နံရိုးေပါင္းဆီခ်က္ေခါက္ဆြဲ -ေျမအိုးၾကက္ဆီထမင္း

ေျမအိုးၾကက္ဆီထမင္း
--------------------------

 ဒါကေတာ့ ေျမအိုးၾကက္ဆီထမင္းခ်က္နည္းေလးပါ။ အိမ္မွာ လူနည္းတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အိမ္သားေတြ  အစားမညီတာပဲျဖစ္ျဖစ္ မိမိစားခ်င္တာကို ခ်က္မစားရဘူးဆိုတာ မျဖစ္ရေလ ေအာင္ ရည္ရြယ္ပါတယ္။ တစ္ေယာက္စာ တစ္အိုးေလးကို ၁၅ မိနစ္နဲ႔ မိနစ္ ၂၀ ၾကာ အခ်ိန္ေလးေပး႐ုံနဲ႔ ခ်က္စားလို့ရပါတယ္။

ၾကက္ဆီထမင္းခ်က္ရန္အတြက္ ပါဝင္ပစၥည္းမ်ား
• ရွမ္းဆန္  -  ေပါင္းအိုးဆန္ခ်ိန္ခြက္ ၁ ခြက္
• ၾကက္ေပါင္  -  ၁ ေခ်ာင္း
• သၾကား  -  လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၁/၂ ဇြန္း
• ဆား  -  လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၁ ဇြန္း
• ၾကက္ျပဳတ္ရည္  -  ေပါင္းအိုးဆန္ခ်ိန္ခြက္ ၁ ခြက္
• ၾကက္ဆီဖတ္  -  ၁ ဖတ္
• ၾကက္သြန္ျဖဴ  -  ၁ လုံး
• ခ်င္း  -  ၅ ျပား (ပါးပါးလႊာထားပါ)
• ဆီ  -  စားပြဲဇြန္း ၁ ဇြန္း
• နံနံပင္အျမစ္  -  ၂ ပင္
• ကြက်ဥ  -  ၁ လုံး

ျပဳလုပ္နည္း
 ဦးစြာ ၾကက္ဆီဖတ္ကို ဆီ စားပြဲဇြန္း ၁ ဇြန္းႏွင့္ မီးေအးေအးနဲ႔ ေၾကာ္ပါ။ လႊာထားေသာ ခ်င္းကို ထည့္ပါ။ ၾကက္ဆီဖတ္မ်ား ျြကပ္ရြလာလၽွင္ ၾကက္သြန္ျဖဴကို ဓားျပားရိုက္ထည့္ၿပီး ျြကပ္ရြလာလၽွင္ ရပါၿပီ။ ၾကက္ေပါင္လုံးကို ဆား လက္ဖက္ရည္ဇြန္း တစ္ဝက္ႏွင့္ ျပဳတ္ပါ။ ျပဳတ္သည့္အခါ အဖုံးဖြင့္ၿပီး ျပဳတ္လၽွင္ ၾကည္လင္ေသာ ၾကက္ျပဳတ္ရည္ကို ရပါမယ္။ ၾကက္သားႏူးၿပီဆိုလၽွင္ ၾကက္ဆီထမင္း ခ်က္လို့ရပါၿပီ။ ဆန္ကို ေရေဆးၿပီး ေရကုန္ေအာင္ စစ္ထားပါ။ ခ်က္မည့္ေျမအိုးထဲ နံနံပင္အျမစ္
၂ ပင္ထည့္ပါ။ ဆန္ထည့္ထားပါ။ ၾကက္ျပဳတ္ရည္ထဲ ဆားႏွင့္ သၾကား ေပ်ာ္ဝင္ေအာင္ေမႊၿပီး ဆန္ထည့္ထားေသာ ေျမအိုးထဲ ေလာင္းထည့္ပါ။ ၾကက္ဆီကို စားပြဲဇြန္း ၁ ဇြန္းထည့္ၿပီး အဖုံးအုပ္ တည္ပါ။ မီးအလယ္အလတ္နဲ႔တည္ၿပီး ဆူလာလၽွင္လုံးဝ မီးေလၽွာ့ခ်တည္ပါ။ ေရခန္းစျပဳလာလၽွင္ ၾကက္ေပါင္ႏွင့္ ျပဳတ္ထားေသာၾကက္ဥကို ျခမ္းထည့္ၿပီး အဖုံးအုပ္ထားပါ။ ေရခန္းၿပီး အေငြ႕လွိုင္ လာလၽွင္ မီးပိတ္၍ မီးဖိုေပၚမွာ ၁ မိနစ္ခန႔္ထားၿပီး သုံးေဆာင္လို့ရပါၿပီ။
-----------------------------
ပန္းခေရ

နံရိုးေပါင္းဆီခ်က္ေခါက္ဆြဲ
------------------------------

ပါဝင္ပစၥည္းမ်ား
• ခ်င္း  -  ၂၀ ဂရမ္
• ကရေဝးရြက္  -  ၂ ရြက္
• ၾကက္သြန္နီ  -  ၂၀ ဂရမ္
• ၾကက္သြန္ျဖဴ  -  ၃၅ ဂရမ္
• င႐ုတ္ေကာင္းေစ့  -  စားပြဲဇြန္း ၁ ဇြန္း
• ႏြယ္ခ်ိဳ  -  စားပြဲဇြန္း ၁ ဇြန္း
• ေရေႏြးဆူဆူ  -  ၂ လီတာ (ဝက္နံရိုးျပဳတ္ရန္)
• ဆား  -  စားပြဲဇြန္း ၁ ဇြန္း
• ပဲငံျပာရည္အၾကည္  -  စားပြဲဇြန္း ၃ ဇြန္း
• ဝက္နံရိုး  -  ၈ဝဝ ဂရမ္
• ေရေႏြး  -  ၅ဝဝ မီလီလီတာ
• ေခါက္ဆြဲ  -  ၆ဝဝ ဂရမ္
• ထိုင္ဝမ္မုန္ညင္း  -  ၃ဝဝ ဂရမ္
• ၾကက္သြန္ျဖဴဆီခ်က္  -  စားပြဲဇြန္း ၂ ဇြန္း

ျပဳလုပ္နည္း
၁။ ဒယ္အိုးထဲ ခ်င္း၊ ကရေဝးရြက္၊ ၾကက္သြန္နီ၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ င႐ုတ္ေကာင္းေစ့ႏွင့္ ႏြယ္ခ်ိဳ တို့ကို မီးေအးေအးနဲ႔ ေလွာ္ပါ။ ၿပီးလၽွင္ ေရေႏြးဆူဆူေလာင္းထည့္ပါ။ ဆား၊ ပဲငံျပာရည္ အၾကည္ စားပြဲဇြန္း ၂ ဇြန္းႏွင့္ ဝက္နံရိုးတို့ကို ထည့္ၿပီး ဆူေအာင္တည္ပါ။ ေရဆူလာလၽွင္ အျမႇုပ္မ်ားကို ခပ္ထုတ္ပစ္ပါ။ ၄၅ မိနစ္ခန႔္ တည္ပါ။ ဝက္နံရိုးျပဳတ္ရည္ ရလာလၽွင္ ျပဳတ္ရည္ကို ဇလုံထဲ စစ္ထည့္ပါ။
၂။ ၿပီးလၽွင္ ဝက္နံရိုးျပဳတ္ရည္တစ္ဝက္ကို  ေရေႏြး ၅ဝဝ မီလီလီတာ ထည့္ၿပီး တည္ပါ။ မိနစ္အနည္းငယ္ခန႔္ ဆူေအာင္တည္ပါ။ ၿပီးလၽွင္ ေခါက္ဆြဲထည့္ျပဳတ္ပါ။ ၁၀ မိနစ္ခန႔္ ျပဳတ္ပါ။ ၿပီးလၽွင္ ေခါက္ဆြဲကို ဆန္ခါထဲ ဆယ္ထည့္ထားပါ။ ေခါက္ဆြဲျပဳတ္ရည္နဲ႔ ထိုင္ဝမ္ မုန္ညင္းကို ျပဳတ္ပါ။
၃။ ၿပီးလၽွင္ ပန္းကန္ထဲ ၾကက္သြန္ျဖဴဆီခ်က္၊ ပဲငံျပာရည္အၾကည္ စားပြဲဇြန္း ၁ ဇြန္း၊ ဝက္နံရိုး ျပဳတ္ရည္ အနည္းငယ္ႏွင့္ ျပဳတ္ထားတဲ့ေခါက္ဆြဲတို့ကို ထည့္ၿပီး သမေအာင္ နယ္ပါ။ ႏွံ့စပ္သြားၿပီဆိုလၽွင္ ျပဳတ္ထားတဲ့ ထိုင္ဝမ္မုန္ညင္း၊ ဝက္နံရိုး၊ ၾကက္သြန္ၿမိတ္ႏွင့္ င႐ုတ္ ေကာင္းမွုန႔္တို့ကို ထည့္ၿပီး သုံးေဆာင္နိုင္ပါၿပီ။
-------------------------------------
Tin Tin Oo

“ခ်စ္သူ အေရြးမမွားေစဖို့”

မိန္းကေလး သူငယ္ခ်င္းႏွစ္ေယာက္ ရွိတယ္။ ေက်ာင္းၿပီးေတာ့လည္း အတူ၊ အလုပ္ေတြ စလုပ္ေတာ့လည္း အတူ၊ အိမ္ေထာင္ျပဳေတာ့လည္း အတူ။ ဒါေပမဲ့ ေရြးလိုက္တဲ့ အိမ္ေထာင္ဘက္ခ်င္းေတာ့ မတူဘူး။

တစ္ေယာက္က သူ႔မိန္းမ လုပ္သမၽွကို ကူညီေပးတယ္။ သူ႔အလုပ္သူလည္း ႀကိဳးစားတယ္။ မိန္းမ ႀကိဳးစားတာကိုလည္း ကူေပး၊ လစ္ဟင္းသြားတဲ့ အိမ္အလုပ္ေတြလည္း လုပ္ေပး။ ႏွစ္ေယာက္တူတူ ေအာင္ျမင္ဖို့ကို ဦးစားေပးတယ္။

ေနာက္တစ္ေယာက္ကက် သူ႔မိန္းမကို နားလည္မေပးဘူး။ အလုပ္ထြက္ခိုင္းတယ္။ ေနာက္ အိမ္ေထာင္ေရး ေဖာက္ျပန္တယ္။ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအရ ႏွိပ္စက္တယ္။ ဒီေတာ့ အမ်ိဳးသမီးက သူ႔အလုပ္၊ သူ႔ပညာကို ဦးစားမေပးအားဘဲ ဒီအိမ္ေထာင္ေရး ျပႆနာေတြကိုပဲ ရွင္းေနရတဲ့အခါ ေအာင္ျမင္ဖို့က ေႏွာင့္ေႏွးလာတယ္။

ေျပာခ်င္တာက ကိုယ္ ေရြးခ်ယ္လိုက္တဲ့ လက္တြဲေဖာ္ဟာ ကိုယ့္ေအာင္ျမင္မွု အတက္အက်အေပၚ လႊမ္းမိုးမွု ရွိတယ္ ဆိုတာပဲ။ မိန္းကေလးမွ မဟုတ္ဘူး။ ေယာက္်ားေတြမွာလည္း မိန္းမႏွိပ္စက္လို့၊ ပိုက္ဆံေတြ ျဖဳန္းပစ္လိုက္လို့ ေအာင္ျမင္သင့္သေလာက္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ရသူေတြ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။

လူငယ္ဘဝမွာ ရည္းစားထားတာက ထားလို့ရတယ္။ သို့ေသာ္ အဲဒီခ်စ္သူက ကိုယ့္ကို စာမက်က္နိုင္ေအာင္ တစ္ခ်ိန္လုံး ျပႆနာ ရွာေနမယ္။ ဟိုေနရာ သြားမယ္၊ ဒီဟာ စားမယ္နဲ႔ ပူဆာေနမယ္။ သူလည္း မႀကိဳးစား၊ ကိုယ့္ကိုလည္း ႀကိဳးစားလို့ မရေအာင္ လုပ္ေနမယ္ဆို ေရရွည္ အဆင္မေျပဘူး။

မိန္းကေလးေတြမွာဆို ခ်စ္သူက အတင္းေတာင္းဆိုလို့ လိင္ကိစၥကို လိုက္ေလ်ာလိုက္မယ္၊ အဲဒီကေနမွတစ္ဆင့္ ၿခိမ္းေျခာက္ အရွက္ခြဲခံရတာ၊ ကိုယ္ဝန္ရသြားလို့ ယူလိုက္ရတာ၊ ဒါမွမဟုတ္ ပိုၿပီး ဇာတ္နာရရင္ ငယ္ငယ္ေလးနဲ႔ Single mother ျဖစ္သြားတာ၊ ကိုယ္ဝန္ ဖ်က္ခ်ရင္း အသက္ေသဆုံးရတာေတြထိ ျဖစ္သြားနိုင္တယ္။ ကိုယ္ မႀကိဳးစားဘူးလားဆို ႀကိဳးစားတာပဲ။ ဒါေပမဲ့ ခ်စ္သူအေရြးမွားရင္ အဲ့လိုေတြ လမ္းမွားေရာက္သြားတတ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခ်စ္ဟာ ကိုယ့္ဘ၀ တိုးတက္ေရးမွာ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း လာပတ္သက္ေနတယ္ ဆိုတာေလးကို ျမင္ေစခ်င္တယ္။

သိပ္ေတာ္၊ သိပ္ထက္ျမက္၊ သိပ္ကို လိုက္ဖက္တဲ့ စုံတြဲေတြ ျမင္ဖူးတယ္။ ေျပာတာ၊ ဆိုတာ၊ ေတြးတာ၊ ေခၚတာ၊ ျပဳမူတာ အကုန္လုံးက ပညာတတ္ဆန္တယ္။ သေဘာထား ျပည့္ဝတယ္။

တစ္ေယာက္ရဲ့ ထက္ျမက္မွုက ေနာက္တစ္ေယာက္အတြက္ ႀကိဳးစားဖို့ တြန္းအားျဖစ္ေစတယ္။ တစ္ေယာက္ရဲ့ အရည္အခ်င္းက ေနာက္တစ္ေယာက္ရဲ့ အားနည္းခ်က္ကို ျဖည့္ေပးတယ္။ တစ္ေယာက္ရဲ့ အသိုင္းအဝိုင္းက ေနာက္တစ္ေယာက္အတြက္ အဆက္အသြယ္ေတြ ျဖစ္လာတယ္။ တစ္ေယာက္ရဲ့ ေအာင္ျမင္မွုကို ေနာက္တစ္ေယာက္က ဂုဏ္ယူတယ္။ ပိုေအာင္ျမင္သထက္ ေအာင္ျမင္ေအာင္ ပံ့ပိုးတယ္။ အျပန္အလွန္ နားလည္ေပးတယ္။ ဒီေတာ့ တစ္ေယာက္တည္းထက္ ႏွစ္ေယာက္ ေပါင္းစပ္လိုက္ျခင္းက ပိုၿပီး ေအာင္ျမင္ေစတယ္။

ရွားမယ္ဆိုတာေတာ့ သိပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး အခ်စ္ေရးတို့၊ အိမ္ေထာင္ေရးတို့ ဆိုတာကလည္း မဟာဗ်ဴဟာေတြ ခ်ၿပီး စီစဥ္လို့ ရတာ မဟုတ္ဘူး။ ႀကိဳလည္း မျမင္နိုင္ဘူး။ ခ်စ္သူေရြးလိုက္ရင္၊ အိမ္ေထာင္ျပဳလိုက္ရင္ အေကာင္းဆုံး ျဖစ္မယ္လို့ပဲ ေမၽွာ္လင့္ၾကတာပဲ။ လူတိုင္းသာ ျဖစ္မလာၾကတာ။ သို့ေသာ္ ေသခ်ာစဥ္းစားၿပီးမွ ေရြးခ်ယ္တာနဲ႔ စိတ္ခံစားခ်က္ကို အလိုလိုက္တာက အနည္းနဲ႔အမ်ားေတာ့ ကြာမွာပဲ။

ကၽြန္ေတာ္တို့ ဘဝေတြဆိုတာ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတာ။ ဒီဆုံးျဖတ္ခ်က္ အမွန္အမွားေပၚ မူတည္ၿပီး ဘဝေတြ ကြာျခားလာတယ္။ ေအာင္ျမင္ၾကတယ္။ က်ရွုံးၾကတယ္။ ဒီေတာ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြ မွန္ဖို့ လိုတယ္။

အဲ့လိုမွန္ုဖို့မွာ အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္ ၃ ခ်က္ ရွိတယ္။ ပထမတစ္ခုက သတင္းအခ်က္အလက္ (Information)။ ဥပမာေပးရရင္ ခ်စ္သူအျဖစ္ လက္မတြဲခင္ သူ႔အေၾကာင္း မ်ားမ်ားသိေလေလ၊ ကိုယ့္ဆုံးျဖတ္ခ်က္က အမွန္နဲ႔ နီးစပ္ေလေလ။

ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ ေၾကာင္းက်ိဳးဆက္စပ္ ေတြးေခၚနိုင္စြမ္း (Logical thinking)။ ဘယ္ေလာက္ပဲ အခ်က္အလက္ေတြ သိထား သိထား၊ စဥ္းစားေတြးေခၚနိုင္စြမ္း မရွိရင္လည္း ဆုံးျဖတ္ခ်က္က မွားတာပဲ။ အဲဒီ ေတြးေခၚနိုင္စြမ္းကို က်ဆင္းေစတာ၊ ကိုယ့္ဦးေႏွာက္ကို အေမွာင္က်သြားသည္အထိ ျဖစ္ေစနိုင္တာကေတာ့ တတိယတစ္ခ်က္ျဖစ္တဲ့ စိတ္ခံစားခ်က္ (Emotion) ပဲ။

လူဆိုတာ စိတ္လွုပ္ရွားမွု (Excitement) ကို ႀကိဳက္တယ္။ အသစ္အဆန္းဆို သေဘာက်တယ္။ မုန႔္ဟင္းခါး ဆိုတာ မထိေတြ႕ဖူးေသးဘဲ ဆန္ျပဳတ္ကို အေကာင္းဆုံးလို့ ထင္တတ္တယ္။ အဲဒါေတြက လူငယ္ဘဝမွာ ပိုဆိုးတယ္။ ေလာကဓံဆိုတာကို မၾကဳံဖူးေသးတဲ့အရြယ္ဆိုေတာ့ ဘာမဟုတ္တာေလးကို အႀကီးႀကီး ခံစားပစ္တတ္တယ္။ ဘဝအေတြ႕အၾကဳံက နည္းေသးတဲ့အခ်ိန္မွာ အခ်စ္ဆိုတာကို ကိုးကြယ္ပစ္လိုက္တယ္။ Excitement ေတြကို တစ္သက္တာ တည္ျမဲမယ္ထင္ၿပီး ေရြးခ်ယ္ပစ္လိုက္တယ္။ အဲ့လိုနဲ႔ ဘဝမွာ ျဖစ္သင့္သေလာက္ ျဖစ္မလာၾကေတာ့ဘူး။

မိဘက ဂ႐ုမစိုက္လို့ ဆိုၿပီး အရြဲ႕တိုက္တဲ့အေနနဲ႔ ေက်ာင္းထြက္လိုက္တယ္။ စာေမးပြဲ တမင္က်ေအာင္ ေျဖတယ္။ မူးယစ္ေဆးေတြ သုံးလိုက္တယ္။ မိဘက သေဘာမတူပါဘူးဆိုတဲ့သူကိုမွ ေရြးတယ္။ အမ်ားက လက္ညႇိုးထိုး ကဲ့ရဲ့ေနၾကတဲ့ၾကားထဲကမွ လက္တြဲရဲတာကို အခ်စ္စစ္လို့ ျမင္ၾကတယ္။ ဒါေတြ မလုပ္သင့္ဘူးဆိုတာ သိေနတာပဲ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာေတာ့ စိတ္ခံစားခ်က္က လြန္ကဲေနေတာ့ အမွန္မျမင္နိုင္ဘူး။ ဘယ္သူေျပာေျပာ နားမဝင္ဘူး။ ေနာင္တစ္ခ်ိန္က်မွ အဲ့လို လုပ္ခဲ့မိတာ မွားမွန္း သိလာၾကတာ။

ဒါေၾကာင့္လည္း လူငယ္ဘဝမွာ အေရးႀကီးဆုံး အရည္အေသြးတစ္ရပ္ကို ေျပာပါဆိုရင္ Emotional intelligence ပဲ။ ကိုယ့္ခံစားခ်က္ေတြကို သိမယ္၊ အေကာင္းဆုံး ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္မယ္ဆိုရင္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြက အမွန္မ်ားလာမွာပဲ။ ကိုယ့္ရဲ့ ပညာေရး၊ လူမွုေရး၊ အလုပ္အကိုင္၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ အခ်စ္ေရးတို့မွာ အဆင္ေျပလာမွာပဲ။

ဒီေတာ့ ခ်စ္တာက ခ်စ္ပါ။ ေရွ႕တန္းေတာ့ မတင္ပါနဲ႔။ ငယ္ငယ္တုန္းက ဆုံးျဖတ္ခဲ့တဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြ၊ အခ်စ္သူရဲေကာင္းအျဖစ္ ဂုဏ္ယူခဲ့တာေတြဟာ အသက္ႀကီးလာတဲ့အခါ ေနာင္တရစရာ ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။ ေငြေၾကးျပည့္စုံသူကို ကိုယ့္ဘ၀ တိုးတက္ဖို့ ေရြးယူရမယ္ ေျပာတာ မဟုတ္ပါဘူး။ လက္တြဲေဖာ္ ေရြးတဲ့အခါ ကိုယ့္ေအာင္ျမင္မွုကို ပံ့ပိုးေပးနိုင္မယ့္သူကို ေရြးပါ။ အဲ့လိုပဲ ကိုယ္ကလည္း သူ႔အတြက္ ပါရမီျဖည့္ဘက္ေကာင္း ျဖစ္ပါေစ။

ဘယ္ေလာက္တန္ဖိုးႀကီးတဲ့ လက္ေဆာင္ကို ေပးနိုင္သူလဲ ဆိုတာထက္ ကိုယ့္ဘ၀ ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ဘယ္ေလာက္ တန္ဖိုးထားေပးသလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ထိ ကိုယ့္တန္ဖိုးကို ျမင့္တက္လာေအာင္ လုပ္ေပးနိုင္တဲ့သူ ျဖစ္သလဲဆိုတာကိုသာ ဦးစားေပး စဥ္းစားေစခ်င္ပါတယ္။

ေဒါက္တာ ၿဖိဳးသီဟ

(မွတ္ခ်က္ - အခြင့္အလမ္းဂ်ာနယ္ပါ ေဆာင္းပါးကို အနည္းငယ္ တည္းျဖတ္ထားပါသည္)

ပဋိညာဥ္ ဆိုတာ ဘာလဲ?

(Zawgyi)

#ပဋိညာဥ္ ဆိုတာ ဘာလဲ?

#ပဋိညာဥ္ ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ္လို ပဋိညာဥ္ဟာ တရားဝင္သလဲ၊ ဘယ္လို ပဋိညာဥ္မ်ိဳးဟာ အလိုအေလ်ာက္ ပ်က္ျပယ္ တတ္သလဲ ဆိုတာေတြကို သိထားသင့္ပါတယ္။
...
ပထမဆုံး အေနနဲ႔ ပဋိညာဥ္ တစ္ခု ျဖစ္ဖို႔ ကမ္းလွမ္းခ်က္ (Proposal) နဲ႔ လက္ခံခ်က္ (Acceptance)  ၂ ခု လိုပါတယ္။ ေကာင္မေလး တစ္ေယာက္ကို ရည္းစားစကား သြားေျပာ ပရိုပို႔စ္ လုပ္ရင္ သူက ျပန္ၿပီး လက္ခံမွ ရည္းစား ျဖစ္တာပါ။ သူက လက္မခံဘဲနဲ႔ ငါကနင့္ရဲ့ ဘြိဳင္းဖရင္း နံပါတ္တူး ေအာ္ေနလို႔ေတာ့ ရည္းစား မျဖစ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ပဋိညာဥ္ တစ္ခု ျဖစ္ဖို႔ကေတာ့ အဲဒီထက္ပိုၿပီး ရွုပ္ေထြးပါတယ္။
...
ပဋိညာဥ္ ျဖစ္ဖို႔ ကမ္းလွမ္းခ်က္ တစ္ခု ကို လုပ္လိုက္တယ္ ဆိုရင္ တျခား တစ္ဘက္က လက္ခံတယ္ ဆိုရင္ ပထမ အဆင့္အေနနဲ႔ ကတိ တစ္ခု ျဖစ္လာပါတယ္။ ဥပမာ အားျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္က ကန္ထရိုက္တာ တစ္ေယာက္ကို ငါ့အိမ္ကို မင္းေဆာက္ေပးလို႔ ကမ္းလွမ္းတာဟာ ကမ္းလွမ္းခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ အခါမွာ ကန္ထရိုက္တာက ေဆာက္ေပးမယ္လို႔ သေဘာတူရင္ ကတိ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္က ဆက္ၿပီး ေအး မင္းသေဘာတူတယ္ဆိုရင္ ပိုက္ဆံ တျပားမွ မေပးေတာ့ဘူး။ အလကားေဆာက္ေပးေတာ့။ မင္းကတိေပးၿပီးၿပီ လို႔ ေျပာလို႔ မရပါဘူး။ ဥပေဒ ေၾကာင္းအရ ကတိကေန ေနာက္တစ္ဆင့္ သေဘာတူညီခ်က္ (Agreement) ျဖစ္ဖို႔ အတြက္ အဖိုးစားနား (Consideration) လိုလာပါတယ္။ အဖိုးစားနား လို႔ ျမန္မာလို ျပန္ေပမယ့္ အဖိုးစားနား ဆိုတာ ေငြေၾကး တန္ဖိုး တစ္ခုတည္းကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဥပမာ အားျဖင့္ ကန္ထရိုက္ကို မင္း ငါ့အိမ္ကို ေဆာက္ေပး။ မင္းကို ငါ့ရဲ့ တျခား ေျမကြက္မွာ ၁၀ ႏွစ္ အလကားေပးေနမယ္ လို႔ ကမ္းလွမ္းရင္လည္း ဒါဟာ အဖိုးစားနား ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာမွ မေပးဘဲနဲ႔ အလကားပဲတင္း ကုန္းဆင္း ဖလာႀကိတ္လို႔ေတာ့ ဥပေဒ အရ မရပါဘူး။ ကတိတစ္ခုမွာ အဖိုးစားနား ပါလာခဲ့ရင္ အဲဒီ ကတိဟာ သေဘာတူညီခ်က္ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သေဘာတူညီခ်က္တိုင္းဟာလည္း ပဋိညာဥ္ မဟုတ္ပါဘူး။ ပဋိညာဏ္ ျဖစ္ဖို႔ အတြက္ ေနာက္တစ္ဆင့္ ထပ္လိုပါေသးတယ္။
...
သေဘာတူညီခ်က္ဟာ ဥပေဒ အေၾကာင္းရ ေဖာ္ေဆာင္နိုင္တယ္ ဆိုမွသာ အဲဒါဟာ ပဋိညာဥ္ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဥပမာ အေလာင္းအစား အေနနဲ႔ သေဘာတူထားတဲ့ သေဘာတူညီခ်က္ဟာ ဥပေဒ အရ တရားမဝင္ ဥပေဒေၾကာင္း အရ မေဖာ္ေဆာင္နိုင္တဲ့ အတြက္ ပဋိညာဥ္ တစ္ခု ျဖစ္မလာနိုင္ပါဘူး။
ကမ္းလွမ္းခ်က္ ဆိုတာကို ထပ္ၿပီးရွင္းရရင္ ကမ္းလွမ္းခ်က္ဆိုတာ တစ္စုံတစ္ဦးကို ဦးတည္ၿပီး ကမ္းလွမ္းတာ ျဖစ္နိုင္သလို တစ္စုံတစ္ဦးကို ဦးတည္တာ မဟုတ္ဘဲ ကမ္းလွမ္းတာလည္း ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ အားျဖင့္ ကုမၸဏီ တစ္ခုက လုပ္ငန္း တစ္ခု အတြက္ တင္ဒါေခၚတယ္ ဆိုရင္ အဲဒီလို တင္ဒါေခၚတာဟာ အမ်ားကို ကမ္းလွမ္းတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ဒီတင္ဒါကို ဝင္ၿပိဳင္တာနဲ႔ ဒီကမ္းလွမ္းခ်က္ကို လက္ခံတယ္လို႔ ေခၚလို႔ မရေသးပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လည္း ဆိုေတာ့ တင္ဒါစေခၚကတည္းက ကမ္းလွမ္းတယ္လို႔ ဆိုေပမယ့္ တင္ဒါဝင္ၿပိဳင္တဲ့ ကုမၸဏီေတြဘက္က ပစၥည္းနဲ႔ ေဈးႏွုန္းကို တင္ဒါေခၚတဲ့ ကုမၸဏီ ဘက္က ျပန္စစ္ၿပီးမွ လက္ခံမယ္ ဆိုတဲ့ အဆင့္တစ္ဆင့္ က်န္ေနေသးလို႔ပါ။ အဲဒီေတာ့ တင္ဒါဝင္ၿပိဳင္တဲ့ ကုမၸဏီေတြဘက္က ေဈးႏွုန္းတင္ျပတာဟာ လက္ခံခ်က္ မဟုတ္ပဲ တန္ျပန္ ကမ္းလွမ္းခ်က္ (Counter Proposal ) အေနနဲ႔သာ ရွိပါတယ္။ အဲဒီ တန္ျပန္ ကမ္းလွမ္းခ်က္ကို တင္ဒါ ေခၚတဲ့ ကုမၸဏီဘက္က လက္ခံမွသာ ကတိ နဲ႔ ေနာက္တဆင့္ သေဘာတူညီခ်က္နဲ႔ ေနာက္ဆုံး ပဋိညာဥ္ ျဖစ္လာပါတယ္။
...
သတိထားရမယ့္ အခ်က္တစ္ခုက ကုမၸဏီေတြ အေနနဲ႔ ကိုယ့္ကုမၸဏီရဲ့ ကုန္ပစၥည္း ဝန္ေဆာင္မွုကို ေၾကာ္ျငာတဲ့ အခါ ေၾကာ္ျငာစာသားမွာပါတဲ့ စာသားေတြကို တာဝန္ယူဖို႔ လိုပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လည္း ဆိုေတာ့ ဥပေဒ ေၾကာင္းအရ အဲဒီစာသားေတြဟာ ကမ္းလွမ္းခ်က္ ျဖစ္ေနလို႔ပါ။ ကိုယ့္ဆီက ဝယ္ယူသူေတြအေနနဲ႔ ေၾကာ္ျငာ စာသား အတိုင္း မမွန္ခဲ့ရင္ ပဋိညာဥ္ ဥပေဒနဲ႔ တရားစြဲခြင့္ ရွိေနပါတယ္။
...
ပဋိညာဥ္ ျပဳတဲ့ အခါ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ အေျခအေနေတြဟာ တရားမဝင္ တာရွိပါတယ္။ ဥပမာ အသက္ မျပည့္ေသးတဲ့ ကေလးနဲ႔ ခ်ဳပ္တဲ့ စာခ်ဳပ္ဟာ တရားမဝင္ပါဘူး။ ႐ူးေနတဲ့သူနဲ႔  ခ်ဳပ္တဲ့ စာခ်ဳပ္ဟာ တရား မဝင္ပါဘူး။ မူး႐ူးျပဲကြဲၿပီး လူမွန္း သူမွန္း မသိေအာင္ မူးေနတဲ့သူနဲ႔ ခ်ဳပ္တဲ့စာခ်ဳပ္ဟာလည္း တရားမဝင္ပါဘူး။ ေနာက္တစ္ခ်က္ ပဋိညာဥ္ ျပဳလို႔ မရတဲ့သူနဲ႔ ပဋိညာဥ္ ျပဳရင္ တရားမဝင္ပါဘူး။ ျမန္မာနိုင္ငံ ကုမၸဏီ အက္ဥပေဒ အရ သင္းဖြဲ႕စည္းမ်ဥ္းမွာ လုပ္ေဆာင္ခြင့္ရွိတဲ့ လုပ္ငန္းေတြကို ျပထားပါတယ္။ အဲဒီ အထဲမွာ ေဖာ္ျပမထားတဲ့ လုပ္ငန္းကို အဲဒီကုမၸဏီနဲ႔ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ရင္ အဲဒီ စာခ်ဳပ္ဟာ တရားမဝင္ပါဘူး။
...
ေနာက္တစ္ခုက ပဋိညာဥ္ ျပဳတဲ့သူဘက္က လြတ္လပ္ေသာ သေဘာဆႏၵ (Free Consent) နဲ႔ ျပဳဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ လြတ္လပ္တဲ့ သေဘာဆႏၵဆိုတဲ့ ေနရာမွာ အဲဒီလူကို အတင္းအၾကပ္ ပဋိညာဥ္ ျပဳခိုင္းတာမ်ိဳး ဟာ တရားမဝင္ပါဘူး။ ေကာင္မေလးကို အေျဖမေပးရင္ ဖက္နမ္းမယ္လို႔ ေျပာတာ (မေတာ္ရင္ ေဂ်းပါ ေအာင္းရနိုင္တယ္) အခ်စ္ေရးမွာ ရေပမယ့္ ပဋိညာဥ္ ျပဳတဲ့ေနရာ ေကာင္မေလးကို စာခ်ဳပ္ လက္မွတ္ မထိုးရင္ ဖက္နမ္းမယ္လို႔ ၿခိမ္းေျခာက္ၿပီး ထိုးခိုင္းတာမ်ိဳးဟာ တရား မဝင္ပါဘူး။ ေနာက္တစ္ခုက ၿခိမ္းေျခာက္တာ မဟုတ္ေပမယ့္ တစ္စုံတစ္ေယာက္ကို ဩဇာအာဏာနဲ႔ လႊမ္းမိုးၿပီး လုပ္ခိုင္းတဲ့ ပဋိညာဥ္ဟာ တရားမဝင္ပါဘူး။ ေနာက္ထပ္ အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္ တစ္ခုရွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ မလိမ့္တပတ္ ဘတ္ကီးရိုက္ၿပီး လုပ္တဲ့ ပဋိညာဥ္ မ်ိဳးပါ။ သူတစ္ပါး သတိမထားမိတဲ့ ကိစၥ တစ္ခုကို သိသိႀကီးနဲ႔ ဖုံးကြယ္ထားၿပီး ဂ်င္းထည့္တာ၊ မဟုတ္တဲ့ အရာတစ္ခုကို အဟုတ္လို လုပ္တာ ဟာပဋိညာဥ္ မေျမာက္ပါဘူး။ ဥပမာ အေနနဲ႔ အာမခံ ကုမၸဏီက သူ႔ဆီမွာ အာမခံ ထားတဲ့သူကို အာမခံထားတဲ့ေနရာမွာ လိုအပ္တဲ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းကို လ်ိဳ႕ဝွက္ထားၿပီး ေနာက္မွ ဒါေတြ သိလို႔ လက္မွတ္ ထိုးထားတာပဲ မဟုတ္လားလို႔ လုပ္လို႔ မရပါဘူး။ ကိုယ္နဲ႔ ပဋိညာဥ္ လုပ္တဲ့သူကို မကြယ္မဝွက္ အရင္း အတိုင္း ခ်ျပဖို႔ လိုပါတယ္။ အာမခံ ကုမၸဏီ တစ္ခုနဲ႔ လူတစ္ေယာက္ အမွု ျဖစ္တဲ့ အခါ အာမခံ ကုမၸဏီက စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းေတြကို ဖတ္မရေအာင္ စာလုံး အေသးနဲ႔ ေရးထားၿပီး အေပၚမွာလည္း ပိုၿပီး ခက္ခဲေအာင္ တံဆိပ္တုံး ထပ္ႏွိပ္ထားတဲ့ အတြက္ လုံေလာက္တဲ့ ပြင့္လင္းျမင္သာမွု မရွိဘူးလို႔ ယူဆၿပီး တရားသူႀကီးက အာမခံ ကုမၸဏီကို တရားစြဲတဲ့သူကို အနိုင္ေပးလိုက္ပါတယ္။  အေၾကာင္းအရာ တစ္ခုကို သိလၽွက္နဲ႔ တမင္မေျပာတာ၊ အမွန္အတိုင္း မေျပာတာဟာ ဖုံးကြယ္တာပါပဲ။။ အဲဒီလို ဖုံးကြယ္တာမ်ိဳးကို လိမ္လည္တယ္လို႔ ေခၚပါတယ္။ တခါတေလ ဖုံးကြယ္တာမဟုတ္ဘဲ ရိုးရိုးသားသား မသိလို႔ ေျပာမိတာလည္း ရွိပါတယ္။ ဒါကိုေတာ့ အလြဲေျပာဆိုတယ္လို႔ ေခၚပါတယ္။ လိမ္တာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အလြဲေျပာတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ မွားယြင္းေျပာဆိုတာဟာ ပဋိညာဥ္ကို ပ်က္ျပယ္ေစနိုင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ အဓိက ေရးခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းက အဲဒါပါ။ တစ္ခါတစ္ေလမွာ ကိုယ္နဲ႔စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္တဲ့သူဘက္က တစ္ခ်ိဳ႕စာပိုဒ္ေတြကို ဝိုးတိုးဝါးတားေရး မလိမ့္တပတ္လုပ္ၿပီး ကိုယ့္ကို ဂ်င္းထည့္တာမ်ိဳး ရွိတတ္ပါတယ္။ အဲဒီလို လုပ္တာဟာ တရားမဝင္ဘူး စာခ်ဳပ္မွာ ကိုယ္လက္မွတ္ထိုးထားသည့္တိုင္ေအာင္ သူတို႔ ဘက္က လုပ္ပိုင္ခြင့္ မရွိဘူး ဆိုတာကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္းႀကီးကို သိဖို႔လိုပါတယ္။ မပ်င္းေသးရင္ေတာ့ ေနာက္တစ္ပိုင္း ဆက္ေရးပါဦးမယ္။ အခုေတာ့ ဒီေနရာတြင္ ရပ္ပါ့မယ္။
...
အမ္ဘီေအ သင္တန္းမွာတုန္းက ပဋိညာဥ္ ဥပေဒ အေၾကာင္း အေသးစိတ္ သင္ျပေပးတဲ့ ဆရာဦးေမာင္ေမာင္ (ေမာ္ကၽြန္း)ကို အထူးေက်းဇူးတင္တဲ့ အေၾကာင္း ဒီေနရာကေန ေျပာပါရေစ။

မူရင္း - ကိုေဇာ္သက္ေအာင္
​ေဒၚလွလွ​ေမာ္

(Unicode )

#ပဋိညာဉ် ဆိုတာ ဘာလဲ?

#ပဋိညာဉ် ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်လို ပဋိညာဉ်ဟာ တရားဝင်သလဲ၊ ဘယ်လို ပဋိညာဉ်မျိုးဟာ အလိုအလျောက် ပျက်ပြယ် တတ်သလဲ ဆိုတာတွေကို သိထားသင့်ပါတယ်။
...
ပထမဆုံး အနေနဲ့ ပဋိညာဉ် တစ်ခု ဖြစ်ဖို့ ကမ်းလှမ်းချက် (Proposal) နဲ့ လက်ခံချက် (Acceptance)  ၂ ခု လိုပါတယ်။ ကောင်မလေး တစ်ယောက်ကို ရည်းစားစကား သွားပြော ပရိုပို့စ် လုပ်ရင် သူက ပြန်ပြီး လက်ခံမှ ရည်းစား ဖြစ်တာပါ။ သူက လက်မခံဘဲနဲ့ ငါကနင့်ရဲ့ ဘွိုင်းဖရင်း နံပါတ်တူး အော်နေလို့တော့ ရည်းစား မဖြစ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ပဋိညာဉ် တစ်ခု ဖြစ်ဖို့ကတော့ အဲဒီထက်ပိုပြီး ရှုပ်ထွေးပါတယ်။
...
ပဋိညာဉ် ဖြစ်ဖို့ ကမ်းလှမ်းချက် တစ်ခု ကို လုပ်လိုက်တယ် ဆိုရင် တခြား တစ်ဘက်က လက်ခံတယ် ဆိုရင် ပထမ အဆင့်အနေနဲ့ ကတိ တစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ ဥပမာ အားဖြင့် ကျွန်တော်က ကန်ထရိုက်တာ တစ်ယောက်ကို ငါ့အိမ်ကို မင်းဆောက်ပေးလို့ ကမ်းလှမ်းတာဟာ ကမ်းလှမ်းချက် ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ အခါမှာ ကန်ထရိုက်တာက ဆောက်ပေးမယ်လို့ သဘောတူရင် ကတိ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်က ဆက်ပြီး အေး မင်းသဘောတူတယ်ဆိုရင် ပိုက်ဆံ တပြားမှ မပေးတော့ဘူး။ အလကားဆောက်ပေးတော့။ မင်းကတိပေးပြီးပြီ လို့ ပြောလို့ မရပါဘူး။ ဥပဒေ ကြောင်းအရ ကတိကနေ နောက်တစ်ဆင့် သဘောတူညီချက် (Agreement) ဖြစ်ဖို့ အတွက် အဖိုးစားနား (Consideration) လိုလာပါတယ်။ အဖိုးစားနား လို့ မြန်မာလို ပြန်ပေမယ့် အဖိုးစားနား ဆိုတာ ငွေကြေး တန်ဖိုး တစ်ခုတည်းကို ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဥပမာ အားဖြင့် ကန်ထရိုက်ကို မင်း ငါ့အိမ်ကို ဆောက်ပေး။ မင်းကို ငါ့ရဲ့ တခြား မြေကွက်မှာ ၁၀ နှစ် အလကားပေးနေမယ် လို့ ကမ်းလှမ်းရင်လည်း ဒါဟာ အဖိုးစားနား ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာမှ မပေးဘဲနဲ့ အလကားပဲတင်း ကုန်းဆင်း ဖလာကြိတ်လို့တော့ ဥပဒေ အရ မရပါဘူး။ ကတိတစ်ခုမှာ အဖိုးစားနား ပါလာခဲ့ရင် အဲဒီ ကတိဟာ သဘောတူညီချက် ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သဘောတူညီချက်တိုင်းဟာလည်း ပဋိညာဉ် မဟုတ်ပါဘူး။ ပဋိညာဏ် ဖြစ်ဖို့ အတွက် နောက်တစ်ဆင့် ထပ်လိုပါသေးတယ်။
...
သဘောတူညီချက်ဟာ ဥပဒေ အကြောင်းရ ဖော်ဆောင်နိုင်တယ် ဆိုမှသာ အဲဒါဟာ ပဋိညာဉ် ဖြစ်လာပါတယ်။ ဥပမာ အလောင်းအစား အနေနဲ့ သဘောတူထားတဲ့ သဘောတူညီချက်ဟာ ဥပဒေ အရ တရားမဝင် ဥပဒေကြောင်း အရ မဖော်ဆောင်နိုင်တဲ့ အတွက် ပဋိညာဉ် တစ်ခု ဖြစ်မလာနိုင်ပါဘူး။
ကမ်းလှမ်းချက် ဆိုတာကို ထပ်ပြီးရှင်းရရင် ကမ်းလှမ်းချက်ဆိုတာ တစ်စုံတစ်ဦးကို ဦးတည်ပြီး ကမ်းလှမ်းတာ ဖြစ်နိုင်သလို တစ်စုံတစ်ဦးကို ဦးတည်တာ မဟုတ်ဘဲ ကမ်းလှမ်းတာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ အားဖြင့် ကုမ္ပဏီ တစ်ခုက လုပ်ငန်း တစ်ခု အတွက် တင်ဒါခေါ်တယ် ဆိုရင် အဲဒီလို တင်ဒါခေါ်တာဟာ အများကို ကမ်းလှမ်းတာပါ။ ဒါပေမယ့် ဒီတင်ဒါကို ဝင်ပြိုင်တာနဲ့ ဒီကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံတယ်လို့ ခေါ်လို့ မရသေးပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လည်း ဆိုတော့ တင်ဒါစခေါ်ကတည်းက ကမ်းလှမ်းတယ်လို့ ဆိုပေမယ့် တင်ဒါဝင်ပြိုင်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဘက်က ပစ္စည်းနဲ့ ဈေးနှုန်းကို တင်ဒါခေါ်တဲ့ ကုမ္ပဏီ ဘက်က ပြန်စစ်ပြီးမှ လက်ခံမယ် ဆိုတဲ့ အဆင့်တစ်ဆင့် ကျန်နေသေးလို့ပါ။ အဲဒီတော့ တင်ဒါဝင်ပြိုင်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဘက်က ဈေးနှုန်းတင်ပြတာဟာ လက်ခံချက် မဟုတ်ပဲ တန်ပြန် ကမ်းလှမ်းချက် (Counter Proposal ) အနေနဲ့သာ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ တန်ပြန် ကမ်းလှမ်းချက်ကို တင်ဒါ ခေါ်တဲ့ ကုမ္ပဏီဘက်က လက်ခံမှသာ ကတိ နဲ့ နောက်တဆင့် သဘောတူညီချက်နဲ့ နောက်ဆုံး ပဋိညာဉ် ဖြစ်လာပါတယ်။
...
သတိထားရမယ့် အချက်တစ်ခုက ကုမ္ပဏီတွေ အနေနဲ့ ကိုယ့်ကုမ္ပဏီရဲ့ ကုန်ပစ္စည်း ဝန်ဆောင်မှုကို ကြော်ငြာတဲ့ အခါ ကြော်ငြာစာသားမှာပါတဲ့ စာသားတွေကို တာဝန်ယူဖို့ လိုပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လည်း ဆိုတော့ ဥပဒေ ကြောင်းအရ အဲဒီစာသားတွေဟာ ကမ်းလှမ်းချက် ဖြစ်နေလို့ပါ။ ကိုယ့်ဆီက ဝယ်ယူသူတွေအနေနဲ့ ကြော်ငြာ စာသား အတိုင်း မမှန်ခဲ့ရင် ပဋိညာဉ် ဥပဒေနဲ့ တရားစွဲခွင့် ရှိနေပါတယ်။
...
ပဋိညာဉ် ပြုတဲ့ အခါ တစ်ချို့သော အခြေအနေတွေဟာ တရားမဝင် တာရှိပါတယ်။ ဥပမာ အသက် မပြည့်သေးတဲ့ ကလေးနဲ့ ချုပ်တဲ့ စာချုပ်ဟာ တရားမဝင်ပါဘူး။ ရူးနေတဲ့သူနဲ့  ချုပ်တဲ့ စာချုပ်ဟာ တရား မဝင်ပါဘူး။ မူးရူးပြဲကွဲပြီး လူမှန်း သူမှန်း မသိအောင် မူးနေတဲ့သူနဲ့ ချုပ်တဲ့စာချုပ်ဟာလည်း တရားမဝင်ပါဘူး။ နောက်တစ်ချက် ပဋိညာဉ် ပြုလို့ မရတဲ့သူနဲ့ ပဋိညာဉ် ပြုရင် တရားမဝင်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံ ကုမ္ပဏီ အက်ဥပဒေ အရ သင်းဖွဲ့စည်းမျဉ်းမှာ လုပ်ဆောင်ခွင့်ရှိတဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို ပြထားပါတယ်။ အဲဒီ အထဲမှာ ဖော်ပြမထားတဲ့ လုပ်ငန်းကို အဲဒီကုမ္ပဏီနဲ့ စာချုပ်ချုပ်ရင် အဲဒီ စာချုပ်ဟာ တရားမဝင်ပါဘူး။
...
နောက်တစ်ခုက ပဋိညာဉ် ပြုတဲ့သူဘက်က လွတ်လပ်သော သဘောဆန္ဒ (Free Consent) နဲ့ ပြုဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ လွတ်လပ်တဲ့ သဘောဆန္ဒဆိုတဲ့ နေရာမှာ အဲဒီလူကို အတင်းအကြပ် ပဋိညာဉ် ပြုခိုင်းတာမျိုး ဟာ တရားမဝင်ပါဘူး။ ကောင်မလေးကို အဖြေမပေးရင် ဖက်နမ်းမယ်လို့ ပြောတာ (မတော်ရင် ဂျေးပါ အောင်းရနိုင်တယ်) အချစ်ရေးမှာ ရပေမယ့် ပဋိညာဉ် ပြုတဲ့နေရာ ကောင်မလေးကို စာချုပ် လက်မှတ် မထိုးရင် ဖက်နမ်းမယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်ပြီး ထိုးခိုင်းတာမျိုးဟာ တရား မဝင်ပါဘူး။ နောက်တစ်ခုက ခြိမ်းခြောက်တာ မဟုတ်ပေမယ့် တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ဩဇာအာဏာနဲ့ လွှမ်းမိုးပြီး လုပ်ခိုင်းတဲ့ ပဋိညာဉ်ဟာ တရားမဝင်ပါဘူး။ နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့ အချက် တစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ မလိမ့်တပတ် ဘတ်ကီးရိုက်ပြီး လုပ်တဲ့ ပဋိညာဉ် မျိုးပါ။ သူတစ်ပါး သတိမထားမိတဲ့ ကိစ္စ တစ်ခုကို သိသိကြီးနဲ့ ဖုံးကွယ်ထားပြီး ဂျင်းထည့်တာ၊ မဟုတ်တဲ့ အရာတစ်ခုကို အဟုတ်လို လုပ်တာ ဟာပဋိညာဉ် မမြောက်ပါဘူး။ ဥပမာ အနေနဲ့ အာမခံ ကုမ္ပဏီက သူ့ဆီမှာ အာမခံ ထားတဲ့သူကို အာမခံထားတဲ့နေရာမှာ လိုအပ်တဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းကို လျို့ဝှက်ထားပြီး နောက်မှ ဒါတွေ သိလို့ လက်မှတ် ထိုးထားတာပဲ မဟုတ်လားလို့ လုပ်လို့ မရပါဘူး။ ကိုယ်နဲ့ ပဋိညာဉ် လုပ်တဲ့သူကို မကွယ်မဝှက် အရင်း အတိုင်း ချပြဖို့ လိုပါတယ်။ အာမခံ ကုမ္ပဏီ တစ်ခုနဲ့ လူတစ်ယောက် အမှု ဖြစ်တဲ့ အခါ အာမခံ ကုမ္ပဏီက စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းတွေကို ဖတ်မရအောင် စာလုံး အသေးနဲ့ ရေးထားပြီး အပေါ်မှာလည်း ပိုပြီး ခက်ခဲအောင် တံဆိပ်တုံး ထပ်နှိပ်ထားတဲ့ အတွက် လုံလောက်တဲ့ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မရှိဘူးလို့ ယူဆပြီး တရားသူကြီးက အာမခံ ကုမ္ပဏီကို တရားစွဲတဲ့သူကို အနိုင်ပေးလိုက်ပါတယ်။  အကြောင်းအရာ တစ်ခုကို သိလျှက်နဲ့ တမင်မပြောတာ၊ အမှန်အတိုင်း မပြောတာဟာ ဖုံးကွယ်တာပါပဲ။။ အဲဒီလို ဖုံးကွယ်တာမျိုးကို လိမ်လည်တယ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ တခါတလေ ဖုံးကွယ်တာမဟုတ်ဘဲ ရိုးရိုးသားသား မသိလို့ ပြောမိတာလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါကိုတော့ အလွဲပြောဆိုတယ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လိမ်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ် အလွဲပြောတာပဲဖြစ်ဖြစ် ဘယ်လိုပဲ ဖြစ်ဖြစ် မှားယွင်းပြောဆိုတာဟာ ပဋိညာဉ်ကို ပျက်ပြယ်စေနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော် အဓိက ရေးချင်တဲ့ အကြောင်းက အဲဒါပါ။ တစ်ခါတစ်လေမှာ ကိုယ်နဲ့စာချုပ်ချုပ်တဲ့သူဘက်က တစ်ချို့စာပိုဒ်တွေကို ဝိုးတိုးဝါးတားရေး မလိမ့်တပတ်လုပ်ပြီး ကိုယ့်ကို ဂျင်းထည့်တာမျိုး ရှိတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို လုပ်တာဟာ တရားမဝင်ဘူး စာချုပ်မှာ ကိုယ်လက်မှတ်ထိုးထားသည့်တိုင်အောင် သူတို့ ဘက်က လုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိဘူး ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းကြီးကို သိဖို့လိုပါတယ်။ မပျင်းသေးရင်တော့ နောက်တစ်ပိုင်း ဆက်ရေးပါဦးမယ်။ အခုတော့ ဒီနေရာတွင် ရပ်ပါ့မယ်။
...
အမ်ဘီအေ သင်တန်းမှာတုန်းက ပဋိညာဉ် ဥပဒေ အကြောင်း အသေးစိတ် သင်ပြပေးတဲ့ ဆရာဦးမောင်မောင် (မော်ကျွန်း)ကို အထူးကျေးဇူးတင်တဲ့ အကြောင်း ဒီနေရာကနေ ပြောပါရစေ။

မူရင်း - ကိုဇော်သက်အောင်
​ဒေါ်လှလှ​မော်

🎁 က်န္းမာသက္ရွည္ရန္ သိေကာင္းစရာ TDEE အေၾကာင္း 🎁

🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻

ဦးစြာ။
🙏 wuhan virus ကို အသက္ႏွင့္ရင္းၿပီး ကူညီေဆာင္ရြက္ေနသည့္ ေဆးပညာနယ္ပယ္မွ hero မ်ားႏွင့္ ကူညီရင္းအသက္ေပးသြားသည့္ hero မ်ားကို huge respect & honour ပါဗ်ာ။ let’s stay away from that virus!🙏

👉 TDEE ဆိုတာ ဘာပါလိမ့္။ ဘယ္သူေတြသိထားသင့္ပါသလဲ။ လိုအပ္သည့္ မိတ္ေဆြမ်ားအသုံးျပဳနိုင္ေအာင္ ကၽြန္ေနာ္ သိထားတာေလးကို sharing လုပ္ေပးတာပါ။ ကၽြန္ေနာ့ post မ်ားက မိတ္ေဆြမ်ားအတြက္ မဆိုစေလာက္ေလး အသုံးတည့္ပါက ေက်နပ္ပီတိျဖစ္ရသူပါ။ Health is Wealth ျဖစ္သလို Being healthy is being sexy ဆိုတာကို Don’t forget ေနာ္ 😘 I do care about (yo’all) your health ပါ။

💢TDEE မွာ Total Daily Energy Expenditure ျဖစ္ပါသည္။ ခႏၶာကိုယ္က ေန႔စဥ္အသုံးျပဳသည့္ စြန္းအင္ပမာဏ လို့ ေခၚရပါမည္။ ကိုယ္ခႏၶာ ႀကီး၊ ေသး၊ အရပ္ ရွည္၊ တို ႏွင့္ ေန႔စဥ္ဘဝ ေနထိုင္ပုံအေပၚမူတည္၍ တစ္ဦးခ်င္း လိုအပ္မွု ကြဲလြဲနိုင္ပါသည္။

👉 ေဘာ္ဒီ transform ျဖစ္ခ်င္သူမ်ား အထူးသိထားသင့္ၿပီး၊ အသုံးခ်တတ္ရန္လိုအပ္ပါသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ က်န္းမာသည့္ ေဘာ္ဒီပိုင္ဆိုင္ခ်င္သည့္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအားလုံးအတြက္ သိထားသင့္ၿပီး၊ လက္ေတြ႕အသုံးခ်ရန္ လိုအပ္ပါသည္။

💢 gym နယ္ပယ္တြင္ကား ဗဟုသုတျပည့္စုံ႐ုံ၊ ပတ္သက္သည့္ အေၾကာင္းအရာမွန္သမၽွသိထား႐ုံႏွင့္ မလုံေလာက္ပါ။ results ေကာင္းေကာင္းရေစရန္ လက္ေတြ႕ ကစားသည့္အခ်ိန္တြင္ အသုံးခ်တတ္ရန္ အထူးအေရးႀကီးပါသည္။ ကိုယ္တိုင္ ကစားခ်ိန္တြင္ စာေတြ႕ theory ကို အသုံးခ်ရသည့္ နယ္ပယ္ျဖစ္ပါသည္။ စာေတြ႕ထက္ လက္ေတြ႕ က႑အေရးပါသည့္ နယ္ပယ္ဟု ဆိုရပါမည္။

💢 ဝိတ္က်ရန္၊ ဝိတ္တတ္ရန္ ၊ lean muscle ျဖစ္ရန္   စြန္း ေစ်းႀကီးၿပီး စြန္း လန္းသည့္ gym မ်ား၊ စြန္း ေတာ္သည့္ gym trainer မ်ား( ကၽြန္ေနာ္က ဝါသနာ ထရိန္နာပါေနာ) ၊ စြန္း က တတ္သည့္ zumba dancer မ်ားႏွင့္ စြန္း ကၽြမ္းက်င္သည့္ yoga instructor မ်ားလည္း ဟတ္ခ်ေလာင္းဆိုၿပီး body transform ျဖစ္ေအာင္ မဖန္တီးနိုင္ပါ။ ၄င္း TDEE ကို ပါးနပ္စြာ အသုံးမခ်တတ္သေရြ႕ struggle ျဖစ္ၿပီး၊ body gaol ကို ေရာက္မည္မဟုတ္ပါ။

👉 အခ်ိန္တိုအတြင္း ဝိတ္အမ်ားႀကီးက်သြားေသာ္လည္း TDEE ကို မကိုင္တြယ္တတ္လၽွင္၊ ပုံမွန္ဝိတ္သို့ ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို ျပန္ေရာက္နိုင္ပါသည္။ ထို့ေၾကာင့္ TDEE ကို သိထားသူ၊ အသုံးခ်တတ္သူမ်ားမွာ အသက္ႀကီးေပမယ့္ မပ်က္စီးေသးသည့္ ေဘာ္ဒီအလန္း ပိုင္ရွင္မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ ကၽြန္ေနာ္ tom burmese လိုလူမ်ိဳးေပါ့၊ ဟိဟိ လက္လြန္သြားလို့ ေဆာရီးေနာ။ ဥပမာ။ Jlo တို့လို လူမ်ိဳးကိုဆိုလိုတာပါ။

👉 TDEE = BMR or RMR + TEPA + TEF 👈

💢 လူတစ္ေယာက္၍ TDEE ကို သိရန္

1️⃣ Basal Metabolic Rate သို့ Resting Metabolic Rate ကို သိရပါမည္။ ဥပမာ။ အိပ္ယာေပၚတြင္လဲေလၽွာင္းအနားယူေနခ်ိန္ သို့ လွုပ္ရွားမွု မရွိသည့္အခ်ိန္ သူ႔အလိုလို ကိုယ္ခႏၶာကိုယ္မွ ကယ္လိုရီေလာင္ကၽြမ္းမွုကို ဆိုပါသည္။ မာဆယ္မ်ားေလ ပိုမ်ားေလာင္ကၽြမ္းမွုမ်ားသည္။ ထို့ေၾကာင့္ အစာ အမ်ားႀကီးစားထားေသာ္လည္း မၾကာခဏ ဆာတတ္ျခင္း။  RMR ကို သိရန္ ေဆးခန္းမ်ားႏွင့္ အခ်ိဳ့ gym မ်ားတြင္ စက္ျဖင့္တိုင္းတာ၍ သိနိုင္ပါသည္။ ထို BMR တက္လာေအာင္ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ားလုပ္ယူရပါသည္။

2️⃣ Thermic Effect Physical Activity မွာ ေန႔စဥ္ဘဝ သြားလာလွုပ္ရွားမွုျဖင့္ ေလာင္းကၽြမ္းသည့္ ကယ္လိုပင္ျဖစ္သည္။ ဥပမာ။ gym workout၊ ေရကူးျခင္း၊ လမ္းေရွာက္ျခင္း စသည္တို့မွ ေလာင္ကၽြမ္းျခင္း ပမာဏပင္ ျဖစ္ပါသည္။ မိမိသည္တစ္ေနကုန္ ႐ုံးမွာထိုင္ရသူျဖစ္ပါသလား။ တေနကုန္လမ္းေလၽွာက္ရသူျဖစ္ပါသလား။ TEPA မ်ားေလပိုေကာင္းေလပါ။ TEPA မ်ားေအာင္ ႏွစ္ခ်ီၿပီးလုပ္ေပးလၽွင္ အေပၚမွ RMR မ်ားလာပါမည္။

3️⃣ Thermic Effect of Food မွာ မိမိစားသုံးလိုက္သည့္ အစားအစာကို ေခ်ဖ်က္ရန္သုံးသည့္  ကယ္လိုရီေလာင္ကၽြမ္းမွုပင္ျဖစ္သည္။ မိမိစားသည့္ အစားအေသာက္အေပၚတြင္ အထူးမူတည္ပါမည္။ ေယဘူယအားျဖင့္ မိမိစားသည့္ ကယ္လိုရီပမာဏ၏ ၁၀% ဝန္းက်င္ရွိသည္ဟု သိရပါသည္။ TB continued

💢 သင့္မိတ္ေဆြမ်ားအတြက္ အသုံးဝင္ပါက like & share လုပ္ေပးဖို့ မေမ့နဲအုံးေနာ္ အမ်ိဳးတို့ေရ။

🙏have a healthy & happy day🙏

အားလုံးက်န္းမာၾကပါေစ "Health is Wealth”
🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈🌈

Human Resource Succession Planning

▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️

#Htain_Lin_Kyaw_HR

ဒီတစ္ပတ္ေတာ့ HR နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ ေဆာင္းပါးေလးတစ္ပုဒ္ေရးဖို့ စဥ္းစားမိတဲ့အခါ ၊ ကၽြန္ေတာ္တို့ဆီကို မၾကာေသးခင္ လာသြားတဲ့ ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး ဖရန္စစ္ အေၾကာင္းကို သတိရမိသြားတယ္ ။ တေလာက ဒီအေၾကာင္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး  ဆိုရွယ္မီဒီယာမွာ ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး တစ္ေယာက္ျဖစ္ဖို့ ဘယ္လို အဆင့္ဆင့္ေတြ သတ္မွတ္ထားသလဲ ဆိုတာကို Video ေလးတစ္ခု ၾကည့္လိုက္ရတယ္ ။ အဆင့္ဆင့္ေသာ ေရြးခ်ယ္မွုေတြ ၊အရည္အခ်င္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ထားရွိထားတဲ့ အစီအစဥ္ေလးကို ၾကည့္ၿပီး HR ေတြ အတြက္ ေရးဖို့ သတိရမိတာက succession Planning  အေၾကာင္းပါ ။

အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု ၊ လုပ္ငန္းတစ္ခုက ေအာင္ျမင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ဖို့ဆိုတာ ႀကိဳးစားမွု အေပၚမူတည္ၿပီး ျဖစ္နိုင္တာ ရွိပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ ေရရွည္မွာ ဒီအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုက ကာလတစ္ခုအထိ တည္ျမဲေနေစဖို့  စီမံေဆာင္ရြက္ရတဲ့အပိုင္းက သာ ခက္ခဲတာပါ ။ နိုင္ငံတကာ လုပ္ငန္းစုေတြ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ သားစဥ္ေျမးဆက္ တည္ျမဲေအာင္ ေဆာင္ရြက္နိုင္ဖို့ သူတို့ ခ်မွတ္ထားတဲ့ Succession Planning ဆိုတာကေတာ့ ဘယ္ေလာက္ အထိ အက်ိဳးသက္ေရာက္မွုရွိတယ္ ဆိုတာ သူတို့ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု  ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဘယ္ေလာက္ ရပ္တည္နိုင္ခဲ့သလဲ ဆိုတာကို တိုင္းတာ ၾကည့္ရွရမွာပါ ။ ရာစုႏွစ္တစ္ခု ျဖတ္သန္းၿပီး ရပ္တည္ေနခဲ့တဲ့ ဒီလုပ္ငန္းေတြမွာ ဘာေတြ ေဆာင္ရြက္ထားလို့လဲ ဆိုတာကေတာ့ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းေနပါတယ္ ။ကၽြန္ေတာ္တို့ ဆီက လုပ္ငန္းေတာ္ေတ္ာမ်ားမ်ား မွာ succession Planning ဆိုတာ သိပ္မေတြ႕လွပါဘူး ။ လူတစ္ေယာက္ ၊အဖြဲ႕တစ္ခုက ေတာ္လြန္းေနရင္ သူဦးေဆာင္မွု အေနာက္ကို လိုက္ၿပီး  အဖြဲ႕က တိုးတတ္မယ္ ၊ေအာင္ျမင္မွု ရွိေနမွာျဖစ္ၿပီး  အဲ့လူေတြ မရွိေတာ့တာနဲ႔ အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ စြမ္းေဆာင္ရည္ က ထိုးက်သြားတာ ျမင္ေတြ႕ဖူးၾကမွာပါ ။

တကယ္ေတာ့ Succession Planning ဆိုတာ လုပ္ငန္းအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုကေန ၊ အသိုက္အ၀န္းတစ္ခု ၊ နိုင္ငံတစ္နိုင္ငံ အေနနဲ႔ေတာင္ ရွိၾကရတာမ်ိဳးမွာ ဒီအေျခအေနကိုမူတည္ၿပီး နိုင္ငံတစ္နိုင္ငံရဲ့ တိုးတတ္ဖြံ့ၿဖိဳးမွု ျပယုပ္တစ္ခုကို တည္ေဆာက္ရတာပါ ။ ခုလက္ရွိ ျမန္မာ့နိုင္ငံေရးမွာ  International Icon အျဖစ္ နိုင္ငံတစ္ခုကို ဦးေဆာင္ ေနရတဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို့ ေခါင္းေဆာင္ ကို ၾကည့္ၿပီး National Succession Planning ျပင္ဆင္ဖို့ အေရးႀကီးတယ္ ဆိုတာကို အားလုံး လက္ခံၾကမွာပါ ။ အခုကၽြန္ေတာ္တို့ ကိုင္ေနၾကတဲ့ I Phone ရဲ့ တီထြင္သူႀကီး မရွိေတာ့တာေတာင္ ေစ်းကြက္မွာ ဘာေၾကာင့္ ေနရယူေနနိုင္သလဲ ဆိုတာကို တစ္ခ်က္သတိျပဳမိရင္ APPLE ရဲ့  Succession Planning မွာ ေသခ်ာျပင္ဆင္ထားတာ ေတြ႕ရမွာပါ ။ ယွဥ္ၿပိဳင္မွု ျပင္းထန္းလြန္းတဲ့ Mobile ေစ်းကြက္မွာ စတိေဂ်ာ့ မရွိတဲ့အခါ  သူတို့ ဘယ္လို ေအာင္ျမင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ဖို့ ဘာေတြ လုိအပ္ေနသလဲ  ဆိုတာကို  Succession Planning မွာ ထည့္သြင္းေရးဆြဲရမွာျဖစ္ပါတယ္ ။ဆက္ၿပီးေတာ့ Succession Planning အေၾကာင္းေလး အေသးစိတ္သြားရေအာင္ …

# ဘာေၾကာင့္မိမိအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ ရွိသင့့္တာလဲ ?

# Succession Planning ဆိုတာ ဘာလဲ ?

လုပ္ငန္းခြင္ထဲက စီမံခန္႔ခြဲမွု ၊ ေခါင္းေဆာင္မွု ေပးေနတဲ့ ၀န္ထမ္းေတြ အနားယူသြားတာ ၊ႏုတ္ထြက္သြားတဲ့အခါ ၊ ထုတ္ပယ္ခံလိုက္ရတဲ့အခါ နဲ႔ က်န္းမာေရးအေျခအေနေတြနဲ႔ ေသဆုံးသြားတဲ့ အခါ  လုပ္ငန္းေတြကို မူလ အတိုင္း ေကာင္းမြန္ေခ်ာေမြ႕စြာ လည္ပတ္နိုင္ေစဖို့ အတြက္ အလားအလာရွိတဲ့ စြမ္းေဆာင္ရည္ျမင့္မားသူ ၀န္ထမ္းမ်ားကို စီမံခန္႔ခြဲမွု တာ၀န္မ်ား ေဆာင္ရြက္နိုင္ေစဖို့ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးထားရတဲ့ အေျခအေန တစ္ခုပဲျဖစ္ပါတယ္ ။

ဒီအေျခအေနတစ္ရပ္ကို ၾကဳံေတြ႕လာရတဲ့အခါ ေခါင္းေဆာင္မွု ျပသာနာနဲ႔ ဦးေဆာင္သူ မရွိတဲ့ အခိုက္ အတန္႔မွာ စစ္မွန္တဲ့ အရည္အခ်င္းရွိသူေတြကို ရွာေဖြဖို့ ခက္ခဲတာေတြ ၊အဆင္ေျပရာ တာ၀န္ေပး လိုက္တဲ့အခါ အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ စြမ္းေဆာင္ရည္က်ဆင္းလာတာေတြကို ေရွာင္လြဲ ေစနိုင္ဖို့  Succession Planning တစ္ခု မိမိ လုပ္ငန္းအဖြဲ႕အစည္းအတြက္ ႀကိဳတင္ေရးဆြဲထားဖို့လိုပါတယ္ ။

မိမိ လုပ္ငန္းအဖြဲ႕အစည္းအတြက္ လိုအပ္ေနတဲ့ Succession Planning တစ္ခု ဘယ္လိုေရးဆြဲမလဲဆိုတာကို  တင္ျပခ်င္ပါတယ္ ။ မိမိ အဖြဲ႕အစည္း ေရရွည္မွာ သြားခ်င္တဲ့ Business Model တစ္ခုကို ခိုင္မာေအာင္ တည္ေဆာက္ရပါမယ္ ။ ေနာက္တစ္ခ်က္က မိမိအဖြဲ႕အစည္းအတြင္းက Key Person employees ေတြကို အရင္ဆုံးေဖာ္ထုတ္ရပါမယ္ ။ သူတို့ေတြရဲ့ ေနာက္ကာလအတြက္ မိမိအဖြဲ႕အစည္းမွာ ေရရွည္ ေဆာင္ရြက္ နိုင္မယ့္အလားအလာ ၊ ဆက္လက္လုပ္ကိုင္နိုင္စြမ္း ဒါေတြကို အေသအခ်ာ သုံးသပ္ရမွပါ ။ သူတို့ ေနရာေတြမွာ ဆက္လက္ ေဆာင္ရြက္နိုင္မယ့္ Talent  Employee ေတြကို Talent pool ကို ထည့္ၿပီး လိုအပ္တဲ့ ဆက္လက္ ျပင္ဆင္မွုေတြ လုပ္နိုင္ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးရတာေတြ ၊ အနာဂတ္ေမၽွာ္မွန္းခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး  နားလည္ရွင္းလင္းေစဖို့ လိုအပ္တာေတြ ေဆာင္ရြက္ေပးရမွာပါ ။

ဒီအတြက္  Succession Planning Programs ေတြ ေရးဆြဲခ်မွတ္ဖို့လိုသလို ၊ ၀န္ထမ္းေရြးခ်ယ္ရာမွာလည္း ဒီအခ်က္ကို ထည့့္သြင္းစဥ္းစားၿပီးေရးဆြဲ နိုင္ဖို့လိုပါတယ္ ။ ဒီေတာ့ succession Planning ေရးဆြဲရာမွာ  တည္ေဆာက္ထားရမယ့္ အေျခခံက်တဲ့ အခ်က္အလက္ တစ္ခ်ိဳ့ ကိုတင္ျပခ်င္ပါတယ္ ။ ဒါေတြကေတာ့

၁။ အနာဂတ္ကာလအတြက္ တိက်တဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ကို ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ခ်မွတ္
တကယ္လို့ မိမိလုပ္ငန္းအဖြဲ႕အစည္းက ေရရွည္တည္ျမဲေအာင္ေဆာင္ရြက္ေစ ဖို့ အစီအမံေတြခ်မွတ္ဖို့ဆိုရင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကို ဘယ္လို ပုံစံမ်ိဳးနဲ႔ ဆက္လက္သြားမလဲ ဆိုတာကို အရင္ဆုံး ဆုံးျဖတ္ရမွာပါ ။ ဒီလိုခ်မွတ္တဲ့အခါ ကာလရွည္ တစ္ခုအထိ အေျခခံက်က် ခ်မွတ္ထားနိုင္ရပါမယ္ ၊ ဥပမာ - ေနာက္ (၂၀) အတြင္းမွာ လုပ္ငန္းရဲ့ ဦးေဆာင္သူ ေတြ ေတာ္ေတ္ာမ်ားမ်ား ရွိမွာ မဟုတ္ေတာ့တာေၾကာင့္  ဒီလူေတြေနရာမွာ ဆက္လက္ အစားထိုးဖို့ လိုအပ္လာမယ္ ၊ေနာက္တစ္ခ်က္က စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြက ယွဥ္ၿပိဳင္မွုမ်ားလာ  တာ နဲ႔အမၽွ  ေစ်းကြက္ေဝစု အနာဂတ္ကာလမွာ ရဖိုက လိုအပ္တာေတြကို  ဘယ္လိုျပင္ဆင္ထားမလဲ ၊ ေနာက္  ႏွစ္ (၂၀) အတြင္း မွာ လုပ္ငန္းကို ဘယ္လို ပုံစံမ်ိဳးနဲ႔ သြားမလဲ ဆိုတာကို စီမံခ်မွတ္ရတဲ့ အပိုင္းျဖစ္ပါတယ္ ။

၂။  ဦးေဆာင္မွုကို ဆက္ခံမယ္နိုင္မယ့္ အလားအလာရွိ သူေတြကို ေရြးခ်ယ္
ဒီအပိုင္းက အေရးအႀကီးဆုံးပါ ၊ သူတို့ကို ဘယ္လို ပုံစံမ်ိဴးနဲ႔ ေရြးခ်ယ္မလဲဆိုတာရယ္ ၊ သတ္မွတ္ထားမယ့္ အရည္အခ်င္းသတ္မွတ္ခ်က္ ၊ တစ္ဦးခ်င္းတစ္ေယာက္ခ်င္းစီအလိုက္ ရွိေနတဲ့အရည္အခ်င္းေတြ ဒါေတြကို ေသခ်ာသုံးသပ္ၿပီး အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ ဦးေဆာင္မွုကို ေပးနိုင္မယ့္  သူေတြျဖစ္ေအာင္ ပ်ိဳးေထာင္ေပးဖို့ ေရြးခ်ယ္ ေပးရတာျဖစ္ပါတယ္ ။

အေျခခံအက်ဆုံးက အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ ေမၽွာ္မွန္းခ်က္ကို ျဖည့္ဆည္းေပးနိုင္မယ့္ အရည္အခ်င္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြကို အရင္ဆုံးေသခ်ာစြာ ဆုံးျဖတ္ရပါမယ္ ။ အဲ့မွာ Educational Background  ၊ Experience  ၊Skill & knowledge  ၊ Talent ,  Problem Solving  , Leadership  အစရွိတာေတြကို  စီမံခန္႔ခြဲသူမ်ားအားလုံးပါ၀င္တဲ့ အဖြဲ႕ဖြဲ႕စည္းၿပီး ျဖစ္ေစ ၊ လိုအပ္ရင္ သက္ဆိုင္ရာနယ္ပယ္က ကၽြမ္းက်င္ ပညာရွင္မ်ားပါ၀င္ၿပီးျဖစ္ေစ ေသခ်ာစြာ ခ်မွတ္ထားရမွာပါ ။ ဒီအေပၚမွာ မူတည္ၿပီး  peak performers  ေတြကို  ေရြးခ်ယ္မွု ျပဳလုပ္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ တိက်ေသခ်ာမွာပါ ။ တကယ္လို့ မိမိ ေရြးခ်ယ္ ထားတဲ့ သူေတြထဲကမွ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ အဖြဲ႕အစည္းက စြန္႔ခြာသြားသူေတြ ၊ ဖယ္ရွား လိုက္တဲ့သူေတြ ေနရာမွာလည္း ဒီအတိုင္း ထပ္မံေရြးခ်ယ္ေပးရမွာပါ ။

၃။ ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ရွင္းလင္းစြာ ေဖာ္ျပေပးပါ ။

တကယ္လို့ တိက်ေသခ်ာတဲ့ ေရြးခ်ယ္မွုေတြ ျပဳလုပ္ၿပီးၿပီဆိုရင္ ဒီအဆင့္မွာ သူတို့ေတြကို အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ေရွ႕ေဆာင္ရြက္မယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး တိက်ေသခ်ာစြာ အသိေပးထားရမွာပါ  ။ဒီလူေတြထဲက လူတစ္ခ်ိဳ့က အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ CEO ျဖစ္လာနိုင္သလို ၊ တစ္ျခားေသာ ထိပ္တန္းစီမံခန္႔ခြဲသူတစ္ေယာက္ျဖစ္လာနိုင္တယ္ ဆိုတာရယ္ ၊ အားလုံုံးမွာ အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ တူညီတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို့ ညီမၽွစြာ ႀကိဳးစားပိုင္ခြင့္ရွိတယ္ ဆိုတာကို ေဖာ္ျပေပးရပါမယ္ ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ဒီလို အရည္အခ်င္းရွိသူေတြ ၊ အလားအလာရွိတဲ့ ပါရမီရွင္ ၀န္ထမ္းေတြကို Talent Pool ထဲကို ထည့္သြင္းလိုက္တာျဖစ္ပါတယ္ ။

၄။ ေလ့က်င့္သင္ၾကားမွု အစီအစဥ္မ်ား

ဒီအခ်က္ကေတာ့ ၀န္ထမ္းတိုင္းကို  ေဆာင္ရြက္ေပးရမွာျဖစ္သလို ၊ Succession Planning Programs မ်ား ေရးဆြဲၿပီး လိုအပ္တဲ့  ေလ့က်င့္သင္ၾကားမွု ၊ ဖြံ့ၿဖိဳးတိုးတတ္မွု အစီအမံမ်ား ေရးဆြဲထားရမွာပါ ။  သက္ဆိုင္ရာနယ္ပယ္အလိုက္လိုအပ္တဲ့အရည္အခ်င္းေတြ အျပင္ အဖြဲ႕အစည္းကို ဦးေဆာင္မွု ေပးရမယ့္အခါ လိုအပ္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြကိုပါ  ေလ့လာ သင္ၾကားေစရမွာပါ ။ တစ္ခ်ိဳ့ေသာ ေလ့့လာမွုေတြက သူတို့ကိုယ္တိုင္စိတ္ပါ၀င္စားစြာ  လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္နိုင္ေစဖို့ တြန္းအားေပး ေဆာင္ရြက္ ေစရတာမ်ိဳး လည္း ရွိပါတယ္။ Mentoring and Training  ေပးတာေတြ ၊ Coaching ပိုင္းေတြကို ေလ့က်င့္သင္ၾကားေစတာမ်ိဳးက အသင့္ေလ်ာ္ဆုံးပါ ။ တစ္ခ်ိဳ့ေသာ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ခ်က္ ေတြမွာ အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ အေရးႀကီးတဲ့  ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြ ၊ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို သူတို့ကို စီမံေဆာင္ ရြက္ခြင့္ေပးတာေတြ ဟာ ယုံၾကည္ရင္းႏွိးမွု ကို ရရွိေစသလို ၊ သူတို့ေတြရဲ့ လုပ္ကိုင္နိုင္စြမ္းကို ေစာင့္ၾကည့္ရလည္း ေရာက္ရပါတယ္။

၅။ အဖြဲ႕အစည္းအေပၚ  တန္ဖိုးထားတတ္ေစဖို့စီမံပါ ။

ဒီအပိုင္းမွာ မိမိအဖြဲ႕အစည္းအေပၚ တန္ဖိုးထားတတ္ေစဖို့  သူတို့ ေတြကိုလည္း တန္ဖိုးထား အသိအမွတ္ ျပဳရမယ္ဆိုတာ အျပန္အလွန္အားျဖင့္  သတိျပဳမိရပါမယ္ ။  မိမိအဖြဲ႕အစည္းက သူတို့ေတြအေပၚ တန္ဖိုးထား အသိအမွတ္ျပဳေၾကာင္း ေဖာ္ျပေစတဲ့  လုပ္ရပ္မ်ိဳးေတြ ၊တစ္ဦးခ်င္းတစ္ေယာက္ခ်င္းစီအလိုက္ တန္ဖိုးထားမွု ၊၀န္ထမ္းေတြအေပၚမွာ ရွိတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ သေဘာထား ဒါေတြကို  အျပန္အလွန္ထုတ္ေဖာ္နိုင္မွ ၀န္ထမ္း ေတြက လည္း ခ်စ္ခင္တန္ဖိုးထားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုျဖစ္လာမွာပါ ။

၆။ ျပင္ပမွ ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္ရျခင္း

တကယ္လို့ မိမိ အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း  ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းေနရာမွာ ဆက္ခံနိုင္မယ့္သူေတြ မရွိခဲ့ဘူးဆိုရင္ ၊ ေရြးခ်ယ္ထားသူေတြကလည္း အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ အဖြဲ႕အစည္းကို စြန္႔ခြာသြားခဲ့မယ္ ဆိုရင္ မိမိအေနနဲ႔ ျပင္ပကေန ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္ရမယ့္အေျခအေနပါ ။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးက အဖြဲ႕အစည္အတြင္းမွာ Talent gaps ျဖစ္ေနတဲ့အခါ မွာ ၾကဳံေတြ႕ရတတ္ပါတယ္ ။ ဒီအခ်က္ကိုလည္း Succession Planning အတြင္းမွာ ထည့္သြင္းေရးဆြဲရမွာ ျဖစ္ပါတယ္ ။ ဒီေတာ့ မိမိရဲ့  Hiring Strategy မွာ ဒီအခ်က္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို့ လိုလာပါတယ္ ။ ဒိလို မျဖစ္ေစဖို့ မိမိ အဖြဲ႕အစည္းအတြက္  ၀န္ထမ္းေရြးခ်ယ္တဲ့အခါမွာ မွားယြင္း အားနည္း ေနတဲ့ Recruiting  Strategy  ေတြကို ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္တာေတြ ၊ Succession Planning ကို Focus ထားၿပီး ေဆာင္ရြက္ရမယ့္  Recruiting  Systems ကို ေသခ်ာစြာ ျပင္ဆင္ေရြးခ်ယ္ပါက ပိုၿပီးထိေရာက္ေစမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီတစ္ပတ္မွာေတာ့ Human Resource Succession Planning နဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး ေလ့လာမိသေလာက္ မၽွေဝေပးခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္ ။ အဖြဲ႕အစည္းတိုင္းအတြက္ အေရးႀကီးတာေၾကာင့္ ေခါင္းေဆာင္မွုဆက္ခံသူမရွိတဲ့  ျပသာနာဟာ အားလုံး  အတြက္ အေရးႀကီးတဲ့အခ်က္လည္းျဖစ္ပါတယ္ ။ ေနာက္တစ္ခ်က္က Succession Planning ဟာ ပုံစံတူကူးခ်လို့ရတဲ့အရာမဟုတ္တဲ့အတြက္ မိမိအဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ ရွိေနတဲ့ အလားအလာရွိတဲ့ ၀န္ထမ္းေတြ ၊ အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ ဒါေတြနဲ႔ခ်ိတ္ဆက္ ေဆာင္ရြက္ ရတာျဖစ္လို့ ကြဲျပားျခားနားေနမွာ မွန္ေပမဲ့ အႏွစ္သာရ အပိုင္းကေတာ့ အေျခခံအားျဖင့္ တူညီၾကပါတယ္ ။ အားလုံးပဲ အဆင္ေျပၾကပါေစ ….

ထိန္လင္းေက်ာ္ (HR) 
Ref :    :  Effective Succession Planning ( William J. Rothwell) - Fourth Edition