Showing posts with label ခရီးသြား. Show all posts
Showing posts with label ခရီးသြား. Show all posts

Friday, February 23, 2024

Dubai (ဒူဘိုင်းသွားမယ်ဆိုရင်)

ဒူဘိုင်းသွားမယ်ဆိုရင် သိသင့်သိထိုက်တာလေးတွေ ပါ။




✅️

ပထမဆုံးသိရမှာက ဒူဘိုင်း ဆိုတာ နိုင်ငံမဟုတ်ပါ။ ဒူဘိုင်း ဟာ ၇ ပြည်နယ် (အဘူဒါဘီ၊ရှားဂျာ၊အာဂျမန်း၊ရာစယ်ခိုင်းမား၊အိုမယ်လ်ကွင်းနဲ့ဖူဂျားရား) စုဖွဲ့ထားတဲ့ United Arab Emirates (UAE) အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုထဲက ပြည်နယ်တစ်ခုကို ဆိုလိုတာပါ။ 

ဒါပေမယ့် လူအများစုကတော့ ဒူဘိုင်း မြို့လို့ပဲအလွယ်ခေါ်ကြပါတယ်။ မြို့တော်ကတော့ အဘူဒါဘီ မြို့ဖြစ်ပါတယ်။

✅️

ဒူဘိုင်း ဟာ 2000 ခုနှစ်ဝန်းကျင်လောက်မှာ infrastructure development နဲ့အတူတိုးတက်လာပြီး အခုဆိုရင် 

-ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး တာဝါ Burj Khalifa , Burj Al Arab Hotel, Atlantis Hotel၊ Address Hotel အစရှိသဖြင့်ဇိမ်ခံဟိုတယ်များ၊ Amusement parks ၊ shopping malls တွေနဲ့ ကမ္ဘာတဝှမ်း လူသိများတဲ့ tourism spot တခုဖြစ်လာပါတယ်။




✅️  မဖြစ်မနေသိထားသင့်တဲ့ အချက်လေးတွေ။


၁။ language


 ရုံးသုံးက Arabic ဖြစ်ပေမယ့် English language ကိုနေရာအနှံ့သုံးစွဲကြလို့ အီဂျစ်၊ ယီမင်၊ဆူဒန်၊ ဆီးရီးယား၊ လက်ဘနွန် စတဲ့နိုင်ငံကလူတွေလဲ Arabic ​သုံးစွဲပြောဆိုကြပါတယ်။ နောက်ထပ်စကားကတော့ Hindi ဟင်ဒီဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ၊ပါကစ္စတန်၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်စတဲ့နိုင်ငံကလူအားလုံးနဲ့ပြောဆိုဆက်သွယ်တဲ့အခါမှာ အသုံးဝင်ပါတယ်။ 


၂။ ငွေကြေး


သုံးစွဲတဲ့ငွေကြေးက ဒါဟမ်း Dirham ဖြစ်ပြီး 1 USD ကို 3.675 Dirham ပါ။ ဆိုလိုတာက လစာ 1500 Dirham ဆို USD 400 လောက်နဲ့ညီပါတယ်။ အခု ပေါက်တဲ့ ပြင်ပ ဒေါ်လာစျေးနဲ့ဆို မြန်မာငွေကျပ်  ၁၂,၀၀,၀၀၀ လောက်ရပါမယ်။ 


၃။ အလုပ်အကိုင်

(က)Hotel staffs


4 or 5 stars ဟိုတယ်ကြီးများတွင် waiter/waitress သို့ front office desk staff သို့ housekeeping attendant သို့ Comis 3 chef ဆိုလျှင် နေရာထိုင်ခင်း+ three meals + uniform + medical insurance + Annual leave ၁နှစ်ကို ရက်၃၀ လခအပြည့်နှင့်  + ၂နှစ်တခါ air ticket + လခ Dirhams 1000 မှ 1800 ကြား (လုပ်ရတဲ့ဟိုတယ်နဲ့ ရာထူးပေါ်မူတည်၍) ရနိုင်ပါတယ်။ တပတ်တရက်အနားရကြပြီး public holidays တွေအတွက် အစားပြန်ရကြပါတယ်။ တချို့ဟိုတယ်တွေက service charge ၃လတခါပေးပြီး တလကို Dirhams 150 လောက်ကနေ 700/800 လောက်ထိရကြပါတယ်။  Overtime လည်းပေးကြတာများပါတယ်။ Tip ကတော့ waiter/waitress/chef/housekeeping attendant တွေဆိုရင်ရနိုင်ပါတယ်။ FO staff တွေကတော့ customer ကို room upgrade လုပ်ဖို့ဆွယ်နိုင်ရင် hotel policy အရ သတ်မှတ်ထားရင် commission ရလေ့ရှိပါတယ်။  Supervisor ရာထူးဆိုလျှင် Dirhams 1600 လောက်ကနေ Dirhams 2500 လောက်ထိရနိုင်ပါတယ်။ 


၃(ခ) Restaurant staffs


ဒီခေါင်းစဉ်အောက်မှာ fine dining restaurant သို့ fastfood chains တွေက cashier/waiter/waiteress/cleaner တွေထိအကျုံးဝင်ပါတယ်။ နေရာထိုင်ခင်းစီစဉ်ပေးရရင် လခက Dirhams 900 ကနေ Dirhams 1500 လောက်ထိပဲရကြပါတယ်။ duty meal တနပ်ပဲကျွေးလေ့ရှိပြီး အလုပ်ချိန်များပါတယ်။ overtime တွေဘာတွေရတာလည်းနည်းပါတယ်။ ၂နှစ်တခါ airticket ပေးပေမယ့် စိတ်ပျက်ပြီး ၂နှစ်ပြည့်တာနဲ့ သို့မဟုတ် မပြည့်ခင်ပြန်ကြတာများပါတယ်။ နေရာထိုင်ခင်း မစီစဉ္ပေးရင်တော့ Dirhams 1800 ကနေ 2700 လောက်ထိပေးလေ့ရှိပါတယ်။ Tip ကတော့ Fine Dining သို့ Mall တွေက restaurant တွေဆိုရနိုင်ပါတယ်။ အလုပ်ရှင်ပေါ်မူတည်ပြီး ရတဲ့အခွင့်အရေးနဲ့ လခကတော့ အပြောင်းအလဲရှိပါလိမ့်မယ်။


၃(ဂ)Sales staff


Duty free sales staff နဲ့ shopping malls sales staff လည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။

Duty free staffs တွေကတော့ အခန်းမယူရင် Dirhams 4000~4800 လောက်ရကြပြီး အခန်းယူရင်တော့ Dirhams 1,000 အဖြတ်ခံရမှာဖြစ်ပါတယ်။ Transport ရှိပြီး meals တော့မပါပါဘူး။ Overtime အပြင် တနှစ်တခါ လခတိုးတာ  အလုပ်ထွက်တဲ့အချိန်မှာ ရရှိမဲ့ သတ်မှတ်အကျိုးခံစားခွင့် gratuity ပိုရတာတွေရှိပါတယ်။ အခန်းယူတဲ့သူတွေကလည်း ကျယ်ဝန်းသပ်ယပ်ပြီး facilty အပြည့်အစုံရှိတဲ့ အခန်းတွေမှာနေထိုင်ရပြီး gym တို့ swimming pool facility တို့လဲပါလေ့ရှိပါတယ်။

Shopping mall sales staffs တွေကတော့ ကုမ္ပဏီကြီးတွေမှာလုပ်ရတဲ့သူတွေဆိုရင်တော့ Dirhams 3500~5000 လောက်ထိရကြပေမယ့် transport အခန်း meal ဘာမှမပါပါဘူး။ ကုမ္ပဏီအသေးတွေဆိုရင် Dirhams 2,000 ကနေ Dirhams 3500 လောက်ပဲပေးပြီး အပေါ်ကပြောသလိုပဲ transport meal အခန်းတို့လဲ မပေးပါဘူး။


၃(ဃ)Engineering/Accounting/IT/Petroleum Staffs


အပေါ်ကခေါင်းစဉ္အောက်မှာတော့ ရာထူးနဲ့ လုပ်ရတဲ့ ကုမ္ပဏီပေါ်မူတည်ပြီး လုပ်ခလစာတွေက Dirhams 3,000/4,000 လောက်ကနေ Dirhams 40,000/ 50,000 လောက်ထိရကြတဲ့သူတွေရှိပါတယ်။ Foreign Experience မရှိတဲ့သူတွေဆိုရင်တော့ Entry level လခဖြစ်တဲ့ Dirhams 3,000~5,000 လောက်ပဲရမှာဖြစ်ပါတယ်။


၃(င) Housemaid


အခုတလော အလုပ်အကိုင်ရှားပါးမှုကြောင့် Dubai ကို Housemaid နဲ့သွားကြတဲ့သူတွေအတော်များများရှိလာတာ ကြားနေမြင်နေရပါတယ်။ ပထမဆုံးပြောလိုတာက UAE ရဲ့ housemaid စျေးကွက်မှာ နေရာယူထားသူတွေက အင်ဒိုနီရှန်း၊ဖိလစ်ပင်းနဲ့ ဆူဒန်နီလ်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ ဆူဒန်နဲ့အင်ဒိုက အာရဗီရပြီး ဖိလစ်ပင်းက English ကောင်းကြပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ သံရုံးတွေလည်း အဲဒီမှာရှိကြပါတယ်။ အဲဒါတောင် အိမ်ရှင်တိုင်းမဟုတ်ပေမယ့် တချို့အိမ်ရှင်တွေရဲ့ နားချိန်မရမတရားအခိုင်းခံရတာတွေ၊ အကြမ်းဖက်ခံရတာတွေ၊ လိင်အမြတ်ထုတ်ခံရတာတွေ ရှိခဲ့ဖူးတယ်၊ရှိနေဆဲဆိုတာ သတိချပ်စေချင်ပါတယ်။ ဖုန်းသိမ်းထားတာ၊ ပတ်စ်ပို့သိမ်းထားတာ၊ လစာကိုပါမပေးတာ စတဲ့ ကိစ္စတွေပါရှိတယ်ဆိုတာသိစေချင်ပါတယ်။ လစာက Dirhams 900~1400 လောက်ထိပေးပေမယ့် တိုးတက်လမ်းအလွန်တရာနည်းပါးတဲ့အတွက် အတတ်နိုငိဆုံးတော့ ဒီအလုပ်မရွေးစေလိုပါ။ အခက်အခဲတခုခုကြုံလာဆုံလာရင် မိမိဘက်မှာဘာမှရှိမနေပါ။ အထူးသဖြင့် မိန်းကလေးတွေအတွက် ဥပဒေရဲ့အထောက်အပံ့ခံရမှုက တော်တော်လေးအားနည်းပါတယ်။




(၄) Employment Contract & Visa


Employment contract က အဓိက ၂မျိုးရှိပြီး Limited type (Fixed term) ဆိုလျှင် maximum ၂ နှစ်ဖြစ်ပြီး notice period ပါထည့်သွင်းချုပ်ဆိုရမှာဖြစ်ပါတယ်။

နောက်တမျိုးကတော့ unlimited type (အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမား အဆင်ပြေနေသ၍ လုပ်လို့ရတဲ့ contract) ဖြစ်ပါတယ်။

Dubai မှာ employment contract နဲ့ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ expats တွေအားလုံး residence visa အောက်မှာ အကျုံးဝင်ပြီး ၁နှစ် သို့ ၂နှစ်သက်တမ်းရှိပါတယ်။

ယခင်တုန်းကတော့ Freezone Authority ရဲ့အောက်မှာ လုပ်တဲ့သူတွေကလွဲပြီး ကျန်တဲ့အလုပ်သမားတွေဟာ အလုပ်ပြောင်းချင်လို့ အလုပ်ရှင်က NOC မထုတ်ပေးခဲ့ရင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ rules အရ အလိုအလျောက် ၆လ visa ban ခြင်းခံရပေမယ့် အခုနောက်ဆုံးထုတ်ပြန်လိုက်တဲ့ law အရ လက်ရှိအလုပ်မှာလုပ်တာ ၆လကျော်မယ်၊ ပြီးရင် စာချုပ်မှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ notice period ကို အပြည့်လုပ်ပေးမယ်ဆိုရင် visa ban ကကင်းလွတ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒီနေရာမှာ မိမိအလုပ်ပြောင်းတာကို လက်ရှိအလုပ်ရှင်သဘောတူလက်ခံပြီး NOC ထုတ်ပေးနိုင်ရင်တော့ အကောင်းဆုံးပါပဲ။ NOC မရခဲ့ဘူးဆိုရင် visa transfer process က ရှုပ်ထွေးမှုရှိပြီး လုပ်ငန်းအသစ်က ပိုင်ရှင် သို့ PRO (visa ကိစ္စတွေဆောင်ရွက်ပေးသူ) ရဲ့ ပေါက်ရောက်မှုပေါ်မှာလည်းမူတည်ပါတယ်။

လစာ Dirhams ၃၀၀၀ သို့ ၄၀၀၀ နဲ့အထက်ရပြီး အလုပ်ကစီစဉ္ပေးတဲ့နေရာထိုင်ခင်းရှိပါက Supervisorနဲ့ အထက်ရာထူးရှိသူတွေဟာ မိသားစုရှိယင် dependent visa လျှောက်လို့ရပါတယ်။ အလုပ်က NOC ပေးဖို့တော့လိုပါတယ်။တချို့အလုပ်တွေက အလုပ်ခန့်ကတည်းက family status နဲ့ခန့်တာဆိုရင် မိသားစုရဲ့ visa ကိစ္စကို အလုပ်က ဆောင်ရွက်ပေးပြီး ကုန်ကျစရိတ်လည်း သူတို့ပေးပါတယ်။


(၅) နေရာထိုင်ခင်း


အလုပ်ကနေရာထိုင်ခင်းစီစဉ္ပေးလျှင် entry level ဆိုပါက ၂ ယောက် ၁ ခန်း သို့  ၄ယောက် ၁ခန်း နေရလေ့ရှိပါတယ်။ ရေချိုးခန်း အိမ်သာကတော့ အဆောက်အဉီးထဲမှာ ဘုံသုံးဖို့ထားပေးထားတာများပါတယ်။

တချို့လုပ်ငန်းရှင်တွေက တခန်းကို ၇ယောက် ၈ယောက်ခန့် ၂ ထပ်ကုတင်တွေနဲ့ထားတာလည်းရှိပါတယ်။ 

မိမိဘာသာ နေရာထိုင်ခင်းစီစဉ္နေထိုင်ရပါက bed space တအိပ်ရာစာဆိုပါက Dirhams 500/600 လောက်ကစပြီး ၂ထပ်ကုတင်လောက်နဲ့ပဲနေရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တဦးတည်းသီးသန့် ကုတင်ဆိုပါက ရေဖိုးမီးဖိုးအပါ အနည်းဆုံး Dirhams 700/800 ခန့်ရှိပြီး partition room (gypsum board နဲ့ ကန့်ပေးထားတဲ့ အခန်း) ဆိုလျှင် Dirhams 1,200 လောက်ကစပါတယ်။

ဒူဘိုင်းမှာ အိမ်ကိုနာမည်ခံငှားထားသူက ၎င်း၏ aparment သို့ villa ကို Sharing room အဖြစ်ပြန်လည်ငှားတဲ့ စနစ်တွင်ကျယ်ပါတယ်။ 

ဒါ့အပြင် အခန်းထဲမှာ မီးဖိုချောင် ရေချိုးခန်းအိမ်သာ အားလုံးပါတဲ့ Studio room ဆုိတာမျိုးလဲ ရှိပါတယ်။ ၁၂×၂၀ ပေလောက်ပဲရှိပြီး ငှားရမ်းခ Dirhams 1800/1900 ကစပါတယ်။အကျယ်အဝန်းပေါ်မူတည်ပြီး စျေးနှုန်းကွာခြားမှာဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်ရှင် Landlord နဲ့တိုက်ရိုက်တနှစ်စာချုပ်ချုပ်ရပြီး တနှစ်စာအတွက် post dated cheque ၁၂ စောင်တခါတည်းပေးထားရပါတယ်။ ဒါကရေဖိုးမီးဖိုးမပါသေးပါ။ ရေဖိုးမီးဖိုးက ပူတဲ့ရာသီတွေမှာ ပျမ်းမျှ တဦးကို Dirhams 150~250 လောက်ကျပါလိမ့်မယ်။ 

တလ Dirhams 3000ခန့်ပေးရတဲ့ Studio Room or အိပ်ခန်းတခန်းသီးသန့်ပါတဲ့ one bhk လိုမျိုးကနေ တလကို Dirhams 20000/25000 ပေးရတဲ့ Villa မျိုးတွေထိရှိပါတယ်။ 


(၆) အစားအသောက်


ပုံမှန်ဗမာ အစားအသောက်အားလုံးနီးပါးရပါတယ်။ အသားငါးပုဇွန် အစုံရပါတယ်။ ကြက်သားကတော့ အတန်ဆုံးဖြစ်လို့ ဒူဘိုင်းရောက်ဗမာ အတော်များများဟာ ဗမာပြည်ပြန်ရောက်လို့ ကြက်သားဟင်းချက်ကျွေးရင် တို့တောင်မတို့ချင်ကြပါဘူး။  ဝက်သားကတော့ Spinney Choithram အစရှိတဲ့ Super Market တွေရဲ့ Non Muslim Section မှာ ခေါင်းအစ ခြေအဆုံးရပါတယ်။ချဉ္ပေါင်လည်း တချို့ Super Market တွေနဲ့ Vegetable Wet Market မှာရတတ်ပါတယ်။ နိုင်ငံစုံက အသီးအနှံတွေရပြီး ပန်းသီး လိ​္မ္မော်သီးတို့ကတော့ အတန်ဆုံးထဲမှာပါပါတယ်။ ဗမာတွေအကြိုက် သရက်သီး၊ ဒူးရင်းသီးစတာတွေကတော့ စျေးကြီးပေးဝယ်စားရပါတယ်။

အခုဆို ဗမာစားသောက်ဆိုင်  ၃/၄ ဆိုင်လောက်ရှိသလို ဗမာစာတွေချက်ရောင်းချသူတွေရှိတာကြောင့် ဗမာအစားအသောက် အလွမ်းပြေစားနိုင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ 


(၇) သွားရေးလာရေး


Dubai Metro က ဒူဘိုင်း မြို့အနှံ့နီးပါးရောက်နေပြီမို့ သွားရေးလာရေးက တော်တော်အဆင်ပြေပါတယ်။red line နဲ့ green line လို့ ၂ခုရှိပြီး စုစုပေါင်း Zone ၇ခုရှိပါတယ်။ Metro စီးရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ Bus စီးရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ Tram စီးရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ Water bus စီးရင်ပဲဖြစ်ဖြစ် Cashless payment system ဖြစ်ပြီး Nol silver card ဆိုတဲ့ ကဒ်ထဲငွေသွင်းပြီးသုံးရတဲ့စနစ်ကိုကျင့်သုံးပါတယ်။ ဆိုလိုတာက အဲဒီကဒ်ထဲငွေသွင်းထားပြီး ကျသင့်ငွေကို အကွာအဝေးပေါ်မူတည်ပြီး ဖြတ်သွားတဲ့စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကျသင့်ငွေက Zone အလိုက် အပေါ်မှာဖော်ပြထားတဲ့ Transport system အားလုံးအတွက်အကျုံးဝင်ပါတယ်။ ဥပမာ Zone A ထဲမှာ Metro လည်းစီးတယ် Bus လည်းစီးတယ်ဆိုပါက Zone တခုထဲမှာပဲသွားတာမလို့ Zone ၁ခုစာစီးနင်းခပဲကျမှာဖြစ်ပါတယ်။ ကောင်းတာကတော့ တလစာအတွက် Zone အလိုက် ပုံသေနှုန်းထားနဲ့ စီးနင်းတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ Zone ၁ခုအတွင်းထဲမှာပဲဆို ၁လစာအတွက် Dirhams 140၊ ၂ခုဆို Dirhams 230၊ ၂ခုနဲ့အထက်ဆို Dirhams 350 အစရှိသဖြင့် ကျသင့်ပါတယ်။ Nol Card ကို Taxi စီးတဲ့အခါမှာလည်းသုံးလို့ရပါတယ်။


(၈)ဘာသာရေး


နိုင်ငံသားအားလုံးနီးပါး အစ္စလာမ်ဘာသာအဓိကကိုးကွယ်ကြပါတယ်။ လာရောက်လုပ်ကိုင်သူအတော်များများလည်း အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တွေဖြစ်ပေမယ့် ခရစ်ယာန်တွေအတွက်20 Chruches ၊ ဟိန္ဒူတွေအတွက် 1 temple နဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေအတွက် Monastery တကျောင်း၊ ဆစ်ခ်ဘာသာဝင်တွေအတွက် 1 temple ရှိနေပြီဖြစ်ပါတယ်။ 


(၉)သတိပြုရန်အချက်များ


ရမည့်လခက Dirhams နဲ့ဖြစ်ပြီး US$ နဲ့မဟုတ်ပါ။ 1500 ရမယ်ဆိုတာ US$ 1500 ရမယ်လို့မှတ်ပြီး ရောက်လာကြသူတွေရှိပါတယ်။


UAE မှာ ဥပဒေအရ အလုပ်ခန့်ထားခြင်းခံရတဲ့ သူတွေအတွက် visa ခကို Company ကကျခံရတာဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော် Company က visa ခလခထဲက နှုတ်ယူတာမျိုးပြုလုပ်မယ်လို့ Agency ကတဆင့်ပြောရင် အဲဒီလို Company မျိုးမှာ လုံးဝမလုပ်သင့်ပါ။ တခြားကိစ္စ အလုပ်ချိန်၊ပိတ်ရက်၊ overtime အစရှိတာတွေမှာလည်း ကိုယ့်အပေါ်မှာမမှန်မကန်ပြုလုပ်တာခံရနိုင်လို့ဖြစ်ပါတယ်။


Hepatics B ပိုး Cပိုးရှိသူများနဲ့ TB ရောဂါဖြစ်ဖူးပြီး အဆုတ်မှာ အမာရွတ်ရှိသူများ အလုပ်ရယင်တောင်မှ Visa လျှောက်လို့ ဆေးစစ်တဲ့အချိန်မှာပေါ်လျှင် visa reject ထိမည်ဖြစ်၍ မသွားသင့်ပါ။ အချို့ကလည်း TB ကြောင့်အမာရွတ်ရှိတာလက်ခံတယ်လို့လဲပြောပေမယ့် တချို့ အဆုတ်အမာရွတ်ကြောင့် reject ထိတယ်လို့ ပြောသူများလည်းရှိတာကြောင့် reject ထိနိုင်​ခြေ risk ရှိတယ်ဆိုတာကိုလက်ခံနိုင်မှ သွားစေလိုပါတယ်။


Local company တွေဟာ Multi National Company သို့ International hotel chains တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ္လျှင် အလုပ်သမားကိုပေးတဲ့ အခွင့်အရေးမှာ လွန်စွာကွာခြားပါတယ်။ အလုပ်ရပြီးရောဟု သွားမည်ဆိုပါက ၂နှစ်ခန့်သည်းညည်းခံလုပ်နိုင်မှ သွားဖို့အကြံပြုချင်ပါတယ်။


အလုပ်ရသည်ဆိုပါက Offer letter ထုတ်ပေးသည့် Company မှ တာဝန်ယူပြီး employment permit လျှောက်ထားပေးရမှာဖြစ်ပြီး travel agency သို့ recruitment agency သို့ agency ခအယင်ပေးရမည်ဟုဆိုပါက ၁၀၀% လိမ်ညာတာဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်က Agency က မိမိကိုအလုပ်ခန့်အပ်သည့် Company က visa လျှောက်ပေးတာကျလို့ visa ပြလျှင် visa type တွင် employmentဟုပါရမည်။ Sponsorship သို့ visa applicant နေရာ၌ Offer letter ထုတ်ပေးသည့် Company၏ Name ဖြစ်ရပါမည်။ အရေးအကြီးဆုံးမှာ ၎င်း visa မှန်မမှန်နှင့် valid ဖြစ်သည့်ကာလကို www.amer.ae ဆိုသည့် UAE goverment ၏ official Website တွင်စစ်ဆေးကြည့်နိုင်ပါတယ်။


မိမိပညာအရည်အချင်း၊အတွေ့အကြုံနှင့် မကိုက်ညီသည့် ရာထူးနှင့်လစာကမ်းလှမ်းခြင်းခံရပြီး visa လျှောက်ရန် Agency ခ ကြိုတင်ပေးဆောင်ရမည်ဆိုပါက ၁၀၀% အလိမ်အညာဖြစ်ပါတယ်။


Employment permit မဟုတ်ပဲ visit visaနဲ့ခေါ်ပြီး ဟိုရောက်မှ employment visa လျှောက်ပေးမည်ဆိုပါက တဘက်မှာ ရင်းနှီးခင်မင်စိတ်ချရသည့် လူခံမရှိပါက အလွန်အန္တရာယ်ကြီးပါသည်။ အခုကိုပဲ လူ ၅၀၀ခန့် ဒုက္ခရောက်သောင်တင်နေကြတယ်လို့ ဖတ်လိုက်ရပါတယ်။


နောက်ထပ်သတိပြုရမဲ့အချက်တွေကတော့ လက်ထပ်စာချုပ်မရှိပဲ ယောက်ကျားလေး၊မိန်းကလေးအတူနေလို့မရပါ။ အတူနေမိလို့ ကိုယ်ဝန်ရှိသွားလို့ ဆေးခန်းသွားပြတာနဲ့ လက်ထပ်စာချုပ်မရှိယင် ပြစ်ဒဏ်ပေးထောင်ချပါတယ်။ လူမြင်ကွင်းမှာ လက်တွဲသွားလာခြင်း၊နမ်းရှုံ့ခြင်းတို့မပြုလုပ်သင့်ပါ။ တိုင်သူ သို့ စောင့်ကြည့်သူနှင့်တိုးလျှင် အချုပ်ရောက်သွားပါလိမ့်မယ်။ သတ်မှတ်ထားတဲ့နေရာ Hotel အစရှိသဖြင့်ကလွဲပြီး လိုင်စင်မရှိပဲ အရက်သေစာသောက်စားလို့မရပါ။ လူမြင်ကွင်းမှာ သောက်စားလို့မရသလို၊ သောက်စား၍ အပြင်သွားပြီး အမှားအယွင်းတစုံတရာလုပ်တာ၊ မူးပြီးရမ်းကားတာနဲ့ အချုပ်ထဲရောက်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာမှ  ဘာသာရေးကိုထိခိုက်အောင် (သို့) နှိမ့်ချရေးသားခြင်း၊ အစိုးရနဲ့အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများကို ဝေဖန်ခြင်းတို့ဆိုလျှင် ပြင်းထန်စွာ အရေးယူခံရမှာဖြစ်ပါတယ်။


ရေးသားမျှဝေသူ -

Khin Zar Zar Myint

Sunday, December 24, 2023

စျေးချို (Zay Cho)

 (ဈေးချိုအစစ်ကိုမသိကြတော့ဘူး)





ရေးသားသူ - ဆူးငှက်


 သည်ကနေ့ အသက်၂ဝကျော်အရွယ် လူငယ်လေးတွေက မန္တလေးရဲ့ အသည်းနှလုံး မူလဈေးချို အစစ်အကြောင်း မသိကြတော့ပေ။ အထူးသဖြင့် သာမန်လူငယ်များထက် မီဒီယာများနှင့် ပတ်သက်သော လူငယ်များ မသိကြခြင်းက  အရုပ်ဆိုးသည်။ မူလဈေးချိုအစစ်ဆိုသည်မှာ ဤသို့ဖြစ် သည်။


 ဈေးသည် တိုင်းပြည်၏ ဝမ်းစာ    


မန္တလေးမြို့သစ် နန်းသစ်တည်ကတည်းက ခုနစ်ဌာန အပါအဝင် မြို့ပြမြေယာတွင် ဈေးများလည်း ပါရှိခဲ့သည်။ ဈေးသည် တိုင်းပြည်၏ ဝမ်းစာဖြစ်သည်။ တိုင်းပြည်စီးပွား ရေး၏ ပြဒါးတိုင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်  မန္တလေးရတနာပုံ၏ ရွှေမြို့တော်တည်ဆောက်သောအခါ  ဈေးများကို စနစ် တကျနေရာချခဲ့သည်။


မန္တလေးအနောက်ပြင် ကျယ်ဝန်းသောနေရာတွင် လက်ကားဈေးကြီးတစ်ဈေးဖြစ်သော  “မလွန်ဈေး” ရှိ သည်။ ရေလမ်းခရီးဖြင့် ရောက်ရှိလာမည့် ကုန်ပစ္စည်း များအတွက် ဧရာဝတီနှင့်လည်း နီးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ဆင်းလာမည့် တောင်ပေါ်ကုန်များအတွက် ရှမ်းကုန်သည် များ စတည်းချရာ ရှမ်းပွဲရပ်၊ ဒေးဝန်းရပ်နှင့်လည်း နီးသည်။ 

မတ္တရာနယ်တစ်ဝိုက်မှ ထွက်ရှိသော ကွမ်း၊ ကွမ်းရွက်နှင့် အသီးအနှံများ    ဝင်ရောက်လာရာ    ရွှေတချောင်း ရေရှင်မြောင်းနှင့်လည်း  အရှေ့နှင့်အနောက်  ကပ်လျက် ဖြစ်သည်။




မလွန်ဈေး


မလွန်ဈေးက (ယခု) ၃၁လမ်းနှင့် ၃၄လမ်းကြား တောင် မြောက်ရှည်၍ အရှေ့အနောက်အနေဖြင့်မူ ၈၅လမ်းမှ ၈၆လမ်းကြား တစ်ပြကျယ်သည်။ ပေအနေဖြင့်တွက်ပါမူ တောင်မြောက် ပေ၂၀၀ဝ နီးပါးရှည်၍ အရှေ့အနောက်၊ ပေ ၆၀ဝ နီးပါးကျယ်သည့် ဈေးကြီးဖြစ်သည်။ ဈေးကြီး ဖွဲ့စည်းပုံတွင် သူ့ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအစားလိုက် တူရာစု ကာ တစ်ထပ်မျှရှိသော လုံခြုံသည့် အဆောက်အအုံများ ဖြင့်လည်း ရောင်းချရသည်။ မြောက်မှစ၍ အရှေ့အနောက် ၃၁လမ်းကို  မလွန်ဈေးတွင် မြောက်ယွန်းတန်းဟု ခေါ် သည်။ ထို့နောက် တောင်ဘက်တစ်ပြ  ၃၂ လမ်းကို တောင် ယွန်းတန်းဟု ခေါ်တွင်ပြီး ထိုနှစ်လမ်းအကြား တစ်ပြ အရှည်တွင် တောင်မြောက်တိုးလျှိုပေါက် အနောက်မှစ၍ အိုးတန်း၊ ခဲလန်တန်း၊ ငါးပိတန်း၊ ထန်းလျက်တန်း၊ ထုံး တန်းဟူ ၍ ရှိသည်။ ဈေးတန်းများအကြား လှည်းနှစ်စီး ရှောင်နိုင်သည့် လမ်းရှိသည်။ ဤပုံစံအတိုင်း ၃၂ လမ်း၊ တောင်ယွန်းတန်းနှင့် ၃၃လမ်း ကျောက်စိမ်းတန်းအကြား တွင်  ကြက်သွန်တန်း၊  ချင်းတန်း၊ ငါးပိတန်း၊  ဆားတန်း၊ ကွမ်းသီးတန်းဟူ၍ လည်းကောင်း၊  ၃၃ လမ်း ကျောက်စိမ်း တန်းနှင့် ၃၄ လမ်း ညောင်ဇင်တန်းအကြားတွင် နီပါးတန်း၊ ပွတ်တန်း၊ ဆေးရိုးဝင်းဟူ၍ သူ့ပစ္စည်းသူ့အတန်းနှင့်သူ လမ်းများခြား၍ စနစ်တကျတည်ပေးခဲ့သည့် လက်ကားပွဲ ရုံဈေးကြီး ဖြစ်သည်။ ယခုတိုင် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားဆဲ ဖြစ်၏။


မလွန်ဈေးကို ကြိုသောကြောင့်


လက်ကားဈေးကြီးဖြစ်သော မလွန်ဈေးကို ကြိုသည့် ဈေးတစ်ဈေးလည်း  မြောက်ဘက်မလှမ်းမကမ်းတွင် အတူတည်ထားခဲ့သည်။ မလွန်ဈေးကို ကြိုသောကြောင့် “ဈေးကြို”ဟု ခေါ်တွင်သည်။ “ဈေးကြို”ကို နောက်တစ်ခါ “ဈေးချိုတော်”ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ဈေးကြိုများက ယခင် မင်းနေပြည်များဖြစ်ခဲ့သော အင်းဝနေပြည်တော်၊  အမရပူရ နေပြည်တော်၏ ပန္နက်များတွင်လည်း ပါရှိခဲ့သည်။


“ဈေးကြို”၏ မူလနေရာသည် ယခုငါးပိတန်း လက် ကြား  (ဈေးချိုတော်တိုက်တန်းကြီး၏   အရှေ့ဘက်) ၂၆ ဘီလမ်း (အာဇာနည်လမ်း)နှင့် ၂၇ လမ်း (ဘာဘူတန်း)ကြားနေရာများ ဖြစ်သည်။ မူလမန္တလေး “ဈေးကြို”က အမရပူရ “ဈေးကြို”ပုံစံအတိုင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် မူလ “ဈေးကြိုတော်” ကို ပြင်ဆင်တည် ဆောက်လိုက်၏။  သစ်သားများဖြင့်သာ  ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အဆိုပါ ဈေးကြို (ဈေးချို) မှာ ၁၉၀၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၂ ရက် (သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ် တန်ခူးလဆန်း ၅ ရက်)တွင် မီးကြီးလောင်ကျွမ်းသည်။ 


ထို့နောက် နှစ် ၉၀ ကျော်ကြာ သက်တမ်းရှည်၍ ကမ္ဘာကျော်ခဲ့သော ၁၂ ရုံ အုတ်တိုက် ဈေးချိုတော်ကြီးကို “အုတ်ကာသွပ်မိုး” ဟူသော နေ့နာမ်သင့်အတိုင်း ၁၂၆၅ ခု (၁၉၀၃ ခု)တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ 

ဗိသုကာမှာ မန္တလေးမြူနီစီပယ်၏ ပထမဆုံးအတွင်း ရေးမှူး အီတလီလူမျိုးဖြစ်သည်။




အေ၊ ဘီ၊ စီ ဟူ၍


၂၆ဘီလမ်း (အာဇာနည်လမ်း)မှ တောင်ဘက် ၂၈ လမ်း (သံဖြူတန်း)အထိ နှစ်ပြ(ပေ ၁၅၀ဝ နီးပါး) ရှည်၍ အရှေ့ အနောက်အနေဖြင့် ၈၄ လမ်းအထိ တစ်ပြ (ပေ ၆၀ဝ နီး ပါး) ကျယ်သည်။ အုတ်တိုက် သွပ်မိုးရုံကြီး ၁၂ ရုံ ပါရှိ၏။ တောင်မြောက်အလျားလိုက်ရှိသော ရုံကြီးသုံးရုံတွဲပြီး ကြားတွင်  မလွယ်ပေါက်။  ထို့နောက် နောက်ထပ် သုံးရုံတွဲပြီး အလယ်တွင် ကျယ်ဝန်းသော အလယ်ပေါက် ကြီးထားရှိကာ ထိုပုံစံအတိုင်း တောင်ဘက်တွင်လည်း ခြောက်ရုံတွဲရှိသည်။ အေ၊ ဘီ၊ စီ ဟူ၍ နာမည်ပေးပြီး အယ်လ် အထိရှိသည်။ ရုံအလိုက် အမျိုးအစားတူ  ကုန်ပစ္စည်းများကိုပဲ တစုတစည်းတည်း ရောင်းချကြ သည်။


ကြားတန်းများမပါဘဲ တစ်ရုံလျှင် ဆိုင်ခန်းပေါင်း ၁၆ဝ ရှိသည်။ ၁၂ ရုံတွင် ဆိုင်ခန်းပေါင်း ၂၀၀ဝ နီးပါး ရှိမည်။ ထိုအရေအတွက်သည် ရုံကြီးအတွင်း ဝင်လမ်း၊ ထွက်လမ်း၊ ဝင်ပေါက်၊ ထွက်ပေါက်များ မူလအတိုင်း မပျက်မယွင်းရှိ စေရန် နှစ် ၉ဝ စလုံး နေရာချထားခဲ့သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့်သဘာဝအန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရ သည်မဆို ဝင်လမ်း၊ ထွက်လမ်း ရှင်းသည်။ ထို့ပြင် မလွယ် ပေါက်လမ်းများနှင့် အလယ်ပေါက်လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် ယာဉ်များ၊ အထူးသဖြင့် မီးသတ်ကားများ လွယ်ကူစွာ ဝင်နိုင်ပြီး ထွက်လမ်းများလည်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းများပေါ် ၌ မီးသတ်ရေကန်များလည်း ရှိသည်။ ရုံတစ်ရုံနှင့် တစ်ရုံ ကြားတန်းများတွင်လည်း မီးသတ်ကန်များထားရှိကာ ရေအပြည့်ရှိသည်။


ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း


မန္တလေးဈေးချိုတော်တွင် ရုံကြီး ၁၂ ရုံအပြင် အရှေ့ ဘက်၌ ၈၄ လမ်း (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း)ကို မျက်နှာ ပြု၍ ၂၆ ဘီလမ်းနှင့် ၂၈ လမ်းကြား၌ တိုက်တန်းကြီး တည်ရှိပြီး  ၂၆ ဘီလမ်း၊ ၈၄ လမ်းနှင့် ရွှေတချောင်းမြောင်း ကြားတွင် တိုက်တန်းလေးတည်ရှိသည်။ ၁၉၇ဝ ဝန်းကျင် တွင် အဆိုပါ တိုက်တန်းလေးကို ဖျက်သိမ်းပြီး မန္တလေး မြူနီစီပယ်  (ယခုစည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ)က မြို့တော်ခန်းမ(၂)နှင့် မြို့တော်ခန်းမ(၃)ဟူ၍ ခေတ်မီ နှစ်ထပ်တိုက်တန်းကြီး တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အပေါ် ထပ်တွင် ခန်းမများထားရှိပြီး အောက်ထပ်တွင် ကုန် ပဒေသာဆိုင်များ၊ ရုံးခန်းများနှင့် တစ်ချိန်က နာမည်ကျော် ကြားခဲ့သည့် မန္တလေးတိုင်းသမဝါယမအသင်းစု၏ သမ ဝါယမစာနယ်ဇင်း စာအုပ်အရောင်းဆိုင်ကြီးတို့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။


မြို့တော်ခန်းမ(၂)နှင့် ခန်းမ(၃)တို့တွင် မင်္ဂလာဧည့်ခံပွဲ များ ကျင်းပလေ့ရှိပြီး ယခုအခါ ခန်းမ(၃) နေရာတွင် ရတနာပုံဘဏ်အဆောက်အအုံနှင့် အရောင်းပြခန်းများ ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဈေးချိုတော်ပင်မရုံကြီး ၁၂ ရုံ၏ တောင်ဘက်ခြမ်းရုံ  ခြောက်ရုံတွဲ၏ အနောက်ဘက် တွင် ပန်းတန်း၊ ထိုးမုန့်တန်း၊ သံဖြူတန်းလေး၊ မုန့်စုံတန်း တို့ တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက် ခြောက်ရုံတွဲ၏ အနောက် ဘက်တွင်  ငှက်ပျောတန်း၊  မွေ့ရာတန်း၊  လင်းရောင်ခြည် ဈေးတန်း၊ အောင်ဈေးတန်းတို့ တည်ရှိသည်။ 




သံဖြူတန်းကြီး


ဈေးချိုတော်ကြီး၏ တောင်ဘက် ၂၈လမ်း၊ ၈၄ လမ်းနှင့် ၈၅  လမ်းကြားကို  သံဖြူတန်းကြီးဟု  ခေါ်တွင်ပြီး  သံ သေတ္တာများ၊ သံဖြူနှင့်ပတ်သက်သော  အထည်များ ရောင်းချကြသည်။ ထို့ပြင် ပွဲရုံများလည်း တည်ရှိသည်။ သံဖြူတန်းကြီးတွင် ဦးခင်မောင်၏ ရွှေဥဒေါင်းသံသေတ္တာ ဆိုင်တည်ရှိသလို မြန်မာပညာရှိကြီး ရွှေပြည်ဦးဘတင်၏ တိုက်လည်းရှိသည်။ ထို့ပြင် မြို့မဒိုးတီးအကျော် ဦးလှဒင် ကလည်း သံဖြူတန်းကြီးတွင် နေထိုင်သည်။ ထို ၂၈ လမ်း ကိုပင် ၈၅ လမ်းနှင့် ရွှေတချောင်းကြားကို အိုးတန်းကြီးဟု ခေါ်ပြီး မြေအိုး၊ စဉ့်အိုးများ ရောင်းချသည်။ အိုးတန်းကြီးနှင့် တစ်ဆက်တည်း ၂၈ လမ်းနှင့် ၂၉ လမ်းကြား၊ ၈၅ လမ်းနှင့် ရွှေတချောင်း ကြားမှာ ထီးတိုင်ဈေးဖြစ်ပြီး မနက်ပိုင်းတွင် ကုန်စိမ်းများ၊ ပန်းများရောင်းချပြီး စားသောက်ကုန်၊ ကုန်ခြောက်နှင့် ပွဲရုံများလည်း တည်ရှိသည်။

၂၇ လမ်းနှင့် ၂၈ လမ်းကြား၊ ၈၆ လမ်းပေါ်တွင်လည်း မုန့်စုံတန်းနှင့် ပျံကျဈေးတန်းတို့ တည်ရှိပြီး အဆိုပါ ၈၆ လမ်းပေါ်တွင် ဆင်ကြီးနှစ်ကောင်ရှိသည်။ 


ဆင်ကြီးနှစ်ကောင်


ဆင်ကြီး နှစ်ကောင်ဟူသည်မှာ ၈၆ လမ်းမှ အနောက် ဘက်အိမ်တော်ရာဘုရားအရှေ့မုခ်အထိတည်ဆောက် ထားသော အုတ်တံတားကြီး၏ ထိပ်၌တည်ရှိကာ အုတ် ဆင်ရုပ်ကြီးနှစ်ကောင်ကို အစွဲပြုကာ ထိုနေရာကို “ဆင် ကြီးနှစ်ကောင်” ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အိမ်တော်ရာ ဘုရားကို မန္တလေးမြို့တည်၊ နန်းတည်နှစ်မတိုင်မီ ၁၂၀၉ ခုနှစ်တွင် ပုဂံမင်းက သူ၏အိမ်တော်နေရာတွင် တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆင်တံတားမှာ အိမ်တော်ရာ စေတီတော်ကြီးပြီးမှ တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး တံတား ဒါယကာမှာ “နိဗ္ဗာနပစ္စယနာဂဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း” ကြီးဖြစ် သည်။  ထိုဆင်မင်းမှာ  ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထပ်တွင် ဟံသာဝတီတောင်ဘက်    နိဗ္ဗာန်ရွာ၏    အရှေ့ဘက် ကုန်းသာယာအမည်ရှိ     တောတွင်းမှ    ဖမ်းယူရရှိပြီး တစ်ကိုယ်လုံး ဆွတ်ဆွတ်ဖြူသော ဆင်ဖြူတော်ဖြစ်သည်။ ပုဂံမင်းက  အိမ်တော်ရာစေတီတော်  တည်ထားပြီးနောက် ၁၂၁ဝ  ခုနှစ်တွင်  ဆင်မင်းပိုင်ငွေတော်များဖြင့်   အုတ် တံတားကြီး တည်ဆောက်ကာ တံတားဦးတွင် အုတ်ဆင် ရုပ်ကြီးနှစ်ရုပ်  တည်ဆောက်ပြီး  အလှူတော်ပြုလုပ်ပေးခဲ့ ၏။


အိမ်တော်ရာထီး


ထိုဆင်တံတားပေါ်တွင်    ယခင်က    မန္တလေးမြို့၏ နာမည်ကြီး အိမ်တော်ရာထီးများကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချ ခဲ့သည်။ အိမ်တော်ရာထီးသည် ရဟန်းဆောင်း၊ လူ ဆောင်းသာမက မိန်းမပျိုကလေးများပင် နှစ်သက်စွာ ဆောင်းကြသည်။    အိမ်တော်ရာထီးကို    တစ်ပြည်လုံး ကျယ်ပြန့်စွာရောင်းချရသဖြင့်     ထီးရိုးပြုလုပ်သော လုပ်ငန်းအစုအဝေးကြီးပင် ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ထိုနေရာကို ထီးရိုးဝင်းဟု ခေါ်တွင်ခဲ့၏။  ယခုအိမ်တော်ရာထီး  ပျောက် ကွယ်ခဲ့သည်မှာ ကြာပေပြီ။ ယခုတိုင်မန္တလေးတွင် အခိုင် အမာတည် ရှိနေဆဲဖြစ်သော ပွဲစားကုန်သည် စက်ပိုင်များ ၏ ကထိန်တော်အသင်းကြီးသည် ၁၉၃ဝ ဝန်းကျင်ကာလ များက အိမ်တော်ရာဆင်ကြီး နှစ်ကောင်အနီး ပွဲစားကြီး ဦးသန့်အိမ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ် သည်။


ညပိုင်းတွင်လည်း ဈေးချိုတော်ရုံကြီး ၁၂ရုံနှင့် တိုက် တန်းကြီးကြားတွင် ညဈေးတန်းတည်ရှိခဲ့သည်။ နေ့ခင်း ပိုင်း မအားလပ်သဖြင့် မဝယ်ခြမ်းရသူများ ဈေးချို ညဈေး တန်းတွင် စိတ်ချလက်ချ ဝယ်ယူနိုင်သည်။ အနယ်နယ် အရပ်ရပ်သာမက နိုင်ငံတကာအထိ စိတ်ဝင်စားခဲ့သော ညဈေးတန်းကြီးဖြစ်သည်။


ဈေးရပ်ကွက်ကြီး


ဈေးချိုတော်၏ မြောက်ဘက် ၂၅လမ်းနှင့် ၂၆ ဘီ လမ်းကြား၊ ၈၆လမ်း ရွှေတချောင်းမြောင်း အရှေ့ဘက် တွင်လည်း မန်းသီရိဈေးဟူ၍ တည်ရှိခဲ့၏။ ယခင်က ပင်လယ်ငါးနှင့် အသားငါးကုန်ခြောက်ဈေးကြီး ဖြစ် သည်။ ယခုအခါ အထပ်မြင့်ဈေးကြီး တည်ဆောက်ပြီး ဖြစ်သည်။ ဈေးချိုတော် တိုက်တန်းကြီး၏ အရှေ့ဘက် ၂၅လမ်းမှ ၂၈လမ်းကြား၊ ၈၃လမ်းမှ  ၈၄လမ်းကြားတွင် ဆောက်လုပ်ရေး ကုန်မာပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ ဒီဇယ်အင်ဂျင် နှင့် ရေစုပ်စက်ပစ္စည်းများ ရောင်းချကြသည့် ဆိုင်ခန်းကြီး များ တည်ရှိကြသည်။ ယခင်က ၂၇ လမ်းနှင့် ၂၈လမ်းကြား၊ ၈၃ လမ်းနှင့် တောင်ဘက် တိုက်တန်းကြီးကြားတွင် သေတ္တာဝင်းဟု တည်ရှိခဲ့ပြီး ထင်းရှူးသေတ္တာများ၊ ကုန် ပစ္စည်းထည့် အသားကြမ်းသေတ္တာများ ပြုလုပ်ရောင်းချ ကြသည်။ ဈေးချိုတော်ကြီးကို ဗဟိုပြု၍ မြောက်မှ တောင် ဘက် ၂၅လမ်းမှ လမ်း၃ဝ အတွင်း၊ အရှေ့မှ အနောက် သို့ ၈၃လမ်းမှ ၈၈လမ်းအတွင်း နေရာကြီးသည် ဈေး ရပ်ကွက်ကြီးဖြစ်ခဲ့၏။ ၂၉လမ်းရှိ ဝါးတန်းရပ်သည်လည်း ဈေးလမ်းမကြီးဖြစ်သည်။ သကျသီဟဘုရား အနီးတွင် လည်း ပွဲရုံတန်း၊ ဆန်တန်းများ တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ ဈေးရပ်ကွက်ကြီးလည်း    မလွန်ဈေးရပ်ကွက်ကြီးနှင့် တစ်ဆက်တည်း ဖြစ်သွား၏။


မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးအချက်အချာ


ထို့ကြောင့် မလွန်ဈေးနှင့် ဈေးချိုတော်ကြီးသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးအချက်အချာ အသည်းနှလုံး ဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးရေချိန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ သည်။ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ စီးပွားရေးအတက်အကျ ပြဒါး တိုင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြို့တည်ကတည်းက တည်ရှိခဲ့ သော အခင်းအကျင်းဖြစ်သဖြင့် ထိုရပ်ကွက်ကြီးများ၊ ဈေးကြီးများ၏ လူမှုဆက်ဆံရေးများသည် မြန်မာ့လူမှု ဆက်ဆံရေးစစ်စစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။      ထို့ကြောင့်   ဈေးချို တော်ရုံကြီး ၁၂ ရုံအတွင်းရှိ ဆိုင်ခန်းများမှာ အခန်းမရှိ၊ အကာမရှိ၊ အကန့်မရှိ။ ဟိုဘက်ဆိုင် ဒီဘက်ဆိုင် လှမ်းမြင် နေရသည်။  ဘိုးဘွားမှအစ  သားသမီးမြေးမြစ်အထိ ပိုင်ဆိုင်မှုမပြောင်းလဲသဖြင့်  အစဉ်အဆက်  မိသားစု သဖွယ် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဈေးရုံတစ်ရုံလုံး မိသားစုဖြစ်၏။ ဈေးရုံတစ်ရုံလုံးသာမက ဈေးချိုတော်ကြီးတစ်ခုလုံးကလည်း မိသားစုများပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။


၁၉ရာစု ကနဦးအစက ဗိသုကာ


ထို့ကြောင့် ဈေးချိုတော်ရုံကြီး ၁၂ ရုံ၏ သက်တမ်း ၉ဝ အတွင်း (၁၉၀၉ ခုနှစ်မှ အဆိုပါရှေးဟောင်းဈေးရုံကြီးများ စတင်ဖျက်သိမ်းသည့် ၁၉၉၁ ခုနှစ်အတွင်း) ဈေးချိုမှ စတင်၍ ကြီးကြီးမားမားမီးဘေးမရှိခဲ့။ ကြီးကြီးမားမား ဆုံးရှုံးမှုမရှိခဲ့။ ယုတ်စွအဆုံး စစ်ကြီးအတွင်းမှာပင် ဈေးချို တော်က ဘေးမသင့်ခဲ့ပေ။ ၁၉ရာစု ကနဦးအစက ဗိသုကာ သည် ရေမြေဒေသနှင့်အညီ ခေတ်မီစနစ်ကျလှပါပေ၏။ ၁၉၀၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ရက် (သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ခု တန်ခူး လဆန်း ၅ရက်) မီးကြီးလောင်၍ ယခင်သစ်သား ဈေးချို အဆောက်အအုံကြီး မီးသင့်သောကြောင့် ထိုကဲ့သို့ စနစ် ကျသော အုတ်တိုက်ဈေးချိုတော်ကြီး တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။


ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလကြီးမှာပင်  ထိုဈေးချိုကြီး မီးဘေးမသင့်ခဲ့။ ၁၉၉ဝ ခုနှစ်က ဖျက်သိမ်းလိုက်မှသာ နိဋ္ဌိတံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။



(TheMandalay NewsJournal)

Saturday, December 23, 2023

မန္တလေးရဲ့ ထူးခြားတဲ့အသုံးအနှုန်း (၁၀)ခု

 မန္တလေးရဲ့ ထူးခြားတဲ့အသုံးအနှုန်း (၁၀)ခု




       မန္တလေးကို အလည်လာကြသူတွေ၊ မန္တလေးကို အသစ်လာရောက်အခြေချနေထိုင်သူတွေ နားမရှင်း၊ မျက်စိရှုပ်တတ်တဲ့ အသုံးအနှုန်း (၁၀) မျိုး ကို ရှင်းပြချင်လို့ပါ။ ဒီ post လေးကို အစအဆုံးဖတ်ပြီးရင် ဘာလို့ဒီလိုခေါ်တယ်ဆိုတဲ့အသုံးအနှုန်းလေးတွေကို သိသွားကြလိမ့်မယ်ထင်ပါတယ်နော်။


✳️ မုန့်တီ


      မန္တလေးမှာ မုန့်တီစားရင် နန်းကြီးသုပ်စားမယ်လို့ တခါတည်းမမှာကြပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ရွေးချယ်စရာ မုန့်တီအမျိုးအစားအများကြီးရှိလို့ပါပဲ။ ကြက်သားနိုင်းချင်း၊ ငါးဖယ်လုံးတွေနဲ့ မန္တလေးမုန့်တီလား၊ ဂေါ်ဖီဖတ်၊ ဗယာကြော်တွေနဲ့ စေးနေအောင်သုပ်ထားတဲ့ ခိုတောင်မုန့်တီလားဆိုပြီး ရွေးချယ်နိုင်သလို မုန့်တီဖတ်အရွယ်အစားကိုလည်း ရွေးချယ်နိုင်ပါတယ်။


မန္တလေးမုန့်တီစားမယ်ဆိုရင် 

နန်းသေး = 0.1 - 0.2 cm

နန်းလတ် =0.4 - 0.5 cm

နန်းကြီး  =  0.7 - 0.8 cm ဆိုပြီး အရွယ်အစား (၃)မျိုးရွေးချယ်နိုင်ပြီး ခိုတောင်မုန့်တီမှာတော့

ခိုတောင်နန်းလို့ခေါ်တဲ့ 0.3-0.4 cm ဆိုဒ်ကိုအများဆုံးအသုံးပြုပါတယ်။ ခိုတောင်နန်းဟာ နန်းသေးနဲ့ နန်းလတ်ကြားက ဆိုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ မန္တလေးမှာ နန်းကြီးသုပ်စားမယ်လို့မပြောကြဘဲ မုန့်တီစားမယ်လို့သာ မှာကြပြီး ကိုယ်ကြိုက်နှစ်သက်ရာ မုန့်တီအမျိုးအစားနဲ့ နန်းအမျိုးအစားကို ရွေးချယ်သုံးဆောင်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။


✳️ မုန့်ဟင်းခါးသောက်မယ်

 

      မန္တလေးမှာ မုန့်ဟင်းခါးသုံးဆောင်တာကို "မုန့်ဟင်းခါး စားတယ်"လို့ မသုံးနှုန်းဘဲ "မုန့်ဟင်းခါး သောက်တယ်"လို့ သုံးကြပါတယ်။ မန္တလေးရဲ့မုန့်ဟင်းခါးတွေဟာ ရန်ကုန်မုန့်ဟင်းခါးလို အရည်မပျစ်၊ ငါးအဖတ်မများဘဲ  ပဲအရည်ကျဲကျဲ၊ ငါးအဖတ်နည်းနည်းနဲ့ ချက်ကြတာမို့ "သောက်တယ်"လို့ သုံးကြတာဖြစ်ပါတယ်။


✳️ မန္တလေးထမင်းပေါင်း


      မန္တလေးမှာ ထမင်းပေါင်းတစ်ပွဲပေးပါလို့မှာလိုက်ရင် နီနီရဲရဲ ဆော့စ်နဲ့နယ်ထားပြီး မြေပဲဆံဖြူးထားတဲ့၊ အသားကြော်၊ အသားကင်များများပါတဲ့ ထမင်းတပွဲရောက်လာပါလိမ့်မယ်။ ရန်ကုန်ထမင်းပေါင်းလို ကော်ရည်နဲ့ အသီးအရွက်ကြော်ထားတာမျိုး တွေ့ရမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့်မန္တလေးမှာ ထမင်းပေါင်းမှာစားရင် မန္တလေးထမင်းပေါင်းလား၊ ရန်ကုန်ထမင်းပေါင်းလားလို့ သေချာခွဲခြားပြောပေးဖို့လိုပါလိမ့်မယ်နော်။


✳️ တိုရ/ပဲပင်ပေါက်


      မန္တလေးမှာ မြီးရှည်စားမယ်ဆို တချို့ဆိုင်တွေက "တိုရထည့်မလား"လို့ ပြန်မေးတတ်ကြပါတယ်။ "တိုရ"ဆိုတာ တကယ်တော့ ပဲပင်ပေါက်ပါပဲ။ ရှေးခေတ်တုန်းက မန္တလေးမှာ မြီးရှည်ဟာ ပြည်ကြီးတရုတ်တွေနဲ့အတူပါလာခဲ့တဲ့ စားသောက်ဖွယ်ရာတစ်မျိုး(တမျိုး)ပါ။ မြီးရှည် ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုက တရုတ်လို: 米線(Mǐxiàn) "မီရှန့်"ကနေ ဆင်းသက်လာတာပါ။  ဒါကြောင့် မြီးရှည်ထဲထည့်တဲ့ ပဲပင်ပေါက်ကိုလည်း တရုတ်လို 豆芽(Dòuyá)"တို့ရာ"ကနေ ဆင်းသက်လာပြီး မြန်မာလို "တိုရ" ဖြစ်သွားပါတယ်။


✳️ ခါကျက်ဥ


      ခါကျက်ဥဆိုတာ ကြက်/ငှက် တိရစ္ဆာန်တွေရတဲ့ဥ မဟုတ်ပါဘူး။ မန္တလေးမှာ မုန်လာဥနီ (carrot) ကို ခါကျက်ဥလို့ ခေါ်ကြပါတယ်။ Hindi ဘာသာစကား (Gaajar Root) ဂါဂျာရု ကနေ မြန်မာလို ခါကျက်ဥ ဖြစ်လာတာပါပဲ။ ခါကျက်ဥလိုပဲ ဈေးကွက်ထဲက တချို့သီးနှံတွေအမည်ကလည်း Hindi ဘာသာစကားကနေ မွေးစားထားတာဖြစ်ပါတယ်။

(Gaajar Root)= ခါကျက်ဥ

(Aloo)= အာလူး

(Gobhee)= ဂေါ်ဖီထုပ် စတဲ့စကားလုံးတွေပါ


✳️ ဒူးမလိုင်


      မန္တလေးမှာ ဒူးမလိုင်လို့ မှာလိုက်ရင် ဒူးရင်းသီးတဖတ်မှမပါတဲ့ မလိုင်စစ်စစ်တခွက်ရောက်လာပါမယ်။ ဒါကိုမှ ဘာလို့ဒူးရင်းသီးမပါတာလဲမေးချင်ရင် ဒူးမလိုင်ဟာ ဒူးရင်းမလိုင် မဟုတ်လို့ပါလို့ ပြန်ဖြေရပါမယ်။ ဒူးမလိုင်ဆိုတာဟာ အိန္ဒိယအချိုပွဲ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး Doodh Malai ဆိုတဲ့ စကားလုံးကနေ ဆင်းသက်လာပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒူးမလိုင်ဟာ ဒူးရင်းမလိုင်ကို အလွယ်တကူခေါ်တဲ့စကားလုံးမဟုတ်တာကြောင့် ကိုယ်သောက်ချင်တာဟာ ဒူးမလိုင်လား၊ ဒူးရင်းမလိုင်လား သေချာသိပြီး မှာဖို့လိုပါတယ်နော်။


✳️ Co Co /ခေါခေါ


      မန္တလေးမြို့အနှံ့မှာတွေ့ရတဲ့ Co Co ဆိုတဲ့ Convenient store ဆိုင်ငယ်လေးများကို မန္တလေးသူ မန္တလေးသားများက "ခေါခေါ"လို့သာ ခေါ်ကြပါတယ်။ တခြားမြို့ကလာသူများက ကိုကို/ စီအိုစီအို စသဖြင့် ခေါ်ကြပေမယ့် မန္တလေးမှာ ဘာကြောင့် ခေါခေါ လို့ခေါ်ရသလဲဆိုတာကလည်း သမိုင်းကြောင်းရှိပါတယ်။ Co Co ဟာ မူလက "ခေါခေါ"ဆိုတဲ့နာမည်နဲ့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်(၃၀)ဝန်းကျင်ကတည်းက မန္တလေး မန်းမြို့ဈေးအနီး 84လမ်း 38-39 ကြားမှာ စတင်ဖွင့်လှစ်ရောင်းချခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ဒီဆိုင်ကို ခေါခေါ လို့သာ လူသိများခဲ့တာမို့ နောက်ပိုင်းမှာ Co Co လို့နာမည်ပြောင်းပြီး ဆိုင်ခွဲတွေ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ပေမယ့် နှုတ်ကျိုးနေတဲ့အတိုင်း ခေါခေါလို့သာ ဆက်လက်ခေါ်ဆိုနေကြခြင်းဖြစ်ပါတယ်။


✳️ တပြ၊ နှစ်ပြ


      နေရာတခုခုကို မသိလို့ မန္တလေးသူ၊ မန္တလေးသားတွေကို လမ်းညွှန်မေးရင် ဟောဟိုဘက် တပြ၊ နှစ်ပြ လို့ ရည်ညွှန်းတတ်ကြပါတယ်။ တခြားမြို့တွေလို တလမ်း/နှစ်လမ်း၊ တဘလောက်/နှစ်ဘလောက်လို့မသုံးဘဲ ဘာလို့ "ပြ"ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းကို သုံးကြတာလဲဆိုတော့ မန္တလေးရဲ့လမ်းတွေဟာ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်ကတည်းက မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ကို ဗဟိုပြုလို့ လမ်းတွေကို မြို့ရိုးရဲ့ ပြအိုးတခုစီတိုင်းနဲ့တည့်တည့် ဖောက်လုပ်ထားလို့ပါပဲ။ လေးထောင့်မြို့ရိုးတွေဟာ တဘက်ကို တာ(၆၀၀)ရှိပြီး (၁၂)ခုအတိအကျခွဲထားတာမို့ ပြအိုး တခုနဲ့တခုဟာ တာ(၅၀)ကွာဝေးပါတယ်။ အခုခေတ်အတိုင်းအတာနဲ့ဆို ပေပေါင်း (၅၅၀)ဝန်းကျင်ပါ။ ဒါကြောင့် ပြအိုးတခုခြားတိုင်း လမ်းတခုရှိတဲ့အတွက် တပြအိုး၊ နှစ်ပြအိုး ရေတွက်ခေါ်ဆိုရာကနေ တပြ၊ နှစ်ပြ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ မန္တလေးနန်းတော်ကို အလယ်ဗဟိုထားလို့ အရှေ့ဘက်အရပ်ကို နန်းရှေ့၊ မြောက်ဘက်အရပ်ကို မြောက်ပြင်၊ အနောက်ဘက်ခြမ်းကိုအနောက်ပြင်၊ အမရပူရကို တောင်မြို့ ခေါ်ဆိုကြသလို အရပ်မျက်နှာ လမ်းညွှန်ရာမှာလည်း ဘယ်-ညာမသုံးဘဲ အရှေ့၊အနောက်၊တောင်၊မြောက်ကို ရည်ညွှန်းပြောတတ်ကြပါတယ်။


✳️ ဘူတာကြီး


      မန္တလေးသူ၊ မန္တလေးသားတွေက သူတို့မြို့က ဘူတာကို "ကြီး"ထည့်ပြီး ဘာလို့ခေါ်ကြတာလဲရယ်လို့ တခြားမြို့သူမြို့သားတွေက တအံ့တဩဖြစ်တတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ မန္တလေးမှာ ပါတော်မူပြီးစကာလများက ဘူတာကြီးနဲ့ ဘူတာလေး ရယ်လို့ နှစ်မျိုးရှိခဲ့လို့ပါပဲ။ ပါတော်မူပြီးစက မန္တလေးမှာ အိန္ဒိယလူမျိုး Manetji "မနန့်ဂျီ"က ပြေးဆွဲတဲ့  ပုဂ္ဂလိကပိုင် ရထားငယ်တမျိုးရှိခဲ့ပါတယ်။ မနန့်ဂျီ ဓာတ်ရထားဟာ ပုံမှန်မြင်တွေ့နေကျ ရထားအရွယ်အစားထက်သေးသလို အသုံးပြုတဲ့သံလမ်းအမျိုးအစားကလည်းပိုသေးပါတယ်။ ဒါကြောင့် မနန့်ဂျီရထားကို မနှင်းဆီရထားလို့လည်းခေါ်ကြသလို မနှင်းဆီ ရထားဆိုက်ရာဘူတာကို ဘူတာလေးလို့ခေါ်ပါတယ်။ မနှင်းဆီရထားဟာ ဈေးချို-မတ္တရာပြေးဆွဲပြီး ကုန်စိမ်းတွေအဓိက သယ်ဆောင်ပါတယ်။ ဘူတာလေးဟာ ယခု မန်းသီရိဈေးနေရာမှာပါ။ မနန့်ဂျီရထားနဲ့ ဘူတာလေးဟာ ၁၉၂၀ ကျော်ခုနှစ်များကတည်းက ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီမို့မရှိတော့ပါဘူး။  လမ်း ၃၀ - ၇၈ လမ်းဆုံမှာတည်ရှိပြီး တမြို့ကနေတမြို့ ပြေးဆွဲတဲ့ ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းသုံးမီးရထားကြီးများဆိုက်ကပ်ရာကိုတော့ ဘူတာကြီးလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဘူတာနှစ်မျိုးရှိခဲ့တာမို့ ဘူတာကြီးနဲ့ ဘူတာလေးလို့ ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ရာကနေ နောက်ပိုင်းမှာ မနှင်းဆီရထားနဲ့ ဘူတာလေးမရှိတော့ပေမယ့် ဘူတာကြီးကို "ဘူတာကြီး"လို့ပဲ ဆက်လက်ခေါ်ဝေါ်နေကြတာဖြစ်ပါတယ်။


✳️ ကျွန်တော်


      မန္တလေးသူတွေက စကားပြောရာမှာ ကိုယ့်ကိုကိုယ် "ကျွန်တော်/ကျနော်"ဆိုတဲ့နာမ်စား သုံးလေ့ရှိကြပါတယ်။ သီချင်းတွေထဲမှာတောင် "ကျွန်တော် ကျွန်တော်နဲ့ ပြောတတ်တဲ့ မန္တလေးသူ"ဆိုပြီး ထည့်သွင်းဖွဲ့ဆိုခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံကျော် သင်္ကြန်မိုးရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းမှာ မင်းသမီးခင်သန်းနု (ထား) က မန္တလေးဆန်တဲ့ "ကျွန်တော်"ဆိုတဲ့ နာမ်စားထည့်သုံးပေမယ့် ဆင်ဆာအဖွဲ့က ပြန်လည်ဖြုတ်ချခဲ့ဖူးပါတယ်။ ကျွန်တော်ဆိုတဲ့နာမ်စားဟာ ယခုခေတ်မှာတော့ အမျိုးသားသုံး နာမ်စားအဖြစ်သာယူဆနေကြပေမယ့် တကယ်တော့ ရှေးအစဉ်အဆက်ကတည်းက မန္တလေးမှာတော့ အမျိုးသားရော၊ အမျိုးသမီးရော အသုံးပြုတဲ့နာမ်စားဖြစ်ပါတယ်။ မန္တလေးဟာ မြန်မာဘုရင်မင်းဆက်ရဲ့ နောက်ဆုံးစိုးစံခဲ့တဲ့မင်းနေပြည်တော်ဖြစ်တာနဲ့အညီ ရှေးက မန္တလေးသူ၊ မန္တလေးသားတွေဟာ ဘုရင်မင်းမြတ်ဆီ အခစားဝင်ရတဲ့အခါ ကျေးတော်မျိုး၊ ကျွန်တော်မျိုးအဖြစ် မိမိကိုယ်ကိုနှိမ့်ချသုံးနှုန်းတာပါ။ ခုချိန်မှာ မန္တလေးဟာ မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မရှိတော့ပေမယ့် မန်းသူ၊ မန်းသားများကတော့ ကျွန်တော်ဆိုတဲ့စကားကို ဒီနေ့ထိ အမျိုးသားရောအမျိုးသမီးပါ ဆက်လက်သုံးနှုန်းနေကြဆဲဖြစ်ပါတယ်။ 


      စာလည်းရှည်သွားပြီဆိုတော့ အခုဆိုရင် မန္တလေးက တခြားမြို့နဲ့မတူတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေဟာ ဘယ်ကနေဘယ်လိုဆင်းသက်လာတယ်ဆိုတာ သိသွားကြလောက်ပြီထင်ပါတယ်။ 


 (Mandalarian - ယဉ်ယဉ်နှောင်း)

Thursday, December 7, 2023

ခရီးသွားရင်း တွေ့ကရာစားပြီး အစာအိမ်မထိခိုက်အောင် ကာကွယ်မယ်


(Dr. Thurein Hlaing Winမှ အချက်အလက် စစ်ဆေးထားပါသည်။ 

Yun Sandi Nan Mon မှ ရေးသားသည်။)


ခရီးသွားရင်း တွေ့ကရာစားပြီး အစာအိမ်မထိခိုက်အောင် ကာကွယ်မယ်

ပိတ်ရက်တွေရောက်လာပြီဆို အပီအပြင်လည်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ခရီးထွက်ဖို့ စီစဉ်ထားကြမှာပဲ။  ဒါပေမယ့် ခရီးကိုရောက်တာ တစ်ရက်ပဲရှိသေးတယ် နေမကောင်းဖြစ်သွားရပြီဆို ပလန်တွေအကုန် ပလုံသွားမှာနော်။


အရေးကြီးဆုံးက လမ်းမှာ ဒါမှမဟုတ် ခရီးရောက်တဲ့အခါ  စားမယ့်အစားအသောက်ကိစ္စပါပဲ။ ခရီးသွားရင်း ပျော်ရင်းရွှင်ရင်း လမ်းမှာစားစရာဆိုင်တွေ့ရင်ပဲ ရတနာတွေ့သလို ပြေးဝယ်စားကြ၊ သောက်ကြ တာ ပျော်စရာ။ ဒါပေမယ့် တွေ့ရာစားဖို့ ကိုယ့်ဗိုက်ကရော ကောင်းလို့လား။ ဘယ်အချိန်မဆို ဆင်ခြင်စားသင့်တဲ့ အစားအသောက်စာရင်းကို သတိပေးလိုက်ပါဦးမယ်။


ဆီကြော်စာ

ဆီကြော်တွေက ချေဖျက်ရခက်ရတဲ့အထဲ နေရာဒေသအပြောင်း၊ ရာသီအပြောင်းမှာ အစာပိုပြီးမကြေတော့ပါဘူး။ နဂိုတည်းက အစာခြေရည်ပြန်ဆန်တက်တတ်တဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် အစာမကြေဖြစ်လွယ်၊ လေထတတ်တဲ့ ဗိုက်ဆို ပိုဆိုးပါတယ်။ ကားမူးတာနဲ့ပေါင်းရင် ပိုဆိုး။


ပြုပြင်စီမံထားတဲ့အစားအစာ

ဟော့ဒေါ့လို့ ခေါ်တဲ့ အချောင်းလေးတွေက ပြုပြင်စီမံထားတဲ့အစားအစာတွေပေါ့။ နောက်ပြီး ယူတို့လမ်းမှာ ဖောက်စားတတ်ကြတဲ့ အာလူးကြော် ဘာညာလည်း ဒီထဲပါတာပဲ။ အဲဒါတွေက လေပွစေနိုင်တယ်၊ ဗိုက်အောင့်စေနိုင်တယ်၊ မအီမသာဖြစ်စေနိုင်တယ်နော်။


အစပ်

ကမ်းခြေရောက်ပြီ၊ ပင်လယ်စာတွေ တွယ်ပြီဆိုပြီး အပူအစပ်တွေတရှူးရှူးစားခြင်းက ယူတို့ကို စမတ်မဖြစ်စေပါဘူး။ အခန့်မသင့်ရင် ဗိုက်အောင့်မယ်နော်။ အရမ်းစပ်အောင်မစားပါနဲ့။ အရင်တည်းက အစာအိမ်ပြဿနာရှိရင် သတိထားရမယ့်အချက်ပါ။


အကင်

အကင်တွေက အမြည်းလုပ်ရတာ အရသာရှိပေမယ့် မသန့်ရင်၊ မလတ်ရင် အစာအိမ်ကို E.coli လို ရောဂါပိုးတွေအတွက် လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီဘက်တီးရီးယားဝင်ရင် ဝမ်းလျှောမယ်၊ ဗိုက်အောင့်မယ် Listeria ဆိုရင် ဖျားမယ်၊ခေါင်းကိုက်မယ်၊ ဗိုက်အောင့်မယ်။ ကဲ ပျော်နိုင်ပါတော့မလား။ ဒါ့ကြောင့် ကမ်းခြေရောက်လို့ စားမယ်ဆို ချက်ချင်းလတ်လတ်ဆတ်ဆတ်ကင်ခိုင်းတာ အကောင်းဆုံးပါ။


မလတ်ဆတ်တဲ့အစားအစာ

မလတ်ဆတ်တဲ့ အစားအသောက်တွေစားမိရင် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောတာ၊ ဗိုက်အောင့်ဗိုက်နာတွေအပြင် အစာအဆိပ်သင့်တာတွေအထိပါ ဖြစ်စေနိုင်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ပင်လယ်စာဖြစ်ဖြစ်၊ ဒေသစာဖြစ်ဖြစ် ဘာကိုစားစား အခြေအနေကောင်းမှ၊ လတ်ဆတ်သန့်ရှင်းမှုရှိမှ ဝယ်စားပါ။


အရက်

အယ်ကိုဟောပါတာတွေ အရက်ဘီယာအတူတူပဲနော်။ ဝိုင်လည်းအရက်မဟုတ်ဘူးလို့ ကပ်မငြင်းနဲ့။ အယ်ကိုဟောဆိုတာ အစာအိမ်ကိုပူလောင်စေတာအမှန်ပဲကို။ နည်းနည်းသောက်ရင်တောင် ရင်ပူတာ၊ အစာအိမ်အက်စစ်ပြန်ဆန်တက်တာတွေ ဖြစ်လာစေနိုင်တယ်။ သောက်တာများရင် အစာအိမ်နံရံတွေကို ရောင်ရမ်းစေလိမ့်မယ်။



ကော်ဖီ

ရေကူးပြီးလို့ ချမ်းတဲ့အချိန် ကော်ဖီလေးသောက်လိုက် နွေးသွားတာပဲမလား။ ဒါပေမယ့် အစာမရှိဘဲ သောက်လိုက်ရင် အစာအိမ်နံရံကို ဆွသလိုဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ကော်ဖီကြောင့် ရင်ပူတာ၊ အစာအိမ်အက်စစ်ပြန်ဆန်တက်တာ၊ ဗိုက်အောင့်တာ စတာတွေ ဖြစ်လာတတ်တယ်။

Friday, June 23, 2023

Bagan အကြောင်း

 


ပုဂံ 🙏

ပုဂံ  (ခေါ်) တမ္ပဒီပ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဧကရာဇ်နိုင်ငံ တည်ထောင်ရာ မြို့တော်ဟူ၍ မြန်မာတို့အတွက် အမျိုးသားရေး လက္ခဏာတစ်ရပ်အနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ များပြားလှသည့် ရှေးဟောင်းလက်ရာ စေတီပုထိုးများကြောင့်လည်း‌ေကာင်း၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တို့ကို ဆွဲဆောင်ရာနေရာအဖြစ်လည်းကောင်း ကမ္ဘာကျော်သည့် နေရာတစ်နေရာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုဒေသတစ်ခုလုံးကို ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

🟡 ဝေါဟာရရင်းမြစ်

များသောအားဖြင့် ပျူဂါမမှ ပုဂါမ၊ ပုဂါမ်မှ ပုဂံဖြစ်လာခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ဤကဲ့သို့ ဖော်ပြခြင်းမှာ မှန်နန်းရာဇဝင်ကြီး စသည်များတွင် သရေခေတ္တရာပြည် ပျက်ပြီးနောက် သရေခေတ္တရာမှ ပျူအစုတို့သည် တောင်ညိုအရပ်၊ ၎င်းနောက် ပန်းတောင်းသက်သာအရပ်၊ ထိုမှ မင်းတုန်းအရပ်၊ တဖန် ယုန်လွှတ်ကျွန်းအရပ်သို့ အဆင့်ဆင့် အဆင့်ဆင့် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြပြီးနောက် ထိုယုန်လွှတ်ကျွန်းအရပ် ရွာပေါင်း တစ်ဆယ့်ကိုး ရွာသားတို့နှင့် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းသည် အရိမဒ္ဒနာမည်သော ပုဂံပြည်ကို တည်လေသည်ဟု ပါရှိခြင်းများကို အထောက်အထားပြု၍ ဖော်ပြကြခြင်းပင် ဖြစ်ဟန်ရှိလေသည်။ တုရင်တောင်အရှေ့ ယုန်လွှတ်ကျွန်း ဒေသတွင် လာရောက်တည်ထောင်သော ပျူအမျိုးစုတို့နှင့် ရွာတစ်ဆယ့်ကိုးရွာဟူသော စကားပေါင်းစပ်၍ ပျူဂါမဟူသောအမည် ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်ပေသည်။

ရှေးပုဂံခေတ် ကျောက်စာများတွင် "'ပုကံ"'ဟူ၍ ရေးသားပြီး ပုဂံဟူသော အရေးအသားမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။ ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများတွင်သာမက ပင်းယ၊ အင်းဝ ကျောက်စာများတွင်လည်း ပုကံဟူသော အရေးအသားမှာ များပြားပါသည်။
ထီးလှိုင်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး (၄၄၆-၄၇၅) ရေးထိုးခဲ့သော မွန်ဘာသာ ကျောက်စာများတွင် ပုဂံအမည်ကို ပါဠိဘာသာတွင် "'ပေါကာမ"'ဟု လည်းကောင်း ၊ မွန်ဘာသာတွင် "'ပေါကာမ်"'ဟု လည်းကောင်း ပါရှိသည်။

🟡တည်နေရာ

မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်း ဧရာဝတီမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၉ဝ အကွာတွင်တည်ရှိသည်။

🟡သမိုင်းကြောင်း

ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများခေတ် ကုန်ဆုံးပြီးနောက် တကောင်းနယ်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသ အတွင်းသို့ အုပ်စုများဖွဲ့ကာ ဝင်ရောက်လာသည့် ဗမာလူမျိုးတို့သည် မူရင်းဌာနေလူမျိုးများဖြစ်သည့် ပျူ တို့ထံမှ စာပေ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း နှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရယူကာ တဖြည်းဖြည်း အင်အားကောင်းသည့် အဆင့်သို့ရောက်လာသည်။ မူလအစက စစ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ကျော်ကြားသော လူမျိုးသည် စည်းလုံးခြင်းဖြင့်သာ မိမိတို့၏အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်များကို ကာကွယ်နိုင်မည်ဟုသော စစ်ရေးအမြင်ဖြင့် မြို့ရွာများကို စုစည်းတည်ထောင်လာကြသည်။ သို့ဖြင့် လမ်းခရီးနှင့်ဆက်သွယ်ရေး လွယ်ကူပြီး မိမိတို့ အခြေချရာ ရပ်ဝန်း၏ ဗဟိုတွင်ရှိသည့် ဒေသမှ ကျေးရွာများကို စုစည်းကာ ပုဂံမြို့အဖြစ် တည်ထောင်လိုက်ကြသည်။

ပုဂံသည် စတုတ္ထပုဂံ မင်းဆက်များ နန်းတည်သွားသော နေရာဖြစ်သည်။ ပျဉ်ပြားမင်း(၈၄၆-၈၇၆)လက်ထက်မှ စောမွန်နစ်မင်း(၁၃၂၅-၁၃၆၈)အထိ စိုးစံခဲ့ကြသည်။

🟡ပုဂံနိုင်ငံတော်

အစောပိုင်း ပုဂံမင်းဆက်များနှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကို မတွေ့ရပဲ ပါးစပ်ရာဇဝင်များအနေဖြင့်သာ မှတ်သားလာခဲ့ကြပြီး အနော်ရထာမင်းလက်ထက်ရောက်မှသာ တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကို စတင်တွေ့ရှိလာကြရသည်။ အနော်ရထာ၏ သိမ်းသွင်းမှုကြောင့် ပုဂံနိုင်ငံတော်သည် ပဒေသရာဇ် အဆင့်မှ ဧကရာဇ် (အင်ပါယာ) အဆင့်တို့ တက်လှမ်းလာနိုင်ခဲ့သည်။ သူ့နောက် ဆက်ခံသည့် စောလူးမင်းလက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အခြေအနေဆိုးရွားသွားခဲ့သော်လည်း ကျန်စစ်သား၊ အလောင်းစည်သူ အစရှိသည့် မင်းများလက်ထက်တွင်မူ တိုင်းပြည်အင်အား ပြန်လည်ပြည့်ဝလာပြန်သည်။

🟡ပုဂံနိဂုံး

အလောင်းစည်သူနောက် နန်းတက်သည့် မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ဩဇာအာဏာကျဆင်းလာသလို၊ နယ်ခြားမှ ရန်သူများ၏ လုပ်ကြံမှုကြောင့် ထီးဆောင်းမင်းတစ်ပါးကျဆုံးရသည့် အဖြစ်၊ နရသီဟပတေ့ကဲ့သို့ အစားကျူးပြီး အမျက်ဒေါသကြီးသည့်မင်း အစရှိသဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် နရသီဟပတေ့ ပုဂံကိုစွန့်ခွာထွက်ပြေးရခြင်းဖြင့် ပုဂံ၏ဩဇာမှာ လုံးဝကျဆင်းတော့သည်။ ရှင်ဒိသာပါမောက်၏ သံတမန်ရေးကျွမ်းကျင်စွာ အရေးဆိုမှုကြောင့် မွန်ဂိုဘုရင် ကူဗလိုင်ခန်က တပ်များကို ပြန်ဆုတ်စေသည်။ ထိုမှစကာ ပုဂံမင်းဆိုသည်မှာ အဆောင်အယောင်မျှသာ ဖြစ်၍ အမှန်ဩဇာကြီးသူများမှာ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး ဖြစ်သည်။

🟡ယနေ့ပုဂံ

ယနေ့ပုဂံမှာ ရှေးဟောင်းလက်ရာများနှင့် ပြည့်နက်နေသည့် မြို့ဟောင်းကြီးအသွင်မျှသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ သို့သော် အဆိုပါရှေးဟောင်းလက်ရာများမှာ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပတို့မှ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်ဖြစ်၍ အတော်ပင်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ၏ အဓိကလှည်ပတ်ရာ နေရာတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် သီးခြားမြို့အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်းမရှိပဲ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်းတွင် ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ အဖြစ်ထည့်သွင်းထားသဖြင့် အများအခေါ်တွင် ပုဂံ-ညောင်ဦး ဟူ၍ထင်ရှားသည်။ ညောင်ဦးမြို့သည် ယခင်က ရွာကြီး ၁၉ရွာစုစည်း၍ ယုန်လွှတ်ကျွန်းအရပ်၌ နန်းတည်စဉ်က ညောင်ဦးရွာဟူ၍ ယနေ့တိုင်တည်ရှိဆဲဖြစ်သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၄)ရက်နေ့ မြန်မာစံတော်ချိန် နေ့လယ် (၅)နာရီ (၀၄)မိနစ် (၅၅)စက္ကန့်အချိန်တွင် မန္တလေး မြေငလျင် စခန်းမှ အနောက်တောင်ဘက် (၁၂၃)မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော မြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်း (ချောက်မြို့အနောက်ဘက် (၁၂)မိုင်ခန့်အကွာ)ကို ဗဟိုပြု၍ အင်အားရစ်(ခ်)တာ စကေး (၆.၈)အဆင့်ရှိ အင်အားပြင်းထန်သော မြေငလျင် တစ်ခုလှုပ်ရှားသွားသဖြင့် ပုဂံရှိ စေတီပုထိုး ၆၅ဆူခန့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။

🟡မြေမျက်နှာသွင်ပြင်

ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေသည် မြောက်ဘက်တွင် ညောင်ဦး နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပုဂံမြို့သစ်တို့ တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဘေး မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ကျယ်ပြောလှသော လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့ မှ အနောက်တောင်ဘက် ကီလိုမီတာ ၂၉၀ (မိုင် ၁၈၀) ကွာဝေးပြီး ရန်ကုန်မြို့မှ မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ ၇၀၀ (မိုင် ၄၃၀) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

🟡ရာသီဥတု

ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့် ရာသီဥတုမျိုးဖြစ်သည်။

🟡ယဉ်ကျေးမှု

ပုဂံခေတ်ယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပျူ နှင့် မွန်တို့ပြီးလျှင် တိုးတက်ဖြစ်တည်လာသည့် ယဉ်ကျေးမှုဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ပျူတို့ထံမှ ဘာသာ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု နှင့် မွန်တို့ထံမှ အနုပညာ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ စာပေအက္ခရာ အစရှိသည်တို့ကို သင်ယူခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် နရပတိစည်သူမတိုင်မီ အထိတည်ဆောက်ခဲ့သည့် ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများမှာ မွန်တို့၏ ဓလေ့၊ လက်ရာနှင့် အယူအဆများလွှမ်းမိုးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ သို့သော် နရပတိစည်သူမင်းလက်ထက်မှစ၍ လက်တွေ့ကျသည့် မြန်မာတို့သည် စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သည့် မွန်တို့ထက် ပို၍တက်ကြွသည့်၊ အရပ်ဒေသနှင့် ပိုမိုကိုက်ညီမည့် လက်ရာများကို တီထွင်သုံးစွဲလာကြသည်။

🟡ပြတိုက်

ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်သည် ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေအတွင်း တစ်ခုတည်းသော ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်ဖြစ်သည်။ (၃) ထပ်အဆောက်အဦးဖြစ်ပြီး မြစေတီကျောက်စာမူရင်း အပါအဝင် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များကို ပြသထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံးသော ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသန ပြတိုက်ကို ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပုဂံမြို့ဟောင်း အာနန္ဒာဘုရား၏မြောက်ဘက်စောင်းတန်းအနီးတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား တောင်ဘက်၌ ရှစ်မြှောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်ကို ထပ်မံတည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ရှေးဟောင်း သုတေသနပြတိုက်ကြီးကို ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင်ဖွင့်လှစ်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်ကြီးတွင် အထူးပင်မပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်ဗိသုကာပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်လက်မှုအနုပညာပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်နန်းမြို့ပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်စာပေပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်လူနေမှုဘဝပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်ဗုဒ္ဓအနုပညာပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်များပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်ဘုရားပုထိုးပန်းချီပြခန်းနှင့် ပုဂံခေတ်နံရံဆေးရေးပန်းချီပြခန်းစသည့် ပြခန်း(၁၀)ခန်းဖြင့် ခင်းကျင်းပြသထားသည်။၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် ကလေးများပြတိုက်ကို ပြတိုက်ကြီး၏ မြောက်ဘက်ရှိရှစ်မြှောင့်ပုံသဏ္ဌာန်အဆောက်အဦ၌ ခင်းကျင်းပြသထားသည်။

🟡နန်းတော်

အနော်ရထာမင်း နန်းတော် - ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ယခင်တည်ရှိခဲ့သော နန်းတော်ပေါ်မူတည်၍ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မြေပြင်အထက်မှာ စိတ်ကူးသက်သက် ပြန်လည်ပုံဖော်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

🟡သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး

ပုဂံသို့ လေယာဉ်၊ ရထား၊ ကား တို့အပြင် သင်္ဘောဖြင့်ပါ လာရောက်နိုင်သည်။ လည်ပတ်စရာအနေဖြင့် e-bike ငှားရမ်းအသုံးပြုနိုင်သည်။

🟡လေကြောင်းလိုင်း

နိုင်ငံခြားသားခရီးသွား အများစုသည် လေကြောင်းလိုင်းကို အသုံးပြု၍ ပုဂံသို့ လာရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ ညောင်ဦးလေဆိပ်မှာ ပုဂံဒေသ၏ လေကြောင်းဝင်ထွက်သွားလာရာ ဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်း အများစုမှာ ပုဂံသို့ ဆင်းသက်ကြသည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ လာပါက မိနစ် ၈၀ ခန့် ကြာမြင့်ပြီး မန္တလေးမြို့မှ လာပါက မိနစ် ၃၀ ခန့်ကြာမြင့်မည် ဖြစ်သည်။ ညောင်ဦးလေဆိပ်သည် ညောင်ဦးမြို့အပြင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ပုဂံသို့ ရောက်ရှိရန် ကားဖြင့် (၁၅) မိနစ် ခန့် ကြာမြင့်မည် ဖြစ်သည်။

🟡ရထား

ပုဂံရထားလမ်းသည် ရန်ကုန် - မန္တလေး ရထားလမ်းမှ ပျဉ်းမနား ဘူတာတွင်လမ်းခွဲပါသည်။ ယခင် ပျဉ်းမနား - ကျောက်ပန်းတောင်းရထားလမ်းမှ ဆက်ဖောက်ထားသောလမ်းဖြစ်ပြီး ယ္ခုအခါ ပခုက္ကူ နှင့် မြင်းခြံတို့ထိဆက်ထားသည်။ မြန်မာ့မီးရထားမှ နေ့စဉ် ရန်ကုန် - ပုဂံ ခရီးစဉ်ကို ပြေးဆွဲပေးလျက် ရှိသည်။ ရန်ကုန် မှ ပုဂံသို့ (၁၈) နာရီခန့် ကြာမြင့်မည် ဖြစ်သည်။ ရထားတွင် အိပ်စဉ်၊ အထက်တန်း နှင့် ရိုးရိုးတန်းတို့ ပါဝင်သည်။]မန္တလေး - ပုဂံ ရထားမှာ ၁ ရက်လျှင် ၂ ကြိမ် ပြေးဆွဲလျက် ရှိပြီး (၈) နာရီခန့် ကြာမြင့်သည်။ သို့သော် အိပ်စဉ်တွဲ မပါဝင်ဘဲ အထက်တန်း နှင့် ရိုးရိုးတန်းသာ ပါဝင်သည်။

🟡ကားလမ်း

ရန်ကုန်မှ ပုဂံသို့ ကားလမ်းမှ လာလျှင် ၉ နာရီ နှင့် ၁၀ နာရီ အသီးသီးကြာမြင့်သည်။ မန္တလေးမှ ပုဂံသို့ ကားလမ်းမှသွားလျှင် ၃ နာရီ နှင့် ၄ နာရီ ကြာမြင့်သည်။
ရေကြောင်း

မန္တလေး - ပုဂံ အသွားအပြန် သင်္ဘောများ ရှိပြီး ဧရာဝတီ မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် ကီလိုမီတာ ၁၇၀ သွားလာရန် ၉ နာရီခန့် ကြာမြင့်မည် ဖြစ်သည်။ ခရီးသွားရာသီတွင် နေ့စဉ်ခရီးစဉ် ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ညအိပ်ခရီးစဉ်များပါ ရှိသည်။

🟡ထင်ရှားသည့် ပုဂံဘုရားပုထိုးများ

• ရွှေစည်းခုံစေတီ
• အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား
• ထီးလိုမင်းလိုဘုရား
• အာနန္ဒာဘုရား
• ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား
• သဗဗြညုဘုရား
• ဗူးဘုရား
• ရွှေဆံတော်စေတီ
• ဓမ္မရံကြီးဘုရား
• လောကထိပ်ပန်ဘုရား
• မြစေတီ
• မနူဟာဘုရား
• နန်းဘုရားကျောင်း
• လောကနန္ဒာဘုရား
• ပြဿဒါးကြီး (ပြဿဒ်ကြီး)
• သကျမုနိ
• ရှင်ပင်သာလျောင်း
• ဂူပြောက်ကြီး
• ငှက်ပစ်တောင်ဘုရား(ညောင်ဦး)
• စူဠာမဏိဘုရား
• ဘုရားသုံးဆူ(ပုဂံ)
• သမ္ဘူလဘုရား
• တရုတ်ပြေးဘုရားကြီး
• အပယ်ရတနာဘုရား
• ရွှေဂူကြီး( နန်းဦး) ဘုရား

🟡စွယ်တော်လေးဆူ

• ရွှေစည်းခုံစေတီ
• တန့်ကြည့်တောင်စေတီ
• လောကနန္ဒာစေတီ
• တုရင်တောင်စေတီ

🟡ဘုရားပုထိုးများ

• ဂူပြောက်ကြီး (ဝက်ကြီးအင်း)
• ဂူပြောက်ငယ် (ဝက်ကြီးအင်း)
• ဆပဒစေတီ
• ကျောက်ဂူဥမင်ဘုရား
• ကုန်းတော်ကြီးဂူဘုရား
• သကျမုနိဂူဘုရား
• ထီးလိုမင်းလိုဘုရား
• အာနန္ဒာဘုရား
• ရွှေဂူကြီးဘုရား
• သံတော်ကြားဘုရား
• သဗဗြညုဘုရား
• ဓမ္မရံကြီးဘုရား
• ရွှေဆံတော်စေတီ
• ရှင်ပင်သာလျောင်း
• မင်္ဂလာစေတီ
• ပုထိုးသားများဂူဘုရား
• ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား
• မဟာဗောဓိစေတီ
• ဗူးဘုရား
• ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ)
• ဂူပြောက်ငယ် (မြင်းကပါ)
• မြင်းကပါစေတီ
• ပေါ်တော်မူဘုရား
• မနူဟာဘုရား
• နန်းဘုရားကျောင်း
• အပယ်ရတနာဘုရား
• နဂါးရုံဂူဘုရား
• စိမ်းညက်အစ်မဘုရား
• စိမ်းညက်ညီမဘုရား
• နန္ဒာမညာဂူဘုရား
• သမ္ဘူလဘုရား
• ဘုရားသုံးဆူ
• လေးမျက်နှာဂူဘုရား
• ဓမ်မရာဇိကဘုရား
• စူဠာမဏိဘုရား
• မြစေတီ
• ပြဿဒါးကြီး (ပြဿဒ်ကြီး)
• အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား
• ရှင်မထီးဘုရား
• ငကျွဲနားတောင်းစေတီ
• လောကထိပ်ပန်ဘုရား
• စိုးမင်းကြီးစေတီ
• ဖက်လိပ်ဘုရားများ
• စေတနာကြီးဘုရား (စည်စနာ)
• ဂူပြောက် (ဗိုလ်ချိုမိဂူပြောက်)
• တရုတ်ပြေးဘုရားကြီး
• ရပ်စောက်ဂူဘုရား
• တောင်ပုံလောကနာထ ဂူဘုရား
• တိုင်းချွတ်ဂူဘုရား
• ပုတ္တလင်ပုထိုး
• မြင်းပြဂူဘုရား
• ကျဆင်းဂူဘုရား
• အဇ္ဇဂေါဏဂူဘုရား
• ငလူးဂူဘုရား
• စောလှဝန်းဂူဘုရား
• မလာဖြစ်ဂူဘုရား
• မလုံးဖြစ်ဂူဘုရား
• လက်ပွတ်ကန်ဂူဘုရား
• သင်္ကန်းရုံဂူဘုရား
• သမန်းဂူဘုရား
• ဇံသီးဂူဘုရား
• ထောက်လှော်ကားဂူဘုရား
• တပ်ခလေးဂူဘုရား
• ပိန်နဲဂူဘုရား
• ဇေယျသွတ်ဂူဘုရား
• ကဇွန်းအိုဘုရား
• သုံးနယ်ခြားဂူဘုရား
• ဆင်များရှင်ဘုရား
• ရှင်ပင်သက်ရှည်ဘုရား
• သက်တော်ရစေတီတော်
• ထီးတန်ဆောင်ဘုရား
• ငှက်ပစ်တောင်ဘုရား
• နရသီဟပတေ့မင်းကောင်းမှုဘုရား
• အိမ်ရာကျောင်းငါးမျက်နှာ
• တန်ဆောင်းဂူဘုရား
• မြေပုံသာဘုရားလှ(လောကမုနိ)
• တာမနိဘုရား
• ချောက်ဘုရားလှ
• ချောက်ဘုရားလှငယ်
• ဂူနီဘုရား

🟡အထင်ကရ နေရာများ

• ပုဂံမြို့ဟောင်း
• ပုဂံမြို့သစ်
• ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်
• ပုဂံနန်းတော်ရာ
• သရပါတံခါး
• ငှက်ပစ်တောင်
• မြင်းကပါ
• ဥပါလိသိမ်
• နတ်လှောင်ကျောင်း
• ရှင်အာနန္ဒာအုတ်ကျောင်း
• ကျန်စစ်သားဥမင်
• မြကန် -ပိဋကတ်တိုက်
• မီးမလောင်ကျောင်း
• စိုးမင်းကြီးကျောင်း
• အာမနာကျောင်း -ဖွားစောရွာ -မင်းနန်သူရွာ
• သူဌေးမုခ်ဂူ
• ကျောက်စာဂူ
• စာသင်ဂူ
• တုရင်တောင်
• မြကန်စက္ကူတိုက်
• တန့်ကြည့်တောင်
• သမီးဝှက်ဥမင်နှင့် မြားသဂူ
• သီရိပစ္စယာ

ကူးယူမျှဝေသူ - HT HT (ထွေးထွေး)




(စာကြွင်း။ သမိုင်းအချက်အလက် အကြောင်းအရာအချို့ မှားယွင်းကောင်း မှားယွင်းနိုင်ပါတယ်။ ထပ်ဆင့် ကူးယူမျှဝေထားတာကြောင့်ပါနော်။)

Monday, July 19, 2021

မန္တလေးတောင်ရဲ့ ဘူမိဗေဒ

မန္တလေးတောင်ရဲ့ ဘူမိဗေဒ




#ဒေါက်တာသိန်း

#မန္တလေးတောင်

#Geography_of_Mandalay_Hills

(မန္တလေးမြို့ရဲ့ ပြယုဂ်ကို ဓာတ်ပုံရိုက်ချင်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ် ပန်းချီဆွဲချင်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ် မပါမဖြစ်မြင်ကွင်းကတော့ ရွှေနန်းတော်ကို ကာရံထားတဲ့ မြို့ရိုးကြီးရယ်၊ ကျုံးရယ်၊ ပြီးတော့ ခပ်လှမ်းလှမ်းစီက မန္တလေးတောင်ကြီးရယ်ပေါ့။ သျှမ်းရိုးမတောင်တန်းတွေနဲ့ သိပ်မဝေးတဲ့ မန္တလေး တောင်အကြောင်း အဖွဲ့အနွဲ့တွေမဟုတ်သော်လည်း ဘူမိဗေဒအနေနဲ့ ဗဟုသုတရစေဖို့ ဆောင်းပါးတိုတစ်ပုဒ်ကို ပြန်လည်ကူးယူဝေငှ လိုက်ပါတယ်။)

 မန္တလေးတောင်ရဲ့ ဘူမိဗေဒ ဘူမိဗေဒသမိုင်းအကြောင်းတွေကို မကျဉ်းမကျယ် ရေးပါတယ်။ ပူးတွဲမြေပုံမှာ ပါတဲ့ အချက်အလက်တွေ အပြင် နောက်ထပ်ရတဲ့ ဘူမိသက်တမ်းတွေနဲ့ အချက်အလက်တွေ အပေါ်မှာလည်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အခြေခံထားပါတယ်။


#ဘူမိဗေဒ

မန္တလေးတောင်မှာ အများဆုံး ပေါ်ထွက်နေတဲ့ ကျောက်တွေကတော့ အသွင်ပြောင်းကျောက်တစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ မာဘယ်ကျောက် (marble) တွေပဲ။ မာဘယ်ကျောက် ခြောက်မျိုးရှိနေတယ်။ အဲဒီအထဲက တစ်မျိုးကတော့ စကျင်ကျောက်လို့ လူသိများတဲ့ အဖြူရောင် မာဘယ်ကျောက်ဖြစ်တယ်။ စကျင်ကျောက် ပေါ်ထွက်နေတာကတော့ နည်းပါးတယ်။ တောင်ရဲ့ အနောက်မြောက် အောက်ခြေပိုင်းမှာပဲ ရှိတယ်။ မာဘယ်ကျောက်တွေထဲမှာ ကယ်လဆိုက်အပြင် အဓိက ပါတဲ့ အသွင်ပြောင်းတွင်းထွက် တွေကတော့ အစိမ်းရောင် ဒိုက်အော့ပဆိုက် (diopside)၊ ညိုဝါရောင် ဖလိုရိုပိုက် (phlogopite) နဲ့ အစိမ်းရင့်ရောင် ဖော့စတာရိုက် (forsterite) တို့ ဖြစ်ကြတယ်။ ရှစ်၊ နိုက်စ် စတဲ့ တခြားအသွင်ပြောင်းကျောက် တွေကတော့ နည်းနည်းပဲရှိတယ်။

 မာဘယ်ကျောက်လွှာတွေဟာ အများအားဖြင့် တောင်မြောက်အတိုင်း သွယ်တန်းနေပြီး အရှေ့ဘက် သို့မဟုတ် အနောက်ဘက်ကို တိမ်းစောင်းနေကြတယ်။ မြေပုံရဲ့ အောက်ပိုင်းမှာပါတဲပ အရှေ့အနောက် ဘူမိဖြတ်ပိုင်းပုံမှာ ပြထားတဲ့အတိုင်း မာဘယ်ကျောက်လွှာတွေဟာ တောင်ထိပ်ပိုင်းမှာ လွှာတွန့်ချိုင့်အနေအထားနဲ့ အရှေ့ဘက်ပိုင်းမှာ လွှာတွန့်ခုံးအနေအထားနဲ့ တွန့်ခေါက်နေကြတယ်။

 မန္တလေးတောင် မာဘယ်ကျောက်တွေမှာပါတဲ့ အသွင်ပြောင်း တွင်းထွက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ကောက်ချက်ချရင် အသွင်ပြောင်းဆင့် (metamorphic grade) က အတော်မြင့်ပါတယ်။ ပညာရှင်တချို့ရဲ့ ဓာတုစမ်းသပ် ဖော်ထုတ်ချက်တွေနဲ့ ယှဉ်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ မန္တလေးတောင် မာဘယ်ကျောက်တွေဟာ အပူချိန် စင်တီဂရိတ် ဒီဂရီ ၅၀၀ က ၆၅၀ အထိနဲ့ ဖိအား ၄ကီလိုဗားက ၆ ကီလိုဗားအထိ (မြေအောက်အနက် ၈မိုင် က ၁၂မိုင် လောက်မှာ ရှိတဲ့ ဖိအားမျိုး) အခြေအနေတွေမှာ အသွင်ပြောင်း လာခဲ့တယ်လို့ သတ်မှတ် နိုင်ပါတယ်။

 မာဘယ်ကျောက်လွှာတွေကို ဂရက်နက် (granite) ခေါ် နှမ်းဖတ်ကျောက်စိုင်တွေက နေရာအများမှာ ဖြတ်ထိုးနေကြတယ်။ တချို့နေရာတွေမှာတော့ မာဘယ်ကျောက်လွှာတွေနဲ့ အလိုက်သင့် ရှည်မျောပုံသဏ္ဍာန်တွေနဲ့ တိုးဝင်နေတာ တွေ့ရတယ်။ ဂရက်နစ်ကျောက်ဆိုတာ တိုးဝင်မီးသင့်ကျောက် တစ်မျိုးဖြစ်လို့ လွှာမဲ့ဖြစ်ပါတယ်။ အဓိက ဂရက်နစ်ကျောက်နှစ်မျိုးကို တွေ့ရတယ်။ လချေးညိုပါတဲ့အမျိုးနဲ့ အစိမ်းရောင် ဟွန်းဗလင်းပါတဲ့ အမျိုးတွေပဲ။ တစ်မျိုးကို တစ်မျိုး တိုးဝင်နေတဲ့ အနေအထားအရ လချေးညိုဂရက်နစ်ကျောက်က အသက်ပိုငယ်တယ် ဆိုတာ သိရတယ်။ လချေးညိုဂရက်နစ်ကျောက် တိုးဝင်နေတဲ့ အချိန်က လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်း ၂၀ လောက်ကပါပဲ။ အတိအကျ အချိန်ကတော့ ၁၉.၉- ၀.၃ သန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရေဒီယိုသတ္တိတိုင်းတာ သက်တမ်းရှာနည်း (radiometric dating) နဲ့ လချေးညို သက်တမ်းကို ရှာထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

 ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ မာဘယ်ကျောက် အမျိုးအစားတွေနဲ့ မန္တလေးမြို့ အရှေ့ဘက်က တောင်တန်းကြီးရဲ့ အနောက်ဘက်ပိုင်းမှာ ပေါ်ထွက်နေတဲ့ ကျောက်လွှာစုတို့အပေါ် အခြေခံပြီး ပြောရရင် မန္တလေးတောင်မှာရှိတဲ့ မာဘယ်ကျောက်တွေဟာ အော်ဒိုဗီစီယမ်ယုဂ် အလယ်ပိုင်း (Middle Ordovician) သက်တမ်းရှိတဲ့ နောင်ခမ်းကြီး ထုံးကျောက်လွှာစုက အသွင်ပြောင်းလာတယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ အဲဒီသက်တမ်းဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း သန်း ၄၆၀ က ၄၈၅ သန်း အထိ အချိန်ကာလ ဖြစ်ပါတယ်။ (ဒီနေရာမှာ ရှင်းပြချင်တာက အော်ဒိုဗီစီယမ်ယုဂ် အလယ်ပိုင်း သက်တမ်းဆိုတာ နောင်ခန်းကြီး ထုံးကျောက်လွှာတွေမှာပါတဲ့ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေအရ သိရပြီးတော့ ကမ္ဘာ့ဒေသတချို့မှာ အဲဒီသက်တမ်းရှိတဲ့ ကျောက်လွှာတွေကို ရေဒီယို သတ္တိတိုင်းတာ သက်တမ်းရှာနည်းနဲ့ ရှာလိုက်တဲ့အခါ နှစ်သန်း ၄၆၀ က ၄၈၅ သန်းအထိ သက်တမ်းရထားလို့ ပါပဲ။)

 အသွင်ပြောင်းခဲ့တဲ့ အချိန်ကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၁သန်း လောက်ကလို့ ဆိုရပါမယ်။ မန္တလေးတောင် မာဘယ်ကျောက်တွေမှာပါတဲ့ အသွင်ပြောင်းတွင်းထွက် ဖလိုဂိုပိုက်ရဲ့ သက်တမ်းကို အထက်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ နည်းနဲ့ တိုင်းတာရှာဖွေတဲ့အခါ နှစ်ပေါင်း ၂၁သန်းလောက် ရထားလို့ပါပဲ။ (အတိအကျ သက်တမ်းကတော့ ၂၁.၃- ၀.၅ သန်း ဖြစ်ပါတယ်။)


#ဘူမိသမိုင်း

နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တွေဟာ “နေရာ” နဲ့ ပတ်သက်ရင် မိုင်ကုဋေကဋာနဲ့ချီပြီး ပြောတတ်ကြတယ်။ ဘူမိဗေဒပညာရှင်တွေကတော့ “အချိန်” နဲ့ ပတ်သက်ရင် နှစ်သန်းပေါင်း ရာနဲ့ချီပြီး ပြောတတ်ကြတယ်။ ဘူမိသက်တမ်း ပညာရှင် (geochronologists) တွေ ရှာဖွေ ဖော်ထုတ်ထားတဲ့ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အသက် နှစ်သန်းပေါင်း ၄၆၀၀ နဲ့ နှိုင်းစာရင်တော့ နှစ်ပေါင်း သန်းရာချီတဲ့ အချိန်ကာလတွေဟာ မရှည်ကြာလှပါ။ လူသားမျိုးနွယ် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ နှစ် ၂သန်းလောက်နဲ့စာရင်တော့ အတော်ရှည်ကြာပါတယ်။

 မန္တလေးတောင်ရဲ့ ဘူမိသမိုင်းကြောင်းကို အစီအစဉ်အတိုင်း မပြောခင် တစ်ခုသိစေချင်တာကတော့ ကမ္ဘာ့ဒေသကြီး အားလုံးနီးပါးမှာလိုပဲ မြန်မာပြည်ဖြစ်လာမည့် ဒေသကြီးဟာလည်း ရှေးအတိတေဘူမိ ခေတ်ကာလတွေတုန်းက အခုတည်ရှိနေတဲ့ နေရာမှာ မရှိခဲ့ဘူးဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ဘူမိသိပ္ပံဆိုင်ရာ ခေတ်ပြောင်း အယူအဆကြီးဖြစ်တဲ့ မြေထုချပ်တက်တိုးနစ် (plate tectonics) ဖြစ်စဉ်အရ ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီးတွေနဲ့ ဒေသကြီးတွေဟာ အချိန်နဲ့အမျှ ရွှေ့လျားနေခဲ့တယ်။ ရွှေလျား နေဆဲလည်း ဖြစ်တယ်။ ဒေသအလိုက် တစ်နှစ်မှာ ၂စင်တီမီတာက ၁၁စင်တီမီတာအထိ နှုန်းတွေနဲ့ ရွှေ့လျားနေလို့သာ သတိမထားမိကြတာပါ။ သိထားသလောက် အချက်အလက်တွေအရ ဘယ် ဘူမိခေတ်မှာ မြန်မာပြည် ဘယ်အပိုင်းဟာ ဘယ်နေရာလောက်မှာ ရှိခဲ့နိုင်လောက်တယ်ဆိုတဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေ ရှိပါတယ်။ (လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်တစ်သန်း လောက်ရောက်တော့မှာ လက်ရှိ မြန်မာပြည် အနေအထား စပြီး ပေါ်လာတာပါ)။ မလိုအပ်ဘဲ ရှုပ်ထွေး မသွားရအောင် မန္တလေးတောင်ရဲ့ ဘူမိသမိုင်းကြောင်းမှာ ဒီအချက်မျိုးတွေကို ထည့်မပြောတော့ပါ။ ဒါ့အပြင် ဖတ်ရာမှာ “လေး” မနေရအောင် ဘူမိသမိုင်းကြောင်း အဖြစ်အပျက်တွေအတွက် အထောက်အထားတချို့ကို ရှင်းမပြတော့ပါ။


#မန္တလေးတောင်ရဲ့ ဘူမိသမိုင်းကြောင်း အချုပ်ကတော့ -

၁။ အော်ဒိုဗီစီယမ်ယုဂ် အလယ်ပိုင်း (လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း သန်း ၄၆၀ က ၄၈၅ သန်းအထိ) အချိန်ကာလအတွင်းမှာ ပင်လယ်တိမ် တစ်ခုမှာ ထုံးကျောက်လွှာတွေ ကျရောက်ခဲ့တယ်။


၂။ ဒီကျောက်လွှာတွေဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ မြေအနက်ပိုင်းကို နိမ့်ဆင်းသွားတယ်။ အပေါ်မှာ အသက်ပိုငယ်တဲ့ ကျောက်လွှာစုတွေ ထပ်ကျန်ခဲ့မယ်လို့ ယူဆနိုင်တယ်။ အဲဒီ ထုံးကျောက်လွှာတွေထဲမှာ အပြောင်းအလဲတွေ ဖြစ်ခဲ့မယ်။ မြေတွင်းလှုပ်ရှားမှုတွေကြောင့် တွန့်ခေါက် ပြတ်ရွေ့တာတွေ ဖြစ်ပြီး အသွင်းပြောင်းတာပါ တွဲပြီး ဖြစ်ခဲ့နိုင်တယ်။ (အလွန်ရှည်ကြာတဲ့ ကာလကြီးတစ်လျှောက်မှာ ဒီဖြစ်စဉ်မျိုးတွေဟာ တစ်ကြိမ်ထက်မက ဖြစ်ခဲ့မယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။)


၃။ မိုင်အိုဆင်းအဏုယုဂ် အစောပိုင်းကာလ (Early Miocene Epoch) အတွင်း လွန်ခဲ့တဲ့နှစ် ၂၁သန်း အချိန်လောက်မှာ ဟိမ၀န္တာတောင်ဖြစ်စဉ် အလယ်ကာလ (Middle Himalayan Orogeny) မြေတွင်းလှုပ်ရှားမှုတွေကြောင့် တွန့်ခေါက်တာနဲ့အတူ မြေအောက်မှာ နောက်ဆုံးအကြိမ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် အသွင်ပြောင်းခဲ့လို့ မာဘယ်ကျောက်တွေ ဖြစ်လာခဲ့တယ်။


၄။ နောက် နှစ်တစ်သန်းလောက်အကြာမှာ ဂရက်နစ်ကျောက်စိုင်တွေ တိုးဝင်ခဲ့တယ်။


၅။ မိုင်အိုဆင်းအဏုယုဂ် နှောင်းပိုင်းကာလ (Late Miocene Epoch) အတွင်း လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၇သန်း အချိန်လောက်မှာ ဟိမ၀န္တာတောင်ဖြစ်စဉ် နှောင်းကာလ (Late Himalayan Orogeny) မြေတွင်းလှုပ်ရှားမှုတွေကြောင့် မန္တလေးတောင် ဖြစ်လာမယ့် ကျောက်တွေဟာ တွန့်ခေါက်ပြီး မြေပြင်ကို မြင့်တက်ခဲ့တယ်။ အဲဒီအချိန်ကစပြီး တိုက်စားမှု ခံခဲ့ရတယ်။


၆။ အဲဒီနောက်ပိုင်း မြစ်ဝှမ်းကျ၊ ဧရာဝတီသဲကျောက်လွှာတွေ၊ မြစ်ပြုဆင့် အနည်လွှာတွေနဲ့ နုန်းမြေလွှာတွေ ဆက်တိုက် ပို့ချခဲပတာကြောင့် မန္တလေးတောင်နဲ့ အလားတူ မြင့်တက်လာခဲ့တဲ့ သခင်မတောင်။ စကျင်တောင် စတဲ့ တောင်တွေဟာ မြေပြန့်လွင်ပြင်မှာ ကျွန်းလေးတွေလို ထီးတည်းပေါ်ထွက်နေကြတယ်။ တိုက်စားမှုဒဏ်ကိုလည်း ဆက်ခံနေရလို့ မြေကန်တောင်တွေ ဖြစ်လာကြရတယ်။

(မန္တလေးတက္ကသိုလ် ဘူမိဗေဒဌာန နှစ် (၅၀)ပြည့် ရွှေရတုမဂ္ဂဇင်း (၁၉၅၃-၂၀၀၃) မှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်။)


[Zawgyi]မႏၲေလးေတာင္ရဲ့ ဘူမိေဗဒ




#ေဒါက္တာသိန္း

#မႏၲေလးေတာင္

#Geography_of_Mandalay_Hills

(မႏၲေလးၿမိဳ႔ရဲ့ ျပယုဂ္ကို ဓာတ္ပံုရိုက္ခ်င္လို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ ပန္းခ်ီဆြဲခ်င္လို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ မပါမျဖစ္ျမင္ကြင္းကေတာ့ ေရႊနန္းေတာ္ကို ကာရံထားတဲ့ ၿမိဳ႔ရိုးႀကီးရယ္၊ က်ံဳးရယ္၊ ၿပီးေတာ့ ခပ္လွမ္းလွမ္းစီက မႏၲေလးေတာင္ႀကီးရယ္ေပါ့။ သ်ွမ္းရိုးမေတာင္တန္းေတြနဲ႔ သိပ္မေဝးတဲ့ မႏၲေလး ေတာင္အေၾကာင္း အဖြဲ႔အႏြဲ႔ေတြမဟုတ္ေသာ္လည္း ဘူမိေဗဒအေနနဲ႔ ဗဟုသုတရေစဖို႔ ေဆာင္းပါးတိုတစ္ပုဒ္ကို ျပန္လည္ကူးယူေဝငွ လိုက္ပါတယ္။)

 မႏၲေလးေတာင္ရဲ့ ဘူမိေဗဒ ဘူမိေဗဒသမိုင္းအေၾကာင္းေတြကို မက်ဉ္းမက်ယ္ ေရးပါတယ္။ ပူးတြဲေျမပံုမွာ ပါတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ အျပင္ ေနာက္ထပ္ရတဲ့ ဘူမိသက္တမ္းေတြနဲ႔ အခ်က္အလက္ေတြ အေပၚမွာလည္း တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း အေျခခံထားပါတယ္။


#ဘူမိေဗဒ

မႏၲေလးေတာင္မွာ အမ်ားဆံုး ေပၚထြက္ေနတဲ့ ေက်ာက္ေတြကေတာ့ အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္တစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ မာဘယ္ေက်ာက္ (marble) ေတြပဲ။ မာဘယ္ေက်ာက္ ေျခာက္မ်ိဳးရိွေနတယ္။ အဲဒီအထဲက တစ္မ်ိဳးကေတာ့ စက်င္ေက်ာက္လို႔ လူသိမ်ားတဲ့ အျဖဴေရာင္ မာဘယ္ေက်ာက္ျဖစ္တယ္။ စက်င္ေက်ာက္ ေပၚထြက္ေနတာကေတာ့ နည္းပါးတယ္။ ေတာင္ရဲ့ အေနာက္ေျမာက္ ေအာက္ေျခပိုင္းမွာပဲ ရိွတယ္။ မာဘယ္ေက်ာက္ေတြထဲမွာ ကယ္လဆိုက္အျပင္ အဓိက ပါတဲ့ အသြင္ေျပာင္းတြင္းထြက္ ေတြကေတာ့ အစိမ္းေရာင္ ဒိုက္ေအာ့ပဆိုက္ (diopside)၊ ညိုဝါေရာင္ ဖလိုရိုပိုက္ (phlogopite) နဲ႔ အစိမ္းရင့္ေရာင္ ေဖာ့စတာရိုက္ (forsterite) တို႔ ျဖစ္ၾကတယ္။ ရွစ္၊ ႏိုက္စ္ စတဲ့ တျခားအသြင္ေျပာင္းေက်ာက္ ေတြကေတာ့ နည္းနည္းပဲရိွတယ္။

 မာဘယ္ေက်ာက္လႊာေတြဟာ အမ်ားအားျဖင့္ ေတာင္ေျမာက္အတိုင္း သြယ္တန္းေနၿပီး အေရ႔ွဘက္ သို႔မဟုတ္ အေနာက္ဘက္ကို တိမ္းေစာင္းေနၾကတယ္။ ေျမပံုရဲ့ ေအာက္ပိုင္းမွာပါတဲပ အေရ႔ွအေနာက္ ဘူမိျဖတ္ပိုင္းပံုမွာ ျပထားတဲ့အတိုင္း မာဘယ္ေက်ာက္လႊာေတြဟာ ေတာင္ထိပ္ပိုင္းမွာ လႊာတြန႔္ခ်ိဳင့္အေနအထားနဲ႔ အေရ႔ွဘက္ပိုင္းမွာ လႊာတြန႔္ခံုးအေနအထားနဲ႔ တြန႔္ေခါက္ေနၾကတယ္။

 မႏၲေလးေတာင္ မာဘယ္ေက်ာက္ေတြမွာပါတဲ့ အသြင္ေျပာင္း တြင္းထြက္ေတြအေပၚ အေျခခံၿပီး ေကာက္ခ်က္ခ်ရင္ အသြင္ေျပာင္းဆင့္ (metamorphic grade) က အေတာ္ျမင့္ပါတယ္။ ပညာရွင္တခ်ိဳ႕ရဲ့ ဓာတုစမ္းသပ္ ေဖာ္ထုတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ယွဉ္ၾကၫ့္လိုက္တဲ့အခါ မႏၲေလးေတာင္ မာဘယ္ေက်ာက္ေတြဟာ အပူခ်ိန္ စင္တီဂရိတ္ ဒီဂရီ ၅၀၀ က ၆၅၀ အထိနဲ႔ ဖိအား ၄ကီလိုဗားက ၆ ကီလိုဗားအထိ (ေျမေအာက္အနက္ ၈မိုင္ က ၁၂မိုင္ ေလာက္မွာ ရိွတဲ့ ဖိအားမ်ိဳး) အေျခအေနေတြမွာ အသြင္ေျပာင္း လာခဲ့တယ္လို႔ သတ္မွတ္ ႏိုင္ပါတယ္။

 မာဘယ္ေက်ာက္လႊာေတြကို ဂရက္နက္ (granite) ေခၚ ႏွမ္းဖတ္ေက်ာက္စိုင္ေတြက ေနရာအမ်ားမွာ ျဖတ္ထိုးေနၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာေတာ့ မာဘယ္ေက်ာက္လႊာေတြနဲ႔ အလိုက္သင့္ ရွည္ေမ်ာပံုသ႑ာန္ေတြနဲ႔ တိုးဝင္ေနတာ ေတြ့ရတယ္။ ဂရက္နစ္ေက်ာက္ဆိုတာ တိုးဝင္မီးသင့္ေက်ာက္ တစ္မ်ိဳးျဖစ္လို႔ လႊာမဲ့ျဖစ္ပါတယ္။ အဓိက ဂရက္နစ္ေက်ာက္ႏွစ္မ်ိဳးကို ေတြ့ရတယ္။ လေခ်းညိုပါတဲ့အမ်ိဳးနဲ႔ အစိမ္းေရာင္ ဟြန္းဗလင္းပါတဲ့ အမ်ိဳးေတြပဲ။ တစ္မ်ိဳးကို တစ္မ်ိဳး တိုးဝင္ေနတဲ့ အေနအထားအရ လေခ်းညိုဂရက္နစ္ေက်ာက္က အသက္ပိုငယ္တယ္ ဆိုတာ သိရတယ္။ လေခ်းညိုဂရက္နစ္ေက်ာက္ တိုးဝင္ေနတဲ့ အခ်ိန္က လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္သန္း ၂၀ ေလာက္ကပါပဲ။ အတိအက် အခ်ိန္ကေတာ့ ၁၉.၉- ၀.၃ သန္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေရဒီယိုသတၲိတိုင္းတာ သက္တမ္းရွာနည္း (radiometric dating) နဲ႔ လေခ်းညို သက္တမ္းကို ရွာထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

 ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ မာဘယ္ေက်ာက္ အမ်ိဳးအစားေတြနဲ႔ မႏၲေလးၿမိဳ႔ အေရ႔ွဘက္က ေတာင္တန္းႀကီးရဲ့ အေနာက္ဘက္ပိုင္းမွာ ေပၚထြက္ေနတဲ့ ေက်ာက္လႊာစုတို႔အေပၚ အေျခခံၿပီး ေျပာရရင္ မႏၲေလးေတာင္မွာရိွတဲ့ မာဘယ္ေက်ာက္ေတြဟာ ေအာ္ဒိုဗီစီယမ္ယုဂ္ အလယ္ပိုင္း (Middle Ordovician) သက္တမ္းရိွတဲ့ ေနာင္ခမ္းႀကီး ထံုးေက်ာက္လႊာစုက အသြင္ေျပာင္းလာတယ္လို႔ ယူဆရပါတယ္။ အဲဒီသက္တမ္းဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း သန္း ၄၆၀ က ၄၈၅ သန္း အထိ အခ်ိန္ကာလ ျဖစ္ပါတယ္။ (ဒီေနရာမွာ ရွင္းျပခ်င္တာက ေအာ္ဒိုဗီစီယမ္ယုဂ္ အလယ္ပိုင္း သက္တမ္းဆိုတာ ေနာင္ခန္းႀကီး ထံုးေက်ာက္လႊာေတြမွာပါတဲ့ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းေတြအရ သိရၿပီးေတာ့ ကမ႓ာ့ေဒသတခ်ိဳ႕မွာ အဲဒီသက္တမ္းရိွတဲ့ ေက်ာက္လႊာေတြကို ေရဒီယို သတၲိတိုင္းတာ သက္တမ္းရွာနည္းနဲ႔ ရွာလိုက္တဲ့အခါ ႏွစ္သန္း ၄၆၀ က ၄၈၅ သန္းအထိ သက္တမ္းရထားလို႔ ပါပဲ။)

 အသြင္ေျပာင္းခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ကေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၂၁သန္း ေလာက္ကလို႔ ဆိုရပါမယ္။ မႏၲေလးေတာင္ မာဘယ္ေက်ာက္ေတြမွာပါတဲ့ အသြင္ေျပာင္းတြင္းထြက္ ဖလိုဂိုပိုက္ရဲ့ သက္တမ္းကို အထက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ နည္းနဲ႔ တိုင္းတာရွာေဖြတဲ့အခါ ႏွစ္ေပါင္း ၂၁သန္းေလာက္ ရထားလို႔ပါပဲ။ (အတိအက် သက္တမ္းကေတာ့ ၂၁.၃- ၀.၅ သန္း ျဖစ္ပါတယ္။)


#ဘူမိသမိုင္း

နကၡတၲေဗဒပညာရွင္ေတြဟာ “ေနရာ” နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ မိုင္ကုေဋကဋာနဲ႔ခ်ီၿပီး ေျပာတတ္ၾကတယ္။ ဘူမိေဗဒပညာရွင္ေတြကေတာ့ “အခ်ိန္” နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ႏွစ္သန္းေပါင္း ရာနဲ႔ခ်ီၿပီး ေျပာတတ္ၾကတယ္။ ဘူမိသက္တမ္း ပညာရွင္ (geochronologists) ေတြ ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္ထားတဲ့ ကမ႓ာႀကီးရဲ့ အသက္ ႏွစ္သန္းေပါင္း ၄၆၀၀ နဲ႔ ႏိႈင္းစာရင္ေတာ့ ႏွစ္ေပါင္း သန္းရာခ်ီတဲ့ အခ်ိန္ကာလေတြဟာ မရွည္ၾကာလွပါ။ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ စတင္ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ႏွစ္ ၂သန္းေလာက္နဲ႔စာရင္ေတာ့ အေတာ္ရွည္ၾကာပါတယ္။

 မႏၲေလးေတာင္ရဲ့ ဘူမိသမိုင္းေၾကာင္းကို အစီအစဉ္အတိုင္း မေျပာခင္ တစ္ခုသိေစခ်င္တာကေတာ့ ကမ႓ာ့ေဒသႀကီး အားလံုးနီးပါးမွာလိုပဲ ျမန္မာျပည္ျဖစ္လာမၫ့္ ေဒသႀကီးဟာလည္း ေရွးအတိေတဘူမိ ေခတ္ကာလေတြတုန္းက အခုတည္ရိွေနတဲ့ ေနရာမွာ မရိွခဲ့ဘူးဆိုတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။ ဘူမိသိပၸံဆိုင္ရာ ေခတ္ေျပာင္း အယူအဆႀကီးျဖစ္တဲ့ ေျမထုခ်ပ္တက္တိုးနစ္ (plate tectonics) ျဖစ္စဉ္အရ ကမ႓ာ့တိုက္ႀကီးေတြနဲ႔ ေဒသႀကီးေတြဟာ အခ်ိန္နဲ႔အမ်ွ ေရႊ့လ်ားေနခဲ့တယ္။ ေရႊလ်ား ေနဆဲလည္း ျဖစ္တယ္။ ေဒသအလိုက္ တစ္ႏွစ္မွာ ၂စင္တီမီတာက ၁၁စင္တီမီတာအထိ ႏႈန္းေတြနဲ႔ ေရႊ့လ်ားေနလို႔သာ သတိမထားမိၾကတာပါ။ သိထားသေလာက္ အခ်က္အလက္ေတြအရ ဘယ္ ဘူမိေခတ္မွာ ျမန္မာျပည္ ဘယ္အပိုင္းဟာ ဘယ္ေနရာေလာက္မွာ ရိွခဲ့ႏိုင္ေလာက္တယ္ဆိုတဲ့ ခန႔္မွန္းခ်က္ေတြ ရိွပါတယ္။ (လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္တစ္သန္း ေလာက္ေရာက္ေတာ့မွာ လက္ရိွ ျမန္မာျပည္ အေနအထား စၿပီး ေပၚလာတာပါ)။ မလိုအပ္ဘဲ ရႈပ္ေထြး မသြားရေအာင္ မႏၲေလးေတာင္ရဲ့ ဘူမိသမိုင္းေၾကာင္းမွာ ဒီအခ်က္မ်ိဳးေတြကို ထၫ့္မေျပာေတာ့ပါ။ ဒါ့အျပင္ ဖတ္ရာမွာ “ေလး” မေနရေအာင္ ဘူမိသမိုင္းေၾကာင္း အျဖစ္အပ်က္ေတြအတြက္ အေထာက္အထားတခ်ိဳ႕ကို ရွင္းမျပေတာ့ပါ။


#မႏၲေလးေတာင္ရဲ့ ဘူမိသမိုင္းေၾကာင္း အခ်ဳပ္ကေတာ့ -

၁။ ေအာ္ဒိုဗီစီယမ္ယုဂ္ အလယ္ပိုင္း (လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း သန္း ၄၆၀ က ၄၈၅ သန္းအထိ) အခ်ိန္ကာလအတြင္းမွာ ပင္လယ္တိမ္ တစ္ခုမွာ ထံုးေက်ာက္လႊာေတြ က်ေရာက္ခဲ့တယ္။


၂။ ဒီေက်ာက္လႊာေတြဟာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေျမအနက္ပိုင္းကို နိမ့္ဆင္းသြားတယ္။ အေပၚမွာ အသက္ပိုငယ္တဲ့ ေက်ာက္လႊာစုေတြ ထပ္က်န္ခဲ့မယ္လို႔ ယူဆႏိုင္တယ္။ အဲဒီ ထံုးေက်ာက္လႊာေတြထဲမွာ အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္ခဲ့မယ္။ ေျမတြင္းလႈပ္ရွားမႈေတြေၾကာင့္ တြန႔္ေခါက္ ျပတ္ေရြ့တာေတြ ျဖစ္ၿပီး အသြင္းေျပာင္းတာပါ တြဲၿပီး ျဖစ္ခဲ့ႏိုင္တယ္။ (အလြန္ရွည္ၾကာတဲ့ ကာလႀကီးတစ္ေလ်ွာက္မွာ ဒီျဖစ္စဉ္မ်ိဳးေတြဟာ တစ္ႀကိမ္ထက္မက ျဖစ္ခဲ့မယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။)


၃။ မိုင္အိုဆင္းအဏုယုဂ္ အေစာပိုင္းကာလ (Early Miocene Epoch) အတြင္း လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၂၁သန္း အခ်ိန္ေလာက္မွာ ဟိမ၀ႏၲာေတာင္ျဖစ္စဉ္ အလယ္ကာလ (Middle Himalayan Orogeny) ေျမတြင္းလႈပ္ရွားမႈေတြေၾကာင့္ တြန႔္ေခါက္တာနဲ႔အတူ ေျမေအာက္မွာ ေနာက္ဆံုးအႀကိမ္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အသြင္ေျပာင္းခဲ့လို႔ မာဘယ္ေက်ာက္ေတြ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။


၄။ ေနာက္ ႏွစ္တစ္သန္းေလာက္အၾကာမွာ ဂရက္နစ္ေက်ာက္စိုင္ေတြ တိုးဝင္ခဲ့တယ္။


၅။ မိုင္အိုဆင္းအဏုယုဂ္ ေနွာင္းပိုင္းကာလ (Late Miocene Epoch) အတြင္း လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၇သန္း အခ်ိန္ေလာက္မွာ ဟိမ၀ႏၲာေတာင္ျဖစ္စဉ္ ေနွာင္းကာလ (Late Himalayan Orogeny) ေျမတြင္းလႈပ္ရွားမႈေတြေၾကာင့္ မႏၲေလးေတာင္ ျဖစ္လာမယ့္ ေက်ာက္ေတြဟာ တြန႔္ေခါက္ၿပီး ေျမျပင္ကို ျမင့္တက္ခဲ့တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး တိုက္စားမႈ ခံခဲ့ရတယ္။


၆။ အဲဒီေနာက္ပိုင္း ျမစ္ဝွမ္းက်၊ ဧရာဝတီသဲေက်ာက္လႊာေတြ၊ ျမစ္ျပဳဆင့္ အနည္လႊာေတြနဲ႔ ႏုန္းေျမလႊာေတြ ဆက္တိုက္ ပို႔ခ်ခဲပတာေၾကာင့္ မႏၲေလးေတာင္နဲ႔ အလားတူ ျမင့္တက္လာခဲ့တဲ့ သခင္မေတာင္။ စက်င္ေတာင္ စတဲ့ ေတာင္ေတြဟာ ေျမျပန႔္လြင္ျပင္မွာ ကြၽန္းေလးေတြလို ထီးတည္းေပၚထြက္ေနၾကတယ္။ တိုက္စားမႈဒဏ္ကိုလည္း ဆက္ခံေနရလို႔ ေျမကန္ေတာင္ေတြ ျဖစ္လာၾကရတယ္။


(မႏၲေလးတကၠသိုလ္ ဘူမိေဗဒဌာန ႏွစ္ (၅၀)ျပၫ့္ ေရႊရတုမဂၢဇင္း (၁၉၅၃-၂၀၀၃) မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။)

Monday, March 8, 2021

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှ ဝါးရထား

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှ ဝါးရထား




#Travelling

#Cambodia 

#ခရီးသွားဗဟုသုတ


(တစ်နေရာကနေ တစ်နေရာ၊ ဒေသတစ်ခုကနေ အခြားဒေသတစ်ခုကို အလုပ်သဘောအရပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒေသန္တရဗဟုသုတရဖို့ပဲဖြစ်ဖြစ် ခရီးထွက်တဲ့အခါ အဲသည်ဒေသက ထူးခြားတဲ့နေရာ၊အစားအသောက်၊ခရီးလမ်းကြောင်းသာမက ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတွေအကြောင်း စပ်စုလေ့လာမှ သွားရကြိုးနပ်မှာပါ။ အောက်မှာတော့ ကမ္ဘောဒီးယားက ရထားလမ်းကိုအသုံးပြုပြီး ခရီးသွားလာခြင်းကို အသုံးပြုကြတဲ့ ဝါးရထားအကြောင်း သိရအောင် ပြန်လည်ကူးယူမျှဝေထားပါတယ်။)


နော်ရီ (norry) သို့မဟုတ် နိုရီ (nori) သည် ပြင်သစ်စကား လော်ရီ (lorry) မှတစ်ဆင့် ခမာစကား “ကား”မှ ဆင်းသက်လာသော စကားလုံးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားဒေသခံတို့ တီထွင်ထားသော ရထားဖြစ်သည်။ Lonely Planet မဂ္ဂဇင်းက ၎င်းကို “ကမ္ဘောဒီးယား ဝါးရထား” ဟုဖော်ပြသည်။


ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဘက်တမ်လမ်မြို့နှင့် ထိုင်းနယ်စပ်ရှိ ပိုအီပက်မြို့ထိ မီလီမီတာ ၁၀၀၀စနစ်သုံး မီးရထား လမ်းများပေါ်တွင် ဝါးရထားများသည် တစ်နာရီလျှင် ၃၁မိုင်နှုန်းဖြင့်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ အစိုးရက စီစဉ်ထားသော မီးရထားဝန်ဆောင်မှု တစ်ခုရှိသော်လည်း တစ်နာရီလျှင် ၁၈မိုင်နှုန်းဖြင့်သာ ပြေးဆွဲနေသဖြင့် အလွန်နှေးကွေးလှသည်။ ပြင်သစ်ကိုလိုနီတို့ အုပ်စိုးခဲ့စဉ် မူလက တည်ဆောက်ခဲ့သော ရထားလမ်းကွန်ရက်များကို ခမာနီစစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် ပိတ်သိမ်းခဲ့ပြီးနောက် မီးရထားများ မှာ ပြေးဆွဲမှု မရှိတော့ဘဲ အကြီးအကျယ်စွန့်ပစ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။


၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် ဘီဘီစီမှ ဖော်ပြခဲ့ရာ ကမ္ဘောဒီးယားရထားများမှာ ရက်သတ္တပတ်လျှင် ပုံမှန်ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုသာရှိပြီး လမ်းလျှောက်နှုန်း ထက်အနည်းငယ်သာ ပိုမြန်သည်ဟုဆိုသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကမ္ဘောဒီးယားရှိ ခရီးသွားများသည် ကမ္ဘာ့အဆိုးဆုံးမီးရထားကွန်ရက်များ ထဲမှ တစ်ခုကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ကျေးရွာများအကြား ရထားများသည် မကြာခဏ စက်ပျက်ခြင်းနှင့် လမ်းချော်ခြင်းများဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိလူများသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဒုတိယမြို့တော် ဘက်တမ်လန်အနီးရှိ ခရီးသွားကိစ္စရပ်များကို ၎င်းတို့ဘာသာ ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဝါးရထားကို တီထွင် ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ 


၂၀၁၇ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယားနယ်စပ်ရှိ ပိုအီပက်မြို့မှ မြို့တော်ဖနွမ်ပင်ထိ ရထားလမ်းပြန်လည် ဖောက်လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းလာမှုကြောင့် ဝါးရထားကို ယခင်ကကဲ့သို့ လမ်းကြောင်းရှည်လျားစွာ အသုံးမပြုနိုင်တော့ပေ။ သို့သော် ဒေသတွင်း ခရီးသွား လုပ်ငန်းကို အထောက်အကူပြုနိုင်ရန် ဝါးရထားကို ဘက်တမ်လန်မြို့ရှိ ဝပ်ဘာနန်(Wat Banan) ဘုရားကျောင်းအနီးသို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့ပြေးဆွဲပေးခဲ့ပြီး အဆိုပါနေရာကို ၂၀၁၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလလယ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။


ဝါးရထားများသည် စီးခနှုန်းထား သက်သာသော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် အတော်လေးမြန်သည်ကို တွေ့ရသည်။ မူလတည်ဆောက်ပုံ ဒီဇိုင်းအရ ဝါးရထားတွင် ဘရိတ်မရှိခြင်း၊ မကြာခဏ ရထားလမ်းများ ပြတ်တောက်နေခြင်း၊ ရထားလမ်းတွန့်လိမ်နေခြင်း၊ တရားဝင် လည်ပတ်မှုစနစ်မရှိခြင်းတို့ တွေ့ရသော်လည်း လူကြိုက်များလှသည်။ ၎င်း၏ ရိုးရှင်းသောတည်ဆောက်ထားပုံနှင့် ပေါ့ပါးသော အလေးချိန်တို့ကြောင့် ဝါးရထားကို ရထားလမ်းပေါ်မှ အလွယ်တကူဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။ အကယ်၍ ဝါးရထားနှစ်စီးသည် ရထားသံလမ်းပေါ်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင်တွေ့ဆုံပါက ပါလာသောဝန်စည်များကို ဘေးချပြီး ဝါးရထားကို သံလမ်းပေါ်မှဖယ်ကာ အခြားတစ်ဖက်သို့ မ၍ သယ်ဆောင်သွားနိုင်သည်။


ရထားလမ်းဆုံးသွားပါကလည်း ဝါးရထားကိုမ၍ရွှေ့ကာ လာရာလမ်းဘက်သို့ပြန်လှည့်ထားနိုင်သည်။ ယခင်က ဘရိတ်မရှိခဲ့သော ဝါးရထားသည် ၂၀၁၆ခုနှစ် သြဂုတ်လတွင် ဘရိတ်စနစ်ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ ဝါးရထားကို လူကြိုက်များမှုမှာ ယခင်ကတည်းက ထုံးတမ်းစဉ်လာအချို့ရှိသည်။ ၁၉၈၀နှင့် ၁၉၉၀ပြည့်နှစ်များတွင် ကမ္ဘောဒီးယားပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ရထားများကို လက်နက်များ တပ်ဆင်ထားကာ သံချပ်ကာများ ကာရံ၍ ခုတ်မောင်းခဲ့ရသည်။ ထိပ်ဆုံးမှ ရထားတွဲသည် ရထားလမ်းပေါ်တွင် ထောင်ထားသော မိုင်းများကို ရှင်းလင်းရန်အတွက် ပြားချပ်ချပ် ပက်လက်ရထားတွဲများ (ဝါးရထားနှင့်တူသည်)ဖြစ်ပြီး  အခမဲ့စီးနင်းနိုင်ကာ ဒုတိယတွဲသည် ခရီးစဉ်နှုန်းထား၏ တစ်ဝက်ဈေးသာပေးရသည်။ ထိပ်ဆုံးတွဲမှ စီးနင်းရခြင်းသည် အန္တရာယ်များ၍ စွန့်စားမှုများရှိသော်လည်း လူကြိုက် များခဲ့သည်။


ဝါးရထားတည်ဆောက်ရေးသည် ရထားလမ်းအနီးရှိ ကျေးရွာများတွင် ပြုလုပ်သော အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ စွန့်ပစ်ထားသည့် တင့်ကားများမှ ဘီးများပေါ်တွင် ဝါးပြားများနှင့် သံကိုယ်ထည်တပ်ဆင်ထားသည့် ဝါးရထားတစ်စီး တည်ဆောက်ရန် အချိန်လေးရက်ခန့် ပေးရသည်။ ဝါးရထားတစ်စီးတွင် အရှည် သုံးမီတာရှည်သော သစ်သားပေါင်ပါဝင်ပြီး ပေါ့ပါးသော ဝါးကိုခွဲကာ အခင်း ခင်းထားသည်။ သံဘီး၏ ဝင်ရိုးပေါ်တွင် အပေါ်ပေါင်အောက်တွင်တပ်ထားသော ထောင့်ခွထဲထည့်ကာ ဘော်ဒီနှင့် ဘီးကိုတပ်ဆင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ မူလက ဝင်ရိုးများကို တိုင်ဖြင့်ဆက်၍ လက်တွန်းအားကို အသုံးပြုကာ မောင်းနှင်ရသည်။


ယခုအခါ သေးငယ်သည့် မော်တော်ဆိုင်ကယ် သို့မဟုတ် ထွန်စက်အင်ဂျင်များအသုံးပြု၍ အနောက်ဘက်ဝင်ရိုးကို မော်တာခါးပိတ်ကြိုး တပ်ဆင်ပြီး မောင်နှင်မှုကြောင့် အမြန်နှုန်းကို တစ်နာရီလျှင် ၂၅မိုင်နှုန်းနှင့်အထက် ပို့ဆောင်ပေးနိုင်သည်။ ဝါးရထားမောင်းသူများက ၎င်းတို့ရထားသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရကြောင်း အခိုင်အမာပြောဆိုကြသည်။ ခရီးသွားများ၊ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် များ၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်များနှင့် ဆန်များအပါအဝင် မည့်သည်ဝန်ကိုမဆို သယ်ဆောင်နိုင်ပြီး လမ်းကြောင်းတလျှောက်ရှိ ကျေးရွာများမှ ရထားမောင်းရန် လိုအပ်သောလောင်စာဆီကို ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။


၂၀၀၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကမ္ဘောဒီးယားတောင်ဘက် သီဟာနုဗီလာမှ မြို့တော်ဖနွမ်းပင်ကိုဖြတ်၍ ပိုအီပက်မြို့မှ ထိုင်းနယ်စပ်ရှိ ဆီဆိုဖွန်မြို့ထိ မီးရထားလမ်းများ ပြန်လည်တည်ဆောက်မည့်စီမံကိန်းကို ကြေညာခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ပြီးစီးရန် မျှော်မှန်းခဲ့ သော်လည်း ၂၀၁၁ခုနှစ် မေလထိ ဖနွမ်းပင်မှ သီဟာနုဗီလာထိသာ ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ခုနှစ် မေလတွင် ဘက်တမ်လန်မြို့၏ သယ်ယူပို့ ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသော်လည်း ဝါးရထားသည် မြို့တစ်ဝိုက်တွင် လည်ပတ်နေသည့် တစ်ခုတည်းသော ရထားအဖြစ်ရှိနေကာ မြို့ဆင်ခြေဖုံး အုတ်စက်ရုံရှိသောရွာသို့ လူတစ်ဦးလျှင် ငါးဒေါ်လာနှုန်းဖြင့် ခရီးသွားဝန်ဆောင်မှု ပေးနေပြီး ၎င်းဝါးရထားကို ဒေသခံခရီးသွားရဲတပ်ဖွဲ့က ကြီးကြပ်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ဇန်နဝါရီလထိ ကမ္ဘောဒီးယားအလယ်ပိုင်းရှိ ပါဆပ်မြို့တွင် ဝါးရထားစီးနင်းနေဆဲဖြစ်သည်။


ဒေသခံများအနေဖြင့် ဆိုင်ကယ်တက္ကစီများသည် ဝါးရထားများထက်ပို၍ မြန်ဆန်သော်လည်း လုံခြုံစိတ်ချရမှုမရှိသဖြင့် အိပ်ငိုက်၍ သက်သောင့်သက်သာ စီးနိုင်သော ဝါးရထားကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။ တစ်ချိန်က ရထားသံလမ်းများရှိသည့် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ပြည်နယ်မြို့ကြီးများ၏ အပြင်ဘက်တွင် ဝါးရထားများကို တွေ့ရှိနိုင်ခဲ့ရသော်လည်း ယနေ့အချိန်တွင် မီးရထားလမ်းများကို အစိုးရက ထိန်းသိမ်းပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ ပြုလုပ်လာသောကြောင့် ရထားလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားသည့်အပြင် အာဏာပိုင်များက အသုံးပြုခွင့်မပေးတော့၍ ဝါးရထားများ ပျောက်ကွယ်သွားနေပြီဖြစ်သည်။ ဘက်တမ်လန်မြို့အပြင်ဘက်တွင် ဝါးရထားများတည်ရှိနေခြင်း သည်သာ နောက်ဆုံးဖြစ်ပါကြောင်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။


ဘာသာပြန်ရေးသားသူ - ထက်ဝန်း

(ဇန်နဝါရီလ ၁၀ရက် ၂၀၂၁ခုနှစ်ထုတ် ရတနာပုံသတင်းစာတွင်ပါရှိခဲ့သောဆောင်းပါးဖြစ်သည်။)


(Zawgyi) 

 ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံမွ ၀ါးရထား




#Travelling

#Cambodia 

#ခရီးသြားဗဟုသုတ


(တစ္ေနရာကေန တစ္ေနရာ၊ ေဒသတစ္ခုကေန အျခားေဒသတစ္ခုကို အလုပ္သေဘာအရပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေဒသႏၱရဗဟုသုတရဖို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ ခရီးထြက္တဲ့အခါ အဲသည္ေဒသက ထူးျခားတဲ့ေနရာ၊အစားအေသာက္၊ခရီးလမ္းေၾကာင္းသာမက ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းေတြအေၾကာင္း စပ္စုေလ့လာမွ သြားရၾကိဳးနပ္မွာပါ။ ေအာက္မွာေတာ့ ကေမၻာဒီးယားက ရထားလမ္းကိုအသံုးျပဳျပီး ခရီးသြားလာျခင္းကို အသံုးျပဳၾကတဲ့ ၀ါးရထားအေၾကာင္း သိရေအာင္ ျပန္လည္ကူးယူမွ်ေ၀ထားပါတယ္။)


ေနာ္ရီ (norry) သို႔မဟုတ္ ႏိုရီ (nori) သည္ ျပင္သစ္စကား ေလာ္ရီ (lorry) မွတစ္ဆင့္ ခမာစကား “ကား”မွ ဆင္းသက္လာေသာ စကားလံုးျဖစ္ျပီး ကေမၻာဒီးယားေဒသခံတို႔ တီထြင္ထားေသာ ရထားျဖစ္သည္။ Lonely Planet မဂၢဇင္းက ၄င္းကို “ကေမၻာဒီးယား ၀ါးရထား” ဟုေဖာ္ျပသည္။


ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ဘက္ရွိ ဘက္တမ္လမ္ျမိဳ႕ႏွင့္ ထိုင္းနယ္စပ္ရွိ ပိုအီပက္ျမိဳ႕ထိ မီလီမီတာ ၁၀၀၀စနစ္သံုး မီးရထား လမ္းမ်ားေပၚတြင္ ၀ါးရထားမ်ားသည္ တစ္နာရီလွ်င္ ၃၁မိုင္ႏႈန္းျဖင့္ေျပးဆြဲလ်က္ရွိသည္။ အစိုးရက စီစဥ္ထားေသာ မီးရထား၀န္ေဆာင္မႈ တစ္ခုရွိေသာ္လည္း တစ္နာရီလွ်င္ ၁၈မိုင္ႏႈန္းျဖင့္သာ ေျပးဆြဲေနသျဖင့္ အလြန္ေႏွးေကြးလွသည္။ ျပင္သစ္ကိုလိုနီတို႔ အုပ္စိုးခဲ့စဥ္ မူလက တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ ရထားလမ္းကြန္ရက္မ်ားကို ခမာနီစစ္အစိုးရလက္ထက္တြင္ ပိတ္သိမ္းခဲ့ျပီးေနာက္ မီးရထားမ်ား မွာ ေျပးဆြဲမႈ မရွိေတာ့ဘဲ အၾကီးအက်ယ္စြန္႔ပစ္ျခင္း ခံခဲ့ရသည္။


၂၀၀၆ခုႏွစ္တြင္ ဘီဘီစီမွ ေဖာ္ျပခဲ့ရာ ကေမၻာဒီးယားရထားမ်ားမွာ ရက္သတၱပတ္လွ်င္ ပံုမွန္၀န္ေဆာင္မႈတစ္ခုသာရွိျပီး လမ္းေလွ်ာက္ႏႈန္း ထက္အနည္းငယ္သာ ပိုျမန္သည္ဟုဆိုသည္။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ကေမၻာဒီးယားရွိ ခရီးသြားမ်ားသည္ ကမၻာ့အဆိုးဆံုးမီးရထားကြန္ရက္မ်ား ထဲမွ တစ္ခုကို ရင္ဆိုင္ခဲ့ရသည္။ ေက်းရြာမ်ားအၾကား ရထားမ်ားသည္ မၾကာခဏ စက္ပ်က္ျခင္းႏွင့္ လမ္းေခ်ာ္ျခင္းမ်ားျဖစ္ေလ့ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံ၏ အေနာက္ေျမာက္ဘက္ရွိလူမ်ားသည္ ကေမၻာဒီးယား၏ ဒုတိယျမိဳ႕ေတာ္ ဘက္တမ္လန္အနီးရွိ ခရီးသြားကိစၥရပ္မ်ားကို ၄င္းတို႔ဘာသာ ေျဖရွင္းရန္အတြက္ ၀ါးရထားကို တီထြင္ ဖန္တီးခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ 


၂၀၁၇ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလတြင္ ထိုင္း-ကေမၻာဒီးယားနယ္စပ္ရွိ ပိုအီပက္ျမိဳ႕မွ ျမိဳ႕ေတာ္ဖႏြမ္ပင္ထိ ရထားလမ္းျပန္လည္ ေဖာက္လုပ္ရန္ ၾကိဳးပမ္းလာမႈေၾကာင့္ ၀ါးရထားကို ယခင္ကကဲ့သို႔ လမ္းေၾကာင္းရွည္လ်ားစြာ အသံုးမျပဳႏိုင္ေတာ့ေပ။ သို႔ေသာ္ ေဒသတြင္း ခရီးသြား လုပ္ငန္းကို အေထာက္အကူျပဳႏိုင္ရန္ ၀ါးရထားကို ဘက္တမ္လန္ျမိဳ႕ရွိ ၀ပ္ဘာနန္(Wat Banan) ဘုရားေက်ာင္းအနီးသို႔ ျပန္လည္ ေျပာင္းေရႊ႕ေျပးဆြဲေပးခဲ့ျပီး အဆိုပါေနရာကို ၂၀၁၈ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလလယ္တြင္ ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။


၀ါးရထားမ်ားသည္ စီးခႏႈန္းထား သက္သာေသာ္လည္း တစ္ခါတစ္ရံတြင္ အေတာ္ေလးျမန္သည္ကို ေတြ႕ရသည္။ မူလတည္ေဆာက္ပံု ဒီဇိုင္းအရ ၀ါးရထားတြင္ ဘရိတ္မရွိျခင္း၊ မၾကာခဏ ရထားလမ္းမ်ား ျပတ္ေတာက္ေနျခင္း၊ ရထားလမ္းတြန္႔လိမ္ေနျခင္း၊ တရား၀င္ လည္ပတ္မႈစနစ္မရွိျခင္းတို႔ ေတြ႕ရေသာ္လည္း လူၾကိဳက္မ်ားလွသည္။ ၄င္း၏ ရိုးရွင္းေသာတည္ေဆာက္ထားပံုႏွင့္ ေပါ့ပါးေသာ အေလးခ်ိန္တို႔ေၾကာင့္ ၀ါးရထားကို ရထားလမ္းေပၚမွ အလြယ္တကူဖယ္ရွားေပးႏိုင္သည္။ အကယ္၍ ၀ါးရထားႏွစ္စီးသည္ ရထားသံလမ္းေပၚတြင္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ေတြ႕ဆံုပါက ပါလာေသာ၀န္စည္မ်ားကို ေဘးခ်ျပီး ၀ါးရထားကို သံလမ္းေပၚမွဖယ္ကာ အျခားတစ္ဖက္သို႔ မ၍ သယ္ေဆာင္သြားႏိုင္သည္။


ရထားလမ္းဆံုးသြားပါကလည္း ၀ါးရထားကိုမ၍ေရႊ႕ကာ လာရာလမ္းဘက္သို႔ျပန္လွည့္ထားႏိုင္သည္။ ယခင္က ဘရိတ္မရွိခဲ့ေသာ ၀ါးရထားသည္ ၂၀၁၆ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လတြင္ ဘရိတ္စနစ္ကို တီထြင္ခဲ့သည္။ ၀ါးရထားကို လူၾကိဳက္မ်ားမႈမွာ ယခင္ကတည္းက ထံုးတမ္းစဥ္လာအခ်ိဳ႕ရွိသည္။ ၁၉၈၀ႏွင့္ ၁၉၉၀ျပည့္ႏွစ္မ်ားတြင္ ကေမၻာဒီးယားျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ရထားမ်ားကို လက္နက္မ်ား တပ္ဆင္ထားကာ သံခ်ပ္ကာမ်ား ကာရံ၍ ခုတ္ေမာင္းခဲ့ရသည္။ ထိပ္ဆံုးမွ ရထားတြဲသည္ ရထားလမ္းေပၚတြင္ ေထာင္ထားေသာ မိုင္းမ်ားကို ရွင္းလင္းရန္အတြက္ ျပားခ်ပ္ခ်ပ္ ပက္လက္ရထားတြဲမ်ား (၀ါးရထားႏွင့္တူသည္)ျဖစ္ျပီး  အခမဲ့စီးနင္းႏိုင္ကာ ဒုတိယတြဲသည္ ခရီးစဥ္ႏႈန္းထား၏ တစ္၀က္ေစ်းသာေပးရသည္။ ထိပ္ဆံုးတြဲမွ စီးနင္းရျခင္းသည္ အႏၱရာယ္မ်ား၍ စြန္႔စားမႈမ်ားရွိေသာ္လည္း လူၾကိဳက္ မ်ားခဲ့သည္။


၀ါးရထားတည္ေဆာက္ေရးသည္ ရထားလမ္းအနီးရွိ ေက်းရြာမ်ားတြင္ ျပဳလုပ္ေသာ အိမ္တြင္းစက္မႈလုပ္ငန္းျဖစ္သည္။ စြန္႔ပစ္ထားသည့္ တင့္ကားမ်ားမွ ဘီးမ်ားေပၚတြင္ ၀ါးျပားမ်ားႏွင့္ သံကိုယ္ထည္တပ္ဆင္ထားသည့္ ၀ါးရထားတစ္စီး တည္ေဆာက္ရန္ အခ်ိန္ေလးရက္ခန္႔ ေပးရသည္။ ၀ါးရထားတစ္စီးတြင္ အရွည္ သံုးမီတာရွည္ေသာ သစ္သားေပါင္ပါ၀င္ျပီး ေပါ့ပါးေသာ ၀ါးကိုခြဲကာ အခင္း ခင္းထားသည္။ သံဘီး၏ ၀င္ရိုးေပၚတြင္ အေပၚေပါင္ေအာက္တြင္တပ္ထားေသာ ေထာင့္ခြထဲထည့္ကာ ေဘာ္ဒီႏွင့္ ဘီးကိုတပ္ဆင္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ မူလက ၀င္ရိုးမ်ားကို တိုင္ျဖင့္ဆက္၍ လက္တြန္းအားကို အသံုးျပဳကာ ေမာင္းႏွင္ရသည္။


ယခုအခါ ေသးငယ္သည့္ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ သို႕မဟုတ္ ထြန္စက္အင္ဂ်င္မ်ားအသံုးျပဳ၍ အေနာက္ဘက္၀င္ရိုးကို ေမာ္တာခါးပိတ္ၾကိဳး တပ္ဆင္ျပီး ေမာင္ႏွင္မႈေၾကာင့္ အျမန္ႏႈန္းကို တစ္နာရီလွ်င္ ၂၅မိုင္ႏႈန္းႏွင့္အထက္ ပို႕ေဆာင္ေပးႏိုင္သည္။ ၀ါးရထားေမာင္းသူမ်ားက ၄င္းတို႔ရထားသည္ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးအတြက္ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရေၾကာင္း အခိုင္အမာေျပာဆိုၾကသည္။ ခရီးသြားမ်ား၊ အိမ္ေမြးတိရစၧာန္ မ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္မ်ားႏွင့္ ဆန္မ်ားအပါအ၀င္ မည့္သည္၀န္ကိုမဆို သယ္ေဆာင္ႏိုင္ျပီး လမ္းေၾကာင္းတေလွ်ာက္ရွိ ေက်းရြာမ်ားမွ ရထားေမာင္းရန္ လိုအပ္ေသာေလာင္စာဆီကို ၀ယ္ယူရရွိႏိုင္သည္။


၂၀၀၈ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလတြင္ ကေမၻာဒီးယားေတာင္ဘက္ သီဟာႏုဗီလာမွ ျမိဳ႕ေတာ္ဖႏြမ္းပင္ကိုျဖတ္၍ ပိုအီပက္ျမိဳ႕မွ ထိုင္းနယ္စပ္ရွိ ဆီဆိုဖြန္ျမိဳ႕ထိ မီးရထားလမ္းမ်ား ျပန္လည္တည္ေဆာက္မည့္စီမံကိန္းကို ေၾကညာခဲ့ျပီး ၂၀၀၉ခုႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းတြင္ ျပီးစီးရန္ ေမွ်ာ္မွန္းခဲ့ ေသာ္လည္း ၂၀၁၁ခုႏွစ္ ေမလထိ ဖႏြမ္းပင္မွ သီဟာႏုဗီလာထိသာ ျပီးစီးခဲ့သည္။ ၂၀၁၁ခုႏွစ္ ေမလတြင္ ဘက္တမ္လန္ျမိဳ႕၏ သယ္ယူပို႔ ေဆာင္ေရးလမ္းေၾကာင္းမ်ား ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္လာေသာ္လည္း ၀ါးရထားသည္ ျမိဳ႕တစ္၀ိုက္တြင္ လည္ပတ္ေနသည့္ တစ္ခုတည္းေသာ ရထားအျဖစ္ရွိေနကာ ျမိဳ႕ဆင္ေျခဖုံး အုတ္စက္ရံုရွိေသာရြာသို႔ လူတစ္ဦးလွ်င္ ငါးေဒၚလာႏႈန္းျဖင့္ ခရီးသြား၀န္ေဆာင္မႈ ေပးေနျပီး ၄င္း၀ါးရထားကို ေဒသခံခရီးသြားရဲတပ္ဖြဲ႕က ၾကီးၾကပ္လ်က္ရွိသည္။ ၂၀၁၄ခုႏွစ္တြင္ ဇန္န၀ါရီလထိ ကေမၻာဒီးယားအလယ္ပိုင္းရွိ ပါဆပ္ျမိဳ႕တြင္ ၀ါးရထားစီးနင္းေနဆဲျဖစ္သည္။


ေဒသခံမ်ားအေနျဖင့္ ဆိုင္ကယ္တကၠစီမ်ားသည္ ၀ါးရထားမ်ားထက္ပို၍ ျမန္ဆန္ေသာ္လည္း လံုျခံဳစိတ္ခ်ရမႈမရွိသျဖင့္ အိပ္ငိုက္၍ သက္ေသာင့္သက္သာ စီးႏိုင္ေသာ ၀ါးရထားကို ပိုမိုႏွစ္သက္ၾကသည္။ တစ္ခ်ိန္က ရထားသံလမ္းမ်ားရွိသည့္ မည္သည့္ေနရာတြင္မဆို ျပည္နယ္ျမိဳ႕ၾကီးမ်ား၏ အျပင္ဘက္တြင္ ၀ါးရထားမ်ားကို ေတြ႕ရွိႏိုင္ခဲ့ရေသာ္လည္း ယေန႔အခ်ိန္တြင္ မီးရထားလမ္းမ်ားကို အစိုးရက ထိန္းသိမ္းျပဳျပင္မြမ္းမံမႈမ်ား ျပဳလုပ္လာေသာေၾကာင့္ ရထားလမ္းေၾကာင္းမ်ား ျပတ္ေတာက္သြားသည့္အျပင္ အာဏာပိုင္မ်ားက အသံုးျပဳခြင့္မေပးေတာ့၍ ၀ါးရထားမ်ား ေပ်ာက္ကြယ္သြားေနျပီျဖစ္သည္။ ဘက္တမ္လန္ျမိဳ႕အျပင္ဘက္တြင္ ၀ါးရထားမ်ားတည္ရွိေနျခင္း သည္သာ ေနာက္ဆံုးျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသားလိုက္ရပါသည္။


ဘာသာျပန္ေရးသားသူ - ထက္၀န္း

(ဇန္န၀ါရီလ ၁၀ရက္ ၂၀၂၁ခုႏွစ္ထုတ္ ရတနာပံုသတင္းစာတြင္ပါရွိခဲ့ေသာေဆာင္းပါးျဖစ္သည္။)

Thursday, October 24, 2019

👉ခရီးထြက္ခါနီး ျပင္ဆင္သင့္သည့္အရာမ်ား✌️

#Unicode
👉ခရီးထြက္ခါနီး ျပင္ဆင္သင့္သည့္အရာမ်ား✌️


သီတင္းကၽြတ္ၿပီဆိုတာနဲ ့ခရီးသြားရာသီ စေနပါၿပီ ။ ခရီးသြားျခင္းရဲ့ ေကာင္းက်ိဳးေတြကေတာ့ အားလုံးပဲ သိၾကမွာပါ။
ဒီတစ္ေခါက္မွာေတာ့ ခရီးတစ္ခု သြားေတာ့မယ္ဆိုရင္ ဘာေတြ ျပင္ဆင္ထားသင့္သလဲဆိုတာ ေျပာျပသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။  👇👇

ကၽြန္ေတာ္တို့ အမ်ားစုဟာ မိရိုးဖလာအတိုင္း ခရီးထြက္ၾကၿပီး မိရိုးဖလာအတိုင္း ခရီးစဥ္တစ္ေလၽွာက္ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မွုမရွိပဲ ေရာက္တဲ့အရပ္မွာ အဆင္ေျပသလို ေျဖရွင္းၾကၿပီး လိုရာခရီးကို သြားေလ့ရွိတတ္ၾကပါတယ္။

ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မွုမရွိတဲ့ အခ်ိန္ဆို ၾကဳံဖူးၾကမွာ ခရီးစထြက္လို့ အိမ္နဲ႔ မိုင္အေဝးကို ေရာက္ေတာ့မွ

ဟာ… သြားၿပီကြာ… ပစၥည္းကေတာ့ က်န္ခဲ့ၿပီ၊

…. အေရးထဲ ဖုန္းနားၾကပ္က ပါမလာျပန္ဘူး......

… ဖုန္းအားက မခံပါဘူးဆိုမွ ပါဝါဘဏ္ေလးထည့္ယူလာဖို့ ေမ့က်န္ခဲ့ျပန္ၿပီ….

မထင္ဘူးေနာ္……… ငါ့ပိုက္ဆံေလာက္ပါ့မလားဆိုတာ……… ဘယ္လိုႀကံလိုက္ရမလဲ…

ပါလာသည့္အိတ္ထုပ္ကို ဖြင့္ၾကည့္လိုက္ရင္ သြားခါနီး ေခါင္းထဲစဥ္ထားတဲ့ ပစၥည္းမ်ားနဲ႔ ဝတ္မည့္ မိမိအႀကိဳက္ဆုံး အဝတ္အစား ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက်န္ခဲ့တာမ်ားပါတယ္။

အေရးအေၾကာင္းဆို ထိပ္ဆုံးကေန ေမ့က်န္ေလ့ရွိတာကေတာ့ မိမိက်န္းမာေရးအတြက္ ေခ်ာင္းဆိုး/ႏွာစီး သက္သာေပ်ာက္ကင္းေစနိုင္တဲ့ ေဆးေလးတစ္လုံးေလာက္ေတာင္ မွားၿပီးထည့္မလာျဖစ္ခဲ့တာပါပဲ။ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မွုမ်ား မရွိရင္ေတာ့ ေရာက္ခ်င္တာ တစ္ေနရာ၊ စားခ်င္တာတစ္ခု၊ ဝယ္ခ်င္တာတစ္မ်ိဳးနဲ႔ ေပ်ာ္ရႊင္စရာ ခရီးစဥ္တစ္ခု မဟုတ္ခဲ့ပဲ အားရစရာမေကာင္းတဲ့အျပင္ ေနာက္ဆုံးေတာ့ မလုပ္ခဲ့ရ၊ မဝယ္ခဲ့ရ၊ မစားခဲ့ရ၊ မေရာက္ခဲ့ရ ဆိုၿပီး မေက်နပ္တဲ့ ဂါထာမ်ားကို တဖြဖြရြတ္ဆိုၿပီး အိမ္ျပန္ရပါလိမ့္မယ္။

ခရီးစဥ္အရ ေဒသႏၲာရ ဗဟုသုတမ်ားကို ရွာေဖြစုေဆာင္း ဖတ္ရွုထားရမွာျဖစ္ပါသလို၊ အသုံးေဆာင္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္၊ လုံေလာက္သည့္ေငြပမာဏကို တြက္ခ်က္ၿပီးယူေဆာင္သြားပါ။

ဒါေၾကာင့္ ခရီးထြက္မယ္လို့ စိတ္ကူးမိတာနဲ႔ မိမိသြားေရာက္လည္ပတ္မည့္ ေနရာေဒသ၊ ရာသီဥတု၊ အစားအေသာက္၊ ေဒသအယူအဆ၊ ေဆးဝါးပစၥည္း စသည္ျဖင့္ လိုအပ္မည့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို ႀကိဳတင္ေလ့လာထားရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ခရီးထြက္ခါနီး ျပင္ဆင္သင့္သည့္အရာမ်ားထဲမွ ေအာက္ပါအခ်က္ကေလးေတြကိုေတာ့ ဖတ္ျဖစ္ေအာင္ဖတ္ၾကည့္ဦးေနာ္…

(က) တစ္လႀကိဳ ျပင္ဆင္ပါ
ခရီးသြားမွာေတာ့ ဟုတ္ပါၿပီ။ ဘယ္ေနရာကို သြားမလဲ ၊ ဘယ္သူေတြနဲ ့သြားမလဲ ၊ ဘာနဲ ့သြားမလဲ ၊ ဘယ္ေလာက္ ၾကာမလဲ ၊ ကုန္က်စရိတ္ေကာ ဘယ္ေလာက္ရွိနိုင္မလဲ၊ ဘယ္မွာ တည္းမလဲ စသည္ျဖင့္ ေမးစရာေတြ ရွိလာပါၿပီ။ ဒီေတာ့ မိမိသြားမည့္ ခရီးစဥ္တစ္ေလၽွာက္လုံးအတြက္ တစ္လေလာက္ အခ်ိန္ယူၿပီး စီစဥ္ျပဳလုပ္ပါ။

(ခ) ပိုက္ဆံစုပါ
ခရီးထြက္မယ္လို့ စိတ္ကူးကတည္းက မိမိရဲ့ ပုံမွန္အသုံးစရိတ္ကို ေလ်ာ့ခ်ၿပီး အိတ္ကပ္တစ္ေနရာမွာ ပိုက္ဆံအပိုေလးေတြ စုစုထားရေတာ့မွာပါ။ စုျဖစ္ေအာင္စုပါ၊ နီးမွ ကပ္ၿပီး ပိုက္ဆံ ရွာတာထက္ တစ္လခ်င္းတစ္လခ်င္း ေငြ ၃ ေသာင္းတန္သည္ ၅ ေသာင္း တန္သည္ ေဘးကပ္ထားၿပီး ပုံမွန္စုသြားမယ္ဆိုရင္ ေငြလည္း ပိုစုျဖစ္သလို ခရီးသြားခ်ိန္မွာလည္း မိမိပိုက္ဆံအိတ္ထဲ ေငြအလုံအေလာက္ ပါလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

(ဂ) အသုံးအေဆာင္ေတြ စုေဆာင္းထားပါ
ခရီးစဥ္အရ ေနရာေဒသအလိုက္ ရာသီဥတုမ်ားကို ႀကိဳတင္ေလ့လာၿပီး မိမိအသုံးေဆာင္ပစၥည္းမ်ားကို စုေဆာင္းရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ လာမယ့္ နိုဝင္ဘာ ၊ ဒီဇင္ဘာေတြမွာသြားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ ေဆာင္းတြင္းကို ေရာက္ပါၿပီ။
ေအးစက္စက္ေဆာင္းရာသီမွာ ခရီးသြားရမွာ ျဖစ္လို ့ ေႏြးေႏြးေထြးေထြးရွိမယ့္ ဂ်ာကင္တို ့ဆြယ္တာတို ့အျပင္ လိုအပ္ရင္ ေခါင္းစြပ္ေတြ ၊ ေျခအိတ္ေတြလည္း အသစ္ဝယ္စုေဆာင္းရေတာ့မွာပါ။ ဒီအတြက္ လိုအပ္တာေလးေတြ အခုကတည္းက တတ္နိုင္သမၽွ ဝယ္ထားသင့္ပါတယ္။

(ဃ) က်န္းမာေအာင္ေနပါ
ဘဝမွာ အေရးႀကီးဆုံးအရာက က်န္မာေရးေကာင္းေနဖို့ပါပဲ၊ က်န္မာေရးေကာင္းေနမွ ခရီးထြက္နိုင္မွာျဖစ္သလို ေပ်ာ္စရာခရီးစဥ္ျဖစ္ဖို ့အတြက္ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ က်န္းက်န္းမာမာ ရွိေနေအာင္လည္း ဂ႐ုစိုက္ထားသင့္ပါတယ္။
ေရမ်ားမ်ားေသာက္ ၊ လမ္းမ်ားမ်ားေလၽွာက္ ၊ ေခၽြးေလးဘာေလး ထြက္ၿပီး ကိုယ္ရည္စစ္ေအာင္ေနထိုင္ၿပီး၊ လိုအပ္မယ္ဆိုရင္ Gym ေလးဘာေလး ကစား ၊ အစားအေသာက္   ကိုလည္းဆင္ျခင္ၿပီး က်န္းမာေရးအတြက္အေထာက္အကူျဖစ္မယ့္ မိမိနဲ႔တည့္သည့္အရာကိုစားေသာက္ၿပီး က်န္းမာေအာင္ေနပါ။ က်န္းမာမွလည္း ခရီးသြားရတာ ပိုေပ်ာ္စရာေကာင္းၿပီး အမွတ္ရစရာခရီးစဥ္ေလးတစ္ခုျဖစ္မွာပါ။

Ref - kwee.co

Wai Yan (Blogger)


#Zawggyi

👉ခရီးထြက္ခါနီး ျပင္ဆင္သင့္သည့္အရာမ်ား✌️

သီတင္းကြ်တ္ျပီဆိုတာနဲ ့ခရီးသြားရာသီ စေနပါၿပီ ။ ခရီးသြားျခင္းရဲ့ ေကာင္းက်ိဳးေတြကေတာ့ အားလံုးပဲ သိၾကမွာပါ။
ဒီတစ္ေခါက္မွာေတာ့ ခရီးတစ္ခု သြားေတာ့မယ္ဆိုရင္ ဘာေတြ ျပင္ဆင္ထားသင့္သလဲဆိုတာ ေျပာျပသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။  👇👇

ကၽြန္ေတာ္တို႔ အမ်ားစုဟာ မိရိုးဖလာအတိုင္း ခရီးထြက္ၾကၿပီး မိရိုးဖလာအတိုင္း ခရီးစဥ္တစ္ေလွ်ာက္ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမရွိပဲ ေရာက္တဲ့အရပ္မွာ အဆင္ေျပသလို ေျဖရွင္းၾကၿပီး လုိရာခရီးကို သြားေလ့ရွိတတ္ၾကပါတယ္။

ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမရွိတဲ့ အခ်ိန္ဆို ႀကံဳဖူးၾကမွာ ခရီးစထြက္လို႔ အိမ္နဲ႔ မိုင္အေဝးကို ေရာက္ေတာ့မွ

ဟာ… သြားၿပီကြာ… ပစၥည္းကေတာ့ က်န္ခဲ့ၿပီ၊

…. အေရးထဲ ဖုန္းနားၾကပ္က ပါမလာျပန္ဘူး......

… ဖုန္းအားက မခံပါဘူးဆိုမွ ပါဝါဘဏ္ေလးထည့္ယူလာဖို႔ ေမ့က်န္ခဲ့ျပန္ၿပီ….

မထင္ဘူးေနာ္……… ငါ့ပိုက္ဆံေလာက္ပါ့မလားဆိုတာ……… ဘယ္လိုၾကံလိုက္ရမလဲ…

ပါလာသည့္အိတ္ထုပ္ကို ဖြင့္ၾကည့္လိုက္ရင္ သြားခါနီး ေခါင္းထဲစဥ္ထားတဲ့ ပစၥည္းမ်ားနဲ႔ ဝတ္မည့္ မိမိအႀကိဳက္ဆံုး အဝတ္အစား ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက်န္ခဲ့တာမ်ားပါတယ္။

အေရးအေၾကာင္းဆို ထိပ္ဆံုးကေန ေမ့က်န္ေလ့ရွိတာကေတာ့ မိမိက်န္းမာေရးအတြက္ ေခ်ာင္းဆိုး/ႏွာစီး သက္သာေပ်ာက္ကင္းေစႏိုင္တဲ့ ေဆးေလးတစ္လံုးေလာက္ေတာင္ မွားၿပီးထည့္မလာျဖစ္ခဲ့တာပါပဲ။ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ား မရွိရင္ေတာ့ ေရာက္ခ်င္တာ တစ္ေနရာ၊ စားခ်င္တာတစ္ခု၊ ဝယ္ခ်င္တာတစ္မိ်ဳးနဲ႕ ေပ်ာ္ရႊင္စရာ ခရီးစဥ္တစ္ခု မဟုတ္ခဲ့ပဲ အားရစရာမေကာင္းတဲ့အျပင္ ေနာက္ဆံုးေတာ့ မလုပ္ခဲ့ရ၊ မဝယ္ခဲ့ရ၊ မစားခဲ့ရ၊ မေရာက္ခဲ့ရ ဆိုၿပီး မေက်နပ္တဲ့ ဂါထာမ်ားကို တဖြဖြရြတ္ဆိုၿပီး အိမ္ျပန္ရပါလိမ့္မယ္။

ခရီးစဥ္အရ ေဒသႏၱာရ ဗဟုသုတမ်ားကို ရွာေဖြစုေဆာင္း ဖတ္ရႈထားရမွာျဖစ္ပါသလို၊ အသံုးေဆာင္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္၊ လံုေလာက္သည့္ေငြပမာဏကို တြက္ခ်က္ၿပီးယူေဆာင္သြားပါ။

ဒါေၾကာင့္ ခရီးထြက္မယ္လို႔ စိတ္ကူးမိတာနဲ႔ မိမိသြားေရာက္လည္ပတ္မည့္ ေနရာေဒသ၊ ရာသီဥတု၊ အစားအေသာက္၊ ေဒသအယူအဆ၊ ေဆးဝါးပစၥည္း စသည္ျဖင့္ လိုအပ္မည့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို ႀကိဳတင္ေလ့လာထားရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ခရီးထြက္ခါနီး ျပင္ဆင္သင့္သည့္အရာမ်ားထဲမွ ေအာက္ပါအခ်က္ကေလးေတြကိုေတာ့ ဖတ္ျဖစ္ေအာင္ဖတ္ၾကည့္ဦးေနာ္…

(က) တစ္လႀကိဳ ျပင္ဆင္ပါ
ခရီးသြားမွာေတာ့ ဟုတ္ပါျပီ။ ဘယ္ေနရာကို သြားမလဲ ၊ ဘယ္သူေတြနဲ ့သြားမလဲ ၊ ဘာနဲ ့သြားမလဲ ၊ ဘယ္ေလာက္ ၾကာမလဲ ၊ ကုန္က်စရိတ္ေကာ ဘယ္ေလာက္ရွိႏိုင္မလဲ၊ ဘယ္မွာ တည္းမလဲ စသည္ျဖင့္ ေမးစရာေတြ ရိွလာပါျပီ။ ဒီေတာ့ မိမိသြားမည့္ ခရီးစဥ္တစ္ေလွ်ာက္လံုးအတြက္ တစ္လေလာက္ အခ်ိန္ယူျပီး စီစဥ္ျပဳလုပ္ပါ။

(ခ) ပိုက္ဆံစုပါ
ခရီးထြက္မယ္လို႔ စိတ္ကူးကတည္းက မိမိရဲ့ ပံုမွန္အသံုးစရိတ္ကို ေလ်ာ့ခ်ၿပီး အိတ္ကပ္တစ္ေနရာမွာ ပိုက္ဆံအပိုေလးေတြ စုစုထားရေတာ့မွာပါ။ စုျဖစ္ေအာင္စုပါ၊ နီးမွ ကပ္ျပီး ပိုက္ဆံ ရွာတာထက္ တစ္လခ်င္းတစ္လခ်င္း ေငြ ၃ ေသာင္းတန္သည္ ၅ ေသာင္း တန္သည္ ေဘးကပ္ထားျပီး ပံုမွန္စုသြားမယ္ဆိုရင္ ေငြလည္း ပိုစုျဖစ္သလို ခရီးသြားခ်ိန္မွာလည္း မိမိပိုက္ဆံအိတ္ထဲ ေငြအလံုအေလာက္ ပါလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

(ဂ) အသံုးအေဆာင္ေတြ စုေဆာင္းထားပါ
ခရီးစဥ္အရ ေနရာေဒသအလိုက္ ရာသီဥတုမ်ားကို ႀကိဳတင္ေလ့လာၿပီး မိမိအသံုးေဆာင္ပစၥည္းမ်ားကို စုေဆာင္းရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ လာမယ့္ ႏိုဝင္ဘာ ၊ ဒီဇင္ဘာေတြမွာသြားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ ေဆာင္းတြင္းကို ေရာက္ပါျပီ။
ေအးစက္စက္ေဆာင္းရာသီမွာ ခရီးသြားရမွာ ျဖစ္လို ့ ေႏြးေႏြးေထြးေထြးရွိမယ့္ ဂ်ာကင္တို ့ဆြယ္တာတို ့အျပင္ လိုအပ္ရင္ ေခါင္းစြပ္ေတြ ၊ ေျခအိတ္ေတြလည္း အသစ္ဝယ္စုေဆာင္းရေတာ့မွာပါ။ ဒီအတြက္ လိုအပ္တာေလးေတြ အခုကတည္းက တတ္ႏိုင္သမွ် ဝယ္ထားသင့္ပါတယ္။

(ဃ) က်န္းမာေအာင္ေနပါ
ဘဝမွာ အေရးႀကီးဆံုးအရာက က်န္မာေရးေကာင္းေနဖို႔ပါပဲ၊ က်န္မာေရးေကာင္းေနမွ ခရီးထြက္ႏိုင္မွာျဖစ္သလို ေပ်ာ္စရာခရီးစဥ္ျဖစ္ဖို ့အတြက္ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ က်န္းက်န္းမာမာ ရိွေနေအာင္လည္း ဂရုစိုက္ထားသင့္ပါတယ္။
ေရမ်ားမ်ားေသာက္ ၊ လမ္းမ်ားမ်ားေလွ်ာက္ ၊ ေခြ်းေလးဘာေလး ထြက္ျပီး ကိုယ္ရည္စစ္ေအာင္ေနထိုင္ၿပီး၊ လိုအပ္မယ္ဆိုရင္ Gym ေလးဘာေလး ကစား ၊ အစားအေသာက္   ကိုလည္းဆင္ျခင္ၿပီး က်န္းမာေရးအတြက္အေထာက္အကူျဖစ္မယ့္ မိမိနဲ႔တည့္သည့္အရာကိုစားေသာက္ၿပီး က်န္းမာေအာင္ေနပါ။ က်န္းမာမွလည္း ခရီးသြားရတာ ပိုေပ်ာ္စရာေကာင္းၿပီး အမွတ္ရစရာခရီးစဥ္ေလးတစ္ခုျဖစ္မွာပါ။

Ref - kwee.co

Wai Yan (Blogger)

Wednesday, October 2, 2019

ထူးျခားသည့္ေနရာ အခု(၅၀) နွင့္ ပုဂံဘုရားသမိုင္းေျကာင္းမ်ား

ပုဂံၿမိဳ႕မွာ ေလ့လာၾကည့္႐ႈသင့္သည့္ ထူးျခားသည့္ေနရာ
အခု(၅၀) နွင့္  ပုဂံဘုရားသမိုင္းေျကာင္းမ်ား
Bagan History  By Ma Thanegi  |snapshot
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●


ျမန္မာမွန္လွ်င္ ပုဂံကိုေရာက္ဖူးရမယ္"
++++++++++++++++++++++++
ဆိုတဲ့စကားအတိုင္း ျမန္မာအမ်ားစုဟာ ပုဂံကိုေရာက္ဖူးတတ္ၾကတယ္။

သုိ႔ေသာ္လည္းပဲ နာမည္ႀကီးၿပီး ထုထည္ႀကီးသည့္ ဘုရားပုထိုးမ်ားသာ သြားေရာက္တတ္ၾကတာမို႔  ပုဂံရဲ႕အႏွစ္သာရကို မခံစားႏိုင္ပဲျဖစ္တတ္ၾကတယ္။

ပုဂံမွာ ေရာက္ဖူးေနက်ေနရာေတြနဲ႔မတူပဲ လူသိနည္းၿပီး ထူးျခားတဲ့ေနရာေတြအေၾကာင္းအရာေတြကို ေလ့လာခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့  ေအာက္ပါ ေနရာ ၅၀ ကိုလမ္းၫႊန္ပါရေစ။

၁_ေရႊစည္းခံုဘုရား
+++++++++++++

 ေတာင္ဘက္တန္ေဆာင္းအတြင္းမွာ
အင္မတန္ႀကီးမားသည့္ ပုဂံေခတ္လက္ရာသစ္သားတံခါးရြက္ႀကီးကို သိမ္းဆည္းထိန္းသိမ္းထားပါတယ္။
ယင္းတံခါးရြက္ႀကီးရဲ႕အေပၚတြင္ပုဂံေခတ္ တီးမႈကခုန္ဟန္မ်ားကို အဆန္းတၾကယ္ထုလုပ္ထားသည္။

၂_ေရႊစည္းခံုဘုရား  အျပင္၃၇မင္းနတ္နန္းအတြင္းတြင္ ႀကီးမားသည့္ သိၾကားမင္း႐ုပ္ထုႀကီးကို ထိန္းသိမ္းထားရွိပါသည္။ ပုဂံေခတ္ပန္းပုလက္ရာျဖစ္ၿပီး ပုဂံေခတ္ ျမန္မာ့ပန္းပုလက္ရာအဆင့္အတန္းျမင့္မားပုံကို ေဖာ္ၫႊန္းလ်က္ရွိသည္။

၃_ေရႊစည္းခံုဘုရား  ေခါင္းေလာင္းတိုက္တြင္ ဘုရင္းေနာင္မင္းတရားႀကီးရဲ႕  ေခါင္းေလာင္းႀကီးကို သိမ္းဆည္းထားပါသည္။ယင္းေခါင္းေလာင္းႀကီးရဲ႕ထူးျခားခ်က္မွာ ဒုတိယျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္သမုိင္းကို ရက္စြဲႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပေရးသားထားသည္။ျမန္မာ့သမုိင္းအတြက္အင္မတန္အေရးပါေသာ ေခါင္းေလာင္းႀကီးျဖစ္သည္။

၄_ေရႊစည္းခံုဘုရား  ေတာင္ဘက္အုတ္ေစာင္းတန္းထိပ္အနီးတြင္
က်န္စစ္သားဥမင္ရွိသည္။က်န္စစ္သားဥမင္တြင္  မြန္ဂိုစစ္သည္မ်ားပုံကို ထူးျခားစြာေရးဆြဲမွတ္တမ္းတင္ထားေလသည္။

၅_ေညာင္ဦးဘက္မွပုဂံဘက္သုိ႔ ကားလမ္းအတိုင္းလာခဲ့ေသာအခါဝက္ႀကီးအင္းေရႊေခ်ာင္းမေရာက္မီ လမ္းအေရွ႕ဘက္တြင္ဝက္ႀကီးအင္းဂူရွိေလသည္။
ဝက္ႀကီးအင္းဘုရားတြင္ အဝင္တြင္ ပေဒသာပင္ပုံကိုေရးဆြဲထားေလသည္။ယင္းပေဒသာပင္တြင္ ေစာင္း ဗံုစသည့္တူရိယာမ်ားခ်ိတ္ဆြဲထားသည္။ဂ်ာမန္လူမ်ဳိး ေထာမန္သည္ ယင္းဂူမွ ပန္းခ်ီမ်ားကို လႊျဖင့္တိုက္ျဖတ္ကာခိုးယူခဲ့ေလသည္။
ယေန႔လႊရာမ်ားကိုေတြ႕ျမင္ႏိုင္သည္။

၆_ကားလမ္းအတိုင္းသြားလွ်င္  အလိုေတာ္ျပည့္ဘုရားအနီး ဘုရားအမွတ္ (၃၇၇\၂၃၀) တြင္ စဥ့္ပုထိုးဟုေခၚသည့္ေစတီတစ္ဆူတည္ရွိသည္။ယင္းေစတီသည္ နာမည္ေက်ာ္ အလိုေတာ္ျပည့္ဘုရားႏွင့္  ကပ္လ်က္တည္ရွိေသာ္လည္း ေစတီတစ္ဆူလံုး စဥ့္ရည္အျပည့္သုတ္ထားသည့္ အုတ္ခ်ပ္မ်ားျဖင့္တည္ေဆာက္ထားသည္ကိုမူ သတိျပဳမိသူနည္းပါးလွသည္။

၇_အလိုေတာ္ျပည့္ဘုရားမွ အေနာက္ေတာင္ဘက္တြင္  နပဲေတာဘုရားစုတည္ရွိသည္။
လိုဏ္ႏွစ္ဆင့္ဂူဘုရား(၃၅၇\၂၁၇_က)ဟျပင္ဘက္တြင္ ပုဂံေဒသတြင္ အေကာင္းမြန္ဆံုးေသာ ျခေသၤ့၊ဘီလူး၊ကိႏၵရာစသည့္ အဂ္ေတလက္ရာမ်ားကိုေလ့လာရမည္ျဖစ္သည္

၈_နပဲေတာဘုရားအစုမွ အေရွ႕ေျမာက္ယြန္းသုိ႔သြားပါက ဆူးေလကုန္းဘုရားအစုသုိ႔ေရာက္မည္။ဆူေလကုန္းဘုရား  အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္ ေတာင္ပုံ ေလာကနာထဘုရားရွိသည္။ယင္းဘုရားရဲ႕  ထူးျခားခ်က္မွာ ေလာကနာထေဗာဓိသတ္အထိုင္ပုံအေျမာက္အမ်ားကိုလွပဆန္းၾကယ္စြာထုလုပ္ထားသည္။ယင္းဘုရားမူလ ဆင္းတုေတာ္ လက္ေတာ္အႀကိဳးအတြင္းမွ ဌာပနာထားသည့္ ပုဂံေခတ္အဝတ္ပန္းခ်ီလိပ္ႀကီးကိုရရွိခဲ့ေလသည္။ယခုအခါ ယင္းပန္းခ်ီလိပ္ႀကီးကို ပုဂံျပတိုက္တြင္ျပသထားသည္။

၉_အာနႏၵာဂူေတာ္ႀကီး ေျမာက္ဘက္ေစာင္းတန္းအဆံုးတြင္ အာနႏၵာအုတ္ေက်ာင္းတည္ရွိသည္။
ယင္းအုတ္ေက်ာင္းအတြင္းနံရံမ်ားတြင္ အင္မတန္မွ လက္ရာေျမာက္ၿပီး ၿပိဳင္ဘက္ကင္းသည့္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္႐ႈခင္းႏွင့္  ပန္းခ်ီမ်ားေရးဆြဲထားသည္။ထူးျခားခ်က္မွာ အဂၤလိပ္လူမ်ဳိးမ်ား၊ေပၚတူဂီအမ်ဳိးသားမ်ား၊ျမန္မာ့ဆုိင္းဝိုင္း
၊ေစာင္းပတၱလား တီးခတ္ေနသည့္ပုံမ်ားကိုထည့္သြင္းေရးဆြဲထားသည္။

၁၀_ေရႊဂူႀကီးဘုရားသည္ ပုဂံနန္းေတာ္ရာႏွင့္ကပ္လ်က္တည္ရွိသည္။ယင္းဂူဘုရား  ဝင္ေပါက္ဝဲယာနံရံတြင္ ထည့္သြင္းျမႇဳပ္ႏွံထားေသာေက်ာက္စာႏွစ္ခ်ပ္ရွိေလသည္။ယင္းေက်ာက္စာခ်ပ္ႀကီးမ်ားတြင္ ေရႊဂူႀကီးဘုရား  တည္ေဆာက္ျခင္းအေၾကာင္းႏွင့္  အေလာင္းစည္သူမင္းႀကီးအေၾကာင္းကို ထည့္သြင္းေရးထိုးထားေလသည္။

၁၁_ေရႊဂူႀကီးဘုရား  အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္ သံေတာ္ၾကားဘုရားတည္ရွိသည္။ယင္းဘုရားအတြင္း  မီးေတာင္ေခ်ာ္ေက်ာက္အစိမ္းခ်ပ္ႀကီးမ်ားျဖင့္တည္ေဆာက္ထားေသာ ဆင္းတုေတာ္ႀကီးရွိသည္။

၁၂_သဗၺညဳဘုရား  အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္ အေလာင္းစည္သူမင္းႀကီးေကာင္းမႈ ေၾကးစင္တစ္ေသာင္းကိုသြန္းေသာ ေခါင္းေလာင္းႀကီးဆြဲခ်ိတ္ရာ ေက်ာက္တိုင္ႀကီးမ်ားတည္ရွိသည္။

၁၃_သဗၺညဳဂူဘုရားႀကီးအေနာက္ဘက္တြင္ နတ္ေလ်ာင္းေက်ာင္းတည္ရွိသည္။ပုဂံေဒသရွိ တစ္ခုတည္းေသာဟိႏၵဴဘုရားေက်ာင္းျဖစ္သည္။ဟိႏၵဴဘာသာေရးဆိုင္ရာ နတ္႐ုပ္မ်ားႏွင့္ နံရံပန္းခ်ီမ်ားေရးဆြဲထုလုပ္ထားသည္။

၁၄_နတ္ေလ်ာင္းေက်ာင္းႏွင့္  မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္အေနအထားတြင္ငကြၽဲနားေထာင္းပုထိုးတည္ရွိသည္။အုတ္ခ်ပ္တစ္ခုႏွင့္  တစ္ခုၾကားပင္ စဥ့္စိမ္းမ်ားဆက္ေအာင္သုတ္လိမ္းထားသျဖင့္  ပုဂံေခတ္စဥ့္ပညာအဆင့္အတန္းကို အံ့အားသင့္ဖြယ္ေလ့လာႏိုင္သည္။


၁၅_ငကြၽဲနားေတာင္းပုထိုးမွ လမ္းအတိုင္းသြားလွ်င္  ပုထိုးသားမ်ားဘုရားကိုေရာက္သည္။ယင္းဘုရားသည္  ပုဂံေခတ္ အလင္းယူပုံပညာႏွင့္  ဗိသုကာအဆင့္အတန္းကိုေဖာ္ျပေနသည့္ဂူဘုရားတစ္ဆူျဖစ္သည္။fleshမဖြင့္ပဲ ဓာတ္ပုံ႐ိုက္ကူးပါက ဘုရားဆင္းတုေတာ္ တစ္ခုတည္းသား ကြက္တိ ျပတ္သားစြာထိန္လင္းလ်က္က်န္အရာမ်ားအေမွာင္တိျဖစ္ေနသည္ကို ေတြ႕ျမင္ၾကရမည္။

၁၆_ပုဂံၿမိဳ႕ေတာင္ဘက္မွ ထြက္လာေသာလမ္းအတိုင္းသည္ ေညာင္ဦးမွလာေသာ ေရွးလမ္းေဟာင္းႀကီးႏွင့္  အဆံုအနီးတြင္ ျမင္းျပဂူဘုရားတည္ရွိသည္။ပုဂံေခတ္ရဲ႕ေရွးက်ေသာပန္းခ်ီမ်ားကိုေလ့လာႏိုင္သည္။ယင္းျမင္းျပဂူမွ ဗုဒၶ႐ုပ္ပြားေတာ္ပုံပါေၾကးခ်ပ္ႀကီးမ်ားကိုရရွိခဲ့သည္။ယေန႔ျပတိုက္တြင္ျပသထားသည္။

၁၇_ျမင္းျပဂူမွေတာင္သုိ႔ထြက္ၿပီး လမ္းအတိုင္းလိုက္သြားေသာ္ ပဲနံ႔သာရဂူအစုသုိ႔ေရာက္သည္။ပဲနံ႔သာဂူအစုအနီးတြင္ သိမၼစည္းဂူ(၁၄၇၁\၇၈၄)ဘုရားရွိသည္။ယင္းဂူအဝတြင္ ေစာင္းပိုက္ထားေသာပဉၥသိခ္နတ္သားပုံကိုလူတစ္ရပ္ခန္႔ေရးဆြဲထားသည္။ဂူအတြင္းဝဲဖက္နံရံတြင္ ေကာသလအိမ္မက္ကိုသ႐ုပ္ေဖာ္ေရးဆြဲထားေသာ ပုဂံေခတ္ပန္းခ်ီမ်ားကိုေလ့လာၾကရမည္။

၁၈_သိမၺစည္းဂူအနီးတြင္ ဘုရားအမွတ္(၁၅၅၄\၈၆၇)တည္ရွိသည္။ယင္းဘုရားအတြင္း  အဝင္နံရံညာဖက္တြင္ ျမင္းမိုရ္ေတာင္ႏွင့္  နတ္ျပည္တည္ဟန္ ကြၽန္းႀကီးေလးကြၽန္းႏွင့္  သက္ဆိုင္ရာေပါက္ပင္မ်ားကိုအေသးစိတ္ေရးဆြဲထားသည္။
ပုဂံေခတ္ ဂူဘုရားကြမ္းေတာင္အမ်ားစုသည္ ယင္းျမင္းမိုရ္ေတာင္ပုံစံကိုယူကာ တည္ေဆာက္ထားျခင္းျဖစ္သည္။

၁၉_ယင္းဘုရားအနီး ဆင္ျပဂူဘုရားတြင္ထူးျခားခ်က္မွာ ပုဂံေခတ္တြင္ ဂူဘုရားမ်ားအတြင္းရွိ ပဓာနဗုဒၶ႐ုပ္ပြားေတာ္ႀကီးမ်ားတည္ေဆာက္ေသာအခါ ေခါင္း၊ရင္ဘတ္၊ဝမ္းဗိုက္၊ခ်က္စေသာေနရာတို႔တြင္ ဌာပနာပစၥည္းမ်ားထည့္ထားေသာ ေက်ာက္ၾကဳပ္ငယ္မ်ား သြင္းထားျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည္။ယခုဆင္ျပဂူဘုရားတြင္ မသမာသူတို႔ရဲ႕လက္ခ်က္ျဖင့္  ဌာပနမ်ားကို ခိုးယူခံရေသာ္လည္း ဆင္းတုေတာ္ႀကီးရဲ႕  ရင္ဘတ္ႏွင့္ခ်က္ေနရာတို႔တြင္ မူလေက်ာက္ဌာပနာၾကဳပ္မ်ားကိုေတြ႕ျမင္ၾကရျခင္းျဖစ္သည္။

၂၀_ဆင္ျပဂူဘုရားႏွင့္ကပ္လ်က္တည္ရွိေသာ မာရ္ေအာင္ဘုရားတြင္ ကေနသူ  စည္တီးေနသူ နတ္သမီးပုံစဥ့္ခ်ပ္ႀကီးမ်ားျဖင့္ကပ္လႉထားသည္။
ယင္းစဥ့္စိမ္းခ်ပ္ႀကီးမ်ားသည္ မသမာသူတို႔ရဲ႕ခြာယူခိုးယူျခင္းခံခဲ့ရကာအခ်ဳိ႕ကို ရန္ကုန္ႏွင့္  ပုဂံျပတိုက္တြင္ထိန္းသိမ္းျပသထားသည္။

၂၁_ယင္းဘုရားေျမလမ္းအတိုင္းဆက္သြားလွ်င္   ေလာကထိပ္ပန္  ဘုရားသုိ႔ေရာက္ရွိမည္။ယင္းဘုရားတြင္ ပုဂံေခတ္ရဲ႕  အေကာင္းဆံုးဟု
ဆိုအပ္ေသာပန္းခ်ီမ်ားေရးဆြဲထားသည္။
မေဟာ္သဓာဇာတ္ေတာ္ႏွင့္  ဗုဒၶဝင္ကို တခမ္းတနားေရးဆြဲထားၿပီး  ပုဂံေခတ္ ဘုရင္၊မိဘုရား၊မႉးႀကီးမတ္ရာတို႔ရဲ႕  ဝတ္စားဆင္ယင္ပုံကို အေသးစိတ္ေလ့လာႏိုင္သည္။

၂၂_ယင္းေျမလမ္းအတိုင္းသြားလွ်င္  ေနဝင္ၾကည့္သည့္ နာမည္ေက်ာ္ေရႊဆံေတာ္ဘုရားသုိ႔ေရာက္ရွိမည္။ေရႊဆံေတာ္ဘုရားကို ယခင္က မဟာပိႏၷဲဘုရားဟုေခၚၾကသည္။အေၾကာင္းမွာ ဘုရားေထာင့္မ်ားတြင္ မဟာပိႏၷဲနတ္႐ုပ္မ်ားကိုထားရွိခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ယေန႔တြင္
႐ုပ္တု အက်ဳိးအပဲ့မ်ားကို ဘုရားေထာင့္အခ်ဳိ႕ႏွင့္  ေစတီေတာ္ေျမာက္ဘက္ေျခရင္းတြင္ေတြ႕ျမင္ၾကရမည္

၂၃_ေရႊဆံေတာ္ေစတီ အေနာက္ဘက္ရွိအုတ္တိုက္ရွည္ႀကီးတြင္ ေလ်ာင္းေတာ္မူ ဗုဒၶ႐ုပ္ပြားေတာ္ႀကီးတည္ထားသည္။ပုဂံေခတ္ေလ်ာင္းေတာ္မူဆင္းတုမ်ားအနက္ ေရွးအက်ဆံုးနဲ႔ အႀကီးမားဆံုးျဖစ္သည္။ယင္းဆင္းတုေတာ္ႀကီးရဲ႕ထူးျခားခ်က္မွာ ပရိနိဗၺာန္ျပဳဟန္ထုလုပ္ထားေသာ္လည္း ေတာင္ဘက္သုိ႔ေခါင္းျပဳထားျခင္းျဖစ္သည္။

၂၄_ေရႊဆံေတာ္ဘုရားေတာင္ဘက္ မနီးမေဝးတြင္ ဂူအမွတ္(၁၅၃၆)အတြင္းတြင္ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္းေသာ စက္ဝန္းပန္းခ်ီမ်ားေရးဆြဲထားသည္။ငဖုန္းသင္ေယာင္။ငျပည္သင္ဟု လူအမည္ကမၺည္းစာမ်ားေရးထိုးထားသည္။

၂၅_ေရႊဆံေတာ္ဘုရား  အေရွ႕ေျမာက္ဘက္ ဂူအမွတ္(၁၅၁၂) ေျမဘံုသာဘုရားရွိေလသည္။ယင္းဂူအတြင္း  ပလႅင္ေအာက္ေျခမ်ားတြင္ ေက်ာက္ျဗဟာ႐ုပ္မ်ား ျမႇပ္ထားေလသည္။ထိုပလႅင္မွ ေျမတြင္ျမႇဳပ္ေနေသာ အေကာင္းပကတိတူးေဖာ္ရရွိသည့္ ေက်ာက္ျဗသာ႐ုပ္မ်ားကို ပုဂံျပတိုက္တြင္ျပသထားေလသည္။

၂၆_ပုဂံၿမိဳ႕ေတာင္ဘက္သုိ႔ဆက္သြားမည္ဆိုပါက မဂၤလာေစတီသုိ႔ေရာက္ရွိမည္။
ျမန္မာျပည္ရွိေစတီအမ်ားစုသည္ ယင္းမဂၤလာေစတီကိုပုစံယူတည္ေဆာက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။၅၅၀ နိပါေတာ္ စဥ့္ကြင္းမ်ားတည္ရွိၿပီး အခ်ဳိ႕မွာ ခိုးယူခံခဲ့ရသည္။

၂၇_ဓမၼရံႀကီးဘုရားသည္ ျမန္မာျပည္ရဲ႕  အႀကီးမားဆံုးေသာ ဗုဒၶဘာသာဆိုင္ရာအေဆာက္အံုးျဖစ္သည္။ထူးျခားခ်က္မွာ
မူလက အတြင္း  ဆင္းတုေလးဆူႏွင့္  လိုဏ္ပတ္လမ္းမ်ားတည္ေဆာက္ခဲ့သည္။  ပန္းခ်ီမ်ားေရးဆြဲၿပီးကာမွ မခန္႔မွန္းႏိုင္ေသာ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုေၾကာင့္ အတြင္း လိုဏ္ပတ္လမ္းကို အုတ္ျဖင့္  အျပည့္စီပိတ္ခဲ့သည္။

၂၈_ဓမၼ႐ံုႀကီးဘုရား  ေျမာက္ဘက္မုခ္တြင္ ပလႅင္တစ္ခုတည္းအေပၚတြင္ ဗုဒၶဆင္းတုႏွစ္ဆူကိုတည္ကာ မ်က္ႏွာေတာ္ကိုေရႊခ်ထားေလသည္။ယင္းဆင္းတုေတာ္ႏွစ္ဆူသည္ က်န္အရာအားလံုးပုံစံတူေသာ္လည္း  ထင္ရွားစြာကြဲျပားျခားနားသည့္ အျပံဳးကိုယ္စီရွိၾကေလသည္။

၂၉_ဓမၼရံႀကီးဘုရားမွ လမ္းအတိုင္းသြားလွ်င္  စူဌာမဏိေစတီကိုေရာက္မည္။  ယင္းနာမည္ေက်ာ္ဂူဘုရားအား ကာရံထားသည့္ တံတိုင္းရဲ႕  အုတ္စီလက္ရာမွာ ကမၻာကပင္အံ့အားသင့္ေလာက္ေအာင္
ေကာင္းမြန္လွသည္။အုတ္ခ်ပ္တစ္ခုႏွင့္တစ္ခုအၾကား အပ္ထိုးလို႔ပင္မရႏိုင္ေပ။ပုဂံေခတ္ ပန္းရံအတတ္ပညာရဲ႕  ႀကီးက်ယ္ခမ္းနားခဲ့ပုံကိုေလ့လာႏိုင္သည္။ပုဂံေဒသရွိအေကာင္းဆံုးေသာ အုတ္စီလက္ရာျဖစ္သည္။

၃၀_ျမင္းကပါရြာေျမာက္ဘက္၊လမ္းအေရွ႕ဘက္တြင္ ဂူေျပာက္ႀကီးႏွင့္  ျမေစတီတို႔ကား အလြန္ထင္ရွားၿပီး နာမည္ေက်ာ္ၾကားသည္။ယင္းဂူေျပာက္ႀကီးဘုရားအတြင္း  အေကာင္းပကတိက်န္ရွိေနေသးေသာ ပုဂံေခတ္ နံရံေဆးေရးမ်ားကိုေရးဆြဲထားသည္။ထူးျခားခ်က္မွာ တာဝတိသာနတ္ျပည္မွာဆင္းသက္ေတာ္မူခန္း၊
သဂၤါယနာတင္မွတ္တမ္းမ်ား၊ တိတၱိတို႔အားတန္ခိုးျပခန္း၊လင္းႏို႔ငါးရာအားတရားေဟာခန္း စသည့္ထူးျခားၿပီးရွားပါးသည့္ဗုဒၶဝင္မ်ားကိုထည့္သြင္းေရးဆြဲထားသည္။

၃၁_ယင္းအနီး ေစတီအနီးအတြင္းမွ ေက်ာက္စာတစ္ခ်ပ္ကိုတူးေဖာ္ေတြ႕ခဲ့ရာ ျမေစတီေက်ာက္စာဟုအျမင္တြင္သည္။အမွန္မွာ ဂူေျပာက္ႀကီးဘုရားႏွင့္သက္ဆိုင္သည့္ေက်ာက္စာျဖစ္သည္။ပ်ဴ၊မြန္၊ျမန္မာ၊ပါဌိ  ေလးဘာသာျဖင့္  အေၾကာင္းအရာတစ္ခုတည္းကိုေရးထိုးထားသျဖင့္  ျမန္မာစာေပသမုိင္းအတြက္ အဖိုးမျဖတ္ႏိုင္ေသာရတနာျဖစ္သည္။မူရင္းေက်ာက္စာကို ပုဂံျပတိုက္တြင္ျပသထားသည္။

၃၂_ကားလမ္းအတိုင္းဆက္သြားလွ်င္  မႏူဟာဘုရားသုိ႔ေရာက္မည္။ယင္းဘုရားႏွင့္  မနီးမေဝးတြင္ နန္းဘုရားရွိသည္။ယင္းဘုရားအတြင္းႏွင့္အျပင္တြင္ ထုဆစ္ထားေသာ ျဗဟာပုံႀကီးမ်ားႏွင့္ေက်ာက္ဆစ္လက္ရာမ်ားသည္ ပုဂံေခတ္ ပန္းတေမာ့လက္ရာအဆင့္အတန္းကိုေဖာ္ျပလ်က္ရွိသည္။

၃၃_ျမင္းကပါရြာ အေနာက္ဘက္သုိ႔သြားလွ်င္  ျဖတ္စေရႊဂူ  ဘုရားသုိ႔ေရာက္မည္။ယင္းဂူဘုရားအတြင္းတြင္  ေရွးေဟာင္းမြန္ဘာသာျဖင့္ကဗၺည္းထိုးထားသည့္ ဇာတ္ကြက္ပန္းခ်ီမ်ားမွာစိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္းလွသည္

၃၄_ျမင္းကပါရြာေငြေစတီ ဥတၱမဂူေတာင္ဘက္တြင္ က်ဆင္းဂူတည္ရွိသည္။ႀတိေလာကဗိုလ္ဟုလည္းေခၚသည္။ယင္းဂူဝင္ေပါက္ဝဲယာနံရံမ်ားတြင္ ေရးသားထားေသာ မင္စာမ်ားအရ အေဆာက္အံုတည္ေဆာက္ေသာဒါယကာ၊တည္ေဆာက္ေသာခုႏွစ္၊အေဆာက္အအံုအမည္တို႔ကို ပုဂံေခတ္အတိုင္း
တိက်စြာသိရပုံမွာ ပုဂံေဒသတြင္အလြန္ရွားပါးေလသည္။ယင္းဂူတိုက္မႀကီးတြင္ ေျခစံုေျမသုိ႔ခ်ထားေသာ ဗုဒၶဆင္းတုႏွစ္ဆူႏွင့္  အလယ္ ထိုင္ေတာ္မူဆင္းတုေတာ္ႀကီးတစ္ဆူရွိသည္။ယခင္က ဌာပနာေဖာက္ကာ ေခါင္းျဖတ္ခိုးယူခံရေသာ္လည္း ျပန္လည္ျပဳျပင္ထားသည္။

၃၅_က်ဆင္းဂူမွ ကားလမ္းအတိုင္းသြားေသာ္ အပယ္ရတနာဂူသုိ႔ေရာက္ေလသည္။ယင္းဂူအတြင္းတြင္ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာဆိုင္ရာ ဘုရားေလာင္းေဗာဓိသတ္အမ်ဳိးမ်ဳိးကို တစ္ခန္းတနားေရးဆြဲထားေလသည္။ယင္းအျပင္ အတြင္းပတ္လမ္းအျပင္နံရံတြင္ အ႐ိုးတပ္စက္ဝိုင္းမ်ားအတြင္း  ဟိႏၵဴဘာသာေရးဆိုင္ရာဗိႆႏိုး၊သီဝႏွင့္  ျဗဟညဆိုင္ရာအယူဝါဒမ်ားကို ထူးျခားစြာေရးဆြဲထားေလသည္။

၃၆_အပယ္ရတနာဘုရားႏွင့္  မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္တြင္ နဂါး႐ံုဘုရားတည္ရွိသည္။ယင္းဘုရားႀကီးရဲ႕ထူးျခားခ်က္မွာ စဥ့္သုတ္အုတ္ခ်ပ္မ်ားကို ဘုရားအတြင္း ယေန႔ေခတ္ ေႂကြျပားအသြင္  ခင္းထားျခင္းျဖစ္သည္။လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားသည္ မိမိတို႔ေျခေထာက္ေအာက္ရွိ စဥ့္စိမ္းေရာင္ အုတ္ခ်ပ္ႀကီးမ်ားကိုသတိမထားမိၾကေခ်။

၃၇_ယင္းဘုရားမွကားလမ္းအတိုင္းသြားေသာ္ စိုးမင္းႀကီးအုတ္ေက်ာင္းႏွင့္  ေစတီသုိ႔ေရာက္ရွိမည္။စိုးမင္းႀကီးေစတီရဲ႕ထူးျခားခ်က္မွာ ပစၥယံအဆင့္ဆင့္တြင္ စဥ့္ရည္သုတ္ ႐ုပ္ခ်ပ္တန္းႀကီးမ်ားျဖင့္  ညက္လ်က္တန္ဆာဆင္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ယင္းစဥ့္ခ်ပ္ႀကီးမ်ားတြင္ ကေနသူ၊ဗံုတီးေနသူမ်ားကို ထည့္သြင္းထုလုပ္ထားသည္။ပုဂံေခတ္ရွားပါးၿပီးထူးျခားသည့္လက္ရာတစ္ခုျဖစ္သည္။

၃၈_စိုးမင္းႀကီးအုတ္ေက်ာင္း အေနာက္ေတာင္ဖက္တြင္ ဂူအမွတ္(၁၀၇၇)မွာ  ပန္းခ်ီေလ့လာသူတို႔အဖုိ႔မေရာက္ေတာ့မယ္ျဖစ္ ထူးျခားသည့္ေနရာတစ္ခုျဖစ္သည္။ယင္းဂူအတြင္း  ေအာက္ေျခအခင္းေပၚတြင္ ေျမစာမ်ားပို႔ေနခဲ့ရာ ေရွးေဟာင္းဌာဓမွရွင္းလင္းလိုက္ေသာအခါ မူလေရးဆြဲထားေသာပန္းခ်ီမ်ား မပ်က္မစီးပဲအေကာင္းပကတိ အသစ္စက္စက္ေရးဆြဲထားသည့္ပမာေပၚထြန္းလာခဲ့သည္။
ပုဂံေခတ္တြင္ ဆန္းျပားသည့္အေရာင္မ်ားအသုံးျပဳကာပန္းခ်ီမ်ား
ေရးဆြဲခဲ့ၾကေၾကာင္းသက္ေသျပစရာ
ဂူဘုရားျဖစ္သျဖင့္ထူးျခားသည္။

၃၉_သီရိပစၥယာရြာေတာင္ဘက္တြင္ ဖက္လိပ္ဘုရားမ်ားတည္ရွိသည္။ယင္းဘုရားမ်ားတြင္ စဥ့္ရည္မသုတ္ေသာ ေျမမီးဖုတ္အုပ္ႂကြပ္႐ုပ္ႂကြမ်ားကို
ထူးျခားစြားေလ့လာႏိုင္သည္။ျမန္မာ့သမုိင္းတြင္အရပ္အရွည္ဆံုးဟုစံခ်ိန္ခ်ဳိးခဲ့သည့္  ဇီးကြက္စိန္ရဲ႕ေမြးရပ္ေျမျဖစ္သည္။

၄၀_သီရိပစၥယာရြာရြာအဝင္ကားလမ္းေတာင္ဘက္သုိ႔ဆက္သြားေသာ္ ဂူေျပာက္ဘုရားသုိ႔ေရာက္ရွိမည္။ျမန္မာ့ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ႀကီး ပုဂံဗိုလ္ခ်ဳိပုန္းေအာင့္ခဲ့ရာဂူဘုရားျဖစ္သည္*။ အဂၤလိပ္တို႔က ဗိုလ္ခ်ဳိ႕ကိုယင္းဂူဘုရားေတြဖမ္းမိသျဖင့္  ဗိုလ္ခ်ဳိမိဘုရားဟုေခၚသည္။

၄၁_မင္းနန္သူအရပ္သုိ႔ဆက္သြားေသာ္ ဘုရားသုံးဆူသည္နာမည္ေက်ာ္သည္။ဂူဘုရားသုံးဆူကို လိုဏ္ျဖင့္ဆက္သြယ္ထားသည္။ညာဖက္ဆံုးဂူတြင္ ပန္းခ်ီမ်ားေရးဆြဲထားျခင္းမရွိပဲ ဘယ္ဖက္ဆံုးဂူတြင္ ပန္းခ်ီကိုျပည့္စံုစြာေရးဆြဲထားေလသည္။အလယ္ဂူတြင္ ဆြဲလက္စပန္းခ်ီမ်ားေတြ႕ရသျဖင့္  ပုဂံေခတ္ပန္းခ်ီေရးဆြဲပုံအဆင့္ဆင့္ကိုေလ့လာႏိုင္ေပသည္။
အလယ္ဂူတြင္ ပုဂံေခတ္နန္းေတာ္ပုံမ်ားကိုေရးဆြဲထားေလသည္။

၄၂_ဘုရားသုံးဆူအေရွ႕ဘက္တြင္ ဂူငယ္ေလးတစ္ဆူတည္ရွိသည္။ယင္းဂူရဲ႕ထူးျခားခ်က္မွာ ပုဂံတြင္ေတြ႕ရေသာ အျခားေသာဘုရားပုထိုးမ်ားကဲ့သုိ႔ ဗုဒၶ႐ုပ္ပြားေတာ္ႏွင့္  ပလႅင္ကို အုတ္အဂ္ေတျဖင့္တည္ထားျခင္းမျပဳပဲ နံရံတြင္သာ ဗုဒၶပုံႀကီးကို ေရးဆြဲပူေဇာ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ယင္းပုံစံကို ပုဂံတြင္ ယခုဂူငယ္တြင္သာေတြ႕ရေလသည္။

၄၃_ဘုရားသုံးဆူႏွင့္  မနီးမေဝးတြင္ သမၺဴလဂူဘုရားတည္ရွိသည္။ယင္းဂူသည္ ပုဂံေဒသတစ္ဝိုက္  အေရးႀကီးၿပီး ပုဂံေခတ္လက္ေရးလွပညာႏွင့္  ပုဂံဗုဒၶစာေပႏွင့္စပ္လ်ဥ္းေသာ ေလ့လာဖြယ္အေကာင္းဆံုးျဖစ္သည္။နံရံေပၚတြင္ မွင္ျဖင့္ေရးထိုးထားေသာ စာလံုးမ်ားသည္ ေသသပ္လွပလြန္းလွသျဖင့္  ယေန႔ေခတ္ပုံႏွိပ္စာလံုးမ်ားပင္အ႐ံႈးေပးရေလသည္။

၄၄_ယင္းဂူမွ ကားလမ္းအတိုင္းသြားေသာ္ နႏၵမညာဂူဘုရားသုိ႔ေရာက္သည္။
ယင္းဂူတြင္ေရးဆြဲထားေသာ ပန္းခ်ီမ်ားေၾကာင့္ပင္ ပုဂံတြင္ပန္းဦးလႊတ္ျခင္းႏွင့္  အရည္းႀကီးမ်ားရွိခဲ့သည္ဟုေျပာဆိုေရးသားခဲ့ၾကသည္။
သုိ႔ေသာ္မွန္ကန္မႈမရွိေပ။ယင္းဂူတြင္ထူးျခားခ်က္မွာ ညာဖက္နံရံျပတင္းေပါက္ေအာက္တြင္ ေရနစ္ေနေသာ လူသုံးဦးပုံကိုေရးဆြဲထားေလသည္။ေလာဘ၊ေဒါသ၊ေမာဟတို႔မွ မလြတ္ကင္းႏိုင္ပဲ သံသရာေရယာဥ္ေၾကာတြင္နစ္မြန္းၾကရျခင္းကိုသြယ္ဝိုက္ေသာနည္းလမ္းျဖင့္အသိေပးခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။အထက္နံရံတြင္မူ ပုဂံေခတ္မင္းသားတစ္ပါး ျမင္းစီးလ်က္အေဆာင္အေယာင္ႏွင့္တကြႂကြခ်ီဟန္ကိုေရးဆြဲထားသည္မွာ အငမတန္စိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္းလွသည္။

၄၅_ပုဂံေညာင္ဦးကားလမ္း ပုဂံအဝင္ညာဖက္တြင္ေခမဂၤဘုရားစုတည္ရွိသည္။
ယင္းဂူအစုတြင္ ပုဂံတြင္ အင္မတန္ရွားပါးသည့္ အဝတ္ပန္းခ်ီကို နံရံတြင္ ေကာ္ျဖင့္ကပ္လ်က္
ေရးဆြဲထားသည္။ယေန႔ေခတ္အေခၚ
wall paperပုံစံျဖစ္သည္။ယင္းဂူအစုတြင္ပင္ ပုဂံရွိေရွးေဟာင္းပစၥည္းအမ်ားအျပားကိုခိုးယူသြားခဲ့ေသာ  ဂ်ာမန္လူမ်ဳိးေထာမန္းရဲ႕  ေရးထိုးထားခဲ့ေသာ လက္မွတ္ကိုထူးျခားစြာေလ့လာႏိုင္သည္။

၄၆_ေညာင္ဦးၿမိဳ႕ေျမာက္ဘက္ သက်မုနိဘုရားတြင္ အေသာကမင္းႀကီးသမီးေတာ္သဃမိတၱာ  မဟာေဗာဓိပင္အား သီဟိုဠ္သုိ႔ပင့္ေဆာင္ပုံ မ်ားကိုထူးျခားရွားပါးစြာေရးဆြဲမွတ္တမ္းတင္ထားေလသည္။

၄၇_ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕  စြယ္ေတာ္ေလးဆူမ်ား တ႐ုပ္ျပည္၊သီဟိုဠ္ျပည္၊နတ္ျပည္၊နဂါးျပည္တို႔တြင္တည္ရွိ
ေၾကာင္းထူးျခားစြာေရးဆြဲထားေသာ ပုဂံေခတ္ပန္းခ်ီကိုဘုရားအမွတ္(၁၀၇၇)တြင္ေလ့လာႏိုင္ပါသည္။ထူးျခားခ်က္မွာ ယင္းပန္းခ်ီပါ စြယ္ေတာ္ၾကဳပ္မွာ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ တ႐ုပ္ျပည္ ႏွင့္  သီရိလကာတို႔ရွိ စြယ္ေတာ္ၾကဳပ္မ်ားႏွင့္  ပုံစံတစ္ေထရာတည္းျဖစ္ေၾကာင္း အံ့ဩဖြယ္ေလ့လာႏိုင္သည္။

၄၈_သစၥဗႏၶရရေသ့ႏွင့္  နမႏၲာနဂါးမင္းတို႔ေတာင္းပန္မႈေၾကာင့္  ျမတ္စြာဘုရားေျခေတာ္ရာခ်ေပးေနပုံကို ဘုရားအမွတ္(၅၃၈)နႏၵဘုရားအေရွ႕ဖက္ဂူတြင္ ထူးျခားစြာေလ့လာႏိုင္သည္။

၄၉_ကုသဘုရားႏွင့္  ဝိနည္းဓိုရ္ဘုရားတို႔တြင္ စၾကဝဠာတည္ေနဟန္ ပႏၵက္ပုံကိုထူးျခားစြာေရးဆြဲထားေလးသည္။ပုဂံေခတ္ ဗုဒၶဘာသာဆိုင္ရာ စၾကာဝဠာအယူအဆကိုေလ့လာႏိုင္သည္။ယင္းအျပင္ ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ မူရင္းကဗၺည္းဇာတာေတာ္ပုံပါထည့္သြင္းေရးဆြဲထားသည္။

၅၀_ဖြားေစာရြာ သစၥာဝတီဘုရား  အေရွ႕ေတာင္အနီး မင္းမရဲဂူဘုရားတိုက္မေျမာက္ဖက္နံရံတြင္ ေရးထိုးထားေသာမင္စာတြင္  အရိမဒၵနပူရမည္ေသာ ပုဂံျပည္၊ျမန္မာျပည္ စေသာစကားလံုးမ်ားကိုသုံးႏႈန္းေရးထိုးထားပုံကို အလြယ္တကူေလ့လာၾကည့္႐ႈႏိုင္မည္

ေဖာ္ျပပါေနရာမ်ားသည္ ပုဂံေခတ္တြင္ထြန္းကားခဲ့သည္ ပန္းဆယ္မ်ဳိးေသာ ျမန္မာ့အတတ္ပညာႏွင့္  ျမန္မာ့အႏုသုခုမပညာရပ္မ်ား၊ျမန္မာစာေပႏွင့္  အျခားေသာအႏုပညာရပ္မ်ားကို ထင္ဟပ္ေစႏိုင္သည့္ ထူးျခားၿပီးလူသနည္းေသာေနရာမ်ားျဖစ္သည္ ။

Credit to Simon Htoo Thant



Bagan History

By Ma Thanegi

|snapshot


Oct 2016

The first Myanmar Empire of the 11th Century based in Bagan left remnants of its glory not in forts or palaces but in the thousands of pagodas, stupas (Zedi) and temples. (Pagodas are any place of worship regardless of shape, size or design. Stupas or Zedi are pointed spires in all sizes with a gem-crusted ornate crown called umbrella at the tip. Temples are square-based halls of various levels, including those called ‘cave; temples a term given to caves on the side of hills or some buildings with very little natural light.)

According to the 1993 report by the Department of Archaeology, 2230 remain plus ordination halls and meditation centers, all living places of worship throughout the past centuries.
They marked the time that Theravada Buddhism first flourished through the support of King Anawrahta.

Anawrahta ruled from 1044-1077. He strengthened the borders of his kingdom against invaders from the east. He travelled all over the landmass that one day would become the Union of Myanmar, as far south as the old town of Twante across the river from Yangon, at the time only a small settlement of fishermen. In a Twante pagoda he enshrined votive tablets cast with his own hands and signed with his name. In Bagan he built the the Shwezigon, Shwe Sandaw and Lawka Nanda Pagodas as well as the less known Myin Pya Gu enshrined with votive tablets cast by him and his heir Saw Lu, East and West Hpet Laik Pagodas with many with terracotta plaques of the Jataka Takes are also attributed to him.
His son Sawlu succeeded him, reigning from 1077 to 1084 during which he built the Pahto Thamya Temple in Bagan, the earliest temple with wall paintings. Sawlu was not popular with court or countrymen and when he was killed by a companion since childhood the court replaced him with Kyansittha, who killed the murderer of Saw Lu as well as being the right hand man of Anawrahta.
Kyansittha was not of royal blood but he was a great king, ruling from 1084 to 1112.

He encased the Shwezgon with only a slightly bigger pagoda in the exact shape, perhaps to combine his merit with Anaarahta who was like a father to him in spite of a brief time of discord when he was exiled. He built the Ananda and Naga Yon Temples and the Kyansittha Umin meditation cave not far from the Shwezigon with fascinating murals believed painted at a much later date,
He had three beloved queens, one being Khin Oo or a Mon princess through whom he created good relations and culture exchanges with the Mon kingdom of the south. Another was Abeyadana a princess of the Mahayana Buddhist sect who built the temple now only known by her name. It has beautiful wall paintings of Theravada, Mahayana and Hindu symbols. The thirds was Thambula a country girl he met while in brief exile and who late arrived at court with his son, Raja Kurma. By then Kyansittha had decreed a grandson as crown prince but this late-arrival prince was to leave his mark in the country’s history, for he built Myinkaba Gubyauk Gyi Temple dedicated to his father when the old king lay dying; he erected a square stone pillar with his dedication on each side with one of the four languages in use at the period: Pali, Pyu, Burmese and Mon. This was our Rossetti Stone which enabled us to decipher other Pyu writings. In addition his temple has the most beautiful and best preserved murals in Bagan. To this day he is regarded as the ideal prince and gentleman.


The next to rule was Alaung Sithu from 1112 to 1166 and it was a time of peace and prosperity. He built the majestic Thatbyinnyu Temple and the small but beautiful the Shwegu Gyi which he could look over from his palace. However at the age of 101 it was within this temple that he was suffocated by his son Narathu whose four years’ reign that ended in 1170 was marked with cruelty. He began work on the Dhammayan Gyi Temple, demanding the finest brick work but was assassinated before it was complete. His son Minyin Naratheinkha ruled only three years as he was killed by this younger brother Narapati Sithu whose wife he stole.

Narapati Sithu ruled in peace for 37 years during which the Burmese language became more popular and refined as seen in stone inscriptions. He added upper levels to the Kyauk Gu Umin, built the Dhamma Yarzika Pagoda and the two great temples Gawtaw Palin and Sulamuni. Gawtaw Palin was left incomplete while Sulamuni Temple has wonderful murals painted In the early 18th century.

He was succeeded by his younger son Htilominlo who finished the construction of the Gawtaw Palin Temple. He was so loved by his four older brothers that none of them objected to being bypassed for the throne. He was much loved by court and commoner but he reigned only 25 years. His merit, the Htilominlo Temple is a beautiful work of architecture with wonderful masonry details. He also built Maha Bhodi Temple.

His Commander in Chief General Ananda Thura and wife built Lay Myet Hna Complex in 1223 of temples, pagodas, monasteries and a large water tank.


Htilominlo’s son Kya Swar who succeeded him for 15 years was famous for being a Buddhist scholar although he also enjoyed martial arts. He spent his days studying the texts on the banks of a beautiful lake and left the affairs of State to his son Uzana who was more interested in sports and travel. Kya Swar’s Nanda Manya Temple is decorated with beautiful paintings but his immense Pya Tha Da Temple was not finished by the time of his death as his son was not paying the laborers. However the incomplete outer walls allowed future engineers to study the double arches of brickwork used in many Bagan Temples.


Uzana who took over the Kingdom had a queen named Thambula who left a small and elegant temple now known only by her name. He had other queens as well as a country girl he met on his travels. Upon his death the son of this union, Narathiha Pati was chosen by the court to be king, instead of his arrogant older brother from a more royal bloodline. However he turned out to be even more arrogant as well as cruel.

This king Narathiha Pati who ruled from 1254 to 1287 virtually ended the Bagan Dynasty.


In 1287 he was unwisely arrogant towards Kublai Khan which led to the invasion of the Mongol armies. While some minor prices and nobles stayed to fight, Narathiha Pati fled down the Ayeyarwaddy River with his queens and became known as “The King Who led from the Chinese” as ancient historians did not consider Mongolia a different State from China. He sought sanctuary from another son who was governor of a riverside town and who forced him to eat poisoned food the same evening. Famous for his gluttony he died with a wish that in all future lives he might not have sons.

Before his escaped he built a beautiful temple which is only known by his act of cowardice..
The greatness of Bagan ended, with a weak, puppet king set on the throne by the Mongolian generals who returned home in victory

ျမန္မာ့ပုဂံ 
++++++

ပုဂံအလွ အညာဘဝ
စာသလို ့မကုန္
ဘုရားေစတီအစံုနဲ ့
ထေနာင္းရိပ္ကိုခိုလွဳံ ။

အေနာ္ရထာ ဟိုတေခတ္
လြမ္းရစ္ကယ္ႀကံဳ ။

မ်ိဳးခ်စ္ေသြး ဇာတိအဟုန္
လံုျခံဳရဲ႕ ျပည္တြင္း ။

ျမတ္ဗုဒၶ သာသနာ
လင္းလက္ကာ ေရာင္ဝါဝင္းတဲ့
ျမန္မာ့ ရႈခင္း ။ ။

ေရႊမိုးညိဳ l ရန္ကုန္ l