"S-1"

 "S -1"

ကျနော်တို့သက်တမ်းမှာဩဇာတိက္ကမကြီးမားပြီးကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါအတောက်ပဆုံးစစ်ဗိုလ်ချုပ်ကိုပြပါဆိုရင်ဦးခင်ညွှန့်တယောက်ပဲမြင်မိသည်။ကျန်စစ်ဗိုလ်အများစုမှာဗိုက်ရွှဲရွှဲဂင်တိုတိုများသာဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၈၉ က DASSK အတွက်လန်ဒန်အိမ်ကပို့လိုက်သောပါဆယ်ပစ္စည်းစာရင်းကို MRTV မှ အသေးစိတ်ဖတ်ပြသော နဝတအတွင်းရေးမှုး (၁) ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွှန့်ကို TV မှာစမြင်ဖူးခဲ့သည်။တီဗွီမှာမဟုတ်ပဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကိုအပြင်မှာ ၃-၄ ခါတွေ့ခဲ့ဖူးသည်။၁၉၉၄ ခုနှစ်သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဋ္ဌာနရိုးရာသင်္ကြန်မဏ္ဍပ်ကို S-1 ဦးခင်ညွန့်နဲ့သံတမန်များရေပက်ခံလာကြတာအနီးကပ်တခါမြင်ခဲ့ဖူးသည်။သိမ်ကြီးဈေးကုန်စည်ပြပွဲတခုမှာကျနော်တို့ကုမ္ပဏီပြခန်းရှေ့မှာ Peaked Cap ရှေ့ငိုက်ငိုက်စောင်းထားတဲ့ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကိုအနီးကပ်မြင်ခဲ့ဖူးသည်။သူနဲ့ကျနော်ကြားခါးလောက်ရှိမှန်ရှိုးကေ့စ်တခုသာရှိသည်။ပါဝါမျက်မှန်အောက်ကသိမ်းငှက်မျက်လုံးကိုအနီးကပ်မြင်ဖူးခဲ့သည်။

၁၉၉၉ ကရွှေတိဂုံဘုရားမြောက်ဘက်မုဒ်စောင်းတန်းတခုမှာသူ့လက်ထောက်များကိုညွှန်ကြားနေတဲ့ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကိုအနီးကပ်မြင်ခဲ့ဖူးသည်။ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်အနားခစားနေကြသောအရပ်ဘက်စစ်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ်များသည်ကေသရဇာခြင်္သေ့မင်းရှေ့ရောက်နေကြသောယုန်သူငယ်များလိုပဲဟုဘေးကကြည့်နေသူအ‌မြင်ဖြင့်ခံစားမိသည်။အချို့အရာရှိကြီးများသည်ကြောက်လွန်းလို့သေးထွက်ချင်ယောင်ဆောင်သလိုပုံစံမျိုးတောင်ဖြစ်နေကြဟန်ရှိသည်။

၂၀၀၄ အောက်တိုဘာ(၁၈) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ထိမ်းသိမ်းခံရတဲ့ နဝတ စစ်အစိုးရ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။အောက်တိုဘာ (၁၈) ကိုမှတ်မိနေတာကျနော့်မွေးနေ့ကြောင့်ပါ။ဦးခင်ညွှန့်ကိုမထိမ်းသိမ်းခင်တရက်အလိုရန်ကုန်သူနာပြုတက္ကသိုလ်မှာသူမိန့်ခွန်းပြောတာ TV မှာပါခဲ့သေးတယ်။ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကိုအဂတိလိုက်စားမှုနဲ့ထိမ်းသိမ်းရတဲ့အကြောင်းရင်းကိုပြည်သူသို့အသိပေးချက်အမည်ရစာအုပ်ပါး (Booklet) တအုပ်အစိုးရသတင်းစာများမှာရှားရှားပါးပါးညှပ်ထည့်ပေးဝေခဲ့ဖူးသည်။ သတင်းစာအချပ်ပိုမဟုတ်ပါ။

ကဗျာစာအုပ်အရွယ်စာမျက်နှာ ၃-၄ ဆယ်ရှိတဲ့သတင်းစာစက္ကူနှင့်ပုံနှိပ်ထားတဲ့စာအုပ်ပါးလေးဖြစ်သည်။ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်း(ကွယ်လွန်)၊ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းစိန်နဲ့ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရရွှေမန်းတို့ကနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့မူဆယ်မှာတပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေး(ကက/လှမ်း) တပ်ဖွဲ့ဝင်များရဲ့အဂတိမှုများကိုပြည်သူကိုရှင်းပြအသိပေးထားတဲ့စာအုပ်ပါးလေးဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်း ကက(လှမ်း) ဒုညွှန်ကြားရေးမှုဗိုလ်ချုပ်ကျော်ဝင်း (စာရေးဆရာစွန်ရဲ) ကတပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့အစည်းကိုဘယ်လိုပယ်ဖျက်ရှင်းလင်းခဲ့တယ်ဆိုတာဗဟုသုတအကျဉ်းချုပ်ရေးထားတဲ့ဆောင်ပါးကိုမဂ္ဂဇင်းအချို့မှာဖတ်ခဲ့ရဖူးသည်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်းခင်ညွန့်ကို ၁၉၃၉  ခုနှစ်အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင်ရန်ကုန်တိုင်းကျောက်တန်းမြို့တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။တရုတ်နွယ်ဖွားတဦးဖြစ်‌သောဦးခင်ညွှန့်သည်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှဘွဲ့ရရှိပြီးနောက်ပေါင်းတည်မြို့တွင်အခြေခံပညာကျောင်းဆရာတစ်ဦးအဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ပေါင်းတည်မြို့သို့ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကလာရောက်စဉ်ကျောင်းဆရာကိုခင်ညွှန့်ကိုတွေ့ရှိသဘောကျသဖြင့်တပ်မတော်သို့ဝင်‌ရောက်ရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ဦးခင်ညွန့်သည်ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ် ၂၅ ( OTS 25) တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ တွင်ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိဒုဗိုလ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ဦးခင်ညွှန့်သည်ဆေးလိပ်မသောက်၊အရက်မသောက်၊ဂေါက်မရိုက်သောမြန်မာစစ်ဗိုလ်အနည်းစုတွင်ပါဝင်သည်။

မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) ကာလ အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှုးဗိုလ်မှူးချုပ်တင့်ဆွေ၏ကိုယ်ရေးအရာရှိမှာဗိုလ်မှုးခင်ညွှန့်ဖြစ်သည်။ဦးတင့်ဆွေနှင့်ဦးခင်ညွှန့်မိသားစုခြင်းအလွန်ရင်းနှီးချစ်ခင်ကြပြီးဦးခင်ညွှန့်သားတယောက်ကိုဦးတင့်ဆွေမှသားအရင်းပမာမွေးစားထားသည်ဟုဆိုကြသည်။

၁၉၈၃ ရန်ကုန်မြို့အာဇာနည်ကုန်းတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသမ္မတချန်ဒူဝမ်အား မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံအသေခံကွန်မန်ဒိုအဖွဲ့မှလုပ်ကြံသည့် အရေးအခင်းအပြီးတွင်ဗိုလ်မှုးကြီးခင်ညွန့်အားထောက်လှမ်းရေးညွှန်းကြား‌ရေးမှုးအသစ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

ဗိုလ်မှုးကြီးခင်ညွှန့်သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင်အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်  နည်းဗျုဟာမှုးမှ ကက(လှမ်း) တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးညွှန်ကြားရေးမှုးအဖြစ်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဦးခင်ညွှန့်သည်ဦးနေဝင်း၏သမီးဒေါ်စန္ဒာဝင်းနှင့် မောင်နှမသဖွယ်အလွန်ရင်းနှီးသည့်ဆက်ဆံရေးမျိုးရှိကြသည်။၁၉၉၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့်အားဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်းနေဝင်းကလွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်နေသေးသည်ဟုယူဆခဲ့ကြသည်

၁၉၈၈ (၈၈၈၈) အရေးအခင်း ကြောင့်စစ်အာဏာသိမ်းနိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (န-ဝ-တ) ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ ဗိုလ်မှူးကြီးခင်ညွန့်သည် န-ဝ-တ အဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူး(၁) ဗိုလ်မှုးချုပ်အဖြစ်အမိန့်စာတွင်ပါရှိခဲ့သည်။ နဝတ အတွင်းရေးမှုး(၁) သည်အလွန်အရေးပါအရာရောက်ပြီးအခရာကျသောနေရာဖြစ်သည်။ ဦးခင်ညွှန့်သည် ၁၉၉၁ တွင် ဗိုလ်ချုပ်၊ ၁၉၉၃ တွင်ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်လာပြီးသူ၏ ထောက်လှမ်းရေးကွန်ယက်ကိုတိုးချဲ့တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကိုပြည်သူအများက S -1 (Secretary -1) ဟုအတိုကောက်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

၁၉၉၅ ခုနှစ်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စိန်ရတုနှင့်ရန်ကုန်မြို့မကျောင်းစိန်ရတုတွင်ဦးခင်ညွှန့် ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့သည်။၁၉၉၇ တွင်တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးညွှန်ကြားရေးမှူးကိုအဆင့်မြှင့်ကာတပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ဦးခင်ညွှန့်သည် ၂၀၀၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ်တိုးမြှင့်ခံရကာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင်နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ဦးခင်ညွှန့်သည်တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှုးချုပ်အပြင်နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကိုပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။၁၉၉၅ တွင်အသစ်ဖွဲစည်းသည့်စစ်မဟာဗျူဟာလေ့လာရေးဋ္ဌာနတွင်ဋ္ဌာနကြီးမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၀၂ တွင် နအဖ (နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ) ဥက္ကဋ္ဌ၏စစ်ဘက်အကြံပေးအရာရှိဖြစ်လာခဲ့သည်။

မြနိမာပြည်တွင်းလူထုလူတန်းစားအလွှာအသီးသီးကြားတွင်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်အနေဖြင့်အခြားစစ်အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်များထက်ပိုမိုထင်ရှားလူသိများလာခြင်းမှာလူထုမြင်ကွင်းတွင်စဉ်ဆက်မပြတ်ပုံရိပ်ထင်နေခြင်း၊ဝါဒဖြန့်ချိမှုပုံစံများ ပါးနပ်သွက်လက်လျင်မြန်ထိရောက်ခြင်း၊ပြည်သူလူထု၏လိုအပ်ချက်ကို ကြိုတင်ထောက်လှမ်းစုဆောင်းပြီးအပြည့်အဝမဟုတ်သည့်တိုင်လိုဘပြည့်ကျေနပ်စေလောက်သည့်အခွင့်အရေးမျိုးဖြင့် ဖြည့်ဆည်းပေးခြင်းဟုဆိုသောလူထုဆက်ဆံရေးလူထုဆက်သွယ်ရေးနည်းနာများကိုမှန်မှန်ကန်ကန် အသုံးချတတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

ဦးခင်ညွှန့်သည်ဒေါက်တာဒေါ်ခင်ဝင်းရွှေ နှင့်အိမ်ထောင်ကျသည်။ သမီးဒေါ်‌သင်းမြတ်မြတ်ဝင်း၊ သားဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဇော်နိုင်ဦး နှင့် Bagan Cybertech တည်ထောင်သူဒေါက်တရဲနိုင်ဝင်းတို့ထွန်းကားခဲ့ကြသည်။သမီး‌ဒေါ်သင်းမြတ်မြတ်ဝင်း၏အမျိုးသားမှာရန်ကင်းတိုက်လေးလုံးမှဖြစ်သည်။ဒေါက်တာခင်ဝင်းရွှေရဲ့အကိုအရင်းမှာအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD)တွင်ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဖြစ်ခဲ့သူဒေါက်တာသန်းငြိမ်းဖြစ်သည်။ဦးခင်ညွှန့်၏အကိုတယောက်မှာရဲမှုးကြီးဖြစ်သည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရန်ကြိုးစားခဲ့သည့် ဒီပဲယင်းအရေးအခင်းအပြီး ၂၀၀၃ ခု ဩဂုတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဦးခင်ညွှန့်ကိုတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူတာဝန်ရယူပြီးမကြာမီအတွင်းလမ်းပြမြေပုံ ၇ ဆင့် ကိုကြေညာခဲ့သည်။ အာဆီယံ နိုင်ငံများနှင့် အနောက်နိုင်ငံများအကြားစစ်အစိုးရ ဝင်ဆံ့နိုင်ရန် ကြိုးစားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်အား ၂၀၀၄ ခုတွင် အဂတိလိုက်စားမှု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် နအဖအစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရပြီးရုံးတင်တရားစွဲဆိုခံရကာဆိုင်းငံ့ ပြစ်ဒဏ်ဖြင့် နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ၄၄ နှစ်ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။စစ်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ (Directorate Of Defense Service Intelligence) ကို ဖျက်သိမ်း၍ထိပ်တန်းထောက်လှမ်းရေးအရာရှိကြီး ၃၈ ဦးကို အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများနှင့် အမှုဖွင့်ပြီး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ မှ နှစ် ၁၀၀ ကျော်အထိ ပြစ်ဒဏ်များအသီးသီးချမှတ်ခဲ့သည်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်းခင်ညွန့်သည်နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကျခံနေရင်း ၂၀၁၂  ခုနှစ်ဇန်နဝါရီတွင် နိုင်ငံတော် သမ္မတဦးသိန်းစိန်၏ လွတိငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့်ရန်ကုန်မရမ်းကုန်းမြို့နယ်နဝဒေးလမ်းနေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဦးခင်ညွှန့်လွတ်မြောက်ပြီးသည်နှင့် ပြည်တွင်းပြည်ပမီဒီယာများနှင့် နာရီဝက်ခန့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနိုင်ငံရေးမလုပ်တော့ကြောင်းဦးခင်ညွှန့်ကထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းအင်တာဗျုးများတွင်သူကစစ်မှုထမ်းဘဝတွင်အထက်ကအမိန့်ပေးလို့လုပ်ဆောင်ခဲ့ရခြင်းသာဖြစ်ကြောင်းဖြေရှင်းခဲ့သည်။

စစ်သက် ၄၄ နှစ်ရှိသောဗိုလ်ချုပ်ကြီး‌ဟောင်းဦးခင်ညွှန့် (စာရေးဆရာမှော်ဝှန်းသားခင်ညွှန့်) တာဝန်မှအနားယူပြီးရေးသားခဲ့သောစာအုပ်များ 

- နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်တံခါးပေါက်က ပြဿနာ

- ကြုံတွေ့ခဲ့ရကျွန်တော့်ဘဝအထွေထွေ

- ဥပဒေ၏အထက်မှာ သစ်လုံးတွေတောင်လိုပုံလို့

- မြန်မာတကောင်းပျူတကောင်း

- ကျွန်တော်ရယ် ထောက်လှမ်းရေးရယ် နဝတနှင့်နအဖရယ်

- မဟာမြိုင်တောရခရီးသွားမှတ်တမ်း

- မဟာမြိုင်တောကြီးအတွင်းကလေးကျွန်းရန်အောင်စေတီတော်မြတ်ကြီး ရွှေထီးတော်တင်လှူပူဇော်ပွဲ

လွင်ဦး(ရန်ကင်း)

#lwinooyankin

ဟိုတုန်းက မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်း

 ◾️ဟိုတုန်းက မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်း

◾️မန္တလေးနဲ့ ဘောလုံး

ဘောလုံးအားကစားနည်းနဲ့ ရွှေမန်းသားတို့ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့တာ နှစ်ပေါင်း(၁၂၀) ကျော်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ ရွှေမန်းသားတို့ရဲ့သည်းခြေကြိုက်အားကစားက ဘောလုံးဆိုတာ ငြင်းစရာ မလိုပါဘူး။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်မှာရွှေမန်းမြို့ရဲ့ ကျက်သရေဆောင် ယူဘီအေအေ (ယခု ဗထူးကွင်း)မှာ ဘောလုံးပွဲများစတင် ကျင်းပ ခဲ့ပါတယ်။ 

ဝီလီယံယန်းဂါးဖလား(အထက်အောက်မြန်မာပြည်ဘောလုံးဗိုလ်လုပွဲ)နဲ့ ကျောက်ကုန်သည်ဒိုင်း ဘောလုံး ပြိုင်ပွဲတို့ဟာ ရွှေမန်းဘောလုံးခေတ်ဦးမှာ ထွန်းတောက်ခဲ့တဲ့ ပြိုင်ပွဲတွေဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ပိုင်းကာလတွေမှာတော့ ဗထူးကွင်းဖွင့်ဖလား၊ ဗထူးအမှတ်ပေးပြိုင်ပွဲ၊ ဗထူးကွင်းပိတ်ဖလား၊ ရတနာပုံဒိုင်းတိုင်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌဖလားနဲ့ရွှေကုန်သည်များဖလားဘောလုံးပြိုင်ပွဲတို့မှာ ဌာနဆိုင်ရာကလပ် အသင်းများသာမက မြို့မချမ်းအေးသာစံ၊ ၄၅ တာ၊ ပုလဲနက် စသည့် အပျော်တမ်းအသင်းများလည်းဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့ကြပါတယ်။

ယှဉ်ပြိုင်မှုအားကောင်းသည့်ပွဲစဉ်များဆိုလျှင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ပွဲစဉ်များထက် ကြည့်ရှုသည့်ပရိသတ် ပိုမိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီခေတ်အခါက မန္တလေးတက္ကသိုလ်နဲ့ စိန်ပန်းရပ်ကွက်တွေက မြင်းလှည်းနှင့်လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေးသလို ဈေးချိုဝန်းကျင်မှာလည်း ဘတ်စကားများနှင့်

လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ကြပါတယ်။ 

ပွဲစဉ်ကောင်းသည့် နေ့ဆိုလျှင်ဈေးချိုမှ ဆိုင်ပိုင်ရှင်များကညနေ ၃ နာရီလောက်မှာဆိုင်စောသိမ်းပြီး စက်ဘီးများနှင့် ဗထူးကွင်းသို့လာလေ့ရှိပါတယ်။ဗထူးကွင်းက ဘောလုံးအတွက်နာမည်ကြီးရုံသာမက အားပေး သည့် ပရိသတ်များ ပွဲကြည့်ရင်းစားသည့် ဗထူးကွင်း မြီးရှည်၊ စမူဆာသုပ်နဲ့အကြော်သုပ်တို့ကလည်း နာမည်ကျော်ခဲ့ပါတယ်။ 

ဗထူးကွင်းမှာ ယှဉ်ပြိုင်ကစားမည့်ပွဲစဉ်များကို ဆေးရုံကြီး၊ နာရီစင်၊ အနောက်ကျုံးထောင့် စသည့် နေရာတွေမှာ တစ်ရက်ကြိုပြီး ကြော်ငြာထားပါတယ်။ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက် ယှဉ်ပြိုင်မည့် မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းနဲ့ ရန်ကုန်က ပထမတန်းအသင်းများရဲ့ ခြေစမ်းပွဲများနဲ့ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ပွဲစဉ်တွေမှာ ပရိသတ်အင်အားကတော့ ကြက်ပျံမကျ စည်ကားခဲ့သလိုလက်မှတ်တစ်စောင် ရဖို့အတွက်လည်းအတော်ကြိုးစားခဲ့ရပါတယ်။

ညနေ ၄ နာရီမှာ ယှဉ်ပြိုင်ကစားတဲ့ပွဲစဉ်ကိုကြည့်ဖို့အတွက် မွန်းလွဲ ၁ နာရီကတည်းက ဗထူးကွင်းကို သွားခဲ့ရပါတယ်။ပရိသတ်တွေရဲ့ အော်သံတွေကလည်း သုံးပြပတ်လည်ကြားခဲ့ရပါတယ်။ ဗထူးကွင်းမှာယခင်လို ပြိုင်ပွဲများကျင်းပနိုင်မှု လျော့နည်းနေသော်လည်း ရွှေမန်းသားတို့က ဘောလုံးကို

နှစ်သက်နေဆဲ၊ အားပေးနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

◾️ပြည်ထောင်စုဒိုင်း

မြန်မာ့ဘောလုံးအားကစားသမိုင်းမှာသက်တမ်းအရှည်ဆုံးနဲ့ အောင်မြင်မှုအရှိဆုံးပြိုင်ပွဲက ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ(ပြည်ထောင်စုဒိုင်း)ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ဖလားမှာ ဘရာဇီးအသင်းက နံပါတ်တစ်ဖြစ်သလိုမန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းကလည်း ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲမှာ ရေပန်းစားနာမည်ကြီးခဲ့တဲ့ နံပါတ်တစ်အသင်းဖြစ်ပါတယ်။ 

ရွှေမန်းသားတို့ကလည်း ဒေသစွဲ၊ ဇာတ်စွဲကြီးစွာဖြင့် အချိန်၊ ငွေကုန်ကြေးကျခံပြီးအားပေးခဲ့ပါတယ်။ အသင်းဗိုလ်စွဲရင် ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုသလို အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့်မန်းတိုင်းအသင်း ရှုံးနိမ့်ရင်လည်း သတင်းစာတွေထဲမှာ အားပေးသည့် ကြော်ငြာများထည့်သွင်းပြီး ဂုဏ်ပြုလေ့ရှိ တယ်။

အဲဒီအချက်ကတော့ ရွှေမန်းသားဘောလုံးဝါသနာရှင်များရဲ့ထူးခြားချက်ပေါ့။ အဲဒီခေတ်အခါတွေက ပြည်သူလူထုစိတ်ဝင်စားမှုအရှိဆုံးအရာတွေထဲမှာ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲက ရှေ့ဆုံးကပါတယ်။

မန္တလေးတိုင်း ဘောလုံးအသင်းက၁၉၈၇၊ ၁၉၈၈၊ ၁၉၉၀၊ ၁၉၉၁နဲ့ ၁၉၉၂ ငါးနှစ်ဆက်တိုက် ဗိုလ်စွဲပြီး ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီးကမန်းတောင်ရိပ်ခိုခဲ့ရတယ်။ သုံးနှစ်ဆက်တိုက်အနိုင်ရရှိပြီး ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီးရဖို့ နတ်ကြီးသည်ဆိုသော်လည်း နောက်ဆုံးမှာတော့မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က မန္တလေးတိုင်းသို့ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့ရတယ်။

မန္တလေးတိုင်းအသင်းက ၁၉၅၆ နဲ့၁၉၅၇၊ ၁၉၆၂နဲ့ ၁၉၆၃၊ ၁၉၇၄နဲ့ ၁၉၇၅၊၁၉၈၄နဲ့ ၁၉၈၅တို့မှာ နှစ်ကြိမ်ဆက်တိုက်အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီးကို အပိုင်ရအောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ဘူး။

အခုလိုအောင်မြင်ခဲ့ရတာက ကစားသမား၊နည်းပြ၊ အုပ်ချုပ်သူများရဲ့ ကြိုးစားမှု၊ ပရိသတ်များရဲ့ အားပေးမှု၊ ရန်ကုန်ရောက် မန္တလေးသားများနဲ့ မန္တလေးအသင်း (ရန်ကုန်)တို့ရဲ့ကူညီပံ့ပိုးမှုများကြောင့် ဖြစ်တယ်။ ရန်ကုန်ရောက်မန္တလေးသားများရွှေမန်းသားတို့က ဘောလုံးအားကစားတွင်သာမက စာပေ၊ ဂီတ၊ အနုပညာတွင်လည်း ‘မန္တလေးသားစိတ်ဓာတ်’ဒေသစွဲကြီးသူတွေဖြစ်တယ်။ 

အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့်ရန်ကုန်ရောက် မန္တလေးသားများက မန်းတိုင်းအသင်းဗိုလ်စွဲဖို့ ဘက်ပေါင်းစုံက ကူညီအားပေးလေ့ရှိတယ်။ အဲဒီခေတ်က သတင်းစာတွေမှာပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲအသင်းကိုဝေဝေဆာဆာဖော်ပြသလို စာဖတ်သူများစိတ်ဝင်စားစေရန်အတွက် အသင်းများရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ နိမိတ်ပုံများနဲ့ ဖော်ပြလေ့ရှိတယ်။

မန္တလေးတိုင်းအသင်း ခြေချော်လက်ချော် ဖြစ်၍ ရှုံးနိမ့် သွားပါက ‘ထိုးမုန့်ကြီးဆီနည်းသွားပြီ၊ ထိုးမုန့်ကြီး မှိုတက်ကုန်ပြီ’လို့ သရော်ကလိပြီး ရေးကြပါတယ်။ မန္တလေးသားများကလည်း မန်းတိုင်းအသင်း အကြိုဗိုလ်လုပွဲရောက်ပါက အုပ်စုလိုက် ရန်ကုန်ဆင်း၍ အားပေးကြပါတယ်။

မန္တလေးတိုင်း ဘောလုံးအသင်းမှာလေးကြိမ်ပါဝင်ကစားခဲ့ပြီး နှစ်ကြိမ်ဗိုလ်စွဲအောင် စွမ်းဆောင်ခဲ့သော ဘောလုံးသမားဟောင်းများအသင်းဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဦးဇော်ဝင်းကြီးက ကစားသမားတွေကို တိုင်းဘောလုံးဆပ်ကော်မတီက ရွေး ချယ်ပါတယ်။ ကော်မတီဝင်များက ပျက်ရက်မရှိ ဘောလုံးပွဲကြည့်ပါတယ်။

ဦးစိန်ဝင်း (ကျောင်းအုပ်ကြီး)၊ ဦးဘသိန်း၊ ဦးခင်နီ၊ ဦးဘစန်း(ပါမောက္ခအရှေ့တိုင်းဌာန၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်) တို့က မန်းတိုင်းအသင်းဗိုလ်စွဲဖို့ စွမ်းဆောင်ခဲ့သူများဖြစ်ပါတယ်။ တစ်လခန့် စခန်းသွင်းလေ့ကျင့်ပြီးရန်ကုန်ပထမတန်းအသင်းများ၊ စစ်ကိုင်းနဲ့ကချင်အသင်းတွေနဲ့ခြေစမ်းပွဲ ကစားပါတယ်။

အသင်းရန်ကုန်ရောက်ရင် ရန်ကုန်ရောက်မန္တလေးသားများက လိုအပ်သည်များကို ကူညီဖြည့်ဆည်း ပေးပါတယ်။ ဦးဘရင်၊ ဦးမောင်ကို၊ ဦးမြသောင်း (အဆွေတော်အပ်ချုပ်စက်)နဲ့ မန္တလေး အသင်း(ရန်ကုန်)တို့ရဲ့ ကူညီမှုကအံ့မခန်းစရာပါပဲ။

စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာဦးကြည်မြ၊ မင်းသားညွန့်ဝင်းတို့က မန္တလေးတိုင်းအသင်းကို အများကြီး ကူညီအားပေးပါတယ်။ဗိုလ်စွဲပါက ဧည့်ခံပွဲကျင်းပပေးပြီး မင်းသားညွန့်ဝင်းက သူ့အိမ်မှာ ရုံ မတင်ရသေးတဲ့ ဇာတ်ကားတွေပြသပါတယ်။ 

မန္တလေးအသင်း(ရန်ကုန်)မှ တာဝန်ရှိသူများက Campသို့လာရောက်ပြီး ထမင်း၊ ဟင်းများနဲ့ မုန့်များပေးပို့သလို အောင်ပွဲရပါက ချက်ချင်း ဂုဏ်ပြုပွဲလုပ်ပေးပါတယ်။

“ကျွန်တော်က ၁၉၇၅မှ ၁၉၇၈အထိမန်းတိုင်းအသင်းမှာ လေးနှစ်ဆက်တိုက်ပါဝင်ကစားခဲ့ရာ ၁၉၇၅၊ ၁၉၇၇ မှာ ဗိုလ်စွဲခဲ့ပြီးအသင်းခေါင်းဆောင် တာဝန်ယူခဲ့ပါတယ်။မန်းတိုင်းအသင်းရဲ့ အောင်မြင်မှုခရီးမှာ မန္တလေး အသင်း(ရန်ကုန်) ရဲ့ ပံ့ပိုးကူညီအားပေးမှုကို မှတ်တမ်းတင်ထားရမည်”ဟုဦးဇော်ဝင်းကပြောပါတယ်။

ရန်ကုန်မြို့တွင် ရှစ်နှစ်ခန့်နေထိုင်ခဲ့သော တရားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ၊ စာရေးဆရာ၊သတင်းစာဆရာ ဦးကြည်မြက မန်းတိုင်းအသင်းနိုင်နိုင်၊ ရှုံးရှုံး သူ့ခြံဝင်းထဲမှာ အတီးအမှုတ်၊အဆိုအကတွေနဲ့ ဧည်ခံပွဲလုပ်ပေးပါတယ်။

ဒေသစွဲကြီးတဲ့ ဆရာ ကြည်မြကို ရန်ကုန်သားများက “ကိုကြည်မြကတော့ လွန်သဗျို့”ဟုပြောတတ်ပါတယ်။ထိုအခါ ဆရာကြည်မြက “အဲဒါဒေသစိတ်ပေါ့၊ တရားစကားနဲ့ပြောရင်တော့ ဘ၀တဏှာပေါ့ ဗျာ”ဟု တိုတိုဖြေလေ့ရှိပါတယ်။

မန္တလေးအသင်း(ရန်ကုန်)က ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဘောလုံး ပြိုင်ပွဲတစ်လျှောက်လုံး မန္တလေးတိုင်းဘောလုံး အသင်းက အောင်နိုင်ရေးအတွက် ကူညီအားပေးမှုကို ဒေသခံရွှေမန်းသားတို့ သိရှိမှုနည်းပါးခဲ့ပါတယ်။

◾️ရွှေရတုတိုင်ပြီ

ရန်ကုန်မှာ ရောက်ရှိနေထိုင်ကြတဲ့မန္တလေးသား၊ မန္တလေးသူအချင်းချင်း ချင်ခင်ရင်းနှီးစွာ မကြာခဏ တွေ့ဆုံကြရန်နဲ့ သာရေးနာ ရေးအစရှိတဲ့ လူမှုကိစ္စများမှာ တတ်နိုင်သမျှဝိုင်းဝန်းကူညီကြရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့တဲ့ မန္တလေးအသင်း(ရန်ကုန်)ဟာ ၂၀၂၂ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်က နှစ်(၅၀)ရွှေရတု ပြည့်မြောက်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါတယ်။

အသင်းရဲ့ ရွှေရတုခရီးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ်မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေခဲ့ရာအောင်မြင်ခဲ့ပါတယ်။မန္တလေးအသင်းကို စစ်ကြိုခေတ်၁၉၁၀ပြည့်နှစ်က သွားစိုက်ဆရာကြီးဦးအောင်ဘို၊အလွတ် ပညာသင်ကျောင်းကျောင်းအုပ်ကြီး ဆရာခို၊ ဆရာကြီး ဦးကံမြင့်၊ကျန်းမာရေးဝန်ထောက်ဦးကြည်နဲ့ ဦးသံဒိုင်စသည်တို့ဦးဆောင်၍ ကန်တော်ကလေးမန္တလေးလမ်းမှာ ‘ရတနာပုံနေပြည်တော်မန္တလေးအသင်း’ကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွားချိန်အထိ ရန်ကုန်မြို့ မန္တလေးလမ်း၌ အသင်းပိုင်အဆောက် အအုံနှစ်ခုနဲ့ ထည်ဝါစွာ ဘာသာရေးနဲ့ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။စစ်ပြီးခေတ်မှာ ဆရာဦးဘလှ၊ ဦးဘသန်း(ရွှေဘုန်းရှိန်)၊ ဦးဘသိန်း(သမီးတော်)၊ဦးလှမောင် (သင်္ဂဟ) စသည်တို့က မိမိတို့ရဲ့လုပ်အားငွေဖြင့် ဘိုကလေးဈေးလမ်းနဲ့ကုန်သွယ်လမ်းထောင့်ရှိ အဆောက်အအုံမှာမန္တလေးကလပ်ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။

အဆိုပါကလပ်က ၁၉၅၈ခုနှစ်မှာ ရပ်စဲသွားခဲ့ပါတယ်။၁၉၇၂ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်မှာကွမ်းခြံကုန်း ဘူတာကြီးနဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိမော်လမြိုင်ကျောင်းတိုက်အတွင်းမှာ ဆရာဦးဘလှ၊ ဦးဧမောင်၊ သခင်အုန်းဖေ၊ ဦးဘရင်၊ဦးညွန့်ရီ၊ ရွှေဘုန်းရှိန်၊ ဒေါ်အုန်းကြည်တို့အမှူးပြုကာ အသင်းကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။

အသင်းက နှစ်စဉ် ဝါဆိုသင်္ကန်းကပ်၊ကထိန်ပွဲ၊ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနဲ့ ပညာရည်ချွန်ဆုပေးပွဲ၊ ဂုဏပူဇာသဘင်၊ မိတ်ဆုံမုန့်ရောင်းပွဲ၊လေ့လာရေးခရီးစဉ်နဲ့ သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပါတယ်။

အောင်ပွဲရ မန္တလေးတိုင်း အားကစားအသင်းများအားလည်း ချီးကျူးဂုဏ်ပြုပွဲများကို အသင်းတိုင်း၌ ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ နှစ်စဉ်မန္တလေးချမ်းသာကြီးဆန်လှူအသင်းနဲ့ ချမ်းသာကြီးဘုရားကိုလည်း အလှူငွေများ လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။

၂၀၀၇ ခုနှစ် နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့ကမဟာမုနိဘုရားကြီးအရှေ့မုခ်နဲ့ချမ်းသာကြီးဆန်လှူသင်းတိုက်အရှေ့မှာ သံဃာတော်အပါး ၁၀၀၀ကို ငါးသလောက်ဟင်းဖြင့် ဘုံဆွမ်းလောင်းလှူခဲ့ပါတယ်။ မန္တလေးရတနာပုံမြို့ တည်နန်းတည်နှစ် (၁၅၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ်မဂ္ဂဇင်းကိုလည်း အသင်းက ကြီးမှူး၍

၂၀၀၉ခုနှစ် မေလမှာ ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။

ထူးခြားမှုကတော့ ငါးနှစ်ဆက်တိုက်အနိုင်ရရှိပြီး ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီးကို မန်းတောင်ရိပ်၌ ထာ၀ရနားခိုရန် စွမ်းဆောင်ခဲ့သော မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းအားဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ၁၉၉၃ ခုနှစ် မေလမှာမန္တလေးအသင်း စာစဉ် (၃)အဖြစ် မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်ထုတ်ဝေခဲ့ ပါတယ်။

◾️မန်းတောင်ရိပ်မဂ္ဂဇင်း

“မန္တလေးအသင်းသက်တမ်း နှစ် (၂၀)ပြည့်သည့်နှစ်တွင် မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းကလည်း ငါးနှစ်ဆက်တိုက်ဗိုလ်စွဲအနိုင်ရကာ ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီးကို အပိုင်ဆွတ်ခူးရရှိပါသည်။ ယင်းဖြစ်ရပ်ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အ နေဖြင့် ဤမန်းတောင်ရိပ်စာစောင်ကိုထုတ် ဝေခြင်းဖြစ်ပါသည်”ဟု မန်းတောင်ရိပ်

မဂ္ဂဇင်းဥယျောဇဉ်တွင် ဖော်ပြထားပါတယ်။

အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သော မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းအား ၁၉၉၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ၂၅ ရက်မှာ အသင်းတိုက် ခန်းမဆောင်မှာဂုဏ်ပြုပွဲကျင်းပ ပြီး ဆုငွေကျပ် ၁၅၀၀၀ ချီးမြှင့်ခဲ့ပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုဒိုင်းကြီး မန္တလေးတောင်တော်ရိပ်၌ ရာသက်ပန်ခိုလှုံလေပြီဟူသော သဘောဖြင့် မဂ္ဂဇင်းကို ‘မန်းတောင်ရိပ်ခို’နာမည် စတင်ယူခဲ့ကြသော်လည်း ကိုမြတ်ဆွေ(ဒေးဒရဲ မြတ်ဆွေ)နဲ့ ဦးဘထွေးတို့ရဲ့ တင်ပြမှုကြောင့် မန်း တောင်ရိပ်ခိုမှ ‘မန်းတောင်ရိပ်’ဟု အမည် ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဘောလုံးတစ်သင်းအောင်မြင်မှုအတွက် မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်ထုတ်ဝေခြင်းက ကြုံတောင့် ကြုံခဲ့ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီမဂ္ဂဇင်းက မန်းတိုင်းဘောလုံးအသင်းအောင်မြင်မှုသမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊နာမည်ကျော်ဘောလုံးသမားများ၊မန်းတိုင်းအသင်းရဲ့ထူးခြားမှုများနဲ့မန်းတိုင်းအသင်းအောင်နိုင်ရေးအားပေးကြသူများအကြောင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။

မန္တလေးတိုင်းဘောလုံးအသင်းအောင်မြင်မှုရရှိရေးအတွက်နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းကူညီအားပေးဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သော မန္တလေးအသင်း(ရန်ကုန်)ကို ရွှေမန်းသားတို့က ယနေ့အချိန်အထိ အမှတ်တရ ဂုဏ်ပြုနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

ရေး-နောင်(ရူပ)

 

မြန်မာမင်းများလက်ထက်မှ အပြစ်ဒဏ်များ

 

အပိုင်း (၁)

ရှေးမင်းတွေလက်ထက်မှာ ရုံးတော်ကြီး ငါးခုနဲ့ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီရုံးတော်တွေထဲမှာ ဗြဲတိုက်တော်က လွဲရင် ကျန်တဲ့ ရုံးတော်တွေအားလုံးက တရားစီရင်ခွင့် အာဏာရှိပါတယ်။ စီရင်ချက်အချုပ်ကတော့ လွှတ်တော်ကြီးက အဓိက ပါပဲ။ ရာဇဝတ်မှုတွေ၊ တရားမမှုတွေကို စီရင်တဲ့အခါမှာ သာမန်ပြစ်ဒဏ်တွေ အပြင် ကြီးလေးလှတဲ့ ရာဇဒဏ်ဆိုတဲ့ အပြစ်ပေးနည်းတွေရှိပါတယ်။ အဲဒါကိုတော့ ရာဇဒဏ် ရှစ်ပါးလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ရာဇဒဏ် ရှစ်ပါးက ဘာတွေဆိုတာရယ် ဘာကြောင့် ပေးရသလဲဆိုတာရယ်ကို ရှင်းပြပါမယ်။

၁။ သတ်

အဲဒီပြစ်ဒဏ်ကတော့ အဆုံးစီရင်တဲ့ပြစ်ဒဏ်ဖြစ်ပြီး "သုံးတန်းပေးလိုက်သည်" ဆိုတဲ့စကားနဲ့ တွဲသုံးပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှု၊ ပုန်ကန်မှု၊ ဘုရင် သို့မဟုတ် ဘုရင့်အနွယ်တော်ကို လုပ်ကြံမှု၊ နန်းလုရန်ကြံစည်အားထုတ်မှု၊ တစ်ပါးသူကို အသက် သေဆုံးစေမှု၊ တာဝန်မကျေပွန်မှု၊ စစ်ရှုံးမှု တို့ကို စီရင်တဲ့ ပြစ်ဒဏ်ပါပဲ။ သာသနာရေး ဘက်မှာ လူတွေကို အယူလွဲအောင် မဟုတ်မမှန်ဟောပြော လုပ်ကြံပြောဆိုရင်လည်း ပေးနိုင်ပါတယ်။ တံကျင်လျှို၊ ကားစင်တင်၊ ရင်ခွဲ၊ လည်မျိုနှက်၊ ရေချ၊ ဆင်နင်း စသဖြင့် နည်းအမျိုးမျိုးနဲ့ စီရင်တတ်ပါတယ်။ သုံးတန်းပေးပြီးရင်တော့ ဘုရင့်ဆီက အခွင့်မလွှတ်ရင် မလွတ်တော့ပါဘူး။

၂။ ဖြတ်

ကိုယ်လက်အင်္ဂါတစ်ခုခုကို ဖြတ်တောက်အပြစ်ပေးတဲ့ ပြစ်ဒဏ်ပါပဲ (အသက်ကို မဆုံးစေရ)။ အဲဒီဒဏ်ကိုတော့ မင်းမှုထမ်းတွေထဲက ပေါ့ပေါ့လျော့လျော့ နေတတ်တဲ့သူ တွေရနိုင်ပါတယ်။ ညီလာခံမှာ မှတ်ရန်အခွင့်ရှိသူမဟုတ်ဘဲ စာမှတ်ခြင်း၊ အတွင်းရေး နှုတ်စကားသတင်းကို စာဖြင့်မှတ်ခြင်း၊ ရုံးစာများကို အိမ်သို့ယူဆောင်ကာ ရေးသားခြင်း၊ စစ်ရေးစကားကို ပေါက်ကြားစေမှု၊ တရားစီရင်ချက်ကို ကြိုတင်ပေါက်ကြားစေမှု စတဲ့ အစိုးရပိုင်းဆိုင်ရာသတင်းတွေကို တရားဝင်မထုတ်ပြန်ခင်မှာ တစ်နည်းနည်းနဲ့ ပေါက်ကြားစေတယ်ဆိုရင် အရပ်ဘက်/စစ်ဘက်အမှုထမ်းမည်သူမဆို ဒဏ်တပ် ခံရပါတယ်။ အဲဒါတွေအပြင် အရပ်ထဲမှာ မဟုတ်မမှန်စကားဆိုသူ၊ ဆေးမှားကုသူ၊ လာဘ်စားသူ၊ မလျော်ဩဇာသုံးသူ၊ ကုန်းချောသူ၊ အလေးတင်းတောင်းလိမ်လည်သူ၊ ခိုးသူ တို့လည်း ဒီဒဏ်ကို ခံရပါတယ်။ လက်၊ခြေထောက်၊နားရွက်၊နှာခေါင်းတို့အပြင် အာကိုဟက်ဆိုတဲ့အပြစ်ဒဏ်ကလည်း ဖြတ်ဆိုတဲ့ ရာဇဒဏ်ထဲမှာပါပါတယ်။

၃။ကွက် (ကွပ်မဟုတ်ပါ)

အဲဒီပြစ်ဒဏ်ကတော့ ပါး၊နဖူးမှာ ဆေးမည်းနဲ့အကွက်အဝိုင်း ထိုးမှတ်ပြီး မူလအစုအသင်းက နှုတ်ပယ်ကာ အခြားအစုမှာ လူသစ်အဖြစ် အမည်သွင်းတဲ့ ပြစ်ဒဏ်ပါပဲ။ ဒီနေ့ခေတ်မှာတော့ အဲဒါက ပထမရာဇဒဏ် ၂ခုလောက် မပြင်းထန် ဘူးထင်ပေမယ့် အဲဒီခေတ်က ဒီပြစ်ဒဏ်က ကြီးလေးပါတယ်။ မြန်မာတွေက ဆွေစုမျိုးစု မျိုးရိုးအစဉ်အလာကို တန်ဖိုးထားပြီး အမျိုးဂုဏ်ကို လေးစားတတ်တဲ့ အစဉ်အလာ ရှိပါတယ်။ ဥပမာ ဘယ်သူ့ရဲ့သားသမီးလေ မျိုးကောင်းရိုးကောင်းတွေပါ၊ ဒါတွေက ဘယ်သူ့သားသမီးပေါ့ သန္ဓေယုတ်လေးတွေ ဆိုပြီး ပြောကြသလိုပေါ့။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာက မျိုးရိုးဂုဏ်ပေါ်မူတည်ပါတယ်။ ဒီပြစ်ဒဏ်က အဲဒီမျိုးရိုးဂုဏ်ကို ဆွဲနှုတ် ချိုးဖျက်ပစ် တာပါပဲ။ ရှက်ဖွယ်ကောင်းတဲ့အပြုအမှုကို စစ်မြေပြင်မှာ လုပ်ဆောင်တာ၊ အိမ်ထောင်ရေး ဖောက်ပြန်တာ၊ လိမ်လည်မှုကျူးလွန်တာ၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းအပါအဝင် တာဝန်ကိုရှောင်လွှဲတာ စသဖြင့် ဂုဏ်သိက္ခာပိုင်းဆိုင်ရာ ပြစ်မှုတွေ ကျူးလွန်ရင် အဲဒီသူကို သူရဲ့မူလအစုအသင်း (အမှုလုပ်၊ အသည်၊အလာ၊ရပ်နေ၊ကပ္ပါး) ကနေ ဆွဲထုတ်ပြီး စုကြမ်း ဆိုတဲ့ အလုပ်ကြမ်းလုပ်ရတဲ့ ကျွန်သာသာအစုတွေဆီ ပို့ပစ်လိုက်တယ်။ မျက်နှာမှာလည်း ဖျက်မရတဲ့စုတ်ချက်တွေကြောင့် ဘယ်သူကမှ အခေါ်အပြောမလုပ်ကြဘူး တစ်နည်း ပြောရမယ်ဆို လူရာမသွင်းတော့တာပါပဲ။ ဒီပြစ်ဒဏ်က သူတင်ပဲလားဆိုတော့မဟုတ်ဘူး သူကနေ ပေါက်ဖွားလာတဲ့ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ဆက်ပြီးသယ်သွားရတာမို့ ပြင်းထန်တဲ့ ရာဇဒဏ်ပါပဲ။ အဲဒီဒဏ်ကို ခံစားရမယ်ဆို လူတိုင်းက ပထမရာဇဒဏ် တွေထဲက တစ်ခုခုကိုပဲ တောင့်တမိမှာပဲ။ လူမသေသော်ဌား ဆွေစဉ်မျိုးဆက် နာမည်သေပြီး ရှက်ဖွယ်လိလိဘဝမို့ ဆိုးဝါးလှပါတယ်။

၄။ မှတ်

ဒါကတော့ နဖူး၊ ရင်ဘတ်၊ လက်မောင်း စတဲ့နေရာတွေမှာ ဆေးမှင်တွေနဲ့ စာမှတ်ချက် ရေးထိုးခံရတဲ့ပြစ်ဒဏ်ပါပဲ။ ခိုးသူကြီး၊ ဓားပြ၊ နောင်မဆိုးနဲ့၊ မမိုက်နဲ့၊ သတိထား၊ သူရဲဘောကြောင်သသူ စသဖြင့် ကျူးလွန်တဲ့ပြစ်ဒဏ်အလိုက် စာမှတ်ရေးထိုးပြီး နာမည်ပျက်စာရင်းသွင်းတာပါပဲ။ ဒီနေ့ခေတ်ဆို Blacklist တွေပေါ့။ မူလအစုအသင်းကနှုတ်ပယ်ဖို့ အမိန့်မပါပေမယ့် အဲဒီပြစ်ဒဏ်ခံရတယ်ဆိုတာနဲ့ မိသားစုနဲ့ရပ်ရွာက သံပုံးတီးပြီးကို နှင်ထုတ်လို့ "ကွက်"ရာဇဒဏ်လောက် နီးနီး ပြင်းထန်ပါတယ်။ စာမှတ်ပါတဲ့သူတွေဟာ ဘယ်နေရာမှာနေနေ နေထိုင်ရာဒေသရဲ့ အကြီးအကဲ (မြို့အုပ်၊သူကြီး)ဆီ နှစ်ရက်ခြား၊သုံးရက်ခြားတစ်ခါ သတင်းလာပို့ မျက်နှာလာပြရသလို ရပ်ရွာမှာ အမှုအခင်းဖြစ်ပြီဆိုတာနဲ့ စာမှတ်ရှိသူတွေကို အရင်ဆုံးစစ်ပြီးမှ အခြားသံသယရှိသူကို ဆက်ရှာတာမို့ အမြဲတမ်း ညိုးငယ်စွာ နေရတဲ့ဘဝပါပဲ။

အခုဖော်ပြထားကတော့ ရာဇဒဏ် ရှစ်ပါးထဲက အကြီးဆုံးပြစ်ဒဏ် လေးပါးပါပဲ။ ပထမနှစ်ပါးက ခန္ဓာကိုယ်ကို ပေးတဲ့ပြစ်ဒဏ်ဖြစ်ပြီး ကျန်တဲ့နှစ်ပါးကတော့ စိတ်နဲ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ပေးတဲ့ပြစ်ဒဏ်ပါပဲ။ နောက်တော့မှ ရာဇဒဏ်ငယ်လေးပါးဖြစ်တဲ့ ဖြည့်၊ထည့်၊ပို့၊အပ် ဆိုတဲ့ လေးပါးကို ဆက်ပြီး ရေးသားဖော်ပြပါဦးမယ်။

အပိုင်း (၂) ဆက်ရန် ..........

▪️မြန်မာမင်းများလက်ထက်မှ အပြစ်ဒဏ်များ အဆက် (ရာဇဒဏ်ငယ်များ)

အပိုင်း (၂) ဇာတ်သိမ်းပိုင်း

ရှေ့တစ်ပိုင်းမှာ ရာဇဒဏ်ရှစ်ပါးထဲက ရာဇဒဏ်ကြီးလေးပါးဖြစ်တဲ့ (-တ်၊ ဖြတ်၊ ကွက်၊ မှတ်) ကို ဖော်ပြပြီးတာမို့ ရာဇဒဏ်ငယ်လေးပါးဖြစ်တဲ့ (ဖြည့်၊ ထည့်၊ ပို့၊ အပ်) အကြောင်းကို ဆက်ပြီးရေးပါမယ်။ မရေးခင် မြန်မာမင်းတွေလက်ထက်က တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍမှာ ချမှတ်လေ့ရှိတဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေ အကြောင်း ပြောပြမယ်။ အခုပြောတဲ့ ရာဇဒဏ်ဆိုတာ အမြင့်ဆုံးအပြစ်ဒဏ်တွေ ဆိုပေမယ့် အမြဲပေးနေကြမဟုတ်ဘူးလေ သာမန်အမှုတွေကို ရိုးရာဥပဒေတွေ၊ ဓမ္မဿတ် ဖြတ်ထုံးတွေအရ ကြိမ်ဒဏ်၊ ငွေဒဏ်၊ ဝန်ခံကတိလောက်နဲ့ ပြီးကြတာများတယ်။ တရားစီရင်ရေးအပိုင်းမှာ တရားမရုံးတော်ဆိုတဲ့ High Courtတရားရုံးကြီးအပြင် မြို့ဝန်ရုံး၊ အဝေးဝန်ရုံး၊ သင်ဖမ(ပုဂံခေတ်မှ အင်းဝခေတ်အထိရှိခဲ့သော ဂျူရီစနစ်နှင့်တူသည့် တရားရုံး)၊ သူကြီးစတဲ့ ဒေသခံအာဏာပိုင်တွေအလိုက် တရားစီရင်တဲ့ ရုံးတော်တွေရှိတာမို့ မြန်မာစကားပုံဖြစ်တဲ့ "ကြီးတဲ့အမှု ငယ်စေ၊ ငယ်တဲ့အမှု ပပျောက်စေ" စကားအတိုင်း ပြစ်ဒဏ်တွေကို နောင်ကြဉ် ယုံလောက်ပေးတာများတယ်။ တရားဥပဒေက သက်ညှာပေမယ့် ရပ်ရွာမှာတော့ ဝိုင်းကြီးချုပ်ပုံစံနဲ့ စည်းကမ်း၊ဥပဒေကို ထိန်းကျောင်းပါတယ်။ ဥပမာ အခုခေတ်လို လင်မယားဖောက်ပြန်နေတာကို လောင်မြိုက်ပြနေမှာမဟုတ်ဘဲ ရပ်ရွာက အဲဒီ စုံတွဲကို လေးကွက်ကျားရိတ်ပြီး မောင်းထုတ်တာတို့ ဝိုင်းကျဉ်ထားတာတို့ သူတို့က ပေါက်ဖွားလာတဲ့ မျိုးရိုးအဆက်ဆက်ကို တစ်ဆင့်နိမ့်ဆက်ဆံတာတို့လို social punishment လုပ်ပါတယ်၊ ရပ်ရွာထဲမှာ ကလေးတစ်ယောက် အမှားလုပ်တာမြင်ရင် တွေ့ရင် မိရယ် ဘရယ် ဘိုးဘွားဆွေမျိုးရယ်မဟုတ်ဘူး တွေ့တဲ့သူက ချက်ချင်းဆုံးမတယ် တိုင်ကြားပေးတယ် (မောင်ပျံချီတို့ ငယ်ငယ်က အပြင်မှာ မဟုတ်တာ တစ်ခုခုလုပ်တဲ့အချိန် ရပ်ကွက်ထဲက အသိတစ်ယောက်တွေ့လို့ကတော့ မလွယ်ကြောပဲ ခုခေတ်တော့ ကလေးတွေပြောနေတာကြားပါတယ် ရပ်ကွက်ထဲက CCTV များ ဆိုလားပဲ) မြန်မာလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းက ဟီရိဩတ္တပတရားနဲ့အညီ နေထိုင်ပြီး သိုက်သိုက်ဝန်းဝန်း ရှိလှတာမို့ အချင်းချင်း အပြန်အလှန်ထိန်းကျောင်းရင်း လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းက မထိန်းနိုင်တော့မှသာ တရားစီရင်ရေးဌာနတွေက ဝင်ရောက်ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းတဲ့ သဘောကို တွေ့ရပါတယ်။

ကိုင်း မူလအကြောင်းအရာဖြစ်တဲ့ ရာဇဒဏ်တွေအကြောင်း ပြန်သွားကြတာ ပေါ့ဗျာ။

၅။ ဖြည့်
ဖြည့်ဆိုတဲ့ ရာဇဒဏ်ငယ်ကတော့ ပြစ်မှုကျူးလွန်ထားတဲ့သူကို သူရဲ့အစုအသင်း ကနေနှုတ်ပြီး ဗိုင်းတာတို့ လမိုင်းတို့ လှေထိုးတို့လို အလုပ်ကြမ်းလုပ်ရတဲ့ စုကြမ်း တွေဆီသွားဖြည့်တာပါပဲ တစ်နည်းပြောရရင် ဒီခေတ်ခေါ်နေတဲ့ အလုပ်ကြမ်းနဲ့ ထောင်ဒဏ် ဘယ်နှနှစ်ဆိုပြီး ချမှတ်သလို အလုပ်ကြမ်း ဘယ်နှနှစ်သွားလုပ်ဆိုပြီး ဒဏ်တပ်တာပါပဲ၊ "ကွက်"နဲ့ "မှတ်"လို ဆေးမင်းတွေ အထိုးမခံရတာရယ်၊ နှစ်အကန့်အသတ် သို့မဟုတ် သနားတော်မူ(လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာ) ဆိုတာတို့ ဆိုရင် ပြစ်ဒဏ်စေ့တာမို့ သက်သာသယောင်ထင်ရတာပါ။ အလုပ်ကြမ်းကိုတော့ ပိုးစိုးပက်စက် လုပ်ရပါတယ် တံတိုင်းဆောက်တာ၊ သစ်တိုက် ဝါးတိုက် ကြိမ်ခုတ်၊ လမ်းခင်း၊ ကန်ဆယ်၊ စပါးစိုက်၊ ကောက်ရိတ်၊ ဝါကောက် ဝါဖန် ဝါကြိတ် စသဖြင့် သာမန် အသည်သားတွေ မလုပ်ချင်တဲ့ အလုပ်ကြမ်းတွေကို လုပ်ကိုင်ပေးရပါတယ်။

၆။ ထည့်
အပေါ်မှာပြောထားတဲ့ "ဖြည့်" ရာဇဒဏ်ဟာ အရပ်ဘက်အလုပ်ကြမ်းတွေ လုပ်ခိုင်းတယ်ဆိုရင် "ထည့်" ရာဇဒဏ်က စစ်ဘက်အလုပ်ကြမ်းတွေကို လုပ်ခိုင်းတဲ့ ရာဇဒဏ်ပါပဲ။ အဝေးအလံကို စစ်ထွက်တဲ့အခါ သို့မဟုတ် အဝေးအရပ်မှာရှိတဲ့ တပ်စခန်းတွေဆီကို တပ်ကျွန်အနေနဲ့ ပို့ပြီး ရာဇဝတ်ကြွေးကို ချွေးနဲ့ဆပ် ဒါမှမဟုတ် သွေးနဲ့ဆပ်ခိုင်းတာပါပဲ။ တပ်စခန်းချဖို့လုပ်တဲ့အချိန် တပ်ကျွန်တွေကို အလုပ်ကြမ်းတွေလုပ်ခိုင်းတာ၊ ဆင်စာမြင်းစာရိတ်ရတာတွေလုပ်သလို တပ်ချီတဲ့အခါ ဝန်စည်စလွယ်တွေကို ထမ်းပိုးသယ်ဆောင်ကြရပါတယ်။ မြန်မာယောကျာ်းတွေဟာ စစ်သည်တော်ပီပီ စစ်မြေပြင်မှာ အခက်အခဲ အပင်ပန်းဆင်းရဲကို ခံနိုင်ပေမယ့် တပ်ထဲမှာ ရဲမက်အနေနဲ့မဟုတ်ဘဲ တပ်ကျွန်ဖြစ်နေတဲ့ပြစ်ဒဏ်ကို သေမလောက်ကြောက်ပါတယ်။ ကျွန်တော်လေ့လာမိသလောက် အမိန့်ပြန်တမ်းတွေအရဆို တပ်ကျွန်တွေအများစုက အိမ်ထောင်ရေး ဖောက်ပြန်တဲ့ယောကျာ်းတွေ၊ ရပ်ရွာထဲ ပေါ့ကြော့နေပြီး ဒုက္ခပေးသူ၊ သေရည်သမား၊ လူလိမ်စတာတွေကို ယောကျာ်းသွမ်းဆိုပြီး "ထည့်" ပြစ်ဒဏ်ပေးတယ် လို့ သိရပါတယ်။ ဒီပြစ်ဒဏ်ဟာလည်း အချိန်စေ့ရင်၊ သနားတော်မူရင် လွတ်စေ နိုင်ပါတယ်။

၇။ ပို့
ဒါကတော့ ရှင်းရှင်းလေးပါ နယ်နှင်ပြစ်ဒဏ်ပါပဲ။ "မဲဇာကိုပို့" ဆိုပြီးကြားဖူးတဲ့သူများတော့ ရှည်ရှည်ဝေးဝေး ရှင်းပြစရာတော့ မလိုတော့ပါဘူး။ ဒီပြစ်ဒဏ်ကို ခံရတဲ့သူတွေကို ကြမ်းတမ်းဆင်းရဲ လှတဲ့ဒေသတွေဆီကို ပို့ပြီး အကျယ်ချုပ်ချထားတာပါ။ ပုဂံခေတ်မှာ ကျန်စစ်သားတို့ ရာဇသင်္ကြန် တို့ကို ဒလပို့သလို၊ ပင်းယခေတ်ကျတော့ သတိုးရာဟုလာ(သတိုးမင်းဖျား)ကို ကျခတ်ဝရာပို့သလို၊ အင်းဝခေတ်ကနေ ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ မိုးကောင်း၊ဗန်းမော်၊ မဲဇာ၊ ရွှေလီစတဲ့ ဒေသတွေကို ပို့သလို ခေတ်အပေါ်မူတည်ပြီး ပို့တဲ့ဒေသတွေတော့ မတူဘူးပေါ့။ ဒါပေမယ့် ပို့တဲ့ဒေသတွေက ရာသီဥတုကြမ်းတမ်းပြီး ပစ္စန္တရာဇ်အရပ်၊ ရောဂါထူပြောတဲ့အရပ် ဖြစ်တာမို့ ပို့ခံရတဲ့သူတွေတော့ ခွင့်လွှတ်တော်မခံရရင် သေတဲ့အချိန်ထိ ပင်ပန်းဆင်းရဲစွာနဲ့နေထိုင်သွားရပါတယ်။(အသက်လည်း တိုပါတယ်)

၈။ အပ်
"ပို့"နဲ့ "အပ်"က နယ်နှင်ဒဏ်တွေဆိုပေမယ့် "အပ်"ကတော့ နယ်စွန်နယ်ဖြား မဟုတ်ဘဲ သင့်တော်ရာ ဝန်ကြီး၊ အတွင်းဝန်၊ မြို့ဝန်၊ ထောင်သင်းမှူးတွေဆီကို ပို့အပ်ပြီး စောင့်ကြည့်ခိုင်းတာပါပဲ။ မင်းညီမင်းသား အပြစ်ပြုရင် ဝန်ကြီးတို့၊ အတွင်းဝန်တို့ ဆီ အရာချပြီး စောင့်ကြည့်အပ်နှံခိုင်းသလို၊ မှူးသား မတ်သားဆိုရင် မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်၊ သာမန်သူဆို ထောင်သင်းမှူး စသဖြင့် ပို့ပြီး စောင့်ကြည့်တာပေါ့။ ဒီခေတ်ဆို Under watch လုပ်ခံထားပြီး လျှပ်စစ် ခြေကျဉ်းတပ်ခံထား၊ ခံဝန်နေ့တိုင်းလာထိုး နေရတဲ့ သဘောပါပဲ။ အဲဒီပြစ်ဒဏ် ကျခံသူရဲ့ အပြုအမှုပေါ်မူတည်ပြီး တန်းထဲထားမှာလား၊ ခြေချင်းပဲခတ်ထားမလား ဆိုတာတော့ အပ်ခံရတဲ့ အရာရှိကြီးရဲ့သဘောပါပဲ။ ကလန်ကဆန်လုပ်မယ်၊ အချိုးမပြေဘူးဆိုရင်တော့ စပယ်ရှယ် အချိုးပြင်ပေးသည် ဆိုတဲ့ နာမည်ကျော် တန်းတွေဖြစ်တဲ့  လက်မထောက်တန်း၊လက်ရတန်း တွေမှာ အချိုးပြင် ပေးခံရမှာပါပဲ။ အချိုးပြေတယ်ဆိုရင်တော့ ဖွားဖက်ကျော်တန်း၊ ဒိုင်းတော်တန်း၊ လွှတ်စေတန်း တို့မှာအေးဆေးနေရပြီး နေ့လယ် ၁၂ နာရီကနေ ညနေ ၃ နာရီအထိ တုံးဖိနေလှန်းတာလောက်ပဲ ခံရမှာပါ ၊ (တန်းထဲရောက်ရင်တော့ အပြစ်ရှိသည်ဖြစ်စေ မရှိသည်ဖြစ်စေ စီရင်ချက်မကျမချင်း နေ့တိုင်း နေလှန်းပါတယ်) "အပ်" ဒဏ်ခံရတဲ့သူတွေကတော့ ရာဇဒဏ်တွေထဲမှာ လွတ်ဖို့ အခွင့်အရေးအများဆုံးရှိပါတယ်။ ဘုရင်နေတဲ့နေပြည်တော်နားမှာပဲ ဒဏ်ခံရတာဆိုတော့ ချိတ်ကောင်းကောင်းရှိရင် အသနားခံစာ၊ အယူခံစာ သွင်းလို့ရတဲ့ အားသာချက်တစ်ခုတော့ရှိတာပေါ့။

ဒီလောက်ဆိုရင် ရာဇဒဏ်ရှစ်ပါးဖြစ်တဲ့ (သတ်၊ဖြတ်၊ကွက်၊မှတ်၊ဖြည့်၊ထည့်၊ပို့၊ အပ်) အကြောင်း စုံလောက်ပြီထင်ပါတယ်။ နောက်များမှ ရှေးမြန်မာတွေရဲ့ အကြောင်းတွေကို ရှာရှာဖွေဖွေ တင်ဆက်ပေးသွားပါဦးမယ်။

ပြီးပါပြီ ..........

(Living Myanmar Media)

***Living Myanmar Media စာမျက်နှာမှ ကူးယူဖော်ပြသည်။

ပုဂံရာဇဝင်သမိုင်းများကို ချဉ်းကပ်ကြည့်ခြင်း- မရှိမင်း၊ရှိမင်း

 ◾️ပုဂံရာဇဝင်သမိုင်းများကို ချဉ်းကပ်ကြည့်ခြင်း- မရှိမင်း၊ရှိမင်း

ရှေးဟောင်းရာဇဝင်စာအုပ်ကြီးတွေဖြစ်တဲ့ဦးကုလားမဟာရာဇဝင်၊ မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်တော် ကြီး၊တွင်းသင်းမြန်မာရာဇဝင်သစ်၊ မုံရွေးမဟာရာဇဝင်ကျော်ဆိုတဲ့ စာအုပ်တွေထဲမှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ပုဂံမင်း(၅၅)ဆက်မှာ (ကုလားကျမင်း) နရသူနဲ့ နရပတိစည်သူတို့ရဲ့ကြား မင်းယဉ်နရသိင်္ခဆိုတဲ့ မင်းတစ်ပါးထည့်ပြီးစိတ်ဝင်စားဖွယ်သမိုင်းရှိတာကို ရှေးသမားရိုးကျ သမိုင်းစိတ်ဝင်စားသူတွေက လက်ခံယုံကြည် ထားကြ ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နောက်ထပ်အသစ်အသစ်တွေကို ကျောက်စာအထောက်အထားတွေနဲ့ ရှာဖွေတွေ့ရှိလာတဲ့အခါအဲဒီမင်းနှစ်ပါးကြားမှာ ဘာမင်းမှ မရှိဘဲ မင်းမဲ့ကာလခြောက်နှစ် ရှိနေတာကို သမိုင်းအမြင်သစ်နဲ့ မစ္စတာလုစ်တို့၊ ဒေါက်တာသန်းထွန်းတို့က ဖော်ထုတ်ရေးသားလိုက်တဲ့အခါ အဲဒီသမိုင်းရဲ့ ဝိရောဓိက ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းလာပါတော့တယ်။

မရှိမင်း၊ ရှိမင်း ငြင်းကြခုံကြလို့ ပွဲဆူခဲ့တဲ့ ဒီသမိုင်းမှာ ကျွန်တော့်အယူအဆလုံး၀မပါဝင်ဘဲ ဆရာကြီး

တွေရဲ့ အယူအဆတင်ပြပုံက ဘယ်အရာက ပိုပြီး မှန်နိုင်မလဲဆိုတာကတော့ စာဖတ်သူကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်လက်ခံရမှာဖြစ်ပါတယ်။ 

အဲဒီလို ဆုံးဖြတ်ဝေဖန်စဉ်းစားရမယ့် ပုဂံသမိုင်းတွေထဲက အဖြစ်အပျက်တွေကို ရေးသားထုတ်နုတ်တင် ပြစရာတွေက အများကြီးရှိပါသေးတယ်။

တစ်ခု ကြိုပြီး တောင်းပန်ထားချင်တာကတော့ကျွန်တော့်အဆင့်က သမိုင်းသုတေသနပိုင်းမှာ မူလတန်းအဆင့်လောက်ပဲ ရှိတာမို့ သမိုင်းဆရာကြီးတွေ(Professor) ရေးခဲ့တဲ့ သမိုင်းအယူအဆတွေကို ဝေဖန်ထောက်ပြပြီး မှားတယ်၊ မှန်တယ်မပြောရဲပါဘူး။ 

ကွဲလွဲချက်အရှိကိုပဲ ရှာဖွေတင်ပြခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ဆရာအောင်သန်း(မန္တလေး)က “ဒေါက်တာထင်အောင်၏ ပုဂံမပျက်မီ မြန်မာ့သမိုင်းကို ဘာသာပြန်ပြီး ဆရာ၏ အမှာစာမှာ လူတိုင်းလူတိုင်းလိုလိုပင် ဝင်၍ ငြင်း ခုံဝေဖန်တတ်သည့် ဘာသာရပ်ကို ပြပါဆိုလျှင်သမိုင်းဘာသာရပ်ကိုပင် ပြရပါလိမ့်မည်။ မှန်ပါသည်။

သမိုင်းသည် ငြင်း၍ ဝေဖန်၍ အကောင်းဆုံးဘာသာရပ်ပင်ဖြစ်ပါသည်” လို့ ရေးခဲ့ပါတယ်။

အသစ်မြင် မြန်မာ့သမိုင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသူဆရာကြီးတွေကတော့ ခေတ်ပြိုင်သမိုင်းတွေနဲ့အတူတူးဖော်တွေ့ရှိထားတဲ့ ကျောက်စာမူရင်းတွေအရ ဖြစ်နိုင်ခြေကို တွက်ချက်ပြီးပြန်လည်ဆွေးနွေး တင်ပြ ချက်ကလည်း ဘယ်လောက်ပဲ အဖိုးတန်သည်ဖြစ်ပါစေ၊ နောက်ထပ်တွေ့ရှိချက်တွေနဲ့ ကွဲလွဲမှုဖြစ်လာ ရင်လည်း ပြင်ဖို့ဝန်မလေးကြပါဘူး။ 

ဒီနေရာမှာ နိုင်ငံခြားသား သုတေသီသမိုင်းပညာရှင်ကြီး မစ္စတာဂေါဒွင်လုစ် (Luce)နဲ့ မြန်မာတိုင်းရင်းသား၊ သမိုင်းသုတေသီပညာရှင်ဆရာကြီးဒေါက်တာသန်းထွန်းတို့ရဲ့ သမိုင်းအမြင်လေးတစ်ခုကိုတင်ပြချင် ပါသေးတယ်။

လုစ်(Luce) (၁၈၈၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ-၁၉၇၉ခုနှစ် မေ ၃ ရက်)ဟာ မြန်မာနိုင်ငံကို ၁၉၁၂ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်မှာရောက်ပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ်အထိနှစ်ပေါင်း(၅၀)ကျော် နေသွားတယ်။ ပုဂံကို နှစ်ပေါင်း(၄၀) လောက် ခေါက်တုံ့ခေါက်ပြန်သွားပြီး ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ-ပုဂံခေတ်ဦး(Old Burma Early Pagan) ဆိုတဲ့စာအုပ်ကြီးသုံးတွဲ ရေးခဲ့တယ်။

သူတွေ့ရှိထားလို့ မှတ်တမ်းတင်စာအုပ်ထဲကအကြောင်းအရာတွေဟာ ထပ်ပြီးတွေ့ရှိထားတာ တွေနဲ့ ကွဲလွဲနေရင်လည်း အကြိမ်ကြိမ်ပြင်တယ်၊ ထပ်ဖြည့်တယ်။ ကျောက်စာ ၁၀၀၀ ကျော်ကိုကြိုးစား ဖတ်တယ်။

မြင်းကပါက ဂူပြောက်ကြီးထဲမှာ အဖိုးတန်တဲ့ ပုဂံရှေးဟောင်းပန်းချီကားတွေနဲ့ စာတွေရှိနေမှန်း မြင်းကပါရွာသားတွေတောင် မသိတာကို သူကသိလို့ နေ့စဉ်မှန်အိမ်တစ်လုံး၊ ရေတစ်ပုံးနဲ့ဝင်ပြီး ခက်ခက်ခဲခဲဖတ်တယ်၊ ဘာသာပြန်တယ်။

အဲဒီလောက် အရူးအမူးဖြစ်လောက်အောင် ကြိုးစားပြီးသွားဖတ်တဲ့ဆရာကြီးကို မြင်းကပါရွာသားတွေကအင်္ဂလိပ်အရူးကြီးလို့ခေါ်တဲ့အကြောင်း ကြားဖူးတယ်။ဆရာကြီးက ခေတ်ပြိုင်တရုတ်မှတ်တမ်းတွေနဲ့ ညှိတယ်။

အကြောင်းအကျိုးဆက်စပ်ပြီး တိမ်မြုပ်နေတဲ့ ပုဂံသမိုင်းကို ဖော်ထုတ်တယ်။အဲဒီအချိန်က ပုဂံဆိုတာ သမိုင်းပုံပြင်တစ်ခုလိုရှိနေတာကို ပကတိအရှိတရားတွေနဲ့မညီလို့ လိုတာဖြည့်၊ပိုတာနုတ် လုပ်တယ်။ ဒီစာအုပ်ကြီးကို ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်လောက်အထိ ပြုစုအပြီးသတ်တယ်ဆိုတော့ နှစ် (၄၀)လောက် ကြာတယ်။ 

၁၉၇၉ ခုနှစ် မဆုံးခင်မှာ ဆရာကြီးက အဲဒီစာအုပ်ကို လူတစ်ယောက်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ နှိုင်းပြီးသူရှာတွေ့တာက ကျော၊ ဝမ်း၊ ရင်၊ ခါးဖြစ်တဲ့ ကိုယ်အလယ်ပိုင်း (Torso) ဖြစ်တယ်။ ခေါင်း၊ ခြေ၊ လက်တွေကိုတော့ နောက်လူတွေဆက်ကြပါလို့ မာန်မာနကင်းပြီးရိုးသားဖြူစင်တဲ့ စိတ်နဲ့မှာခဲ့တယ်။

အဲဒီလိုပဲ ဆရာကြီးဒေါက်တာသန်းထွန်းကလည်းသူ့ဆရာ မစ္စတာလုစ်ရဲ့ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်ကို လက်ခံ

တယ်။ လက်မခံရင်လည်း ဆရာပေမယ့် မညှာဘူး။ ပြန်ဝေဖန်ပြီး ရေးတဲ့စာတွေလည်း ရှိတယ်။ 

ဒီတော့ သမိုင်းအယူအဆ အုပ်စုနှစ်စုကွဲသွားပြီး ရှေးဟောင်း သမားရိုးကျသမိုင်းကို လက်ခံနေသူတွေနဲ့ ခေတ်အမြင်မြန်မာ့သမိုင်း (ကျောက်စာရှာမတွေ့ရင်) ယုံကြည်စိတ်ချလို့မရဘူးဆိုတဲ့ ဆရာတွေရဲ့ အယူအဆကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်ကြားမှာ ပွတ်တိုက်မှုတွေဖြစ်ကုန်တယ်။ 

အခုကျွန်တော်တင်ပြမှာက အဲဒီလိုပွတ်တိုက်မှု ဝိရောဓိပုဂံသမိုင်းဖြစ်စဉ်တွေကို ရေးသားတင်ပြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပုဂံသမိုင်းမှာ နရသူလို့ခေါ်တဲ့ ကု-လားကျမင်း(၁၁၆၀-၁၁၆၅) နောက် ဆက်ခံတဲ့ မဏိစည်သူဆိုတဲ့

မင်း(၁၁၆၅-၁၂၁၀)တို့ကြားမှာ မင်းယဉ်နရသိင်္ခဆိုတဲ့မင်းတစ်ပါးရှိသေးတဲ့အကြောင်း ရှေးဟောင်းမဟာရာဇဝင်ကြီးတွေထဲမှာ လက်ခံထားတာ တူညီမှုရှိတယ်။

မင်းယဉ်နရသိင်္ခဆိုတဲ့ မင်းဟာ နရသူရဲ့ သားဖြစ်တယ်။ သူ့ညီနရပတိစည်သူက အိမ်ရှေ့မင်းဖြစ်တယ်။ အခါတစ်ပါးမှာ မြင်းစိုင်းဝက်ဝံအရပ်က ပြောဆိုတဲ့လူမျိုးတွေ တောဝင်တဲ့အခါ ဝါးပင်ကြီးထဲက သံသေဒဇသတို့သမီးငယ်ကို တွေ့ပြီး အရွယ်ရောက်တော့ မင်းယဉ်နရသိင်္ခကို ဆက်တယ်။ 

အဲဒီအမျိုးသမီးက ဝါးထဲကရလို့ဝေဠု၀တီခေါ်တာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဝေဠု၀တီ မင်းသမီးဟာနားကျယ်နဲ့ ဝမ်းပျက်လိလိရှိလို့ မကြိုက်တာနဲ့ ညီတော်နရပတိစည်သူကို ပေးလိုက်တယ်။ မင်းကြီးမယ်တော်က

နားကို အနေတော်ဖြတ်တယ်။ 

ဝမ်းပျက်လိလိကြီးကိုကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် အချိုးအဆစ်ပြေအောင် ပြုပြင်ပေးလိုက်တော့ ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါ ရှုမက်လိုချင်စရာဖြစ်သွားတယ်။ဒီလိုလှပချောမွေ့တဲ့ ခယ်မတော်ဝေဠု၀တီကိုမြင်တော့ မင်းယဉ်နရသိင်္ခဟာ ပြန်လိုချင်တာဖြစ်ပြီးညီတော် နရပတိစည်သူကို ငဆောင်ချမ်းအရပ်ဘက်စစ်ချီလွှတ်လိုက်တယ်။ 

ပြီးတော့ ခယ်မတော်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်တယ်။ ဒီသတင်းကိုကြားလို့ ငအောင်စွာဆိုတဲ့တပည့်ကို မင်းယဉ်နရသိင်္ခကို လုပ်ကြံဖို့ နေပြည်တော်ကိုပြန်လွှတ်လိုက်တဲ့အခါ အရေးတော်ပုံအောင်မြင်တယ်။

အဲဒီနောက် နရပတိစည်သူဟာ ပုဂံမင်းစဉ်(၄၇)ဦးမြောက် ဘုရင်ဖြစ်လာတယ်။ 

ဒီသမိုင်းထဲမှာ မြင်းခံငပြည့်ကို သတင်းပို့တာ နောက်ကျရကောင်းလားဆိုပြီးကွပ်မျက်တာတွေ၊ ငအောင်စွာ ကိုလည်း သူ့ကို မချေမငံပြန်ဆက်ဆံရသလားဆိုပြီး ကွပ်မျက်တာတွေနဲ့အပြစ်တစ်စုံတစ်ရာမရှိတဲ့ သူ့အစ်ကိုရဲ့ အထိန်းတော်သား အနန္တသူရိယအမတ်ကို ကွပ်မျက်တဲ့အခါ ဒီအမတ်ကြီးရေးဆက်ခဲ့တဲ့- 

“သူတည်းတစ်ယောက်ကောင်းဖို့ရောက်မူ” ဆိုတဲ့ မျက်ဖြေလင်္ကာတစ်ပုဒ်ကြောင့် နရပတိစည်သူမင်းကြီး နောင်တတရားရသွားပုံတွေကို အလှပဆုံး ဇာတ်ကွက်ဖော်ပြီး ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ကိုဦးကုလား ရာဇဝင်ကနေ စလိုက်တာတွင်းသင်းမြန်မာရာဇဝင်တို့၊ မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်တော်ကြီးတို့လို ရှေးဟောင်း သမားရိုးကျ ရာဇဝင်ကိုလက်ခံကြတဲ့ အခြားရာဇဝင်စာအုပ်တွေ တော်တော်များများမှာ တွေ့ရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကျောက်စာအထောက်အထား၊ ခေတ်ပြိုင်သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေနဲ့ ညှိနှိုင်းပြီး ရှာဖွေဖော်ထုတ်တဲ့မစ္စတာလုစ်တို့၊ ဆရာကြီးဒေါက်တာသန်းထွန်းတို့၊ဒေါက်တာထင်အောင်တို့ကအစ ခေတ်အမြင်၊ ခေတ်အတွေးရှိတဲ့ သမိုင်းလေ့လာထားတဲ့သူတွေက ရဲရဲဝံ့ဝံ့သမိုင်းအမှားတွေကို ထောက်ပြကြတဲ့ စာအုပ်တွေ၊စာတမ်းတွေ အများကြီးထွက်ပေါ်လာတဲ့အခါ သမိုင်းကိုသမားရိုးကျယုံကြည်သူအုပ်စုနဲ့ ခေတ်အမြင်၊ ခေတ်သမိုင်းနဲ့ အထောက်အထားမပြနိုင်ရင် မယုံကြည်ဘူးဆိုတဲ့ အုပ်စုနှစ်စုတို့ သမိုင်းဝိရောဓိတွေဖြစ်ကုန်ကြပါတော့တယ်။

ဦးကုလားတို့၊ မှန်နန်းတို့က ပုဂံခေတ်အုပ်စိုးခဲ့တဲ့မင်း(၅၅)ဆက်မှာ မင်းယဉ်နရသိင်္ခကို ထည့်သလို တွင်းသင်းမှာ မင်း(၅၆)ဆက်ထဲရှိတယ်လို့ ရေးပြီး တစ်ရက်လောက်ပဲ ဘုရင်ဖြစ်တဲ့ နရသူရဲ့အစ်ကိုမင်းရှင်စောကိုထည့်တယ်။ 

မုံရွေးမှာဆိုရင် မင်းရှင်စောရော နရသီဟပတေ့ကို လုပ်ကြံတဲ့ သားအငယ်သီဟသူကိုပါ မင်းစဉ်တွေထဲမှာ ထည့်သေးတယ်။

ဒေါက်တာသန်းထွန်းကတော့ (ဤမ်တင်သျှင်)အိမ်တော်ရှင်လို့ ခေါ်တဲ့ နရသူလုပ်ကြံခံရပြီး ၁၁၆၅ခုနှစ် နောက်မှာ မင်းမဲ့ကာလ ကိုးနှစ်ရှိပြီးမှ နရပတိစည်သူမင်းနန်းတက်တယ်လို့ ပထမပြောခဲ့ရာက နောက်တော့ မုဆိုးဖိုမှာ နရပတိစည်သူမြေလှူတဲ့ ကျောက်စာတွေလို့ အဲဒီကျောက်စာမှာပါတဲ့ သက္ကရာဇ်နဲ့ ညှိနှိုင်း တိုက်ဆိုင်ကြည့်တော့ မင်းမဲ့ကာလဟာ ခြောက်နှစ်ပဲကြာတယ်လို့ ပြင်ဆင်ခဲ့တယ်။

မစ္စတာလုစ်ကလည်း မင်းယဉ်နရသိင်္ခမင်းရှိခဲ့တယ်ဆိုတာ ကို လက်မခံဘူး။ တကယ်တော့ မင်းယဉ်နရသိင်္ခ ဆိုတာ ဥစ္စနာရဲ့သားတော်၊ နရသီဟပတေ့နဲ့ ဖအေတူမအေကွဲ။ မင်းယဉ်ဆိုတာ နန်းရအုပ်စိုးမှုက သုံးလပဲရှိလို့တိုတောင်းတယ်။ 

ပုဂံပြတိုက်မှာရှိတဲ့ ရှင်ပင်ဗောဓိဝိုင်းကရတဲ့ ကျောက်စာမှာ မင်းယဉ်က နို့ထမ်းအိပေါင်သင်ကို ကျေးဇူး ဆပ်ပုံနဲ့ မင်းယဉ်သေပြီး တရုတ်ပြေးမင်းခေါ်နရသီဟပတေ့က ၁၂၅၆ ခုနှစ်မှာ ထီးနန်းဆက်ခံပုံပါတယ်။

နရသိင်္ခဥစ္စနာဟာ ဦးကုလားကအစ ရာဇဝင်ကြီးတွေမှာမရှိဘဲ မင်းအဖြစ် အဖျောက်ခံထားရပေမယ့် ကျောက်စာသမိုင်း အထောက်အထားအရ (နားတောင်းများ)ထီးလိုမင်းလိုမင်းရဲ့ သားနှစ်ပါး ဖြစ်တဲ့ နရသိင်္ခဥစ္စနာဟာဖခင်ရှိစဉ်ကတည်းက အိမ်ရှေ့မင်းဖြစ်ပြီး သူလွန်တော့မှညီတော်ကျစွာက နန်းစံရတယ်။ 

ညီတော်ကျစွာ နတ်ရွာစံတော့ နရသိင်္ခဥစ္စနာရဲ့ သားတော် ဥစ္စနာက နန်းရတယ်။ရာဇဝင်ကြီးတွေမှာရေးသလို နရသူရဲ့သား နရပတိစည်သူဆိုတာလည်း ဘာအထောက်အထားမှ မရှိသလိုဥစ္စနာက ၁၂၄၉ ခုနှစ်မှာ ဆက်ခံပြီး နရသိင်္ခဥစ္စနာနဲ့မိဖုရားဖွားဇဝ်တို့ရဲ့သားဖြစ်တယ်။ 

မိဖုရားက ကျစွာရဲ့သမီးသမ္ဘူလဖြစ်တယ်။ ဥစ္စနာက ဆိတ်ထိန်းကမ်းဖြူသူ ဖွားစောကို ကောက်ယူတော်မူ တဲ့သမိုင်းကို ဆရာကြီးဒေါက်တာသန်းထွန်းတို့က ကျောက်စာအထောက်အထား မတွေ့လို့သမိုင်းထဲမှာ မထည့်ဘူး။ 

(အဲဒီဖွားစော ပြဿနာတွေကအများကြီး၊ နောက်မှ ‘ဖွားစောရှင်းတမ်း’ ဆိုပြီး ရေးပြပါဦးမယ်။) 

နောက် နရသိင်္ခဥစ္စနာဆိုတဲ့မင်းဟာ တကယ်ရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားအခိုင်အမာဆုံးက (သ္ခိင်ဖွာဇဝ်) နရသိင်္ခဥစ္စနာရဲ့ မိဖုရားဖွားစောရဲ့ ဆုတောင်းကျောက်စာပဲ။ (မင်းနန်သူက မင်းဝိုင်းဘုရားကျောက်စာရုံမှာ ဖွားစောကျောက်စာရှိတယ်) ကျောက်စာအတိုင်းရေးပြရရင်-

“ငါပ္လုသောကောင်မှု အက္လိုင်ကာ။ ရိယမ္ဂိယ်ခပ်သိမ်းသော အသ္ခိင်ဖ ’စ်ထသောမ္လတ်စွာ ငါလင်သ္ခိင် မင်းကြီး၊ငါသာမင်းကြီး၊ ငါမ္လယ်မင်းကြီး ဤမင်းကြီး သုံးယောက်စသော” လို့ပါတယ်။

ငါ့လင် မင်းကြီးဆိုတာ နရသိင်္ခဥစ္စနာ၊ ငါ့သားမင်းကြီးဆိုတာ ဥစ္စနာ၊ ငါ့မြေး မင်းကြီးဆိုတာ နရသီဟ

ပတေ့တို့ဖြစ်တယ်။ ကျောက်စာရေးပြီး ၁၅/၁၆ နှစ်လောက်မှာ ပုဂံပျက် တယ်။ နားတောင်းများရဲ့ အမတ်ကြီး ဇေယျသိဒ္ဓိတို့ ဇနီးမောင်နှံ ဌာပနာမှတ်တမ်းမှာ အိမ်ရှေ့မင်း နရသိင်္ခဥစ္စနာသမီး အစောလတ်ဆိုတာပါတယ်။

ဒီလိုပဲ ပုဂံသမိုင်းမှာ မရှိမင်း၊ ရှိမင်း ငြင်းခုံကြရတဲ့နရသူ (ကုလားကျ) လုပ်ကြံခံရပြီး နရပတိစည်သူမင်းနန်းတက်စဉ် ကာလခြောက်နှစ်ကို ဦးကုလားက ထိုးဇာတ်တစ်ခုအနေနဲ့ ဝေဠု၀တီနဲ့ ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်ရဲ့ မယားလုခန်း အရှုပ်တော်ပုံဟာ ဘုရားဟော ဇာတကတွေကယူသုံးတာလား (ဥမ္မာဒန္တီနဲ့ သိဝိမင်း၊ အဘိပါရက စစ်သူကြီးနရတို့ရဲ့ ဇာတ်တော်မျိုးလား)။ 

ဒါပေမဲ့ ဒီဇာတ်လမ်းဟာနရပတိစည်သူမင်းမှာ ဝေဠု၀တီမိဖုရားဆိုတာ တကယ်ပဲရှိခဲ့တာကြောင့် ဝေဠု၀တီဆိုတာ ဝါးထဲကရတဲ့ သံသေဒဇအဖြစ်နဲ့ ဇာတ်အိမ်တည်ပြီး ဇာတ်လမ်း ကောင်းဝတ္ထုတစ်ပုဒ်

ဆင်ခဲ့တာလားဆိုတာကတော့ အမျိုးမျိုးတွေးစရာ၊ ဝေဖန်ငြင်းခုံစရာ ကောင်းလှပါတယ်။

ဒီအကြောင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမျိုးသားတစ်သက်တာ စာပေဆု၊ အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့နဲ့ စည်သူဘွဲ့၊ စာပေဆုတွေအများကြီးရခဲ့တဲ့ ဆရာမကြီး ဒေါက်တာ မတင်ဝင်းရဲ့ ‘ဇာတိနဲ့ အစဉ်အလာ’ စာအုပ်ထဲမှာ ရေးပုံ ကလည်းသဘောကျလက်ခံချင်စရာ ကောင်းပါတယ်။

ဆရာမကြီးက မင်းရှိတဲ့အချိန်မှာတောင် ပုန်ကန်မှုတွေရှိနေလို့ နှိမ်နင်းခဲ့ရတယ်ဆိုတဲ့ စာပေအထောက်အထားတွေရှိခဲ့တယ်။ ဒါတွေကို ထောက်ရှုပြီး စဉ်းစားရင်ပုဂံမှာ မင်းမဲ့ကာလဆိုတာ မရှိနိုင်ဘူး။ ရှိရင်လည်း ပုဂံဟာအစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲသွား နိုင်စရာရှိတယ်လို့ အယူအဆကို တင်ပြပါတယ်။ 

တကယ်လို့ ရှိတယ်ဆိုရင်တောင်မင်းမရှိဘဲ နေနိုင်တဲ့ လူမျိုး၊ အစဉ်အလာကို ထိန်းသိမ်းနိုင်တဲ့ လူမျိုးဆိုတာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ရှာမှရှား ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ဖြစ်တယ်။ 

ဒါကြောင့် မင်းမဲ့ကာလဆိုတဲ့ အချက်ကို ထပ်မံပြီးသုတေသနပြုဖို့ လိုအပ်သလို အဲဒီအချိန်အတွင်းမှာပဲမင်းယဉ်နရသိင်္ခဆိုတဲ့ သမိုင်းကိုလည်း သူ့နေရာမှာပဲဆက်ထားသင့်တယ်လို့ယူဆတဲ့အကြောင်း ရေးပါတယ်ဆိုတာ တင်ပြလိုက်ပါတယ်။

ရေး- ရေနံ့သာဝင်းမောင်(ပုဂံချစ်သူ)

 

***စံတော်ချိန်သတင်းစာမှ ကူးယူဖော်ပြသည်။

ဓားသွားမကြွေ၊ လှံမခွေဖို့

 

__________________________

■ စံအောင်ကျော်

(စံအောင်ကျော်သည် ဆောင်းပါးများကို အခါအားလျော်စွာ ရေးသားနေသူ ဖြစ်သည်)

ISP Column ဆောင်းပါးတွေကို တောက်လျှောက်ဖတ်လာခဲ့တာမှာ ထင်ပေါ်လာလို့ သတိထားမိတဲ့အကြောင်းအရာတခု ရှိလာတယ််။ ဒါကတော့ တော်လှန်ရေးရဲ့ အမည်းကွက်ပါ။ ကျနော်ကိုယ်တိုင်ကတော့ တော်လှန်ရေးနယ်မြေထဲမှာ ရှိနေတာမဟုတ်ပေမဲ့ တော်လှန်ရေးနယ်မြေထဲကနေ ပဲ့တင်လာထပ်တဲ့ အသံတွေကို နားထောင်ရမိတာကဖြင့် စိတ်အားလျော့ဖို့ကောင်းပါတယ်။

တော်လှန်ရေးဆိုတာဟာ အမည်းကို ဖယ်ရှားပြီး အဖြူနဲ့အစားထိုးဖို့ ကြိုးစားတဲ့ ဖြစ်စဉ်တခုလို့ ယေဘုယျမြင်ကြည့်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ တော်လှန်စိတ်ဓာတ်နဲ့ အမူအကျင့်တချို့ဟာ အမည်းထဲမှာပဲ ပျော်ဝင်နေကြတဲ့ပုံပါပဲ။ တော်လှန်ရေးနယ်မြေထဲကနေလာတဲ့ ဆောင်းပါးတချို့ကို နမူနာထုတ်ပြကြည့်ပါ့မယ်။

“စစ်ပွဲများအကြား ကိုယ်လွတ်ရုန်း ပြေးလွှားနေရသည့် သူတို့အဖို့ လက်ထဲတွင် ခြူးတပြားမှ ပါမလာ။ ဖုန်းလိုင်းပင်မမိသော အနေအထားတရပ်နှင့် ဖုန်းဆိုလျှင် ခလုတ်ပင် ကောင်းစွာမနှိပ်တတ်သော အဘိုးအဘွားများ၏ လက်ကိုင်ဖုန်းများပါမကျန် လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် သိမ်းယူသွားသည်”

ကရင်နီစစ်ဘေးရှောင်တဦးဖြစ်တဲ့ ဆူးငယ်ငယ်ရဲ့ ဆောင်းပါးရဲ့ကောက်စာပါ။ ‘သိမ်းယူသွားသည်’ဆိုတဲ့စကားလုံးက သာမန်အားဖြင့် စစ်တပ်ဘက်က ကျူးလွန်မှုတွေမှာ တွေ့ရလေ့ရှိတဲ့စကားလုံးပါ။ အခုကိစ္စမှာတော့ တော်လှန်ရေးဘက်ကလူတွေက လုပ်ဆောင်တာပါ။ ဒါ့အပြင် စစ်တပ်ကလူတွေမရှိတဲ့ မြို့ရွာတွေမှာ အများပြည်သူပိုင် ဆိုင်ကယ်၊ ရွှေထည်၊ ငွေကြေးနဲ့ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂတွေ ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ကိစ္စကိုလည်း ဆောင်းပါးရှင်က မေးခွန်းထုတ်ထားပါသေးတယ်။

နောက်တပုဒ်ကတော့ ရခိုင်ဘက်ကအကြောင်းအရာပါ။ NLD အစိုးရလက်ထက်မှာရော၊ စစ်အာဏာသိမ်းလိုက်ချိန်မှာရော ရခိုင်ပြည်နယ်ဟာ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရခိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း AA က မြို့တွေ၊ ရွာတွေ၊ နယ်မြေတွေ အများအပြားသိမ်းပိုက်နိုင်ချိန်ရောက်ခဲ့ပြန်တော့လည်း ရခိုင်လူထုကတော့ ဆက်သွယ်ရေးကျိန်စာသင့်မှုထဲမှာ ဆက်ပြီးမွန်းကျပ်နေရတဲ့အကြောင်းကို ရေးထားတာပါ။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ AA ကတော့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကနေ လစဉ် ကျပ်သိန်းထောင်ချီရှိမယ်လို့ ဆောင်းပါးရှင်က ခန့်မှန်းပါတယ်။

တော်လှန်ရေးနယ်မြေထဲလာတဲ့ နောက်ထပ် ဆောင်းပါးတပုဒ်ကတော့ ‘ရယ်စရာပြောတာ မရယ်လိုက်ရဘူး’ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ရေးသားထားတဲ့ တော်ဝင်မောင်ရဲ့ ဆောင်းပါးဖြစ်ပါတယ်။ ဘဏ္ဍာငွေအကျပ်အတည်းတွေကြားထဲကနေ အရင်းအမြစ်နည်းပါးစွာနဲ့ တော်လှန်ရေးလုပ်ကြတယ်။ စာရေးသူက မရယ်ရဘူးဆိုပေမဲ့ သူ့ရဲ့စာတပိုဒ်ကိုဖတ်မိတော့ နာနာကျင်ကျင် ရယ်လိုက်မိပါတယ်။ ဆောင်းပါးမှာပါတဲ့အတိုင်းပဲ ဆွဲထုတ်ပြပါမယ်။

“တိုင်းရင်းသားဒေသမှာပဲ အခြေစိုက်တဲ့ တပ်ဖွဲ့တခုရဲ့ ခေါင်းဆောင်လုပ်သူဟာ တပ်ဖွဲ့ရဲဘော်တွေအတွက် ကျည်ကာဦးထုပ်ဝယ်မပေးဘဲ သူစီးတဲ့ကားကို ကျည်ကာတပ်ပါသတဲ့။ သူ့တပ်ဖွဲ့က ရဲဘော်တဦး ခေါင်းကို ကျည်ဆန်မှန်ပြီး ကျဆုံးတော့ ရဲဘော်လေးရဲ့ အသုဘအခမ်းအနားကို အဲဒီတပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင်လုပ်သူက ကျည်ကာကားကြီးစီးပြီး ရောက်လာပါသတဲ့”

ဒီအကြောင်းအရာတွေကို ကြားသိရတာက တော်လှန်ရဲဘော်တွေရော၊ ပြည်သူတွေရောအတွက်တော့ မချိတင်ကဲဖြစ်စရာပါ။ လတ်တလောမှာပဲ ထွက်ရှိလာတဲ့ ဆောင်းပါးတပုဒ်ကလည်း တော်လှန်ရေးနယ်မြေထဲကပါပဲ။ လွတ်မြောက်နယ်မြေလို့ လွယ်လွယ်ခေါ်နေကြပေမဲ့ အဲဒီနယ်မြေထဲက သာမန်လူတွေအတွက် တကယ်ပဲ လွတ်မြောက်တာဟုတ်ရဲ့လားလို့ မေးခွန်းထုတ်ထားပြီး တော်လှန်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ သူတို့ရဲ့အဝန်းအဝိုင်းထဲက အခွင့်ထူးခံစားရနေတဲ့ကိစ္စကို မီးမောင်းထိုးထားတာပါ။

ဒါတွေဟာ အကြောင်းအရာတချို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တော်လှန်ရေးအတွင်းက ပုပ်လို့ပေါ်လာတဲ့ တခြားအကြောင်းအရာတွေလည်း ရှိပါသေးတယ်။ ဥပမာ လိင်အကြမ်းဖက်မှုလို၊ မူးယစ်နဲ့ လောင်းကစားလို ကိစ္စတွေ။

အခုဆို တိုင်းပြည်ဟာ အမှောင်ထဲမှာ စမ်းတဝါးဝါးနဲ့ ဒုက္ခများနေတာ ငါးနှစ်ထဲကို ဝင်လာခဲ့ပါပြီ။ အလင်းရောင်ကို ဘယ်အချိန် ပြန်ရမယ်ဆိုတာကိုလည်း ဘယ်သူမှ မပြောနိုင်ပါဘူး။ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ် ‘စစ်ဆင်ရေး ၁၀၂၇’ နဲ့အတူ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကနေ စတင်ခဲ့တဲ့ စစ်ရေးအောင်ပွဲတွေဟာ ပြည်သူတွေအကြားမှာ ဖျက်ခနဲအလင်းရောင်တွေ လက်စေခဲ့ပါတယ်။ လူထုတွေအနေနဲ့တော့ ကိုယ့်ကို နင်းခြေဖျက်ဆီးထားတဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ အရှက်တကွဲအကျိုးနည်းမှုတွေကို ကြည့်မြင်ခွင့်ရခဲ့ကြတာမို့ လက်ခုပ်လက်ဝါးတီးပြီး ကျေနပ်ခဲ့ရတဲ့ကာလပါပဲ။  ဒါပေမဲ့ စိတ်မကောင်းစရာပါ။ အောင်ပွဲတွေအထပ်ထပ်ရလာ၊ နယ်မြေစိုးမိုးမှုတွေ၊ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်မှုတွေ များလာတာနဲ့အတူ တော်လှန်ရေးအုပ်စုတွေအကြား နယ်မြေအငြင်းပွားမှုတွေ၊ လူမျိုးရေး အငြိုးအတေးတွေ စတာတွေအပြင် ပြည်သူအပေါ် အနိုင်ကျင့်တဲ့ကိစ္စ ပိုပြီးကြားလာရတယ်။ ဒါ့အပြင် စစ်အောင်ပွဲတွေနဲ့အတူ တွဲပါလာတဲ့တော်လှန်အရသာချိုမြမြမှာ ယစ်မူးနေမှုတွေလည်း ရှိပါသေးတယ်။

အဲဒီအခြေအနေတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ ဝေဖန်ထောက်ပြတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း အဲဒီဝေဖန်ထောက်ပြမှုတွေဟာ သက်ဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ နားထဲကို ရောက်မှ ရောက်ပါလေစပါပဲ။ လူ့သဘာဝအရမှာလည်း ထိတ်ထိတ်ကြဲအောင်မြင်နေချိန်မှာ သွားပြီးဝေဖန်တာမျိုးဟာ အရာထင်ဖို့ခက်ပါတယ်။ ဘာလို့ဆို အောင်မြင်မှုအခိုးအငွေ့တွေ ပိတ်ကာနေတတ်လို့ပါပဲ။ 

တနေ့ကပဲ အွန်လိုင်းမှာ ပျံ့နှံ့လာတဲ့ ဖြစ်ရပ်တခုကလည်း အခုအကြောင်းအရာနဲ့ ချိတ်ဆက်နေပါသေးတယ်။ ဗီဒီယိုဖိုင်ကိုရော၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်ကိုရော ကြည့်မိဖတ်မိသလောက်ကတော့ မန္တလေးတိုင်း စဉ့်ကူးမြို့နယ်ထဲမှာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဆောင်ရွက်တဲ့ အနေအထားလို့ နားလည်ရပါတယ်။ ပြည်သူလူထုနဲ့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဝင်တချို့ စကားအချေအတင်ဖြစ်ကြတာပါ။ အိမ်ရှင်မိသားစုဘက်က မှန်တယ်လို့ မဆိုလိုပေမဲ့ စကားများတဲ့အထိ မဖြစ်စေဘဲ တစ်ဖက်က မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ ရည်ရည်မွန်မွန်နဲ့ ကိစ္စပြီးအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့လိုတာတော့အမှန်ပါပဲ။ လူ့သဘာဝမို့ စိတ်တိုတတ်တာဆိုပေမဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဝင်အနေနဲ့ ဒေါသကို အဆုံးစွန်ထိထိန်းထားနိုင်ဖို့ လေ့ကျင့်ထားဖို့လိုပါလိမ့်မယ်။ မတော်တဆ လက်ပါတဲ့အထိ ဖြစ်လာတဲ့အခါ အရင်ဆုံးနစ်နာရမှာက လက်နက်မဲ့ပြည်သူဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ တဖက်မှာလည်း အခုလိုမျိုးကိစ္စတွေမှာ လက်ကိုင်ထားရမယ့် ကျင့်ဝတ်တွေ၊ လုပ်ထုံးစည်းမျဉ်းတွေကိုလည်း စနစ်တကျ လေ့ကျင့်ထားဖို့လည်း လိုပါလိမ့်မယ်။

မကြာသေးခင်ကာလမှာတော့ စစ်တပ်ဟာ ရှိသမျှခွန်အား၊ နည်းနာအစုံနဲ့ ထိုးစစ်တွေ ပြန်လုပ်လာပါတယ်။ လက်လွှတ်လိုက်ရတဲ့ နယ်မြေတချို့ကိုလည်း ပြန်ယူနေပါတယ်။ ဒီအခြေအနေဟာ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေအတွက် ကြီးမားတဲ့စိန်ခေါ်မှုပါ။ ဘယ်သူနိုင်နိုင် ငါတို့ကတော့ ဘာမှမရဘူးဆိုတဲ့ အမြင်မျိုးတွေ လူတွေထဲမှာ ရှိနေမယ်ဆိုရင်တော့ လူထုအနေနဲ့ အုပ်စုနှစ်ခုဖြစ်တဲ့ စစ်ပွဲလို့သဘောထားပြီး စိတ်ပျက်စွာပဲ စောင့်ကြည့်နေရုံထက် ပိုတော့မှာမဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလိုအမြင်တွေ အမြစ်တွယ်သွားမယ်ဆိုရင်တော့ ဆိုးသွားပါပြီ။ ဒီတော့လည်း လူထုကပေးအပ်ခဲ့တဲ့ ယုံကြည်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့နဲ့ စွန်းပေနေတဲ့ အမည်းကွက်တွေကို ဆေးကြောဖို့ မဖြစ်မနေ လိုပါလိမ့်မယ်။

စစ်တက္ကသိုလ်ဆရာဟောင်းလည်းဖြစ်၊ ထင်ရှားတဲ့စာရေးဆရာလည်း ဖြစ်တဲ့ (ဦး)အောင်သင်းရဲ့ ကဗျာစာသားတချို့နဲ့ပဲ ဒီဆောင်းပါးကို အဆုံးသတ်လိုက်ပါမယ်။

“ပြည်သူ့နှလုံး၊ မသိမ်းကျုံးသော်

ပြည်သူ့ခွန်အား၊ မကိုးစားသော်

ဓားသွားကျိုးကြေ၊ လှံသွားခွေအံ့”

တော်လှန်ရေးရဲ့ တကယ့်အောင်ပွဲဆိုတာ လက်နက်အားနဲ့ နယ်မြေကို သိမ်းပိုက်ရယူခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပြည်သူလူထုရဲ့ နှလုံးသားကို သိမ်းပိုက်ရရှိခြင်းဖြစ်တယ်ဆိုတာကို မမေ့ဖို့လိုပါမယ်။

[ယခုဆောင်းပါးသည် ISP-Myanmar ၏ အာဘော်မဟုတ်ဘဲ စာရေးသူ၏ အာဘော်သာဖြစ်ပါသည်။]

ISP_Column

နိုင်ငံရေး လုပ်ကြံမှု များ နှင့် ရိုင်းခဲ့ရသော

 နိုင်ငံရေး လုပ်ကြံမှု များ နှင့် ရိုင်းခဲ့ရသော တိုင်းပြည် ကံကြမ္မာ

*****************

အကယ်၍ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း နှင့် ၎င်း၏ ဝန်ကြီး ခြောက်ဦး လုပ်ကြံခြင်း မခံခဲ့ရလျင် ယနေ့တွင် မြန်မာသည် မည်သို့သော နိုင်ငံမျိုး ဖြစ်နေပေမည်နည်း။

သို့မဟုတ်လည်း ဗိုလ်ကြီး အုန်းကျော်မြင့်သာ ၁၉၇၆ တွင် အာဏာရှင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းအား လုပ်ကြံမှု အောင်မြင်သွားခဲ့လျင် မြန်မာသည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် လေးဆယ် ကျော် ကတည်းက စစ်အာဏာရှင် စနစ် အောက်မှ ရုန်းထွက် နိုင်ခဲ့မည်လော။

အထက်ပါ မေးခွန်းများကို ကိုကျော်ဇော်မိုးက ဧရာဝတီ၏ အင်္ဂလိပ်ပိုင်း သတင်း ကဏ္ဍ တွင် ဆောင်းပါးဖြင့် မေးခွန်းထုတ်ထားခဲ့သည်ကို ဗဟုသုတ ဖြစ်ဖွယ် ရာ များ ပါဝင်နေသဖြင့် ကောက်နှုတ် တင်ပြသွားမည် ဖြစ်သည်။

မိမိတို့ နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး လုပ်ကြံမှု ကြီးများကို ပြန်လည် စောင်းငဲ့ကြည့်မည် ဆိုက ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာဖြစ်ရပ်များ ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ ဖြစ်လာသည်ကို တွေ့ရမည် ဖြစ်သည်။ လုပ်ကြံ ခံခဲ့ရသူ များသည် အများအားဖြင့် လူတော်လူကောင်းများ ဖြစ်ပြီး တိုင်းပြည်၏ အနာဂတ်ကို အကောင်းဖက် ရောက်အောင် ဦးဆောင်ကောင်း ဦးဆောင်သွားနိုင်မည့် တာဝန်သိ ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်နေကြသည်။ သို့သော် တိုင်းပြည်ကို ဖျက်လို ဖျက်ဆီး လုပ်ခဲ့ကြသူများက ထိုကဲ့သို့ ကြမ္မာဆိုး မျိုး နှင့် ကြုံခဲလှသည်ဟု ဆိုရမည်သာ ဖြစ်သည်။

လုပ်ကြံ ခံခဲ့ရသူ များ မှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် ၎င်း၏ ကက်ဘိနက် အဖွဲ့ဝင်များ၊ လွတ်လပ်ရေး ရပြီး ပထမဆုံး နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာသူ 

ဦးတင်ထွဋ်၊ သမ္မတကြီး စပ်ရွှေသိုက်၊ စော်ဘွား ကြီး စပ်ကြာဆိုင်၊ ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင် စောဘဦးကြီး၊ ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စု နှစ်များ အတွင်းဆို က ကရင်အမျိုးသား သမဂ္ဂ (ကေအင်ယူ) ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှုးချုပ် ပဒို မန်းရှာ၊ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဥပဒေ အကြံပေး ဦးကိုနီ တို့ ဖြစ်သည်။

ထိုပုဂ္ဂိုလ်များ အစား တိုင်းပြည်ကို ဖျက်လိုဖျက်ဆီး လုပ်နေကြသည့် စစ်ခေါင်းဆောင်များကို ဖယ်ရှား နိုင်ခဲ့မည် ဆိုလျင် နိုင်ငံ၏ ကံကြမ္မာသည် အကောင်းဖက်သို့ လှည့်သွား နိုင်မည်လော။

ဤသည်ကား လုံးဝ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိနေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုထက် ပို၍ လေးနက် ခက်ခဲသော မေးခွန်း ရှိနေပြန်သည်။ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း မျိုးဖြင့် နိုင်ငံရေး စနစ်တခုကို ပြောင်းလဲသင့်သလား၊ ကျင့်ဝတ် သိက္ခာအရကော လုပ်သင့်သည်ဟု ကာကွယ် ပြောဆို နိုင်မည်လော၊ နိုင်ငံရေးအရကော ထိရောက်မှု ရှိလာနိုင်မည်လော။

နိုင်ငံ အတွက် သက်ရောက်မှု အရှိဆုံး လုပ်ကြံမှုကြီးကား ၁၉၄၇ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့၊ လွတ်လပ်ရေး မရမီ ခြောက်လ အလိုတွင် ဗိုလ်ချုပ် နှင့် ဝန်ကြီး ခြောက်ဦး သေနတ်ဖြင့် လုပ်ကြံ ခံခဲ့ရခြင်းပင် ဖြစ်သည်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကိုယ်တွင် ကျည် ၁၃ တောင့် စိုက်ဝင်သွားခဲ့သည်။

ဂဠုန် ဦးစောသာ ‌အောင်မြင်အောင် မလုပ်နိုင်ခဲ့ပဲ ဗိုလ်ချုပ်သည် တိုင်းပြည်ကို ဆက်၍ ဦးဆောင်ခွင့် ရခဲ့မည် ဆိုလျှင် နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်သည် တမူ ထူးခြားစွာ ထွက်ပေါ်လာမည်သာ ဖြစ်သည်။ စစ်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးနေသော နိုင်ငံတစ်ခုကို အောက်ခြေကနေ အသစ် ပြန်လည်ထူထောင်ရန်အတွက် အလိုအပ်ဆုံးအရာ အရည်အချင်းသည်က ခိုင်မာပြတ်သားပြီး အနာဂတ်ကို ကြိုတင်တွေးမြင်နိုင်သော အမြင်ကျယ်ဝါဒရှိသည့် ဦးဆောင်မှုပင် ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသူ ဦးနုသည် ထိုကဲ့သို့သော အရည်အချင်း ပိုင်းတွင် အားနည်းသူ တဦး ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အားနည်းနေသည့် အပြင် နိုင်ငံရေး နှင့် ဘာသာရေးကိုလည်း ဒွေးရောယှက်တင် လုပ်လာသည်။ တန်းတူ ညီမျှရေး ကို အာမခံမည့် ဖက်ဒရယ် မူဝါဒ များ အကောင်အထည် ဖေါ်ရမည့် အချိန်တွင် တိုင်းရင်းသား လူနည်းစုများ၏ အသံကို လျစ်လျု ရှူခဲ့သည်။

ထိုသို့ ခေါင်းဆောင်နိုင်မှု အားနည်းခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံသည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အောက်သို့ သက်ဆင်းသွားခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ကံဆိုး မိုးမှောင်ကျခဲ့ရသည်က ဗိုလ်ချုပ်တို့ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ် ခံခဲ့ရခြင်းသည် နောက်ဆုံး ဖြစ်မလာခဲ့ပဲ အစ ပျိုးလာခဲ့ခြင်း  ဖြစ်နေသော ကြောင့်ပင်။

ဦးတင်ထွဋ်

လွတ်လပ်ရေး ရပြီး ကိုးလ အကြာ ၁၉၄၈ စက်တင်ဘာလ တွင် ပထမဆုံး နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာသူ ဦးတင်ထွဋ် လုပ်ကြံ ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် ဗိုလ်ချုပ် နှင့် အတူ လွတ်လပ်ရေး အတွက် လန်ဒန် သို့ သွား၍ အရေးဆိုရာတွင် အတူ လိုက်ပါသွားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

၎င်း၏ New Times of Burma သတင်းစာတိုက်မှ အပြန်  ကားထဲသို့ လက်ပစ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရ၍ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရသည်။ ကျုးလွန်သူများကို ဖေါ်ထုတ်နိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း စစ်ဆေး တွေ့ရှိသော အချက်အချို့က ဒုကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းကို ညွှန်ပြနေခဲ့သည်။

စောဘဦးကြီး

၁၉၅၀ တွင် ကင်းဘရစ်ခ်ျ တက္ကသိုလ် ကျောင်းထွက် နှင့် ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေး အောက်တွင် ဝန်ကြီး တဦး ဖြစ်ခဲ့သူ စောဘဦးကြီးသည် ကရင်ပြည်နယ် ကောကရိတ် အနီးတွင် အစိုးရတပ်များ၏ ခြုံခို တိုက်ခိုက်ခံရခြင်းကြောင့် ကျဆုံးသွားခဲ့ရသည်။ ထိုစစ်ဆင်ရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့သူသည် ဗိုလ်ချုပ် နေဝင်း၏ လက်ရုံး ဗိုလ်မှုးကြီး စိန်လွင်ပင် ဖြစ်သည်။

သမ္မတ စောရွှေသိုက်

ဗိုလ်နေဝင်း၏ ၁၉၆၂ အာဏာသိမ်းယူပြီးနောက်တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများ ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ သမ္မတကြီး စောရွှေသိုက်သည် ဆေးထိုး အသတ်ခံရ၍ အင်းစိန် အကျဉ်းထောင် အတွင်း ကွယ်လွန် သွားခဲ့ရသည်။

စော်ဘွား စပ်ကြာဆိုင်

‌၎င်းသည်လည်း အာဏာသိမ်းပြီး နောက်တရက်တွင်‌ တောင်ကြီး မြို့ အနီးရှိ စစ်တပ်၏ စစ်ဆေးရေး ဂိတ်တခု ၌ ပျောက်ခြင်းမလှ ပျောက်သွားခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်နေဝင်း၏ စစ်‌ ကြောရေး လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးသွားခဲ့ရသည်ဟု ယုံကြည်နေကြသည်။

သခင်သန်းထွန်း

ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ ဥက္ကဌ ဖြစ်သူ သခင် သန်းထွန်းသည် ၁၉၆၈ တွင် ပဲခူးရိုးမ တောတွင်း တနေရာ ရှိ ဌာနချုပ် အနီးတွင် စစ်တပ်မှ ဒလျို အဖြစ် လွှတ်ထားသူ တဦး၏ လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးသွားခဲ့ရသည်။

‌ဇော်ဆိုင်း၊ ဇော်တူး

ကချင် လွတ်လပ်ရေး တပ်တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဇော်ဆိုင်း၊ ဇော်တူး ညီအကိုသည် ၁၉၇၅ တွင်အတွင်း ပဋိပက္ခ ကြောင့် လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။

 

ဗိုလ်ကြီး အုန်းကျော်မြင့်

၁၉၇၆ တွင် အသက် ၃၆ နှစ်ရှိ ဗိုလ်ကြီး အုန်းကျော်မြင့်သည် အာဏာရှင် နေဝင်း နှင့် အထက်တန်း စစ်အရာရှိကြီး များကို သမ္မတ အိမ်တော်တွင် ပြုလုပ်

မည့် တော်လှန်‌ ရေးနေ့ ညစာ စားပွဲတွင် လုပ်ကြံရန် အရဲ့စွန့် ကြံစည်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပျက်ပြားသွားခဲ့ရသည်။

‌ဗိုလ်ကြီး အုန်းကျော်မြင့်သည် ၎င်း၏အကြံအစည်ကို သိရှိသွားပြီး နောက်တွင် အမေရိကန် သံရုံးတွင် နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့် တောင်းခံခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သံအမတ်ကြီး ဖြစ်သူ ဒေးဗစ် အော်စဘွန်းသည် ခိုလှုံခွင့် တောင်းခံခဲ့မှု ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ယုံမက ထောက်လှန်းရေး အကြီးအကဲ ဖြစ်သူ ဗိုလ်မှုးကြီး တင်ဦးအား အကြောင်းကြားခဲ့သည်ဟု နယူးယောက်

တိုင်းမ် သတင်းစာတွင် ရေးသားခဲ့သည်၊ သံတမန် ထုံးတမ်းအရ ထိုသို့သော ကိစ္စမျိုးကို နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဌာန ကိုသာ အသိပေးရသော်လည်း နေဝင်း အစိုးရ နှင့် ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားမည့် အရေးကို အမေရိကန်သည် ရှောင်ရှားလိုပုံ ရသည်ဟု ယူဆရသည်။

နောက်ပိုင်းတွင် လုပ်ကြံမည့် အစီအစဉ် တွင် ပါဝင်သူများ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ဗိုလ်ကြီး အုန်းကျော်မြင့်သည် ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည်။

ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ ပြည်သူများသည် နေဝင်း၏ စစ်ဖိနပ် အောက်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ခါးစည်း ခံခဲ့ရသည်။ အကယ်၍သာ ထိုအချိန်က ဗိုလ်ကြီး အုန်းကျော်မြင့်၏ အကြံအစည်သာ အထမြောက်သွားခဲ့မည် ဆိုသည့် အမေးက ဆက်၍ ခြောက်လှန့် ခံ‌ နေရဆဲ ဖြစ်သည်။

နှစ်ဆယ်တစ် ရာစု ကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဒီပဲယင်း တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရန် ကြံစည်မှု ဖြင့် စတင် ဖွင့်လှစ်လာခဲ့သည်။

ဖဒို မန်းရှာ

၂၀၀၈ တွင် ကေအင်ယူ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှုးချုပ် ဖဒို မန်းရှာအား မဲဆောက်ရှိ ၎င်း၏ နေအိမ်တွင် သေနတ်သမားများက လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်၊ ကျုးလွန်သူများသည် မြန်မာ စစ်တပ်နှင့် မဟာမိတ် ပြုထားသော ကရင် ခွဲထွက်ရေး အဖွဲ့၏ လက်ချက် ဖြစ်သည်ဟု အများစုက ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။

ဦးကိုနီ

၂၀၁၇ တွင် ဖွဲ့စည်းပုံ ရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူ နှင့် NLD ၏ ဥပဒေ အကြံပေး ဦးကိုနီ သည် ရန်ကုန် လေဆိပ်၌ နေခင်းကြောင်တောင် လူမြင်ကွင်း တွင် လုပ်ကြံ ခံခဲ့ရသည်။ လုပ်ကြံသူသည် အခကြေးငွေ ဖြင့် ငှားရမ်းထားသူ ဖြစ်ပြီး နောက်ကွယ်မှ ပါဝင် ပတ်သက်နေသူ များသည် စစ်ဖက် အရာရှိဟောင်းများ ဖြစ်သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲလိုသူများကို သည်းငြည်း ခံမည် မဟုတ်၊ မိမိတို့၏ နိုင်ငံရေး လမ်း‌ ကြောင်းကို ဝင်မစွက်နှင့် ဟု ကျောချမ်းဖွယ် အသိပေးလိုက်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီး နောက်တွင် ကုလသမဂ္ဂ ဆိုင်ရာ မြန်မာ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းအား အမေရိကန်တွင် ရှိနေကြသည့် မြန်မာ နှစ်ဦးက လုပ်ကြံရန် ကြံစည်ခဲ့သည်၊ ၎င်းတို့အား ဖမ်းဆီးမိခဲ့ပြီး စစ်အုပ်စု မှ ၎င်းတို့နှင့် မပတ်သက်ဟု ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

ယခုအခါ တိုင်းပြည်ကို ပြည်တွင်းစစ်ကြီး ဖြစ်အောင် တွန်းပို့ခဲ့သူ မင်းအောင်လှိုင် အား မြန်မာ ပြည်သူ အများစု က ဖယ်ရှားပစ်ချင်နေကြသည်။ သို့သော် မေးဖို့ ဖြစ်လာသည်က မင်းအောင်လှိုင်အား ဖယ်ရှားပစ်ယုံဖြင့် ၎င်းအား ပေါက်ဖွားပေးခဲ့သည် မကောင်းဆိုးဝါး စနစ်ကြီး ပြိုလဲသွားမည်လား ဆိုသည်ပင်၊ ဆိုးသွမ်း ယုတ်မာသည့် ဗိုလ်ချုပ်တဦး မရှိလျင် သူ့လို လူမျိုး နောက်တယောက် တက်လာမည်လား။

လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်မှု များသည် နိုင်ငံ၏ အတိတ်ကို ပုံဖေါ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း အနာဂတ်ကိုမူ ပြဋ္ဌာန်းပေးနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ စစ်မှန်သော လွတ်မြောက်မှုဆိုသည်က အာဏာရှင်များအား ဖယ်ရှားရုံနှင့် မရနိုင်ဘဲ၊ ၎င်းတို့ တည်ရှိခွင့်ကို ပေးနေသည့် စနစ်ကြီးကိုပါ အမြစ်ကနေ ဖယ်ရှားပစ်မှသာ ရရှိနိုင်လိမ့်မည်။ ထိုသို့ မလုပ်နိုင်သေးသရွေ့ နိုင်ငံရေး လုပ်ကြံခံခဲ့ရမှု အစဉ်အလာ ဆိုးမွေများသည် နိုင်ငံ၏ ကံကြမ္မာကို ခြောက်လှန့်နေဦးမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။

ပြည်သူတို့၏ တရား‌ သော တွန်းလှန်စစ် မုချ အောင်ရမည်!!!

Tue, 5 Aug, 2025

(Hla Soewai)

မြန်မာတွေက ‘China’ ကို ဘယ်လိုအ​ကြောင်း​ကြောင့် ‘တရုတ်’ လို့ ခေါ်ကြတာလဲ။

 ⛩️ မြန်မာတွေက  ‘China’ ကို  ဘယ်လိုအ​ကြောင်း​ကြောင့် ‘တရုတ်’ လို့ ခေါ်ကြတာလဲ။ ⛩️

China ကို ကျွန်တော်တို့ မြန်မာတွေက တရုတ် လို့  ခေါ်ကြတယ်​။ တရုတ်တွေကလည်း ကျွန်တော်တို့ မြန်မာတွေကို မြန်တျန့် လို့ ခေါ်ကြတယ်။ 

မြန်မာကို မြန်တျန့် လို့ ခေါ်တာက ဘာသာစကား အသံထွက် ဖလှယ်မှုအရ နီးစပ်မှုရှိပြီး ချိုင်းနား (China) ကို မြန်မာတွေက တရုတ် လို့ ခေါ်တာကျတော့  အသံဖလှယ်မှုအရ အလွန် ကွဲလွဲတဲ့အတွက် ကျွန်တော့အဖို့ အတန်းပညာရေး သင်ယူစဉ်ကာလမှာ ပဟေဋိတခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ 

ပဟေဋိ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဒီကွဲလွဲမှုကို လက်လှမ်းမီရာ အများသူငှါများကိုလည်း မေးကြည့်စူးစမ်းခဲ့ပါတယ်။ အတော်တော်များများကလည်း မသိကြပါဘူး။ China ကို ‘တရုတ်’ လို့  ခေါ်ဝေါ်ခဲ့တာလဲ သမိုင်းကြောင်းကို ရှင်းလင်း ရေးသားထားတဲ့ စာအုပ်စာပေတွေလည်း မရှိသလောက်ပါပဲ။

ကျွန်တော် ကျောင်းပြီးလို့ အလုပ်ဝင်တဲ့ကာလမှာလည်း ကိုယ်သိချင်ခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတခုကို အခါအားလျော မေးမြန်း စုံစမ်းကြည့်ပါတယ်။ ကျေနပ်စရာကောင်းတဲ့ အဖြေမရခဲ့ဘူး။ 

ဒီလိုနဲ့  အနှစ် ၂၀လောက် ကြာညောင်းခဲ့ပြီး internet တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုလို့ ရတဲ့ကာလမှာတော့ ကိုယ်သိချင်ခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတခုကို ပြန်လည်သတိရလို့  Google မှာ တရုတ်ပြေးမင်း လို့ ရိုက်ထဲ့ပြီး ရှာကြည့်ပါတယ်။ 

ပုဂံမင်း၊ နရပတိစည်သူမင်း အကြောင်းတွေ ပေါ်လာတယ်။ ဖတ်ရှုကြည့်တယ်။ ငဆောင်ချမ်း တိုက်ပွဲ အကြောင်းလည်း ဖတ်ရှုရတယ်။ မွန်ဂိုတာတာ တွေ မြန်မာနိုင်ငံထဲ ဝင်ရောက်ခဲ့တာကို ဖတ်ရတယ်။ 

ဒီနေရာမှာ ‘တာတာ’ ဆိုတဲ့ စကားလုံးက တရုတ် နဲ့ ဆက်စပ်နေမလား လို့ စဉ်းစားမိတယ်။ မွန်ဂို လို့ မရေးဘဲ မွန်ဂိုတာတာ လို့ ရေးထားတာကို သံသယ ဖြစ်မတယ်။ မွန်ဂို နဲ့  တာတာ သည် အတူတူပဲလား၊ ပေါင်းစပ်ထားတာလား။ 

ကမ္ဘာ့မြေပုံကို ပြန်ကြည့်ပြီး တရုတ် မွန်ဂိုလီးယား၊ မန်ချူးရီးယား၊ တိဗက်၊ ရုရှား၊ တူရကီ နိုင်ငံများရဲ့ နယ်နမိတ် ထိစပ်မှုကို လေ့လာဖြစ်သွားတယ်။ အာရှ ဥရောပ ပိုးလမ်းမအကြောင်း ပြန်လည် ဖတ်ရှုဖြစ်တယ်။ ‘တူရကီ’ အသံထွက်

သည် ‘တရုတ်’ နဲ့  အသံဖလှယ်မှုအရ ဆက်စပ်နေမလားလို့  အတွေးဝင်လာတယ်။ တွေးရင်းတွေးရင်းနဲ့ ငါ့မှာ ဘာစာအုပ်များ ရှိနိုင်သေးသလဲလို့ စဉ်းစားမိတယ်။ 

စဉ်းစားရင်း စဉ်းသားရင်းနဲ့ ရေးရေးလေး ပေါ်လာတယ်။ လွန်ခဲ့သော ၅နှစ်လောက်က ရန်ကုန် ကို ပြန်

ရောက်တဲ့ကာလမှာ Physics major က သူငယ်ချင်း တယောက် ဖြစ်တဲ့ Sabe Lwin လက်ဆောင်ပေးခဲ့တဲ့ စာအုပ်တအုပ်မှာ ဖေါ်ပြထားတဲ့ အကြောင်းအရာ အချို့ကို အမှတ်ရမိတယ်။ စာရေးဆရာက တရုတ်သွေးနှောတဲ့ သမိုင်းပညာရှင် တယောက် ဖြစ်တာကို ပြန်ပြောင်းမှတ်မိသွားတယ်။ 

အိမ်ရှေ့က စာအုပ်ဘီဒို မှာ အမှတ်ရမိတဲ့ စာအုပ်ကို သွားရှာတယ်။ တွေ့ပါပြီ။ 

စာအုပ်အမည်က -။

SELECTED WRITINGS OF U YI SEIN

ဦးရည်စိန် ၏ လက်ရွေးစင် စာတမ်းများ။ 

စာအုပ်ကို ယူပြီး ဖတ်ကြည့်တယ်။ စာအုပ်ဆိုသော်လည်း မဂ္ဂဇင်းမှာ ရေးထားတဲ့ အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်စုစည်းပြီး စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေထားတာပါ။ 

​ရေးထားတဲ့ အကြောင်းအရာတွေက ရှေးတရုတ်တို့ သိခဲ့သော ပျူနိုင်ငံများ၊ ပျူအကြောင်း၊ ဗိသာနိုး၊ သုဝဏဘူမိ၊  ရှေးဟောင်း ထိုင်း ရှမ်းများ၊ တိဗက်၊ ထိုင်း ရှမ်း၊ စိန့်တိုင်း တို့ ဖြစ်ပြီး ဒီထဲက စိန့်တိုင်း ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ တရုတ် တရက် ဟူသော အမည်များ၏ ဇာစ်မြစ် ကို ဖတ်ရှု ကြည့်ပါတယ်။ 

ဒီစာအုပ်ရဲ့ စာမျက်နှာ 431 ကနေ 440 မှာ ဆရာကြီးရဲ့ ရေးသားမှုတွေဖြစ်တဲ့  

တရုတ် တရက် ဟူသော အမည်များ၏ ဇာစ်မြစ် ခေါင်းစဉ်ခွဲ အောက်က အကြောင်းအရာတွေကို အကျဉ်းချုပ်ကြည့်ရင်....... 

BC 403-220 အချိန်အခါက ယခု တရုတ်နိုင်ငံ ၏ အနောက်ဖက်တွင် Chin အမည်ရှိသော ပဒေသရာဇ်နယ် ရှိခဲ့သည်။ ထိုနယ်တွင် Cheng အမည်ရသောမင်းလက်ထက်၌ အခြားသော ပဒေသရာဇ်နယ်များကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ တခုလုံးကို စုစည်း၍ ချင် မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

မိမိကိုယ်ကိုလည်း Shi Huang Di ပထမ ဧကရာဇ် ဟူသော ဘွဲ့ကို ခံယူသည်။ တရုတ်တို့က Qin Shi Huang Di ဟု ခေါ်ကြသည်။ 

Shi Hung Di တက်လာပြီးသည့်နောက် တရုတ်နိုင်ငံ မြောက်ဖက်တွင် မကြာခဏ ချင်းနင်းလာရောက်တတ်သည့် တုရ်က် အနွယ်ဝင် အမျိုးစု (Turkie Tribes) ဖြစ်သော Hun တို့ကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သည်။

Shi Hung Di သည် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ဖက်တွင် ရှိသော Tien Kingdom ကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရန် ကြံစည်လာသည်။

Chin မင်းဆက် ကို အိန္ဒိယတိုင်းသားတို့က စိန (Cina) ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး  Chin မင်းဆက် အုပ်စိုးသောဒေသကို  စိနရဋ္ဌ ဟု ခေါ်တွင်လာသည်။ 

Shi Hung Di ကွယ်လွန်ကြီး ၃နှစ်အကြာတွင် Chin Dynastry ပျက်သုဉ်းပြီး Han Dynasty တက်လာသည်။ 

သို့သော်လည်း အိန္ဒိယတိုင်းသားတို့က စိနဒေသ (စိနရဋ္ဌ) ဟု ဆက်လက် ခေါ်တွင်သည်။ ယင်းအမည်သည် ဥရောပနိုင်ငံအထိ ပြန့်သွားပြီး ဥရောပတိုင်းသားတို့က စိန (Cina) ကို အသံဖလှယ်ထားသည့် ချိန (China) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ 

မြန်မာတို့ကလည်း တရုတ်ဒေသကို စိန၊ စိန့် ၊ စိန့်တိုင်း (စိန့်ပြည်) ဟု ခေါ်ဝေါ် ခဲ့ကြသည်။ 

ခရစ်နစ် ၁၃ ရာစု နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ မွန်ဂိုတပ်များ ဝင်ရောက်လာသည်။  မွန်ဂိုတပ်တွင် တုရ်က် (Turk) စစ်သည်များစွာ ပါလာသည်။  Turk ကို တိဗက်သားတို့က ဒရုဂ် (Drug) ဟု ခေါ်ကြသည်။  (ရှင်ဒိသာပါမောက္ခ ၏ ကျောက်စာတွင် မွန်ဂို တို့ကို တရုတ် ဟု သုံးနှုံးရေးသားထားသည်)

မွန်ဂိုစစ်သည်တို့သည် စိန့်သားတို့နှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဘာသာစကား အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း မတူညီကြောင်းကို ပုဂံမြန်မာသားတို့က ကောင်းစွာ ခွဲခြားသိမြင်ခဲ့သည်။ 

ထို့ကြောင့် မြန်မာတို့သည် အရှေ့မြောက်ဖက်က ချင်းနင်းဝင်

ရောက် လာသူများကို ‘စိန့်’ ဟု မခေါ်ဘဲ ‘တရုတ်’ ဟူသော အမည်ကို သီးခြားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။  သို့ရာတွင် မြန်မာတို့သည် မွန်ဂို (Mongol) နှင့် တုရ်က် (Turk) ကို သတိမမူကြဘဲ အားလုံးကို တရုတ် ဟု ရောထွေးပြီး ခေါ်လိုက်သည်။ 

မွန်ဂို တို့ ချင်းနင်းဝင်ရောက်မှုသည် ပုဂံပြည်ကြီးတခုလုံးကို စိုးမိုးခဲ့၍ မြန်မာတို့၏ မှတ်သားမှုတွင် မွန်ဂို တုရ်က် အခေါ်အဝေါ်မှာ အတော်ခိုင်မြဲစွာ စွဲရစ်ခဲ့သည်။ 

ပုဂံခေတ် ပျက်သုဉ်းသွားသည့်အခါ မြန်မာတို့က China ကို  ယခင်က ခေါ်ခဲ့သောအမည် "စိန့် " ဟု မခေါ်တော့ဘဲ မွန်ဂို တုရ်က် တို့အား ခေါ်ခဲ့သောအမည် ‘တရုတ်’ ဟူသော အခေါ်အဝေါ်ကို အသုံးပြု ခေါ်ဝေါ် ခဲ့သည်။

မြန်မာတို့သည် စိန့်သားတို့ကို တရုတ် ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်လာပြီးနောက် ညောင်ရမ်းခေတ် ရောက်လာသောအခါ စိနရဋ္ဌ (ယခု တရုတ်ပြည်) ကို မန်ချူးတို့က စိုးမိုးလာသောခါ မြန်မာတို့က စိန့်တို့ကို တရုတ်၊ မန်ချူးတို့ကို တရက် ဟု ခွဲခြား ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ (မြန်မာဘာသာတွင် ဖြုတ်ဖျက်၊ ရုတ်တရက် ဟူ၍ သုံးလေ့ရှိသည်) 

နောက်ပိုင်းတွင် စိန့် ၊ တရုတ်၊ တရက် တို့ကို တိကျစွာ မခွဲခြားတော့ဘဲ အားလုံးကို ‘တရုတ်’ ဟု ရောထွေးခေါ်လိုက်တော့သည်။

ဆရာရဲ့ ရေးသားဖေါ်ပြမှုများဟာ အကြောင်းအကျိုုး ခိုင်လုံမှု ရှိပြီး ယုံကြည်ရတဲ့ အနေအထား ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒီအကြောင်းအရာတွေကို ရေးခဲ့တဲ့ သမိုင်းဆရာသည် ဦးရည်စိန် ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာကြီး ဦးရည်စိန် ရဲ့ ကိုယ်ရေးရာဇဝင်အကျဉ်းချုပ်မှာ - 

ဆရာ ဦးရည်စိန်ကို ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဖျာပုံမြို့၌ မွေးဖွါးသည်။ မြန်မာ့သမိုင်း အဖွဲ့  စဖွဲ့စဉ်ကပင် ၁၉၅၅ မှ ၁၉၈၄ ခနှစ်အထိ အကြီးတန်းသုတေသန အရာရှိ၊ ထို့နောက် မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင် (၁၉၈၈) နှင့် မြန်မာ့သမိုင်း အဖွဲ့ဝင် (၁၉၉၁) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။  ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် Taipei မြို့၌ ကွယ်လွန်သည် ဟုဖေါ်ပြထားပါတယ်။ 

အရပ်ထဲမှာ ပြောဆိုနေကြတဲ့ ‘တရုတ်’ အခေါ်အဝေါ်  နဲ့  ပါတ်သက်တဲ့ ကြောင်းအရာများဟာ သမိုင်း အထောက်အထား အချက်အလက်များ တင်ပြထားခြင်း၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေထားခြင်း မရှိတာကို သတိပြုမိပါတယ်။  သို့ပါသောကြောင့် သမိုင်းပညာရှင် ဦးရည်စိန် တင်ပြထားတဲ့ တရုတ် စကားလုံး ဇာစ်မြစ် စာတမ်းကို မှန်ကန်သော သမိုင်းအချက်အလက် တင်ပြချက်အဖြစ် ယူဆပါတယ်။ 

‘တရုတ်’ ဆိုတဲ့ အခေါ်အဝေါ်သည် မြန်မာများက တုရ်က် (တူရကီ) Turkey ကို ရည်ညွန်းခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး ယခင်က မြန်မာများ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သော စိန (Cina) အမည်သည် ခေတ်အဆက်ဆက် မြန်မာများက ‘တုရ်က်’ နှင့် ရောထွေးစွာ မှတ်သားခေါ်ဝေါ်ခဲ့၍ ‘တရုတ်’ ဆိုတဲ့ အခေါ်အဝေါ်  တွင်ကျယ်ခဲ့ကြောင်း ကျွန်တော် နားလည်သဘောပေါက်သွားပါတယ်။ 

ကျွန်တော့လိုပဲ အခြားသိချင်သူများ ရှိပါက ဖတ်ရှုလို့ရအောင် မှတ်စုရေးသား၍  မျှဝေအပ်ပါသည်။

Aung Ngwe Latt

(24.11.2019)

မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ

 ¶¶¶ မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ ¶¶¶

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

မြန်မာဇာတ်ပွဲတွင် ဇာတ်ဆောင် အမျိုးသမီး ပညာသည်ကို ဇာတ်မင်းသမီးဟု ခေါ်သည်။ ဇာတ်မင်းသမီး လုပ်သူသည် အမျိုးသမီးပိုင်းဆိုင်ရာ ကကြိုးကကွက်များကို နိုင်နင်းစွာ တတ်ကျွမ်းရလေသည်။ ထို့အပြင် မင်းသမီးကောင်း တစ်လက်ဖြစ်လိုလျှင် ပိုး၊ မွေး၊ ခေါ်၊ မြေ|ာ်၊ အောင်၊ ဇော်၊ လု၊ ဘူ၊ ရူး၊ အ၊ သေ၊ ပစ် ဟူသော မင်းသမီးတို့ တတ်အပ်သည့် ပညာ ၁၂ ရပ်ကိုလည်း တကယ်တတ် ရသည်ဟု နာမည်ကျော် ရုပ်သေးမင်းသမီးကြီး ဆရာပုက ဆိုသည်။

(၁) ပိုး-ဟူရာ၌ မင်းသမီးပင် ဖြစ်လင့်ကစား အချို့ ဇာတ်များတွင် ကိန်းက ဇောက်ထိုးတယ်မှရှင် မိန်းမ နောက်ပိုး လုပ်ရတတ်သည် ဖြစ်သဖြင့် မိန်းမတန်မဲ့ ယောက်ျားကို စ၍ ပိုးခန်းကြုံလာလျှင် သဘာဝကျကျ တကယ့် အဖြစ်အစစ်နှင့် တူအောင် ပိုးတတ်ရသည်။

(၂) မွေး-ဟူရာ၌ အလောင်းတော် ဖွားတော်မူခန်းမှအစ ဇာတ်နှင့် ဆိုင်ရာ မင်းသမီးလုပ်သူ သားဖွား၊ မျက်နှာ မြင်ရသည့် အခန်းများကိုလည်း လိုအပ်သလို ကတတ်ရသည်။ မင်းသမီး လုပ်သူသည် အပျိုစစ်စစ်ပင် ဖြစ်လင့်ကစား မိန်းမတို့ ဓမ္မတာ ကိုးလလွယ်၍ ဆယ်လမွေးသည့် မိခင်တစ်ဦးအတိုင်း သရုပ်ပါပါ မွေးတတ်ဖို့လိုသည်။

(၃) ခေါ်-ဆိုသည်မှာ ဇာတ်ပွဲတို့၏ အစဉ်အလာအတိုင်း လင်ကို ခေါ်နည်း၊ သားကိုခေါ်နည်း၊ ကျေးကျွန်ကို ခေါ်နည်း၊ အရှင်သခင်ကို ခေါ်နည်း စသည်ဖြင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့်အညီ ခေါ်တတ် ပြောတတ်ဖို့ လိုသည်။ ပုံစံအားဖြင့် လင်ကို ခေါ်ရာ၌ သပြေရွက်စည်၊ မြရည်ရောင်ဖိတ်၊ တစ်သောင်း ထိပ်မှ၊ ဖြူရိပ်စကြာ၊ ဖြန့်မိုးကာရ၊ ဒီပါတိုင်းလုံးရှင် မောင်မောင်ဘုရာ့ စသည့် အခေါ်မျိုးဖြင့် ခေါ်ရခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

(၄) မြေ|ာ်-ဆိုသည်မှာ ရည်းစားမြေ|ာ်၊ လင်မြေ|ာ်၊ သားမြေ|ာ်ခန်းများတွင် တကယ်တမ်း မြေ|ာ်တတ်ရန် လိုသည်။ ပညာပါသော ရည်စားမြေ|ာ်၊ လင်မြေ|ာ်များမှာ ကျေးကိုစေ၍ မြေ|ာ်ခြင်း၊ ဘုရားကိုတိုင်၍ မြေ|ာ်ခြင်း၊ ကျေးသားနှင့် စကားခွန်း တုံ့လှယ်၍ မြေ|ာ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ မင်းသမီး၏ လွမ်းယူ တမ်းတပုံကို ပွဲကြည့်ပရိသတ်၏ စိတ်၌ တကယ်ပင် ထင်မှတ်လာအောင် မြေ|ာ်တတ်ရလေသည်။

(၅) အောင်-ဆိုသည်မှာ စစ်ကိုင်းကျောက်ပနံကန်ကြီးကုန်း ရာဇဝင်ဖြစ်သော ဆားတောင်သူ အောင်ဖြူဇာတ်ကို ခင်းလျှင် နိုင်နင်းစွာ ကပြနိုင်ရမည့် အရည်အသွေးဖြစ်သည်။ အောင်ဖြူဇာတ်မှာ ပရိယာယ် အလွန်များပြီးလျှင် မင်းသမီး၏ အလွမ်းများလှသော ဇာတ်ထုပ်ဖြစ်သည်။ ဤလိုဇာတ်မျိုးကို တော်တော့် မင်းသမီး ဇာတ်မလိုက်နိုင်၊ မကနိုင်ပေ။

(၆)ဇော်-ဟူသည်မှာ ရှိရာဇာတ်ကို ကပြရသဖြင့် မင်းသမီး ဇော်ဂျီဖြစ်ရသည့် ဇာတ်လမ်းမျိုးနှင့် ကြုံခဲ့သော် ဇော်ဂျီ အဖြစ်နှင့် ကတတ်ပြောတတ် ပြုမူတတ်ဖို့ အသင့်ရှိရ ပေမည်။

(၇) လု-ဆိုသည်မှာ လင်လုခန်း၊ သားလုခန်းများတွင် နိုင်နင်းဖို့လိုသည်။ သစ္စာထား နှစ်ပါးသွားခန်းတွင် လင်လု ခန်းမျိုးသာမက ဇာတ်ကွက်နှင့်အညီ လူယောင်ဆောင်ထားသည့် ဘီလူးမနှင့် လင်လုရခြင်းမျိုးကိုပါ ဆိုသည်။ ယင်းအခါ၌ မိမိသည် လင်သားအပေါ် မည်သို့ ကြင်နာခဲ့သည်၊ ယုယခဲ့သည်၊ အနာခံ၍ ချစ်ရည်လူးခဲ့သည်၊ ချစ်တုံ့တင် ခဲ့သည်များကို ပွဲကြည့်ပရိသတ်စိတ်၌ အကွင်းကွင်းနှင့် ပေါ်အောင် ပြောဆိုတတ်ရ၍၊ သားလုခန်း၌လည်း မေတ္တာရေစင်ဖြင့် ချစ်ခင်သဒ္ဓါ မြတ်နိုးစွာ ကျွေးမွေးသုတ်သင်ခဲ့ပုံများ၊ သားအတွက် ရတတ်မအေး သောကစိုက်ခဲ့ပုံများကို တကယ့် သားသည် မအေ တစ်ယောက်ကဲ့သို့ စီကာပတ်ကုံး ပြောကြားတတ်ရလေသည်။

(၈) ဘ-ဟူသည်မှာ အချို့ဇာတ်များ၌ မင်းသမီးရေကန်တွင် ရေချိုးမှား၍ အစွယ်ပြူးပြူး ဘီလူးဖြစ်သွားသည့်အခန်း ပါတတ်သည်။ ထိုအခါ ဘီလူးခန်းကို မင်းသမီးလုပ်သူသည် နိုင်နင်းစွာ ကပြနိုင်ရလေသည်။

(၉) ရူး-ဟူသည်မှာ ဇာတ်ကွက်နှင့်အညီ အကြောင်း တစ်ခုခုကြောင့် ရူးသွပ်ရသည့်အခါ၌ တစ်ကယ့်အရူးနှင့် တူအောင် ရူးတတ်ဖို့လိုသည်။ ဤလိုအခန်းမျိုးကို ရုပ်သေး မင်းသမီး ဆရာပု၊ ဒေါ်ထွေးလေးနှင့် ထားဝယ်ပြန် ဒေါ်စိန်ခင် တို့သာလျှင် နိုင်နိုင်နင်းနင်း ကနိုင်၍၊ အရူးခန်းကောင်းသည်ဟု ကျော်ကြားလေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး ပဋာစာရီဇာတ်ကို ကပြရာ၌ အရူးခန်းကို ပရိသတ်က မေ့မရအောင်ဖြစ်ရ သည်ဟု ဆိုလေသည်။

(၁ဝ) အ-ဟူသည်မှာ စုန်းပြုစား၍ ဖြစ်စေ၊ နတ်တိုက်၍ ဖြစ်စေ၊ ဝဋ်ကြမ္မာကြောင့်ဖြစ်စေ မင်းသမီးသည် အကောင်း ပကတိက သွားရသည့် ဇာတ်လမ်းမျိုး ကပြရသည့်အခါ ဘာတစ်ခွန်းမျှ မပြောနိုင်တော့ဘဲ၊ ခြေနှင့်လက်နှင့်ပြ၍ မျက်နှာက အမူအရာအမျိုးမျိုး ထုတ်ဖော်သည်တွင် ပရိသတ်က နားလည်ပြီး ရင်ထုမနာနှင့် မျက်ရည်မဆည်နိုင် ဖြစ်လာအောင် ကပြတတ်ရသည်။

(၁၁) သေ-ဟူရာ၌ မင်းသမီး သေရသည့် အခန်းများ လည်း ဇာတ်လမ်းတွင် ပါတတ်သေးရာ၊ မင်းသမီးက မသေ တတ်လျှင် ဇာတ်နာသင့်ပါလျှက် မနာဘဲ ပွဲကြည့်ပရိသတ် အူကြောင်ကြောင် ဖြစ်ကုန်ပြီးလျှင် တညဉ့်လုံး သယ်လာသမျှ သဲရေကျ ဖြစ်ရတတ်သည်။ ဆရာပု၊ ဒေါ်ထွေးလေးနှင့် ထားဝယ်ပြန် ဒေါ်စိန်ခင်တို့သည် အသေကောင်းလှသည်ဟု ဆိုသည်။ မင်းသမီးလုပ်သူ အသေတတ်သည့်အခါ၌ ဇာတ်ခုံပေါ်က ဇာတ်သူ ဇာတ်သားများပင် စိတ်ထိခိုက် လာပြီးလျှင် မျက်ရည်ကျရလေသည်။

(၁၂) ပစ်-ဟူရာ၌ သားပစ် သမီးပစ် စွန့်ပစ်ရသော ဇာတ်မျိုး၌ ပစ်တတ်ရန် လိုခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ပစ်ရာ၌လည်း အသေပစ် အရှင်ပစ် ဟူ၍ရှိ၏။ ပုံစံအားဖြင့် မိဖုရားကို နောက်သိမ်းမည့် ဘုရင်က အလျင်သွေး မကျန်ရအောင် သားသမီးကို စွန့်ပစ်ချေဟု ဆိုသည့်အခါ၌ သားကို အရှင် လတ်လတ် စွန့်ပစ်ရသည့်အခန်းမျိုး၊ သားသေ၍ စွန့်ပစ်ရသည့် အခန်းမျိုး၌ ဇာတ်လိုက်တတ်ဖို့ လိုလေသည်။

ယင်းတော်မလေး

မန္တလေး မြို့တည်နန်းတည် မင်းတုန်းမင်းတရားနှင့် သီပေါမင်းတရားတို့ ခေတ်တွင် နန်းတွင်း အီနောင်ဇာတ်၊ ရာမဇာတ် စသည်တို့ကို ကပြခဲ့စဉ်က အီနောင်နန်းတွင်း ဇာတ်တော်ကြီးတွင် အထူးနာမည်ကျော်ကြား လူကြိုက်များလှသော တော်သုံး မင်းသမီးကြီး ယင်းတော်မလေးသည် အရေးပါ အရာရောက်ဆုံးဖြစ်သူ ပွတ်စပါး မင်းသမီးအခန်းမှ နိုင်နင်းစွာ အမှုထမ်းနိုင်လေသည်။ နာမည်ရင်းမှာ မလေးဖြစ်ရာ၊ ယင်းတော်မြို့သူဖြစ်၍ ယင်းတော်မလေးဟု တွင်သည်။ အချို့ကလည်း ယင်းတော်မြို့ကို အပိုင်စားရ၍ ယင်းတော်မလေး ခေါ်တွင်သည်ဟုဆိုသည်။ ယင်းတော်မလေးသည် မင်းသမီးဘဝ ခေတ်ကောင်းစဉ်က အဆင်းအင်္ဂါ လှပပြီးလျှင် ကနွဲ့ကရ ပျော့ပျော့ပျောင်း ပျောင်းရှိ၍၊ တေးကြီးဘွဲ့ကြီး ပတ်ပျိုး ယိုးဒယားစသည်တို့ကို နိုင်နင်းစွာ သီဆိုနိုင်သည်။ နန်းတော်သူများ အီနောင် ဦးစံတုတ်ကို သဘောကျကြသလို၊ နန်းတော်သား မှူးသားမတ်သား မင်းယောက်ျား အရာရှိပိုင်းကလည်း ယင်းတော်မလေး၏ ပညာအမွေကို ခံယူခဲ့သော မင်းသမီးဟူ၍ကား မရှိဟု ဆိုလေသည်။

ဆင်ခိုးမလေး

ယင်းတော်မလေးနှင့် မရှေးမနှောင်းပင် ဇာတ်တော်ကြီးဝင် ဆင်ခိုးမလေးဟူ၍ အဆိုအက နှစ်ဌာန၌ နာမည်ကျော်ကြားသော အမျိုးသမီး ဇာတ်သဘင်သည်ကြီး တစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဆင်ခိုးမကလေးသည် တောင်တွင်းကြီးမြို့သူ ဖြစ်၍ ငယ်မည်မှာ မရွှေမြှင်ဖြစ်၏။ ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက် သေးသေးသွယ်သွယ်နှင့် ညိုစိမ့်စိမ့်ရှိ၍ ချောမော လှပ ယဉ်ကျေးသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အကတတ်မြောက်ပြီးလျှင် မြေဝိုင်းခေတ် ဇာတ်မင်းသမီးဖြစ်ခဲ့ရာ၊ ပထမ အိမ်ထောင်သည် ခင်ပွန်းနှင့် သားနှစ်ယောက်ရှိခဲ့ပြီးနောက် ရနောင်မင်းသားက ကောက်ယူဆင်နှင့်တင်၍ ခေါ်စေသောကြောင့် ဆင်ခိုးမကလေးဟု တွင်သည်။ ရနောင်မင်းသား မှုပြစ်မကင်း၍ ရာဇဝတ်တော် သင့်ပြီးနောက်တွင် သီပေါမင်း၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးက ချစ်မြတ်နိုး၍ ယိုးဒယားဇာတ်ကြီး အတီးအကတို့ကို အသင်ခိုင်းသဖြင့် ယိုးဒယားရာမ ဆရာဦးဖိုးမြ ထံတွင် သုံးနှစ် သင်ယူခဲ့ရလေသည်။ ဆင်ခိုးမကလေးသည် အဆိုအက ပညာတွင် ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်ရှိ၍ လက်ည|ိုးထိုးကရာ၌ အလွန် ယဉ်ကျေး၏။ အထူးသဖြင့် 'ခရာသံ ' ဒိုးပတ်အက အလွန်ကောင်းသည်ဟု ဆိုလေသည်။

ယင်းတော်မလေး၊ ဆင်ခိုးမကလေးတို့နှင့် မရှေးမနှောင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဒေါ်ကွမ်းငုံနှင့် ကိန္နရာပျံတို့သည်လည်း ထင်ရှားသော ဇာတ်မင်းသမီးများ ဖြစ်၏။

မထွေးလေး

ယင်းတော်မလေးနှင့် ဆင်ခိုးမကလေးတို့ နှစ်ဦး ဆံဖြူသွားကြွေ၊ ပါးရေမတွန့်ခင် ကလေးတွင် ဗျာပါဆံကလေး တစ်ခါခါနှင့် ဖျတ်လပ်စွာ ပေါ်ပေါက်လာသူကား နောက်ပေါက်မင်းသမီးကလေး မထွေးလေး ဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ ခင်ထွေးဖြစ်၍ ၁၁ နှစ်အရွယ် ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ သဘင်ရည်ဝကာ ကျော်စောထင်ရှားသော ဇာတ်မင်းသမီးကြီး တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် လက်ည|ိုးကလေးကို ကိုက်၍ မူကာ ကတတ်သည်ဟုဆိုသည်။ မင်းသမီးကဲ အလွန်ပါ၍ မင်းသမီးမှင် အလွန်ကောင်းသူ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ထူးချွန်ခဲ့သော ကကြိုးမှာ ကိန္နရာကနှင့် အရုပ်ကြိုးကများ ဖြစ်၏။ ဒေါ်ထွေးလေး၏ ကမျိုးကို မည်သူကမျှ မကတတ်ကြတော့ဟုဆိုသည်။ သီချင်းဆိုရာ၌လည်း မေးဝဲမေးရိုက်တို့တွင် ဒေါ်ထွေးလေးကို မီအောင်လိုက်နိုင်သူမရှိဟုလည်း ဆိုလေသည်။ နောက်ပေါက် ဇာတ်မင်းသမီးများထဲတွင် မထွေးလေးထံမှ ပညာဆည်းပူး တပည့်ခံသူများ၍၊ နိုင်ငံကျော် မင်းသမီး များဖြစ်လာကြသည်။ အမေထွေးတပည့် မဟုတ်လျှင် မင်းသမီးအရာ မဝင်သလောက် အထင်သေးကြလေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး အသက် ၁၂ နှစ်သမီးက အသက် ၆ဝ နားအထိ သဘင်ပညာနှင့် အသက်မွေး၍ သွားရာ၌ မင်းသား ဦးဘိုးကွန်းနှင့် အနှစ် ၂ဝ လောက် တွဲကခဲ့ရာ ဦးဘိုးကွန်းနှင့် အကြောင်းပါခဲ့သည်။ ဦးဘိုးကွန်းနှင့် တွဲ၍ကသွားသည့် အချိန်သည် ဒေါ်ထွေးလေး အဖို့ အကျော်ဆုံး ကာလ၊ ငွေအရဆုံးကာလ၊ နာမည်အကြီးဆုံးကာလ ဖြစ်ဟန်ရှိလေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေးနှင့် တခေတ်တည်း ပေါ်ခဲ့သော ဇာတ်မင်းသမီးများမှာ ဒေါ်စိန်မေ၊ ဒေါ်စံရှား၊ ဒေါ်ဇော်ရိုက် စသူတို့ဖြစ်၏။ အီကင်းဦးမောင်ကြီးသည် ရုပ်သေးစင်မှ ဆင်းပြီးနောက် မြေဝိုင်းဇာတ်တွင် ဝင်ရောက်ကပြခဲ့ရာ၌ ဒေါ်ထွေးလေးနှင့် မတွဲမီ အဆိုပါ မင်းသမီးများနှင့် တွဲဘက် ကပြခဲ့လေသည်။

မထွေးလေးခေါ် အမေထွေးခေတ် နောက်တွင် ကျော်စော ထင်ရှားလာခဲ့ကြသော ဇာတ်မင်းသမီးကြီများကား ဒေါ်စိန်နက်၊ ဒေါ်ငွေဘော်၊ ဒေါ်စိန်ထား၊ ဒေါ်စိန်ည|ာ၊ ဒေါ်စိန်ဖော့၊ ဒေါ်စိန်ကျော့၊ ဒေါ်စိန်ညွန့် စသူတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဒေါ်စိန်နက်သည် နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသား ဆရာမွှန်းနှင့် တွဲဘက်ကပြခဲ့သော နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် ပန်းပင်စိုက် မြေဝိုင်းခေတ်တွင် ညဉ့်ဦးယံ၌ ယိုးဒယား လေးပွင့်ဆိုင် ကကြရလေရာ၊ ဒေါ်စိန်နက်၏ ခြေဟန် လက်ဟန်ကို ကြည့်ပြီးလျှင် ကပြ ကြရသည်ဟုဆိုသည်။ ဒေါ်ငွေဘော်သည် ဇာတ်မင်းသား ဦးစိန္တာနှင့် တွဲဘက်ကပြ၍ နာမည်ရ မင်းသမီးတစ်လက်ဖြစ်၏။ ဒေါ်စိန်ထားသည် ထိုခေတ်က ဇာတ်မင်းသမီး အလှတွင် မစိန်ထား ဟူ၍ပင် ကျော်ကြားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဒေါ်စိန်ည|ာမှာမူ ရုပ်နှင့်မျက်နှာပေးကောင်းသည်ဟု ကျော်ကြား ခဲ့လေသည်။ ဒေါ်စိန်ဖော့နှင့် ဒေါ်စိန်ကျော့တို့ သည်လည်း နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသမီးများဖြစ်၏။ ဒေါ်စိန်ညွန့်သည် ဇာတ်မင်းသား မျောက်-ဦးစစ်တွေ၏ ဇနီးဖြစ်၍ ဇနီး ခင်ပွန်း နှစ်ဦးလုံးပင် နာမည်ရ မင်းသား၊ မင်းသမီးများ ဖြစ်သည်။ ဒေါ်စိန်ညွန့်သည် အောက်မထွေးလေး ဟူ၍ပင် နာမည်ရခဲ့ လေသည်။

ယောက်ျားမင်းသမီး ဦးအောင်ဗလသည် ဣတ္ထိယဇာတ်ဝင် မဟုတ်သော်လည်း မိန်းမဟန် အမူအရာ အချွဲ၊ အနွဲ့၊ အလှည့်၊ အဟိုက်တို့၌ မိန်းမမင်းသမီးတို့ပင် လိုက်မမီအောင် ရှိရသည်။ ကကြိုး၊ တုပ်ကြိုး ကကြလေ့ရှိသည်။ စခွံ့ ခေါ်မန္တလေးဒိုး ကကြိုးကို အောင်ဗလပင်ထွင်သည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်နာမည် ထွက်လာမှ မထွေးလေး၏ ကကြပုံကို ယူသော်လည်း အဆင်တူ၏။ ခြေမတူ ဖြစ်နေသည်ဟုလည်း ဆိုလေသည်။ ဇာတ်ကပြရာတွင် အရပ်သဘောအတိုင်း ပြောလေ့ဆိုလေ့ ရှိသည်။ သို့သော် ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ကွက်စာကို လက်မလွတ်ပေ။ မင်းထင်မယ်မှန်၊ ထိလပ်ပိုးအု၊ ဘို့မယ်တက်ခါ၊ ကာကဝလ္လိယ၊ ဝီဇယ စသော ဇာတ်ထုပ်များကို ကပြရာတွင် သရုပ်ပေါ်အောင်၊ ဇာတ်နာအောင် စီးစီးနင်းနင်း ကပြတတ်လေသည်။

ဦးဘိုးစိန်နှင့် အောင်ဗလ တွဲကသော နှစ်၊ ဦးစိန်ကတုံးနှင့် အောင်ဗလ တွဲကသော နှစ်များတွင် ဇာတ်ပွဲကြည့်ရသည်မှာ စွယ်စုံကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြောစမှတ် ပြုကြလေသည်။ ဦးဘိုးစိန်နှင့် ပထမဆုံး တွဲဘက်မင်းသမီး အဖြစ် နာမည်ကျော်ခဲ့သူမှာ ဒေါ်ငွေစိန်ဖြစ်သည်။ ဘိုးစိန်-ငွေစိန် ဟု အမြင်ပင် ခွဲမရအောင် အမည်ချင်း ပူးပေါင်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြ သည်။ ဘိုး-စိန်-ငွေစိန်တို့သည် အရွယ်ငယ်စဉ်ကပင် သစ္စာထား နှစ်ပါးသွားတွင် လူတိုင်း ကြိုက်ခဲ့ကြသည်။ ဒေါ်ငွေစိန်သည် ကျိုက်လတ်မြို့ဇာတိ၊ ဇာတ်မျိုးဇာတ်နွယ် ဖြစ်သည်။ ဒေါ်ငွေစိန်၏ မိခင်သည် ဇာတ်မင်းသမီးကြီး ဗမာမသိုင်းခြုံဟူ၍ ကျော်ကြားခဲ့သည် ဒေါ်သွယ်ဆိုသူဖြစ်၍ ဖခင်သည် ဇာတ်မင်းသား ဦးညာခိုင်ဆိုသူ ဖြစ်လေသည်။ ဒေါ်ငွေစိန်တွင် ငွေရီ၊ ညိုညို၊ ကျင်ဥ၊ ရင်နု ဟူ၍ ညီမလေးယောက် ရှိသေးရာ အားလုံးပင် နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသမီးများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် သူတို့အားလုံးပင် ဦးဘိုးစိန်နှင့် ဆက်ကာဆက်ကာ တွဲကခဲ့ကြ၍ နာမည်ရခဲ့ကြ သည်ချည်း ဖြစ်လေသည်။ ဒေါ်ငွေစိန်တို့ ညီအစ်မ ငါးယောက်တွင် ဒေါ်ငွေစိန်နှင့် ဒေါ်ကျင်ဥတို့သာ သဘင်သက် တာရှည်ခဲ့၏။ ဒေါ်ကျင်ဥသည် မင်းသမီးဘဝတွင် အနေကြာ ခဲ့၍၊ သူ၏သီချင်းများလည်း အတော်ခေတ်စားခဲ့၏။ များသောအားဖြင့် ဦးဘိုးစိန်နှင့် တွဲဘက် ကပြခဲ့သော အချိန်က များလေသည်။ ဒေါ်ငွေစိန်တို့နှင့် မရှေးမနှောင်းပင် တွံတေး ဆံတောက် မငွေသင်ခေါ် နည်မည်ရ ဇာတ်မင်းသမီး တစ်ဦး ထွက်ပေါ်ခဲ့သေးသည်။ အမျိုးသမီးများချည်း ပါဝင်သော ဇာတ် အဖွဲ့ကို ဦးစီးကပြခဲ့၏။ ဒေါ်ငွေသင်သည် ဆိုင်းဆရာကြီး အလင်္ကာကျော်စွာ ဦးဟံပ၏ ဇနီးဖြစ်၍ သမီးဖြစ်သူ ပလိုတီယာ မသိန်းသည်လည်း နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ ဇာတ်မင်းသမီး ဒေါ်စိန်မြိုင်သည် ဦးဘိုးစိန်၏ အစ်မရင်းဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင်သည်တို့ တတ်အပ်သော ပညာနှင့် ပြည့်ဝ၍ သဘင်ဝါ ရင့်လှသည်။ အရွယ်ကြီး သောအခါ မယ်တော်အခန်း၊ သူဌေးကတော်ကြီးအခန်း စသည်တို့မှ အလွမ်း အဆွေးကို ထိထိမိမိ သယ်နိုင်သော သတ္တိရှိသည်။ ဆိုင်းဆရာ အလင်္ကာကျော်စွာ ဦးဘမောင်သည် ဒေါ်စိန်မြိုင်၏သား ဖြစ်၍၊ နိုင်ငံကျော် ရွာစား ဆရာစိမ့်သည် ဦးဘမောင်၏ ဖခင်၊ ဒေါ်စိန်မြိုင်၏ ခင်ပွန်းဖြစ်လေသည်။ ဇာတ်မင်းသမီး ဒေါ်စိန်ဥသည် ကျိုက်ထိုသူဇာတိဖြစ်၏။ မင်းသမီး ဒေါ်ငွေစိန်နှင့် ဦးဘိုးစိန်တို့ ဇာတ်ခေါင်းကွဲပြီး နောက်တွင် ဒုတိယ ဆက်လက်တွဲကသော ခေါင်းဆောင် ဇာတ်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ ဒေါ်စိန်ဥသည် ဒေါ်ငွေစိန်နှင့် ပခုံးချင်း ယှဉ်နိုင်သော ဇာတ်ခေါင်းဆောင် မင်းသမီးလည်း ဖြစ်၍ အလွမ်း၊ အဆွေး၊ ဇာတ်အိမ် ဇာတ်ကွက် အသယ်အယူ နိုင်နင်းလှလေသည်။ ဦးဘိုးစိန်နှင့် တွဲကယင်းပင် ဦးဘိုးစိန်နှင့် အကြောင်းပါခဲ့သည်။ ထို့နောက် နှစ်အတော်ကြာ ကွဲနေပြီးမှ ဒေါ်စိန်ဥနှင့် ပြန်တွဲကကြပြန်ရာ စိန်ဥဖြင့် အပိန်တစ်ခု အဖတ်တင်၊ မျောက်မြင်ယင် ကျုပ်အလွဲ နစ်သူမို့ အုတ်ခဲနဲ့ ပစ်ချင်၊ ဘိုးစိန်ဟာ အရိုးပိန်မရယ်လို့၊ အဲဒီတုန်းက ပစ်သွားသရှင် --- ဟူသော သီချင်းနှင့် ညတိုင်း ကတိုင်းရန်တွေ့သည်။ ဦးဘိုးစိန်ကလည်း မျက်နှာရူး တိုက်နှူးပြန်သည်။ ပွဲကြည့် ပရိသတ်တို့ တသဲသဲနှင့် နားကွဲမတတ် ဩဘာပေးကြလေသည်။ မင်းသားများကဲ့သို့ ကတ္တီပါ ဘောင်းဘီ၊ ပိုးပုဆိုး ခါးတောင်းကြိုက် ဝတ်ဆင်၍ ဓားကစားပြရာတွင် အလွန်တော် သော မင်းသမီးမှာ ဒေါ်ကျော်ဗလ ဖြစ်သည်။ ဒေါ်ကျော်ဗလသည် လူရွှင်တော် ဦးပဒုမ္မာ၊ ဒေါ်ဖြူတို့၏ သမီး မန္တလေးမြို့သူ ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ မအေးဖြစ်၏။ အလွမ်းနိုင်သော မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည့်ပြင် မင်းသမီး ယောက်ျားယောင် ဆောင်ရသော အခန်းများတွင် ကျွမ်းကျင်လှသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ဇာတ်မင်းသမီး ဒေါ်ကျော်ဗလသည် နာမည်ကျော် ဇာတ် မင်းသား ဦးစိန်ကတုံးနှင့်လည်း တွဲဘက် ကပြဘူးလေသည်။ ဦးစိန်ကတုံးနှင့် တွဲဘက်ကပြခဲ့၍ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သော ဇာတ်မင်းသမီးများမှာ မန္တလေး ဦးကြွင်း၏ သမီး (ဦးစိန်ကတုံး၏ ပထမ ဇနီး ) ဒေါ်စမ်းကြည်၊ ဒေါ်စိန်နွဲ့၊ ဒေါ်သိန်းညွန့်၊ ဒေါ်မြညွန့်၊ ဒေါ်စိန်ချစ်၊ ဒေါ်ဩဘာစိန် စသူတို့ ဖြစ်သည်။ ဒေါ်မြညွန့်မှာ ဦးစိန်ကတုံး၏ တပည့်မင်းသမီးတစ်ဦးဖြစ်၍ အကကောင်းသဖြင့် ကျော်ကြား သည်။ ကြည့်မြင်တိုင် ဈေးကလေးရပ်သူ ဒေါ်စိန်ချစ်သည် မူလက ဇာတ်ကလေးမင်းသမီး ဖြစ်သည်။ ဦးစိန်ကတုံး ဇာတ်တွင်ဝင်၍ ကစက၊ မပြောရဲ မဆိုရဲ မကရဲ ဖြစ်နေရာ၊ ဇာတ်ဆရာ ဦးစိန်ကတုံးက ငါ၏ အရိပ်အခြည်ကို ကြည့်၊ ငါစကားခင်းပေးတာလိုက်၊ ငါ ကပုံကြည့်၊ ရဲရဲက ရဲရဲဆို၊ ရဲရဲပြောဟု သုံးနှစ်ကျော်လေးနှစ် သင်ပြယင်း ကပြခဲ့ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ပညာရည် ပြည့်ဝခဲ့ ပြီးလျှင် လူကြိုက် များလာသော ဇာတ်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ ဦးစိန်ကတုံးနှင့် တွဲဘက် ကပြခဲ့သော ဒေါ်ဩဘာစိန်သည်လည်း နာမည်ကျော် မင်းသမီး တစ်ဦးဖြစ်၏။ တွံတေး ဇာတိ ငယ်မည်မစိန်ဖြစ်၍ မင်းသမီး တွံတေး ဆံတောက်မငွေသင် ထံတွင်လည်းကောင်း၊ ကြည့်မြင်တိုင် ရေတွင်းကုန်း ဆရာဉာဏ် ထံတွင်လည်းကောင်း သဘင်ပညာကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပသီ မြညွန့်နှင့် တွဲဘက်ကပြခဲ့၍ အငြိမ့် မင်းသမီးအဖြစ်လည်း ကပြခဲ့သည်။ အငြိမ့်မင်းသမီးအဖြစ် ကပြနေရာမှ တစ်ဖန် မင်းသား ဦးစိန်အုပ်နှင့် တွဲကခဲ့ပြန်သည်။ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် ဦးစိန်ကတုံး၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာ အသက် ၃ဝ ကျမှပင် ထိုဇာတ်မှ ထွက်ခဲ့၏။ ထိုစဉ်က ဒေါ်ဩဘာစိန်သည် အသက်အရွယ် ငယ်သော်လည်း အနုသဘင် ပညာအရာတွင် ရှေ့တန်းမှ နေနိုင်သောကြောင့် ဦးစိန်ကတုံးမှ အစ ဇာတ်သူဇာတ်သားများက အရေးပေးခြင်း ခံရလေသည်။ ဦးစိန်ကတုံး ဇာတ်မှ ထွက်ပြီးနောက်တွင် ဇာတ်မင်းသား ဦးကျော်မြသောင်းနှင့်လည်းကောင်း၊ မင်္ဂလာ ဦးအောင်ဘညိုနှင့် လည်းကောင်၊ မင်္ဂလာ ဦးအောင်မောင်းနှင့် လည်းကောင်း တွဲဘက် ကပြခဲ့လေသည်။ ထိုနောက်တွင် ခင်ပွန်းသည် ဖြစ်သူ ဇာတ်မင်းသား ဦးလွန်းမောင်နှင့်အတူ ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ထောင်ကာ ကပြနေခဲ့ရာမှ ဦးဘိုးစိန်၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ပါဝင် ကပြခဲ့ရပြန်လေသည်။ ထိုအခါ ဦးလွန်းမောင်က ဇာတ်ဆောင်မင်းသားကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒေါ်ဩဘာစိန်က ဇာတ်ဆောင်မင်းသမီးကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ကပြခဲ့၏။ ထိုအတွင်း ခင်ပွန်းသည် ဦးလွန်းမောင် ကွယ်လွန်သွား၍ ဦးဘိုးစိန်ဇာတ်မှထွက်ကာ အနားယူခဲ့သော်လည်း မနေသာသောကြောင့် အမယ်ကြီးအို အောင်စိန် ဇာတ်အဖွဲ့တွင် တစ်နှစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရသေးသည်။ ထိုနောက်တွင်ကား သဘင်အလုပ်မှ အနားယူလိုက်လေသည်။ ဒေးဒရဲ ကညင်ကုန်းဇာတိ အိုးစည် ဒေါ်အေးစိန်သည် ရောင်တစောင်း ဆံမြိတ်ကွင်းထုံး၊ လည်ထောင် ပါလည်ကွေး၊ လက်ကြပ်ဆင်၍၊ ကတ္တီပါ ဘောင်းဘီခံ၊ လွန်းပုဆိုးခါးတောင်း ကြိုက်၍ အိုးစည်အကနှင့် လူကြိုက်များသည်။ မျက်နှာချိုနှင့် ရုပ်ချော ပျော့ပျောင်းသူ ဖြစ်၏။ ရုတ်တရက် နာမည်ကြီး လာကာ လူကြိုက်များလာသော်လည်း သဘင်သက် မရှည်လှပေ။

ဇာတ်မင်းသမီးကြီး အလုံစိန်တင်သည် ကမာကဆစ်သူ ဖြစ်သော်လည်း ရန်ကုန်အလုံရပ်တွင် နေသဖြင့် အလုံစိန် တင်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်။ ဇာတ်ကခြင်းဖြင့် သုံးနှစ်လောက်သာ ကြာသော်လည်း ဇာတ်ထုပ်အတော်များများ ဓာတ်ပြား သွင်းခဲ့ဘူးသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဇွန်တောင် စက်ဆန်းသူ နဂါးမ ဒေါ်မြနှစ်သည် မင်းသမီးအဖြစ် ကျော်ကြားလာစဉ်က ဆံတောက်ချနှင့် ဝဝတုတ်တုတ်ကလေး ဖြစ်၏။ ဣသိန္နရသေ့ဇာတ်တွင် နာမည် ကြီးသည့်ရသေ့ ဈာန်လျှောအောင် ပြုရသော အခန်းမှာ မမြနှစ်၏ ရုပ်နှင့် နှုတ်ကို ပွဲကြည့်ပရိသတ်တို့ အထူးသဘောကျကြ၏။ နဂါးမ မမြနှစ်ဟု အမည်တွင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဘူရိဒတ်ဇာတ် ကပြသောအခါ နဂါးခေါင်း ဆောင်း၍ ကပြရသည်ကအစ နဂါးမ မမြနှစ်ဟု ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ယိုးဒယား သိန်းမေခေါ် ဒေါ်သိန်းမေသည် မဟာဂီတဝင် သီချင်းမှန်သမျှ အံကျစည်းကျ နွဲ့နွဲ့လျလျ သီဆိုတတ်သူ ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရည် ပြေပြစ်ချောမောသည်။ အသံသာယာသည်။ အကညက်သည်။ ဦးဘိုးစိန်၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာ အရွယ်ကြီးသောအခါ ယိမ်းခေါင်းဆောင်၊ ယိမ်းဆရာအဖြစ်နှင့် တပင်တိုင် မင်းသမီး အကများကိုသာ ကပြလေသည်။ ဒေါ်သိန်းမေသည် သံလျင်မြို့နယ် ပုဂံတောင်ရွာ ဇာတိဖြစ်၏။ ဇာတ်မင်းသမီး ဒေါ်ကျင်ယုံသည် ရန်ကုန်ဇာတိဖြစ်၍ ငယ်စဉ်က သေးသေးကွေးကွေးနှင့် ယဉ်စစ ဖြစ်၏။ မင်းသား အဝတ်အစားဖြင့် ကပြရသည်က များသည်။ မင်းသမီးအဖြစ် ကပြ၍ နှစ်နှစ်သုံးနှစ်ခန့်အကြာ နာမည်ထွက်စတွင် ဇာတ်မင်းသား ဦးဘိုးစိန်နှင့် အကြောင်းပါသဖြင့် ဇာတ်စင်ပေါ်သို့ မတက်ရတော့ဘဲ သားသည်အမေအဖြစ်နှင့် နေယင်းက ဇာတ်အိမ် ဇာတ်ကွက်များတွင် ဖြည့်စွက်သင် ကြားပေးခြင်းဖြင့် တစ်ဘက်တစ်လမ်း အကူအညီပေးခဲ့ရလေသည်။ နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသားများဖြစ်ကြသော ကနက်စိန်၊ စိန်ကြိုင်နှင့် တစ်သက်စိန်တို့၏ မိခင်ဖြစ်သည်။ နာမည်ကျော် ဂီတစာဆို နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် ပထမဆုံး ရေးစပ်သည့် မယ်အေးလေးက ပို့တဲ့မေတ္တာ၊ အပြည်ပြည် အရွာရွာ မလစ်ခဲ့ပါဘူး၊ ရောက်သမျှ မြို့ရွာ ချစ်ကြပါသတဲ့ အသစ်ကလေးမို့ ကြာမူပါတာ ဟူသော သီချင်းကို သီဆို၍ မေးထိုးပြီး မျက်စကို ဘယ်တစ်ဘက် ညာတဘက်၊ တစ်ဘက်စီပစ်၍ ကပြခဲ့သဖြင့် နာမည် ရလာခဲ့သော ယုဇနအေးစိန်သည် မူလက အငြိမ့်မင်းသမီး ဖြစ်၏။ နောင်အခါ ဇာတ်မင်းသမီး အဖြစ်နှင့် နာမည်ကြီး ဇာတ်မင်းသမီးများနှင့် တွဲကခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအချိန်တွင်မှ ဇာတ်မင်းသား ဦးဘိုးစိန်ကြီးနှင့် တွဲကခဲ့ရာ၊ ထိုအချိန်တွင် နှစ်ယောက်စလုံး အသက်ရွယ် ထောက်လာပြီဖြစ်၍ နှစ်ပါးသွား သစ္စာထား သီချင်းများကို ဖေတော့ မောင်တော့တွေ မပါစေဘဲ တရားဓမ္မ လေသံပြောင်း၍ စပ်ဆိုကပြခဲ့ကြလေသည်။ ဒေါ်အေးစိန်သည် ဇာတ်သဘင် မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူ မဟုတ်သော်လည်း နာမည်ရမင်းသမီး တစ်လက်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ပန်တျာကျောင်းတွင် အဆိုနည်းပြဆရာမကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဒေါ်ဒေလီညွန့်သည် တွံတေးမြို့နယ် ကျိုက်သလဲရွာ ဇာတိဖြစ်၍ ငယ်မည် မသန့်စင်ဟုခေါ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အရွယ်နှင့် မလိုက်အောင် ဂီတဘက်တွင် ဝါသနာ အထုံ ကြီးလှသောကြောင့် အသက်ကိုးနှစ်အရွယ်တွင် ဇာတ်ထဲသို့ လိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအခါက ရွှေခြေကျင်း မသန့်စင်အမည်ဖြင့် ကပြခဲ့ရာ၊ ရွှေခြေကျင်း မသန့်စင် အမည်သည် ရေပန်းစားခဲ့၏။ ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသား လူပြက် ဦးဇာကျယ်ကြီးနှင့် တွဲ၍ ကခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က မြေဝိုင်း ပန်းပင်စိုက် ကပြရသော ခေတ်ဖြစ်၍ ရွှေခြေကျင်း မသန့်စင်သည် အိန္ဒိယပြည် နယူးဒေလီမြို့တော်သို့ပင် သွားရောက်ကပြခဲ့ဘူး၏။ ဒေလီမြို့မှ ပြန်ရောက်သောအခါ ရွှေခြေကျင်း မသန့်စင်အမည်ကို ဖျောက်၍ ဒေလီညွန့် အမည်ဖြင့် ဇာတ်ကခဲ့လေသည်။ အငြိမ့်များ ပေါ်စခေတ်တွင် အငြိမ့်ခေါင်းဆောင် မင်းသမီးအဖြစ် ကူးပြောင်း ကပြခဲ့ရာ ကျော်ကြားလေသည်။ ဒေါ်ဒေလီညွန့်သည် အဝေးရောက်မင်း ဦးအောင်ကြီး၊ စောင်းမိကျောင်း ဆရာ ဦးအုံးပွင့်၊ ဒေဝဣန္ဒာ ဦးမောင်မောင်ကြီး၊ ဆရာတာ၊ ဆရာလွှာ စသူတို့ထံတွင် ဂီတသီချင်းကြီး ပညာရပ်များကို ရယူခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီခေတ်နှင့် စစ်ပြီးခေတ်တို့တွင် မြန်မာ့အသံလွှင့်ဌာနမှ သီချင်းကြီးပိုင်းတွင် အသံလွှင့်ခဲ့လေသည်။ မြခြေကျင်း မငွေမြိုင်သည် ဇာတိအားဖြင့် ကြည့်မြင်တိုင်သူ ဖြစ်သော်လည်း မန္တလေးတွင် ကြီး၍ သူ့တစ်သက်လုံး မန္တလေးတွင် နေသွားပြီလျှင် မန္တလေးတွင် ခေါင်းချသွားလေသည်။

မြခြေချင်း မငွေမြိုင်

ဒေါ်ငွေမြိုင်၏ ကသက် အနှစ် ၃ဝ နီးပါးတွင် ဇာတ်မင်းသမီး အဖြစ်နှင့်ချည်းက၍ နှစ်နှစ်ကျော်မျှသာ အငြိမ့်မင်းသမီးအဖြစ် ကပြခဲ့သည်။ ဇာတ်မင်းသမီး လုပ်သည့်အခါ ဦးဘိုးစိန်နှင့်လည်း တွဲဘူးသည်။ သူ့ဇာတ် သူထောင်၍လည်း ကသည်။ ဒေါ်ငွေမြိုင်သည် သူကိုယ်တိုင် ကဇာတ်သဘင် ပညာတွင် အရည်အခြင်း ပြည့်ဝသည်က တစ်ကြောင်း၊ ဇာတ်ကို ဦးစီး၍ ကနိုင်သည့် မင်းသမီး ဖြစ်သည်က တစ်ကြောင်း၊ ယောက်ျားတွေက သူ့ကို အင်မတန် စွဲမက်နှစ်သက်လှသည်က တစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် သူ့ဇာတ်တွင် သူနှင့်တွဲကရသည့် မင်းသားသည် မည်သည့်အခါတွင်မျှ မပေါ်တော့ဘဲ အလိုလိုနေယင်း မြုပ်သွားရသည်ဟုဆိုသည်။ ဒေါ်ငွေမြိုင်သည် ဦးဘိုးစိန်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဘိုးစိန်နှင့်လည်းကောင်း၊ မင်းသား အောင်စည်ဗလနှင့် လည်းကောင်း၊ မင်းသား ဘလှိုင်နှင့်လည်းကောင်း တွဲကခဲ့သည်။ ဒေါ်ငွေမြိုင်၏ ဇာတ်သဘင်သက်၌ အကျော်ဆုံးအချိန်မှာ အသက် ၃ဝ ခန့် အရွယ်ကောင်းတွင် မင်းသားဘလှိုင်နှင့် တွဲ၍ ရွာစား စိန်ဗေဒါ၏ ဆိုင်းနှင့် ကစဉ်က ဖြစ်လေသည်။ ဒေါ်ငွေမြိုင်၏ အသံမှာ ပင်ကိုအားဖြင့် အသံကောင်းလှသည်ဟု ပြောနိုင်သည့် ပထမတန်းစား အသံမျိုး မဟုတ်သော်လည်း ပြတ်ပြတ်သားသား ဆိုနိုင်သည်။ အာခေါင်အားရင်း ရှင်းစွာ သီဆိုနိုင်သည့် မင်းသမီးဖြစ်၍ သီချင်းဆိုရာတွင် အထူးသဖြင့် ခြေဆင်း အဆိုကောင်းသောကြောင့် ခြေဆင်းကို ရှည်ရှည်စပ်၍ ပေးကြရသည်။ ဒေါ်ငွေမြိုင်သည် အကကို မင်းသားကရော မင်းသမီးကပါ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ကတတ်သည်။ ကသည့်အခါ ခြေဆစ်လက်ဆစ် အလွန်ကျိုးသူဖြစ်၏။ ဒေါ်ငွေမြိုင်သည် ဇာတ်စီးခေါင်းဆောင် မင်းသမီးကြီး ဘဝနှင့် သူ့ဇာတ်သူ ထောင်၍ ကယင်း မင်းသား မင်းသမီး အများဆုံး မွေးထုတ်ခဲ့သည်။ ယင်းတို့ အထဲတွင် အကျော်ဆုံးမှာ မင်းသား ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့် မင်းသမီး ရတနာပုံ ခင်ကြည်တို့ ဖြစ်လေသည်။

ပဲခူးမယ်ကျော့ ဆိုသော မင်းသမီးကြီးသည်လည်း နာမည်ကျော် မင်းသမီးတစ်ဦးဖြစ်၍ ဒေါ်ငွေမြိုင်ကဲ့သို့ သဘင် ဝါရင့်သူဖြစ်သည်။ ထို့အတူ လေဘာတီ ဒေါ်ခင်ညွန့်သည် လည်း သဘင်ဝါရင့်သည့် မင်းသမီးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဦးဘိုးစိန်၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ကာလအတန်ကြာ ပါဝင်ကပြခဲ့ဘူး လေသည်။ ဇာတ်မင်းသမီး |ကောလိပ်စိန်၏ အမည်ရင်းမှာ မမြလွင် ဖြစ်သည်။ ဒေါ်ကောလိပ်စိန်သည် ဦးဘိုးစိန်နှင့် တွဲခဲ့သမျှသော မင်းသမီးများအနက် ဦးဘိုးစိန် အားအကိုးဆုံး လက်က သုံးတောင်ဝှေး မင်းသမီး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်လေသည်။ ရှေးယခင်က ဘိုးစိန်-အောင်ဗလ၊ ဘိုးစိန်-ငွေစိန်ဟူ၍ အမည်များ ဒွန်တွဲ ကျော်ကြားခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဦးဘိုးစိန်သည် မြောက်မြားစွာသော မင်းသမီးတို့နှင့် တွဲခဲ့သော်လည်း ဒေါ်ကောလိပ်စိန်နှင့်တွဲ၍ ကသော အခါတွင်မှ ဘိုးစိန်- ကောလိပ်စိန် ဟူ၍ အမည်များ ဒွန်တွဲကျော်ကြားခဲ့ပြန်လေ သည်။ ရုပ်ရည် ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက် အဆင်ပြေ၍ အသံဝါအသံကောင်း အပြောကောင်း အဆိုကောင်းဖြစ်သော ကြောင့် ကောလိပ်စိန်ကို ပရိသတ်တို့ အသဲစွဲကြိုက်ကြသည်။ အကတွင် ဦးဘိုးစိန်၏ ကဟန်များကို ထက်ကြပ်မကွာ လိုက်နိုင်သဖြင့် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဦးဘိုးစိန် မျက်နှာ လွှဲနိုင်လောက်အောင် အရည်အချင်း ပြည့်လာသည်။ ဦးဘိုးစိန်အဖို့ ကောလိပ်စိန်မှာ မရှိမဖြစ်သော မင်းသမီးဘဝသို့ ရောက်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုမှတစ်ပါး အထိုက်အလျောက် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားခဲ့သော ဇာတ်မင်းသမီးများမှာ ပုဏ္ဏမ ဒေါ်ငွေစိန်၊ ဒေါ်ညွန့်ရီ၊ နေရှင်နယ် ဒေါ်ခင်ပု၊ ယုဝတီ ဒေါ်ခင်ညွန့်၊ ဒေါ်စိန်မေ၊ ဟံသာဝတီ ဒေါ်သန်းကြည်၊ ပလိုတီယာ ဒေါ်သိန်း၊ ဒဂုန် ခင်လှကြည်၊ ပဲခူးမြ၊ ဒေါ်ဗလပြန်၊ မြသန်းရင်၊ စိန်ဟန်တင်၊ အောင်သန်းတင်၊ စိန်လေဒီ၊ စိန်လှကြည်၊ ဥဩရွှေ၊ ခင်စန်းတင် စသူတို့ ဖြစ်လေသည်။

ကိုးကား

[1]

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)

#𝕮𝖗𝖉_𝕿𝖔_𝕺𝖜𝖓𝖊𝖗_𝚆𝚒𝚔𝚒𝚖𝚎𝚍𝚒𝚊

မန္တလေးမြို့ သမိုင်းဝင် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်များ

 🟦”မန္တလေးမြို့  သမိုင်းဝင်  ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်များ

 စတင်  တည်ဆောက်ခဲ့သော  ခုနှစ်များနှင့်

 ဗလီ့ဒကာများ "  

🟢”အောင်မြေသာစံမြို့နယ် " 

*️⃣စူရတီဗလီ ( 1859 )

အခွန်ဝန် အကောက်ဝန် လောကဗိမာန်လှေတော်အုပ် 

ကျောက်ရဲမြို့စား မဟာဘောဂဓနသီရိရာဇာ

 မင်းလှစည်သူ  မူလ္လာအစ္စမန်အင် 

*️⃣သူဌေးတန်းဗလီ ( 1863 )

ဘင်္ဂလားကုန်သည်တော် 

မဟာသုဝဏ္ဏသေဌဘွဲ့ရ

သူဌေးမင်းဦးမောင်ကြီး  - ဒေါ်မြဝတ်ရည် (  အမရပူရမြို့တော်ဝန်သမီး )  

*️⃣ကျောက်ဗလီ (  1878 )

အသုံးတော်ခံ စိန်ကုန်သည်စိန်မမချို

*️⃣မင်္ဂလာဗလီ ( 1870 )

ကုန်သည်တော်ဦးမွှတ်

*️⃣စစ်ကိုင်းတန်းဗလီ (  1863 )

မြနန်းစကြာသဘောင်္တော်မှူး   အဝယ်တော်ဦးမြနှင်း

*️⃣နှင်းဆီခြံဗလီ ( 1935 )

မီးသတ်ဗိုလ် ဗိုလ်နှင်းဆီ

*️⃣ဟင်ဒွတ်စ်စတာန်နီဗလီ (  1905 )

ကုန်သည်တော် ရှိတ်အမာနက်ခ်

*️⃣ဧချိုင့်ဗလီ (  1870 ) 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင်ပျက်စီးခဲ့  ယခုမရှိ 

သူဌေးမင်းဦးရွှေအို

*️⃣အလယ်ဘောင်ဗလီ  (   1863 )

စကြာအမြောက်တပ် တပ်မှူးဦးရာရှစ်

*️⃣ရွှေပန္နက်ဗလီ (   1859 - မန္တလေးနန်းတွင်း ယခုမရှိ )

မင်းတုန်းမင်း

*️⃣ရွေးလကျာင်္ဗလီ (   1859 - မန္တလေးနန်းတွင်း  ယခုမရှိ )

မင်းတုန်းမင်း 

*️⃣နန်းရှေ့စျေးဗလီ  (  1880 )

အိန္ဒိယကုန်သည်တော် အဗ္ဗဒူလ်အဇစ်

*️⃣ဝလီခံဗလီ (   1863 )

ဝလီခံမြင်းတပ်ဗိုလ်  

*️⃣နန်းရှေ့ရွာသာဗလီ (  1883 )

အက္ကပတ်မြင်းဝန် ပင်လယ်မြို့စား 

မင်းကြီးမဟာမင်းထင်ရာဇာ ဦးချုံ

*️⃣တောင်နွားခြံကုန်း (  မိဘစျေးဗလီ - 1880 )

သီပေါမင်းလက်ထက်ကန်ထရိုက်တာစကားပြန်ဦးဗလူး

*️⃣မြောက်နွားခြံကုန်းဗလီ

( တည်ဆောက်သည့်ခုနှစ်နှင့်မှတ်တမ်းမှတ်ရာရှာမတွေ့ရ )

*️⃣ခဝါစုဗလီ ( ယခုမရှိ )

*️⃣ဥယျာဉ်တော်ဗလီ (  ယခုမရှိ )

*️⃣ဃရာနာဗလီ (  ယခုမရှိ  )

ခလီဖွာဟ်ဦးမြစ် -  အပျိုတော် ဒဝါးရွာစားဒေါ်ခင်စိန်

*️⃣စိတ်ပုတီးစုဗလီ ( ယခုမရှိ )

*️⃣ဦးရွှေတောင်ဗလီ (  ယခုမရှိ )

ယင်းဗလီမှာ မန္တလေး၏ ပထမဦးဆုံးအဘိုးရိပ်သာသီးသန့်ရှိခဲ့၍ အနောက်ဥသျှစ်ကုန်းသချို  င်္င်းတော်ဖျက်သိမ်းသည့်ထဲတွင်ပါသွားခဲ့သည် 

🟢ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ် "

*️⃣ဂျွန်းဗလီ (  1863 )

မင်းတုန်းမင်းအသုံးတော်ခံ အဝယ်တော်ဦးဘိုး - ဒေါ်အိ

*️⃣တိုက်တန်းဗလီ (  1865 )  

ကုန်သည်တော်ဦးချို  -  ဒေါ်သော့ 

*️⃣အမြောက်တန်းဗလီ ( 1863 )

သွေးသောက်ကြီးဦးရန်နိုင်

*️⃣တောင်ဆင်ကျူံးဗလီ (  1863 )

စာတော်ဖတ် သူကြွယ်မင်း 

မေဏ္ဍက မဟာသာလ ဦးစံပျော်

*️⃣မြောက်ဆင်ကျုံးဗလီ  (  1863 )

သူကြွယ်မင်း  ဦးစံသီး

*️⃣တောင်အိုးဘိုဗလီ (  1870 )

ကုန်သည်တော်ဦးဖိုးမြစ် ( သား )  ဟာဂျီဦးရီစွတ်

*️⃣ရတနာပုံအိုးဘိုဗလီ (  မြောက်အိုးဘို  -  1863 )

ကုန်သည်တော်ခေါင်းမင်း  ဦးချိန် 

*️⃣တောင်ဘလူဗလီ (  1863 )

ရမ္မာဝတီမြို့ဝန် ရွှေတောင်သာဂသူ စာဆိုတော်ဦးနု၏ သမီး  ခိုင်ရွန်နေဆာ မမြထွဋ်

တိုင်တားမင်းကြီးကတော်ဒေါ်နက်

*️⃣ကုန်းရိုးတန်းဗလီ ( 1863 )

ဘုရင့်နန္ဒဝန်ဥယျာဉ်မှူးဦးဖိုး 

(  1900 တွင် ဘူတာကြီးမှ မြောက်ဘက် မန္တလေး မတ္တရာ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရာ လမ်းနှင့်မလွတ်သည့်အတွက် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက လျော်ကြေးပေး၍  ဖျက်သိမ်းခဲ့ )

*️⃣အရှေ့ကုန်းရိုးဗလီ ( 1900 )

ကုန်းရိုးတန်းဗလီကြီးဖျက်သိမ်းခံရ၍ အရပ်သူအရပ်သားများမှ မူလနေရာ၏ အရှေ့ဘက်တွင် အသစ်ထပ်တည်ခဲ့

*️⃣အနောက်ကုန်းရိုး(  ဗဟိုဗလီ 1900 )

ကုန်းရိုးတန်းဗလီကြီးဖျက်သိမ်းခံရ၍ နန္ဒဝန်ဦးဖိုး ၏ သားများမှ မူလနေရာ၏ အနောက်ဘက်တွင် အသစ်ထပ်တည်ခဲ့

*️⃣အိုးတော်ဗလီ (  1875 )

ဘုရင့်ရာဖြတ်တော်

 ကျောက်ကုန်သည် ကေတီဦးဘသက်

*️⃣ကပ်ကျေးတန်းဗလီ (  တပယ်စျေးဗလီ   -  1863 )

တပယ်မြို့စားဦးဖိုးရစ်

*️⃣စကြာတောင်ဗလီ (  1863 )

စကြာအမြောက်တပ် ဗိုလ်မှူးဦးဟာရှင်

*️⃣စကြာမြောက်ဗလီ ( 1863 )

စကြာအမြောက်တပ် ဗိုလ်မင်း ဦးနှစ်

*️⃣ဖလံဘိုဗလီ ( 1863 )

စကြာအမြောက်တပ်  တပ်မှူးဦးရာဘော်

ပျဉ်ထောင်ဗလီ (  ယခုမရှိ )

*️⃣ကုလားပျိုတောင်ဗလီ ( 1858 )

ြှဗဲတိုက်သံတော်ဆင့်မင်း  ဦးဘိုး

*️⃣ကုလားပျိုမြောက်ဗလီ (  1863 )

သွေးသောက်ကြီးဦးရန်နိုင်

*️⃣ဆိုင်းတန်းဗလီ ( 1863 )

ပတ္တမြားကုန်သည်ဦးညိမ်း - ကြို့ပင်တက်မြို့စားခင်မြကြီး

*️⃣ဒေါင်းရိုးဗလီ (  1848 )

ဒေါင်းစကြာမီးသဘောင်္မှူးဦးဖော့

( မန္တလေးမတည်ခင် အမရပူရခေတ် ပုဂံမင်းလက်ထက် အိမ်တော်ရာဘုရားတည်ရာတွင် အစ္စလာမ်အမှု့ထမ်းများအတွက်ပါ တည်ထားခဲ့သောဗလီ  )

*️⃣ကိုယ်ရံတော်ဗလီ (  1870 )

ဘုရင့်ကိုယ်ရံတော်တပ်မှူးဦးနွဲ့ကလေး

*️⃣အရှေ့အပ်ချုပ် တောင်ဗလီ  (  1863 )

ခလီဖွာဟ်ဦးဖိုးမွှား

*️⃣အရှေ့အပ်ချုပ် မြောက်ဗလီ (  1863 )

ကုန်သည်တော်ဦးရ

*️⃣အနောက်အပ်ချုပ်ဗလီ (  1919 )

ပိုးကုန်သည်ဦးမြ - ဒေါ်ဒေါ်ပု 

*️⃣ရတနာပုံဗလီ (  1863 )

ဘုရင့်ကိုယ်ရံတော်တပ်မှူးဦးမောင်မောင်လှိုင်

*️⃣ဒေးဝန်းဗလီ (  1875 )

ဟာဂျီဦးဘိုးမြစ်

*️⃣မြောက်ကြယ်ခတ်ဗလီ (  1863 )

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင်ပျက်စီးခဲ့ ယခုမရှိ 

သူဌေးမင်းဦးရွှေဘေး

*️⃣သျှီအာဗလီ (   1864 )

အခွန်ဝန် ဘရ်ကရ်အလီ 

🔷”မဟာအောင်မြေမြို့နယ် "  

*️⃣သံလမ်းဗလီ (  1863 )

ပိုးကုန်သည်ဦးဖိုး -  ဒေါ်ရင် 

*️⃣လွှတောင်ဗလီ ( 1863 )

ပိုးကုန်သည်ဦးဝင်း

*️⃣ယပ်ထမ်းဗလီ  (  1863 )

ပိုးကုန်သည်ဦးဖေ - မိဖုရားကြီးကွမ်းတော်ဆက် ဒေါ်ကျော့ 

( ဘုရင်ထွက်တော်မူရာတွင်ယပ်တော်ထမ်း၍ လိုက်ပါရသူအမှု့ထမ်းများနေထိုင်ရာအရပ် ) 

*️⃣မြကုန်းပေါ်ဗလီ  (  စံပယ်တောဗလီ - 1870 )

အပျိုတော်ဒေါ်ချို  

(  မူလစံပယ်တောဗလီကြီးပျက်စီးယိုယွင်းနေမှု့အား

 အပျိုတော်ဒေါ်ချိုမှ  ၎င်း၏  အဖိုးတန်မြကျောက်အားရောင်းချ၍ အသစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သောကြောင့် မြကုန်းပေါ်ဗလီအမည်တွင်ခဲ့ 

၁၉၈၄ ဦးကျားကြီးမီးတွင် အရင်ဦးဆုံး မီးသင့်ခဲ့ရသောဗလီဖြစ်ပြီး မန္တလေး၏ တစ်ခုတည်းသော ခါန်နကာဓမ္မရိပ်သာတည်ရှိရာဗလီဖြစ်ခဲ့ )

*️⃣ရွှေဘုန်းရှိန်ဗလီ (  1785 )

ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်   ကမန်တပ်မှူးဦးရွှေအိုး

(  မဟာမုနိဘုရားကြီး ရခိုင်ပြည်မှပင့်ဆောင်လာစဉ် ဘုရားကြီးရွှေသော့ကိုင်  ကမန်မွတ်စလင်များဝတ်ပြုရန် တည်ဆောက်ပေးခဲ့ 

မှတ်တမ်းတခုတွင် ဘုရားကြီး  နှင့်အတူ မြောက်ဘက်မြင်းဝန်မင်းကြီးတိုက် ရွှေဘုန်းရှိန်ဗလီတို့အား တနေ့ထဲပန္နက်ချခဲ့သည်ကိုတွေ့ရ )

*️⃣စိန်ပန်းဘဂါင်္လီ ( ဂွမ်းရုံစျေးဗလီ   1905 )

သဘောင်္ကုန်သည် သူဌေးမင်းကျောက်ဒါရီး

*️⃣ပန်းဆက်ဗလီ  (  1863 )

ပန်းတော်ဆက်ခေါင်းမင်းအနွယ်တော်

ဟာဂျီမဒေါ်ဒေါ်ဖွား

*️⃣ဝေါခြံဗလီ  ( 1863 )

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင်ပျက်စီးခဲ့ ယခုမရှိ

မိဖုရားခေါင်ကြီးအပျိုတော်ဒေါ်နန်းရိပ်

( ဘုရင်ထွက်တော်မူရာတွင် ဝေါတော်ထမ်းလိုက်ပါရသူအမှု့ထမ်းများနေထိုင်ရာအရပ် )

*️⃣ပန်းသေးဗလီ  (  1868 )

ပန်းသေးကုန်သည်ခေါင်းမင်း မာတူတူး

ဘုန်းအိုးဗလီ (  1863 )

မြို့တည်မြေပုံ  ပုရပိုက်ထဲတွင်   ဘုန်းတန်ခိုးဗလီ 

စကြာအမြောက်တပ်  ဗိုလ်မင်းဦးကြယ်

*️⃣မင်္ဂလာအလယ်ဗလီ  (  1863 )

စကြာအမြောက်တပ်ဗိုလ်မင်း  ဦးရောက်

*️⃣အနောက်ဗလီ   (  1863 )

ကသည်းရခိုင် အဒါသန့်

*️⃣ဆူးလေဗလီ  (  1863 )

စကြာအမြောက်တပ်ဗိုလ်မင်း  ဦးမောင်

*️⃣လက်ပံဗလီ (  1863 )

စကြာအမြောက်တပ်သွေးသောက်ကြီး  ဦးပြောင်း

 🔷”ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ် "

*️⃣ဒေါနခြံတောင်ဗလီ (  1785 )

ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တည်ဆောက်ခဲ့၍ ဗလီ့ဒကာရှာမတွေ့ရ

*️⃣ဒေါနခြံမြောက်ဗလီ  (  ယခုမရှိ )

*️⃣ဒေါနခြံဇာဝေယာဗလီ  ( 1903 )

ဂိုဏ်းသခင်ဒါဒါလေး

*️⃣သိုးခြံဗလီ  (  1785 )

ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်သူဌေးမင်း ဦးအောင်သူ

(  မန္တလေးမြို့မတည်ခင် အမရပူရခေတ် သိုးခြံရွာဗလီ ) 

*️⃣ကံရှာဗလီ  (  1785 )

ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် ကမန်လေးသည်တော်တပ်မှူးဦးအောင်သာ 

မဟာမုနိဘုရားကြီး ရခိုင်မှပင့်ဆောင်လာခဲ့စဉ် ဘုရားကြီး အိပ်ဖန်တော်စောင့် နွားနို့တော်ဆက်အမှု့ထမ်းများ နေထိုင်ရန်နှင့်ဝတ်ပြုရန်အတွက်တည်ပေးခဲ့ 

( ကံရွာ = ကံကောင်းသောရွာ ) ဘိုးတော်ဘုရားကိုယ်တော်တိုင်အမည်ပေးခဲ့

*️⃣ဆင်ဖြူကန်ဗလီ  (  ယခုမရှိ )

 "  ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ် "

(  ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်မှဗလီဝတ်ကျောင်းတော်များမှာ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် မဟာမုနိဘုရားကြီး ရခိုင်ပြည်မှ အမရပူရသို့ပင့်ဆောင်လာခဲ့စဉ် ပါလာခဲ့သော ရခိုင်ကမန်လေးသည်တော်များ နေထိုင်ရန်မြေနေရာနှင့်တကွ ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်များပါတည်ဆောက်ခဲ့၍ မန္တလေးပတ်ဝန်းကျင်တွင်ရှေးအကျဆုံးဗလီဝတ်ကျောင်းတော်များဖြစ်ခဲ့သည် ) 

*️⃣တောင်မြင့်မင်္ဂလာဗလီ (  1785 )

*️⃣တောင်မြင့်အရှေ့ဗလီ ( 1785 )

*️⃣တောင်မြင့်အလယ်ဗလီ (  1785 )

*️⃣တောင်မြင့်အနောက်ဗလီ  (  1785 )

*️⃣ကော့သာလီဗလီ (  ယခုမရှိ )

*️⃣ရေတွင်းပျက်ဗလီ (  ယခုမရှိ )

*️⃣တောင်ပုဏ္ဏားကုန်းဗလီ  (  ယခုမရှိ ) 

 

       ဟာဂျီထက်နောင်ဦး(Prince)

Ref :  ရွှေဘိုဦးဘဦး  (  ရွှေမန်းနှစ်တစ်ရာပြည့်မြန်မာမွတ်စလင်တို့၏ အတ္ထုပတ္တိ  )

မောင်မောင်ကြီး(မန်း)

(  မင်းနှင့်လွှတ်တော်မှတည်ဆောက်ခွင့်ပြုခဲ့သောပြန်တမ်းဝင်အစ္စလာမ့်သာသနာ့ဝတ်ကျောင်းတော်များ )

Htet Naung Oo’s Status မှ ကူးယူဖော်ပြသည်။