေတြ အိမ္ေခၚသင္ေပးေပမယ့္  သားေလးက စာထဲ စိတ္မ၀င္စားေတာ့ဘူး။ စာသင္လို႔ မရဘူးဆိုၿပီး  ဆရာေတြ ဆရာမေတြတစ္ေယာက္ၿပီး တစ္ေယာက္ လက္ေလ်ာ့သြားၾကတယ္။ သားေလးက စကား သိပ္ မေျပာေတာ့ဘူး။ အျမဲတမ္း ေတြးေနေငးေနတာ"

        ကြၽန္မ အလုပ္လာေလ်ွာက္တုန္းက ကေလးရဲ႕အေဖ ေျပာခဲ့တဲ့စကားေတြအရ ကေလးက စိတ္ဒဏ္ရာ ရေန တယ္ဆိုတာ သိခဲ့ရတယ္။

"သား။ ဒီဆရာမက သားကို စာသင္ေပးလိမ့္မယ္။ ဆယ္တန္းေတာ့ ေအာင္ေအာင္ေျဖပါသားရယ္..ေနာ္။ ဆယ္တန္းေအာင္ရင္ သားလိုခ်င္တာအားလံုး အေဖ ၀ယ္ေပးမယ္။ အေဖ အလုပ္ သြားေတာ့မယ္"

ကေလးရဲ႕အေဖက ျပံဳးျပံဳးရႊင္ရႊင္ စကားေျပာေနေပမယ့္ ကေလးက အင္းမလုပ္ အဲ မလုပ္နဲ႔ မ်က္ႏွာက မႈန္ကုပ္ ေနတယ္။
"ဆရာမ ကြၽန္ေတာ္ အလုပ္သြားလိုက္ဦး မယ္။ သားေလးကို ဂ႐ုစိုက္ေပးပါဗ်ာ"
"ဟုတ္ကဲ့႐ွင့္။စိတ္ခ် လက္ခ်သြားပါ"
ကေလးရဲ႕အေဖထြက္သြားတာနဲ႔ ကေလးရဲ႕အိပ္ရာေပၚ ၀င္ထိုင္ၿပီး ကေလးရဲ႕လက္ကို ကြၽန္မ ကိုင္လိုက္တယ္။
"ကေလး။စာ မသင္ခင္ မမရဲ႕ အေၾကာင္း နည္းနည္းေလာက္ ေျပာပါရေစေနာ္"

ကေလးရဲ႕ မွိန္ေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ မ်က္၀န္း။ ေျပာရရင္ ယံုၾကည္မႈေတြ ေပ်ာက္ဆံုးေနတဲ့ မ်က္၀န္းေတြက နံရံကိုေငးေနေပမယ့္ ကေလးက ေခါင္းတစ္ခ်က္ ညိတ္ျပတယ္။ ကေလးနဲ႔ပိုၿပီးရင္းနီးေအာင္လို႔ "ဆရာမ"ဆိုတဲ့ နာမ္စားကို မသံုးဘဲ "မမ" ဆိုတဲ့နာမ္စားပဲ သံုးျဖစ္ခဲ့တယ္။

"မမမွာ အေမမ႐ွိေတာ့ပါဘူး။ မမက  ေက်ာက္ဆည္ၿမိဳ႕၊အထက(၁)က အထက္တန္းျပ ေက်ာင္းဆရာမပါ။ ဒီႏွစ္ထဲ မမရဲ႕အေဖ ေသြးတိုးေၾကာင့္ေလျဖတ္ျပီး မမ အလုပ္ထြက္ခဲ့ရတယ္။ ျပင္ပဆရာမအျဖစ္ ရပ္တည္ခဲ့ရတယ္။ ျပင္ပက်ဴ႐ွင္ေတြ လိုက္သင္လို႔ရတဲ့၀င္ေငြက အစိုးရလစာထက္ ပိုမ်ားေတာ့ မမအတြက္ အဆင္ေျပတယ္ေလ။ အေဖ့ေဆးဖိုးေတြနဲ႔ မမေအာက္က ညီမနဲ႔ေမာင္ေလး ေက်ာင္းစရိတ္ေတြအတြက္ ကေလးတို႔ အေဖေပးမယ့္လစာနဲ႔မွ ေလာက္ငမွာမို႔ ဒီအလုပ္ကို လာေလ်ွာက္ခဲ့တာပါ။ ကေလးသာ စာကိုႀကိဳးစားသင္ခဲ့ရင္ လစာ ပိုတိုးေပးမယ္လို႔ ကေလးရဲ႕အေဖက ေျပာတယ္။ ကေလးသာ မမ စာသင္တာ လက္ခံၿပီး စာႀကိဳးစားခဲ့ရင္ မမတို႔မိသားစုဘ၀ကို ကယ္တင္ရာ ေရာက္ပါတယ္။ စာႀကိဳးစားပါလို႔ မမ ႀကိဳတင္ၿပီး ေတာင္းပန္ပါတယ္ေနာ္။ လူသားေလးဦးဘ၀ကို ကယ္တင္တာ ကုသိုလ္ရပါတယ္ ကေလးရယ္"

ကြၽန္မရဲ႕စကား႐ွည္ႀကီးအဆံုးမွာ ကေလးမ်က္၀န္းက ကြၽန္မမ်က္ႏွာဘက္ လွည့္လာခဲ့တယ္။ ကေလးရဲ႕ မ်က္၀န္းထဲမွာ ကြၽန္မကို သနားတဲ့ေရာင္ျခည္ေတြ ျပည့္ႏွက္ေနတယ္။ ကေလးရဲ႕အေဖ ေျပာျပခ်က္ေတြအရ ကေလးက လူတစ္ဖက္သားကို အရမ္းသနားတတ္တဲ့ အေၾကာင္းသိခဲ့ရေတာ့ ကြၽန္မဘ၀ရဲ႕ ျဖစ္ရပ္မွန္ကို အမွန္ တိုင္းပဲ ဖြင့္ေျပာလိုက္တယ္။ ေအာင္ျမင္မႈအျဖစ္ ကေလး႐ဲ႕ အၾကည့္ေတြက စာၾကည့္စားပြဲဆီ ေရာက္သြားခဲ့တယ္။

#################

         ကေလးကို စာသင္တာသာမက အစားအေသာက္နဲ႔ တျခားအစစအရာရာကို ကြၽန္မရဲ႕ေမာင္ငယ္ေလးလို၊ သားတစ္ဦးလို ဂ႐ုစိုက္ခဲ့တယ္။ ေမတၱာငတ္မြတ္ေနတဲ့ ကေလးကို ေႏြးေထြးတဲ့ ေမတၱာနဲ႔ ျကင္နာယုယမႈေတြ ေပးခဲ့ တယ္။ ကေလးက သူ႔အေဖအေ႐ွ႕သာ စာကို စိတ္မ၀င္စားသလို ေနျပေပမယ့္ သူ႔အေဖ အိမ္ကထြက္သြားတာနဲ႔ စာ ကို ႀကိဳးႀကိဳးစားစား သင္ယူတယ္။ ကြၽန္မကိုလည္း အေမလိုအစ္မလို ခင္တြယ္သြားၿပီး သူ႔ရဲ႕ရင္တြင္းခံစားမႈေတြကို ဖြင့္ဟ လာခဲ့တယ္။

"မမ..လူေတြက ဘာလို႔ ကတိတစ္လံုးကို တန္ဖိုးမထားၾကတာလဲ။ ကတိေပးတယ္ဆိုတာ လိမ္ညာလွည့္ျဖားနည္း တစ္မ်ိဳးလား"
စာသင္တာ ခဏနားတဲ့အခ်ိန္ ကေလးက ကြၽန္မမ်က္၀န္းကို တည့္တည့္ႀကည့္ၿပီးေမးလာတယ္။

"ဟမ္....ဘာျဖစ္လို႔လဲကေလးရ"

"ကြၽန္ေတာ္ ဆယ္တန္းကို စတက္ခါစမွာ အေဖနဲ႔အေမရယ္ေလ..။ ကြာ႐ွင္းၾကေတာ့မယ္တဲ့။ သူတို႔ကြာ႐ွင္းၾကမယ္ဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္ငိုယိုၿပီး မကြာ႐ွင္းဖို႔ေတာင္း ပန္တယ္။ အေဖနဲ႔အေမသာ ကြာ႐ွင္းရင္ ကြၽန္ေတာ္ ဆယ္တန္းကို မေျဖေတာ့ဘူးလို႔ေျပာခဲ့တာ။ အဲဒီတုန္းက အေဖေရာ အေမေရာ မကြာ႐ွင္းေတာ့ဘူးလို႔ ကတိေပးခဲ့ၾကတာ။ ဒါေပ မယ့္..."

ကေလးက မ်က္ေတာင္ ပုတ္ခတ္ပုတ္ခတ္ လုပ္ရင္း စကားဆက္ေျပာတယ္။
"အေဖနဲ႔အေမ ကြာ႐ွင္းခဲ့ၾကတယ္။ အိမ္ကေန အေမထြက္သြားခါနီးမွာ အေဖက`နင္ ငါ့ကို မခ်စ္လို႔ထြက္သြားတာ ငါ၀မ္းမနည္းဘူး။ ငါ့ဘ၀မွာ ငါ့သားတစ္ေယာက္လံုး ႐ွိေသးတယ္။ ငါ့ဘ၀က သားအတြက္ပဲ ျဖစ္ေစရမယ္´လို႔ ေျပာ ခဲ့တာ။ ႐ွစ္လေတာင္ မၾကာပါဘူး။ ေနာက္အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္။ အေဖက သူ႔ရဲ႕ ပြဲ႐ုံလုပ္ငန္းေတြနဲ႔ မိုးလင္းမိုးခ်ဳပ္ အိမ္ကပ္တယ္ မ႐ွိဘူး။ ညျပန္လာရင္လည္း သူ႔ေနာက္မိ္န္းမနားမွာပဲ။ ကြၽန္ေတာ့္အတြက္ အေဖ့မွာ အခ်ိန္မ႐ွိဘူး။ ဖုန္းေန႔တိုင္း ဆက္မယ္လို႔ ကတိေပးသြားတဲ့ အေမက လည္း စင္ကာပူကေန တစ္လေနလို႔ ဖုန္းတစ္ခါ မဆက္ဘူး"

အို..ကေလးမ်က္၀န္းမွာ မ်က္ရည္စေတြ တြဲလြဲခိုေနပါလား။ မိဘေတြဆိုတာ သားသမီးေတြအတြက္ ျမင္းမိုရ္ေတာင္ဆိုေပမယ့္ အဲ့ဒီျမင္းမိုရ္ေတာင္ ၿပိဳလဲေတာ့ ေတာင္ေအာက္ေျခက ကေလးပဲ အပိခံရၿပီး မခ်ိမဆန္႔ ခံစားရ တယ္မို႔လား။ ကတိမတည္တဲ့ ကေလးရဲ႕မိဘေတြကို ကြၽန္မ မုန္းလိုက္တာ။ ကေလးအတြက္လည္း ကြၽန္မ စိတ္မေကာင္းဘူး။ ဒီေလာက္ လိမၼာေရးျခား႐ွိတဲ့ ကေလးရဲ႕ ဘ၀ကို ဘယ္ကံၾကမၼာ နတ္မင္းက ဒီလို္ျဖစ္ေအာင္ ေရးဆြဲ လိုက္တာလဲ။ အဲဒီကံၾကမၼာနတ္မင္းသာ ကြၽန္မအေ႐ွ႕ေရာက္လာရင္ စိတ္႐ွိလက္႐ွိ ဆြဲကုပ္ပစ္လိုက္မယ္။ ကေလး ကို ဘယ္လို စကားေတြနဲ႔ ေၿဖသိမ့္ေပးရမလဲ စဥ္းစားေနတုန္း ကြၽန္မပါးမွာ မ်က္ရည္ေတြ စီးက်လာတယ္။ ကြၽန္မရဲ႕ ဘယ္ဘက္ရင္အံုက စူးနစ္နာက်င္ လာၿပီး အသက္႐ွဴၾကပ္လာ ခဲ့တယ္။ ေခါင္းထဲမွာ တရိပ္ရိပ္ျဖစ္ၿပီး မူးလာတယ္။

"ဒါေပမယ့္ မမနဲ႔ ဆံုေတြ႕ခြင့္ေပးတဲ့ ဘုရား သခင္ကို ကြၽန္ေတာ္ ေက်းဇူးတင္တယ္။ မမကကြၽန္ေတာ့္ ဘ၀ကႏၱာရ ရဲ႕အိုေအစစ္ ပဲ။ မမကို ေက်းဇူးအရမ္းတင္တယ္"      

#######################

ကေလးက ဒီေန႔စာမသင္ဘဲ ေက်ာက္ဆည္ၿမိဳ႕ထဲ ေလ်ွာက္လည္ခ်င္တယ္ဆိုလို႔ သူ႔အေဖကို ကြၽန္မ ဖုန္း ဆက္ေတာ့
"ရပါတယ္ဆရာမ။ ေန႔တိုင္း စာသင္ေနရင္ ၿငီးေငြ႔ေနမွာေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္ ကားဒ႐ိုက္ဘာနဲကားတစ္စီး အျမန္လႊတ္ လိုက္မယ္"
ဒီလိုနဲ႔ ကေလးသြားခ်င္တဲ့ ေဇာ္ဂ်ီ ျမစ္ေဘးကို ေရာက္ခဲ့ရတယ္။ ေဇာ္ဂ်ီျမစ္ေရေတြက တသြင္သြင္ စီးဆင္းေနတယ္။ ျမစ္ကမ္းေဘးမွာ အတူတူထိုင္ေနတဲ့ အတြဲေတြကိုလည္း ေတြ႕ရတယ္။ ျမစ္ေရကို ျဖတ္ၿပီးတိုက္ခတ္လာ တဲ့ ေလျပည္ေလညင္းေတြေၾကာင့္ ကြၽန္မရဲ႕ ဆံစေတြက ေလထဲမွာ ၀ဲေနတယ္။

"ကဲ ေျပာပါဦး။ ေရႊသာေလ်ာင္းေတာင္ မတက္ဘဲ ဘာလို႔ ေဇာ္ဂ်ီျမစ္ေဘးကို လာခ်င္ရတာလဲ"

ကေလးရဲ႕မ်က္၀န္းေတြက တစ္ခုခုကို စိုးရြံ႕ေနသလိုပဲ။တစ္ခုခုကို ေျပာဖို႔ အားယူေနပံုရတယ္။ သက္ျပင္းေတြလည္း ခဏခဏ ခ်ေနတယ္။ ကေလးက အသက္ကို ၀၀႐ွဴသြင္းၿပီး
"မမ...ကြၽန္ေတာ့္ကို စိတ္မဆိုးပါနဲ႔။ မမကို ကြၽန္ေတာ္ ခ်စ္တယ္။ ဆယ္တန္းေအာင္ၿပီးမွ ဖြင့္ေျပာရင္ ေနာက္က်သြား မွာ စိုးလို႔ပါ။ စိတ္မဆိုးပါနဲ႔ေနာ္"

ကြၽန္မ လံုး၀ထင္မွတ္မထားတဲ့ စကားေတြပါ။ ကေလးအေပၚ အစ္မတစ္ေယာက္လို၊ မိခင္အရင္းတစ္ ေယာက္လို ၾကင္နာမႈေတြ ေပးခဲ့တဲ့အေပၚ ကေလးက သာယာသြားတာလား။ သူ႔ထက္ အသက္ ဆယ္ႏွစ္ ေက်ာ္ႀကီး တဲ့ ကြၽန္မကို ကေလးက ခ်စ္တယ္တဲ့လား။

"မမ စိတ္ဆိုးသြားၿပီလား။ စိတ္မဆိုးပါနဲ႔ေနာ္။ ကြၽန္ေတာ္ကို ျပန္ခ်စ္ပါမမရာ။ မမက ကြၽန္ေတာ့္ဘ၀ပါ"

ကြၽန္မလက္ကို ကိုင္ၿပီး သူလိုခ်င္တဲ့ အရာအတြက္ ကေလးက တတြတ္တြတ္ ေတာင္းဆိုေနတယ္။ ကေလး ရဲ႕မ်က္၀န္းေတြနဲ႔ ဆံုေတြ႔ခိုက္ ကြၽန္မ တစ္စံုတစ္ရာကို သတိထားမိလိုက္တယ္။ အိုး...ဘုရားသခင္။ အသက္သံုး ဆယ္အရြယ္ ကြၽန္မရဲ႕ရင္ေတြက ခုန္ေနပါလား။ ကြၽန္မကေရာ ကေလးကို ခ်စ္ေနတာလား။ ေလတိုက္တာ၊ သစ္ ရြက္ လႈပ္တာေတာင္ ရင္ခုန္တတ္တဲ့ ကေလးအရြယ္က ကြၽန္မကို ခ်စ္တယ္လို႔ ေျပာတာ အျပစ္မဟုတ္ေပမယ့္ ကြၽန္မလို အသက္သံုးဆယ္အရြယ္ ဆရာမက လူ႔က်င့္၀တ္ေတြကို ေစာင့္ထိန္း ရမယ္မို႔လား။

"ေျပာပါမမရဲ႕။ ကြၽန္ေတာ့္ကို ခ်စ္တယ္မို႔လား"
ကြၽန္မ ဘာျပန္ေျပာရမလဲကြယ္။ ေခါင္းထဲမွာ မိုက္ခနဲ ျဖစ္သြားေပမဲ့  ဆံုးျဖတ္ခ်က္ တစ္ခုကို အျမန္ခ်လိုက္တယ္။
"ကေလး ဆယ္တန္းကို ဂုဏ္ထူးေတြ နဲ႔ေအာင္တဲ့ေန႔ ကေလးလိုခ်င္တဲ့ အေျဖကို မမေပးပါ့မယ္"
ကေလးမ်က္ႏွာမွာ အေပ်ာ္ေတြက ဖံုးမရဖိမရ ေပၚလြင္လာတယ္။
"တကယ္ေနာ္မမ။မမ မညာရဘူးေနာ္။ မညာဘူးလို႔ ကတိေပး။ လာ လက္သန္းခ်င္း ခ်ိတ္မယ္"
လက္သန္းေလး ေကြးကာေပးလာတဲ့ ကေလးရဲ႕လက္သန္းနဲ႔ကြၽန္မရဲ႕လက္သန္းကိုခ်ိတ္လိုက္ၿပီး
"ဒီေဇာ္ဂ်ီျမစ္ႀကီးကို မမ သက္ေသ တည္မယ္။ စိတ္ခ် ကေလး။ ဒီျမစ္ေရေတြ မခန္းေျခာက္သ၍ မမရဲ႕ကတိ မပ်က္ေစရဘူး"

##############

"မမမွာ ခ်စ္သူ႐ွိတယ္။ ကေလး ဆယ္တန္းကို ေျဖျဖစ္ေအာင္လို႔ မမလိမ္ခဲ့ရတာ"
ကြၽန္မရဲ႕စကားေတြက ဆယ္တန္းကို ဂုဏ္ထူးသံုးခုနဲ႔ေအာင္လို႔ ကြၽန္မဆီ ၀မ္းသာအားရ ေျပးလာတဲ့ ကေလးရင္ခြင္ကို ေဆာင့္ကန္လိုက္သလို ျဖစ္မွာ ကြၽန္မ သိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကေလးကို ေနျမင့္ေလ အ႐ူးရင့္ေလ မျဖစ္ေစခ်င္ပါဘူး။  ကေလးမ်က္၀န္းက မႈန္မိႈင္းသြားတယ္။
"မမ ကြၽန္ေတာ္ကို က်ီစားေနတာမို႔လား။ မမ ကြၽန္ေတာ့္ကို ေနာက္ေနတာမို႔လား။ ဟင္..ေျပာပါ မမရဲ႕။ ဒါ အမွန္ မဟုတ္ဘူး မို႔လား"
"ဒါ အမွန္တရားပဲကေလး။ မမ မလိမ္ဘူး"
ကေလးက ေခါင္းထပ္ခါထပ္ခါ ခါရင္း
"ဘာလဲ။ အေဖက သေဘာ မတူမွာ ေၾကာက္လို႔လား။ စိတ္ခ်ပါ မမရဲ႕။ ဆယ္တန္းေျဖၿပီးကတည္းက အေဖ့ကို ဒီကိစၥ ေျပာျပထားတာ။ ဆယ္တန္းေအာင္ရင္ သားသေဘာလို႔ အေဖကေျပာၿပီးသား"
"မဟုတ္ဘူးကေလး။မမက မမရဲ႕ခ်စ္သူနဲ႔ မၾကာခင္ လက္ထပ္ေတာ့မွာ"

ကေလးရဲ႕ မ်က္၀န္းက မ်က္ရည္ေတြ စီးက်လာတယ္။ကေလးက လက္ႏွစ္ဘက္ကို က်စ္ေနေအာင္​ဆုပ္ရင္း တအိအိ ႐ိႈက္ငိုတယ္။
"မမေျပာေတာ့ ကြၽန္ေတာ္ ဆယ္တန္းေအာင္ရင္ ကြၽန္ေတာ္လိုခ်င္တဲ့ အေျဖေပးမယ္ဆို။ မမရဲ႕ကတိေတြက ေဇာ္ဂ်ီ ျမစ္ေရေတြ ခန္းေျခာက္သြားမွ ေပ်ာက္ကြယ္မယ္ဆို။ လူအားလံုးက ဒီလို္ခ်ည္းပဲလား။ ဘာလို႔ ကြၽန္ေတာ့္ယံုၾကည္မႈကို အလြဲသံုးစား လုပ္ရတာလဲ။ ကြၽန္ေတာ့္အေပၚကို ဘာလို႔ ဒီလိုလုပ္ရတာလဲ။ အီး...ဟီး...ဟီး...။ မမ သိပ္ရက္စက္တယ္"

အျပစ္႐ွိသူမို႔ကေလး႐ဲ ႕မ်က္၀န္း ေတြကို ကြၽန္မ ရင္မဆိုင္ရဲခဲ့ဘူး။
"အေဖနဲ႔အေမ။ ၿပီးေတာ့ မမ။ အားလံုးက လူလိမ္ေတြ။ လုပ္ရက္လိုက္တာဗ်ာ။”
"မမ စိတ္မေကာင္းပါဘူး။ မမကို ခြင့္လႊတ္ပါကေလး။ မမကို တကယ္ ခ်စ္တယ္ဆိုရင္ ကေလးရဲ႕ဘ၀ကို တိုးတက္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ။ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ေနပါ။ အဲဒီ ကတိေတာ့ မမကိုေပးပါ"
ကေလးက နာက်ဥ္ေနတဲ့ မ်က္၀န္းေတြနဲ႔ ကြၽန္မကို ၾကည့္လာတယ္။

"ကြၽန္ေတာ္ ေခါင္းညိတ္လိုက္ရင္ မမ ေပ်ာ္မယ္မို႔လား။ကြၽန္ေတာ့္ဘ၀ကို ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ေ႐ွ့ဆက္ပါ့မယ္လို႔ ကတိ သစၥာျပဳရဦးမွာလား။ ကတိေတြကေရာ ယံုၾကည္ရလို႔လား။ ဒီကိစၥအတြက္ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္မွာ မမ ေနာင္တ မရပါေစနဲ႔"

####################

"တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္မွာ မမ ေနာင္တ မရပါေစနဲ႔"တဲ့လား ကေလးရယ္။ အခု မမရဲ႕ ရင္ထဲမွာ ေနဆယ္စင္း တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း ထြန္းလင္းထားသလို ပူေလာင္ေနတာ ကေလးသိရဲ႕လား။ ကတိသစၥာတရားကို မ်က္ကြယ္ျပဳခဲ့လို႔ ဒဏ္ခတ္ခံခဲ့ရတာလား ကေလးရယ္။

"ဆရာမ စာသင္ေပးေနတဲ့ ကေလးေလးေလ။ ေဇာ္ဂ်ီ ျမစ္ထဲမွာ သူ႔ကိုယ္သူ ေရႏွစ္ၿပီး သတ္ေသသြားတယ္တဲ့။"မမ၊အေဖနဲ႔ အေမ ေပ်ာ္ရႊင္ပါေစ"ဆိုတဲ့ စာနဲ႔အတူ သူ႔ကိုယ္သူသတ္ေသေၾကာင္း စာကို ေရးထားခဲ့သတဲ့။ သူ႔အေဖက စာကိုေတြ႕ေတာ့ အျမန္လိုက္သြားေပမယ့္ အခ်ိန္ေႏွာင္းသြားတယ္တဲ့။ ျမစ္ကမ္းေဘး ေအာက္ေျခက ေက်ာက္တံုးမွာ သူ႔ကိုယ္သူ ႀကိဳးနဲ႔တုပ္ၿပီး သတ္ေသ သြားတာတဲ့"

ရပ္ကြက္ထဲက လူတစ္ဦး သယ္ယူလာတဲ့ အဲ့ဒီသတင္းဆိုးကို ျကားရေတာ့ ကြၽန္မ မူးလဲသြားခဲ့တယ္။ ကြၽန္မ သတိရလာေတာ့ ေဆးရံုေပၚ ေရာက္ေနၿပီ။ ကြၽန္မရဲ႕ေဘးမွာ အေဖရယ္ ညီမေလးရယ္ ေမာင္ေလးရယ္က ငိုေနၾက တယ္။

"ႏွလံုးေရာဂါသည္ ငါ့သမီးေလး။ မိသားစုကို လုပ္ေကြၽးေနတဲ့ ငါ့သမီးေလး အျဖစ္ဆိုးလွခ်ည္လား"
"ေမာင္ေလးနဲ႔ ညီမေလးကို ထၾကည့္ပါဦးလားမမရဲ႕။ ေမာင္ေလးနဲ႔ညီမေလးကို ထၾကည့္ပါဦးလား၊ အီး...ဟီး..ဟီး.."

ကြၽန္မလက္နဲ႔ သူတို႔မ်က္ရည္ေတြကို သုတ္ေပးလိုက္ေပမယ့္ သူတို႔ပါးကို ထိလို႔မရဘူး။ ကြၽန္မ ေသဆံုးသြား တာလား။ ဟင့္အင္း။ ဒီကိစၥက ကြၽန္မအတြက္ သိပ္ၿပီး အေရးမႀကီးပါဘူး။ ဒီအခ်ိန္မွာ ကြၽန္မအလိုခ်င္ဆံုးက အခ်ိန္ေတြ ေနာက္ျပန္လွည့္ဖို႔ပဲ။ အခ်ိန္ေတြသာ ေနာက္ျပန္လွည့္ခြင့္ရခဲ့ရင္ေလ...။ ဘယ္သူ႔ကိုမွ ဂ႐ုမစိုက္ဘဲ ကေလးလို ခ်င္တဲ့ အေျဖကို ကြၽန္မ ေပးလိုက္မယ္။ အသက္သံုးဆယ္အထိ မိသားစု တာ၀န္ေတြပိေနလို႔ ရင္ခုန္ဖို႔ အခ်ိန္ မ႐ွိခဲ့ တာ။ ယင္ဖိုေတာင္ မသန္းဖူးတာေတြ ကေလးကို ေျပာျပရမယ္။ ၿပီးေတာ့ ကေလးကို သိပ္ခ်စ္ေၾကာင္း ေျပာျပလိုက္ မယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ ကေလးနဲ႔ အျမန္ေတြ႕ခ်င္တယ္။ ကေလး မသိတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို ကြၽန္မ ေျပာျပခ်င္ ေသးတယ္။

ဆယ္တန္းေအာင္စာရင္း မထြက္ခင္ညက ကေလးရဲ႕ အေဖ မမဆီလာသြားတာ ကေလးသိရဲ႕လား။အသက္အရြယ္ အရမ္းကြာတဲ့အျပင္ ဆင္းရဲတဲ့မမနဲ႔ ကေလးကို သေဘာမတူေၾကာင္း ေျပာသြားတာ ကေလးသိရဲ႕လား။ မမက အႀကီးပီပီ ဆင္ျခင္တံု တရားနဲ႔ ေနာက္ဆုတ္ေပးဖို႔ ေတာင္းဆိုသြားတာ ကေလးသိရဲ႕လား။

ကေလးကို စာသင္ၿပီး ငါးလအၾကာမွာ ေလျဖတ္ေနတဲ့ မမရဲ႕အေဖ အေရးေပၚျဖစ္လို႔ ကေလးရဲ႕အေဖက ေငြမ်ားစြာ ထုတ္ေပးခဲ့ရတာကိုေရာ ကေလးသိရဲ႕လား။ ကေလးက မမကိုခ်စ္တယ္လို႔ ေျပာတဲ့ေန႔က မမရင္ေတြတုန္လာၿပီး သတိ လစ္မလို ျဖစ္သြားခဲ့တာေရာ ကေလးသတိထားမိခဲ့ရဲ႕လား။ မမက ေန႔တိုင္းေန႔တိုင္း ႏွလံုးအားေဆးေတြ ေသာက္ေနရတဲ့ ႏွလံုးေရာဂါသည္ ဆိုတာေရာ ကေလးသိရဲ႕လား။ ဒီစကားေတြကို ကေလးသိေအာင္ ေျပာျပခ်င္လိုက္တာ။ ဒီအခ်ိန္ ကေလး ေဇာ္ဂ်ီျမစ္ေဘးမွာ ႐ွိမယ္မို႔လား။ ကေလးကို မမ ဘယ္ေလာက္ခ်စ္ေၾကာင္း ေဇာ္ဂ်ီျမစ္ႀကီးကို သက္ေသတည္ၿပီး ေျပာျပမယ္ေနာ္။

ေဇာ္ဂ်ီျမစ္ေဘးကို မမ  ေျပးလာေနၿပီ။

ဟမ္စိုင္း(ေဆး\မန္း)
Youth မဂၢဇင္​း
မတ္​  ၂၀၁၆