Hepatitis Q and A အသဲေရာင္ျခင္း အေမး-အေျဖ

Tue, Aug 27, 2013 at 10:21 AM
အေမးမ်ား -
(၁) Hepatitis ေရာဂါေတြဟာ ဘယ္အေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တာပါလဲ။
(၂) ဘယ္လုိကာကြယ္သင့္ပါသလဲ။
(၃) ကာကြယ္ေဆးကုိ ဘယ္ႏွစ္ၾကိမ္ေလာက္ထုိးမွ စိတ္ခ်ရပါသလဲ။
(၄) ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ Hepatitis A, B, C မွာ ဘယ္အမ်ဳိးအစားက ျဖစ္တာမ်ားေနပါသလဲဆရာ။
(၅) ေသဆုံးမႈအမ်ားဆုံးက ဘယ္အမ်ဳိးအစားပါလဲဆရာ။
(၆) ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ေသဆုံးႏႈန္း ဘယ္ေလာက္ရိွပါသလဲ။

အေျဖမ်ား -
1. အသဲေရာင္ေရာဂါေတြျဖစ္ၾကတဲ့ ေအ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ၊ အီး အားလံုးက ကူးစက္ေရာဂါေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္

အမ်ားမ်ိဳးေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္။
2. ကူးစက္နည္းေတြအလိုက္ ကာကြယရမယ္။ ကာကြယ္ေဆးရွိတဲ့ အမ်ိဳးအစားေတြဆိုရင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးထားႏိုင္တယ္။ (စီ) ပိုးမွာ ကာကြယ္ေဆး မေပၚေသးဘူး။ (ေအ) က အမ်ားဆံုးျဖစ္ျပီး ပါးစပ္ကေနဝင္တဲ့ အစားအေသာက္နဲ႔ ေရကို သတိထားရတယ္။ (ေအ) အတြက္ ကာကြယ္ေဆးက လူဆိုင္းထိုးဘို႔မလိုဘူး။
3. ကာကြယ္ေဆးထဲမွာ အဓိက (ဘီ) အတြက္သာ သတိထားျပီး ေဆးပါတ္လည္ေအာာင္ထိုးဘို႔ သတိထားရမယ္။ ေရာဂါကလဲဆိုးလို႔ျဖစ္တယ္။ ေဆးထိုးနည္း စာတပုဒ္ေရးထားပါတယ္။ မိခင္မွာ (ဘီ) ပိုးရွိေနရင္ ေမးလာမဲ့ကေလးကို ပံုမွန္ (ဘီ) ကာကြယ္ေဆးအျပင္ ေနာက္တမ်ိဳးကိုပါ ေမြးျပီး ၁၂ နာရီအတြင္း ထိုးရမယ္။ တၾကိမ္တည္းျဖစ္တယ္။ အလားတူ ဆရာဝန္၊ ဆရာမ၊ ဓါတ္ခြဲခန္းမွာလုပ္သူေတြ (ဘီ) ပိုးပါတဲ့ေသြးဝင္မိတယ္ဆိုရင္ အဲဒီ ေဆးမ်ိဳး ခ်က္ခ်င္း ထိုးရတယ္။ ေဆးအဆက မ်ားတယ္။ ေစ်းအလြန္ၾကီးတယ္။ (ေအ) ကာကြယ္ေဆးကို တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာသာ အကန္႔အသတ္နဲ႔ ထိုးၾကတယ္။ (စီ) ကာကြယ္ေဆး မေပၚေသးပါ။
4. (ေအ) က အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။
5. ကုသရခက္တဲ့ (ဘီ) နဲ႔ (စီ) ေၾကာင့္ ဆက္ျဖစ္ရတဲ့ အသဲအလုပ္မလုပ္ႏိုင္တဲ့အခါမွာသာ ေသႏိုင္တယ္။ အသဲ အလုပ္ မလုပ္ႏိုင္တာအျပင္ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ အသဲေျခာက္တာနဲ႔ အသဲကင္ဆာေၾကာင့္ ေသၾကရတာက မ်ားတယ္။ (ဘီ) ေရာ (စီ) က သိပ္မကြာလွဘူး။ အသဲေရာင္ သပ္သပ္ေၾကာင့္ေတာ့ မေသဘူး။
6. ျမန္မာျပည္က ကိန္းဂဏန္းကို ဆရာမသိပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဘီပိုးေတြ႔ရွိသူ ေလးဆခန္႔ျမင့္တက္လာဆိုတဲ့ သတင္းကို ၇-၁၂-၂ဝ၁၂ ေန႔က ဖတ္ရပါတယ္။

Hepatitis အသဲေရာင္ျခင္း အမ်ိဳးမ်ိဳး
အရက္နဲ႔ ေဆးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ေပမဲ့ အမ်ားဆံုးက (ဗိုင္းရပ္စ္) ပိုးေတြေၾကာင့္ အသဲေရာင္ေရာဂါ ျဖစ္ရတယ္။ အျဖစ္အမ်ားဆံုးက (ေအ) ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ အရင္က အသဲေရာင္တယ္ဆိုရင္ ဒီတခုထဲရွိတယ္ ထင္မွတ္ခဲ့ၾကတယ္။ ပိုဆိုးတဲ့ (ဘီ) နဲ႔ (စီ) ေတြ ထပ္တိုးသိလာတယ္။ (ဒီ) နဲ႔ (အီး) ကို သိပ္မေျပာၾကေသးပါ။

• Hepatitis Symptoms အသဲေရာင္ေရာဂါ လကၡဏာေတြ
တခ်ိဳ႕မွာ ပိုးဝင္တာခံေနရေပမဲ့ ကနဦးအဆင့္မွာ ဘာမွ မျဖစ္သလို ေနႏိုင္တယ္။ ခံစားရရင္ (ေအ-ဘီ-စီ) ေၾကာင့္ ျဖစ္တာတိုင္း အားယုတ္၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ အန္ခ်င္၊ မစားခ်င္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ အသား-ဆီးဝါတာေတြ ခံၾကရမယ္။ (ဘီ) နဲ႔ (စီ) အဝင္ ခံေနရသူေတြ နာတာရွည္အဆင့္ ေရာက္လာေပမဲ့ ႏွစ္နဲ႔ခ်ည္ျပီး လူေကာင္းလိုလို ေနႏိုင္တယ္။ ျဖစ္ျပီဆိုရင္ေတာ့ အသဲက သိပ္မေကာင္းေတာ့ဘူးလို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။

• Hepatitis A အသဲေရာင္ (ေအ)
အလြန္ကူးစက္ျမန္တယ္။ သာမန္ကာရွန္ကာပါဘဲ။ တခ်ိဳ႕ျဖစ္ေနတာေတာင္ မသိၾကဘူး။ အလိုလိုပိုးကလဲ ရွင္းသြာမယ္။ အစာနဲ႔ ေရကေနကူးစက္တယ္။ "စအိုကေနထြက္ျပီး ပါးစပ္ကေနဝင္နည္း" နဲ႔ ကူးစက္တဲ့ေရာဂါေတြထဲက တခုျဖစ္တယ္။ သူ႔ဖါသူ ေပ်ာက္ပါမယ္။ ေဆးမလိုဘူးေျပာရင္ ရတယ္။ ေရ-အရည္ မ်ားမ်ားေသာက္ပါ။ အရည္ဆိုတာ အရက္မပါဘူး။ အနားယူပါ။

• Hepatitis B အသဲေရာင္ (ဘီ)
ျဖစ္စ သိပ္ဆိုးတာ မခံစားရဘူး။ မၾကာခင္ ေနေကာင္းသြားမယ္။ ကေလးေတြျဖစ္ရင္ ဆိုးတယ္။ တႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြ ၉ဝ% မွာ တသက္လံုး ပိုးရွိေနလိမ့္မယ္။ ၾကာရင္ေတာ့ Liver damage အသဲထိခိုက္၊ Liver failure အသဲ အလုပ္ မလုပ္ႏိုင္တာ နဲ႔ Liver cancer အသဲ-ကင္ဆာျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ပိုးရွိတဲ့ ေသြးနဲ႔ ကိုယ္ခႏၶာအရည္ေတြ ကိုယ့္ေသြးထဲ ဝင္တဲ့နည္းေတြနဲ႔ ကူးစက္တယ္။ အေမရိကားမွာေတာ့ အကာအကြယ္မပါတဲ့ လိင္ဆက္ဆံမႈကေန အေတာ္မ်ားမ်ား ကူးစက္ေနတယ္။ ေဆးထိုးအပ္၊ မုတ္ဆိတ္ရိတ္ဓါး၊ သြားတိုက္တံ စတာေတြ အတူတြဲသံုးတာကေနလဲ ကူးႏိုင္တယ္။ မေအကေန ေမြးလာတဲ့ ကေလးကိုလဲ ကူးတယ္။ လိင္ဆက္ဆံဘက္ အေဖၚမ်ားသူေတြ၊ မူးယစ္ေဆး ထိုးသူေတြ၊ ေဆးရံု-ေဆးခန္း-ဓါတ္ခြဲခန္းေတြမွာ အလုပ္လုပ္သူတြမွာ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။

• Chronic Hepatitis B နာတာရွည္ အသဲေရာင္ (ဘီ)
ေဆးကုတာရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က ပိုးေတြကို ထိန္းထားဘို႔၊ အသဲကို မထခိုက္ေစဘို႔ျဖစ္တယ္။ ေဆးစစ္တာ ပံုမွန္ လုပ္ေနရမယ္။ Antiviral medications ဗိုင္းရပ္စ္ ေဆးကို တခ်ိဳ႕အတြက္ေပးမယ္။ ဆရာဝန္က ဆံုးျဖတ္ပါမယ္။

• Hepatitis C အသဲေရာင္ (စီ)
ပိုးအဝင္ခံရသူထဲက ၂၅% ျဖစ္ကာစေနာက္မွာ ပိုးကင္းသြားႏိုင္တယ္။ က်န္တဲ့သူေတြက ပိုးနဲ႔ေနၾကမယ္။ နာတာရွည္ Chronic hepatitis C ေၾကာင့္ ဆိုးဝါးတဲ့ ဆက္တြဲျဖစ္မွာေတြရွိတယ္။ သက္သာေစမဲ့ ေဆးကုနည္းေတြ ရွိပါတယ္။ ေသြးကေန အမ်ားဆံုး ကူးစက္တယ္။ ေသြးသြင္းတာ၊ ေဆးထိုးအပ္ အတူသံုးတာ၊ ထိုးကြင္းမင္ေၾကာင္ထိုးတာ၊ လွခ်င္လို႔ ကြင္းတပ္ဆင္တာ၊ သိပ္မမ်ားေပမဲ့ မေအကေန ကေလးကူးတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ လိင္ကေနကူးတာလဲ မ်ားေတာ့မမ်ားဘူး။ လိင္ဆက္ဆံဘက္ မ်ားရင္၊ HIV ပိုးရွိေနရင္ ျဖစ္ဘို႔ ပိုမ်ားတယ္။

• Chronic Hepatitis C နာတာရွည္ အသဲေရာင္ (စီ)
အမ်ားဆံုး သံုးတဲ့ေဆးက Antiviral medications ဗိုင္းရပ္စ္ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ Interferon ထိုးေဆး နဲ႔ Ribavirin စားေဆးကို ေရာေပးတယ္။ လူနာတဝက္ေလာက္မွာ ေပ်ာက္တာျဖစ္ျဖစ္ ထိန္းထားႏိုင္တာျဖစ္ျဖစ္ ရတာေတြ႔ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြေတာ့ ခံရမယ္။ လူတိုင္းကိုလဲ ေပးမရဘူး။

• Hepatitis Diagnosis ဘယ္လိုလုပ္ ေရာဂါမွန္းသိမလဲ
Chronic hepatitis နာတာရွည္ အသဲေရာင္ေနသူေတြ အမ်ားစုက ေရာဂါက အထဲမွာ ႏွစ္ေတြမ်ားစြာ တိတ္တိတ္ေလး ဒုကၡေပးေနတယ္။ ေရာဂါနာမည္ရွာ၊ အေသအျခာေစာင့္ၾကည္။ လိုအပ္ရင္ ေဆးကုတာေတြ မလုပ္ရင္ တေန႔မွာ ဆိုးဝါးတဲ့ အေျခအေနကို ေရာက္လိမ့္မယ္။ ကံေကာင္းတာက ေသြးစစ္တာနဲ႔ ဘာဆိုတာသိႏိုင္တယ္။

• Complications ေနာက္ဆက္တြဲေတြ ဘာျဖစ္ႏိုင္သလဲ
- Cirrhosis အသဲေျခာက္ေရာဂါ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ အသဲမွာ အမာရြတ္လို ျဖစ္တဲ့သေဘာဘဲ။ Biopsy အသားစ ထုတ္ယူစစ္ေဆးနည္းနဲ႔ ေသျခာေအာင္သိမယ္။ အသဲက အရင္လို သူလုပ္ရမဲ့ အလုပ္ေတြ မလုပ္ႏိုင္ျဖစ္လာမယ္။ လံုးဝ မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တဲ့အဆင့္ ေရာက္လာႏိုင္တယ္။ အားယုတ္၊ ပ်ိဳ႕၊ ပိန္၊ ေရဖ်င္းစြဲ၊ ေျခေထာက္ေရာင္၊ အသား-ဆီးဝါတာေတြ ျဖစ္လာမယ္။ စိတ္ပါ မၾကည္လင္ ျဖစ္လာမယ္။
- Liver Cancer အသဲ-ကင္ဆာ ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းမွာ အသဲေရာင္ျခင္းဟာ ထိပ္မွာေနတယ္။ နာတာရွည္ အသဲေရာင္သူေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေနရတာထဲမွာ ဒါလဲပါတယ္။ ေသြးစစ္ေနရင္း သိလာမယ္။ Ultrasounds, CT scans နဲ႔ MRIs ကေနလဲ သိမယ္။ Biopsy နဲ႔ေသျခာေစမယ္။

• ဘာလုပ္ရမလဲ
- Hepatitis A သာဆိုရင္ လက္ကိုသာ မၾကာမၾကာေဆးပါ။ B နဲ႔ C ဆိုရင္ လူအသံုးအေဆာင္ မွန္သမွ် သီးသန္႔သံုးပါ။ အိမ္ရွိလူကုန္ (ဘီ) ကာကြယ္ေဆးထိုးထားပါ။ အသဲအထူးကုဆရာဝန္ျပပါ။
- Monitoring Chronic Hepatitis နာတာရွည္ အသဲေရာင္တာကို ေစာင့္ၾကည့္ျခင္း
နာတာရွည္ အသဲေရာင္ (ဘီ) နဲ႔ (စီ) အတြက္ မလုပ္မျဖစ္ လုပ္ရမယ္။ ေသြးပံုမွန္စစ္ေနရမယ္။ အသဲအေျခအေနကို သိခ်င္လို႔ျဖစ္တယ္။ Ultrasounds နဲ႔ CT scans ေတြလဲလိုမယ္။ အသဲအေျခအေန သင့္ေနသမွ် ေနာက္ထပ္ေဆးကုဘို႔ မလိုေသးဘူး။

- Liver Transplant အသဲအစားထိုးျခင္း
အသဲဆိုတာ ဇီဝျဖစ္စဥ္၊ အစာေျခစနစ္၊ အဆိပ္အေတာက္ ဖယ္ရွားေရးနဲ႔ အေရးပါတဲ့ (ပရိုတင္း) ေတြ လုပ္ေပးတာေတြ ေဆာင္ရြက္ေပးတယ္။ လိုသေလာက္ မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ရင္ မျဖစ္ဘူး။ အသဲအစားထိုးတာ လုပ္ရေတာ့မယ္။

• Hepatitis A and B Vaccines (ေအ) နဲ႔ (ဘီ) အတြက္ ကာကြယ္ေဆး
အေမရိကားမွာ အသဲေရာင္ေပါတဲ့ အရပ္ေဒသေတြ မသြားခင္ ၁၂ လကေန ၂၃ လအရြယ္ ကေလးေတြကို (ေအ) ကာကြယ္ေဆး ထိုးေစတယ္။ နာတာရွည္ အသဲေရာင္ (ဘီ) နဲ႔ (စီ) ရွိသူေတြလဲ ေရာဂါမျပီးေလာက္ေသးဘူးဆိုရင္ ထိုးထားသင့္တယ္။ (ဘီ) ကာကြယ္ေဆးကို ေမြးကာစကေန စထိုးရမယ္။ လူၾကီးေတြလဲ ကူးႏိုင္တဲ့အႏၲရာယ္ရွိရင္ ထိုးရမယ္။ (စီ) ကာကြယ္ေဆး မရွိေသးပါ။

• Protecting Your Liver အသဲကို ဘယ္လို ကာကြယ္မလဲ
နာတာရွည္ အသဲေရာင္ေနသူတိုင္း အရက္ မေသာက္ပါနဲ႔။ ေဆးေသာက္တာလဲ ဆရာဝန္ညႊန္မွသာေသာက္ပါ။ ပံုမွန္ ေဆးစစ္ေနပါ။

• STDs လိင္ဆက္ဆံျခင္းနဲ႔ အသဲေရာင္ေရာဂါ
ေယာက္်ားခ်င္း လိင္တူဆက္ဆံရင္ ၁ဝ-၁၅ ဆ ပိုကူးစက္ႏိုင္တယ္။ အသဲေရာင္ေရာဂါေတြကို လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္တာ ေယာက္်ား-မိန္းမ အတူတူဘဲ။ အသဲေရာင္ (ဘီ) ဟာ HIV ထက္ လိင္ကတဆင့္ အဆ ၁ဝဝ ပိုကူးစက္ႏိုင္တယ္။ အသဲေရာင္ (ေအ)၊ (ဘီ) ေရာ (စီ) ပါ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္ေပမဲ့ (စီ) ကအျဖစ္ အေတာ္နည္းပါတယ္။

၂၁-၂-၂ဝ၁၂ ေန႔ကသတင္းမွာ အသဲေရာင္ (စီ) ေၾကာင့္ေသဆံုးရတာက HIV ေၾကာင့္ေသရတာထက္ မ်ားေနတယ္လို႔ ပါတယ္။ ဒါက အေမရိကားမွာပါ။ ဒီေရာဂါ ၂ မ်ိဳးလံုးက ကူးပံုကူးနည္းေတြ တူၾကတယ္။ ေသြး-ေဆးထိုအပ္၊ မိခင္ကေန ကေလး၊ လိင္ဆက္ဆံမႈ (HIV က ပိုမ်ားတယ္) ေတြကေန ကူးေစတယ္။ ေဆးသစ္ ၂ မ်ိဳးေပၚလာတယ္။ Protease inhibitors ေခၚတယ္။ လက္ရွိသံုးေနတဲ့ Pegylated interferon နဲ႔ Ribavirin ေတြထက္ ထိေရာက္တာ ေတြ႔ေနရတယ္။ ဒါေပမဲ့ Protease inhibitors အမ်ိဳး ေဆးသစ္ (Victrelis) က တပါတ္စာကို $1,100 ကုန္က်တယ္။ ေဆးသစ္ (Incivek) က တပါတ္စာ $4,100 က်တယ္။ ကုန္က်စရိတ္သာမကာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြလဲ ၾကည့္ရတယ္။ သုေတသနေတြ လုပ္ေနဆဲျဖစ္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၅-၃-၂ဝ၁၂
၂၈-၈-၂ဝ၁၃

အေရွ႕ကိုေလွ်ာက္ပါလုိ႔.. အေနာက္ကိုတဲ့.. ေမွ်ာ္လိုက္ရင္

သူမ်ားယဥ္ေက်းမွဳ အတြန္းအတုိက္ အဖိအေဖါ႔ေတြၾကားမွာ ကိုယ္႔ကိုယ္ကို အေတာ္ လုိက္ႏိုင္မယ္။ လုိက္ေရႊ႕ႏိုင္မယ္။  သူတုိ႔ဆီက ေလစိမ္းေတြေလာက္ေတာ့ အေပ်ာ့ ဆုိျပီး ထင္ခဲ့တာ။ ရုပ္သံလႊင့္ အစီအစဥ္တခုက အေမနဲ႔သမီး အတူတူ အင္တာဗ်ဴးတာကိုၾကည့္မိျပီး ကိုယ္ဖ်ားသြားတယ္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ လူငယ္ေတြအတြက္ သီးသီးသန္႔သန္႔ ဖြင့္ေပးတဲ့ ဒီေန႔ေခတ္ လူငယ္ေဆးခန္းေတြ အေရးပါတဲ့အေၾကာင္း ရုပ္သံေဆြးေႏြးခန္း တခုမွာ အေမလုပ္သူနဲ႔ သူ႔သမီး ၁၈ ႏွစ္အရြယ္ေလာက္ ေဆြးေႏြးၾကတာကို နားေထာင္မိလုိ႔...

"အမေလး …ခုမွ က်မသမီးေလး အဆင္ေျပသြားေတာ့တယ္။ အရင္ဆုိ သမီးကိုယ္၀န္... က်မ လုိက္ဖ်က္ဖ်က္ေပးရတာ အရမ္း စိတ္ညစ္မွညစ္။ သမီးေလးလည္း ဒုကၡ ခဏခဏေရာက္လွတယ္…"

ဒါကို အေမကလည္း ရီရီေမာေမာ ေပါ႔ေပါ႔ပါးပါး။ သမီးကလည္း ေအးေအးေဆးေဆး။

ဒီလုိ တသီးတသန္႔ေဆးခန္းေတြ ေပၚလာတာ သိတ္ေကာင္းေၾကာင္း၊ လူငယ္ေတြ အတြက္ အဆင္ေျပ အက်ိဳးရွိေၾကာင္း သမီးနဲ႔ အတူတူ အင္တာဗ်ဴးထုိင္တာ။ သူတုိ႔အသံသူတုိ႔ဟန္က ကုိယ့္အရုိးထဲက အခံေတြကို ဒက္ဒက္ထိ လွီးျဖတ္။ အဲဒီမွာ အေရွ႕တုိင္းသား  လန္က်သြားတယ္။ ကိုယ္အဆင္သင့္ မျဖစ္ေသးတာ အဲဒီမွာ အသိတခုရ။ ငါ႔ေသြးထဲ ဒီ အေနအထားေလာက္အထိ လက္ခံႏိုင္အား မရွိေသးပါလား။ဘြားကနဲ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိတယ္။

ပြင့္လင္းလုိက္ၾကပါေပ့။ အေမကိုယ္တိုင္ သမီးအတြက္ ကိုယ္၀န္လုိက္ဖ်က္ေပးရတာ အၾကိမ္ၾကိမ္တဲ႔။ ဒီေဆးခန္းေတြေပၚလာမွ ဒုကၡျငိမ္းရဆုိပါလား။ သမီးကလည္း သူတုိ႔လုိ လူငယ္ေတြ အခ်ိန္မေရြး ၀င္ႏိုင္တဲ့ ဒီေဆးခန္းေတြေၾကာင့္ သူ႔မွာ ကိုယ္၀န္ဖ်က္စရာ မလိုေတာ့တဲ့ အေၾကာင္း။ အဆင္ေျပ အက်ိဳးရွိေၾကာင္း။

တသက္လုံး ကိုယ္သိထား လက္ခံထားတဲ့ မိန္းမ အိေျႏၵတုိ႔ အပ်ိဳစင္ အယူအဆတုိ႔။ အရွက္နဲ႔ လူလုပ္တဲ့ကိစၥ။ အေမနဲ႔ သမီးၾကား ဆက္ဆံေရး။ က်ားမ လိင္ဆက္ဆံမွဳ အကန္႔အသတ္ေတြ တန္ဖုိး ျဖတ္မွဳေတြ။ တျဖတ္ထဲနဲ႔ အကုန္ ခုတ္ထစ္ လွီးထုတ္လုိက္တာ။  စိန္ေခၚခံလုိက္ရတာ။

Youth Clinic ဆုိတာေတြကို ဒီေန႔ ျဗိတိန္ႏိုင္ငံ အႏွံ႔မွာ ေတြ႔နုိင္ပါတယ္။ လူငယ္ေတြ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ၀င္ထြက္သြားလာႏိုင္ေအာင္ တံခါးေတြ ဖြင္႔ထားတယ္။ အသက္ ၁၉ ႏွစ္ေအာက္ လူငယ္ေတြ။  တေယာက္ထဲလား။ ဒါမွမဟုတ္ စုံတြဲလား။ ဒါမွမဟုတ္ မိဘ တေယာက္ေယာက္နဲ႔လား။ ၾကိဳက္သလုိလား။ ၀န္ေဆာင္မွဳေပးတဲ့ အခ်ိန္ေတြ တိတိက်က် သတ္မွတ္ေပးလုိ႔။ တိုက္ရုိက္ ၀င္ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္တာ၊ ကုသမွဳခံယူတာေတြ လုပ္ႏိုင္ ပါတယ္။

လိင္ဆက္ဆံရာကရတဲ့ ကလာမုိင္းဒီးယားလုိ အျဖစ္မ်ား ကူးဆက္ေရာဂါေတြကေန ဂႏို-ဆစ္ဖလစ္၊ လိင္အဂၤါစပ္ေရယုန္၊ လိင္အဂၤါမွာ ေပါက္တဲ့ ၾကြက္ႏို႔ေတြကေန အိပ္ခ်္အုိင္ဗီအထိ။ ေနာက္ အသည္းေရာင္အသား၀ါ၊ ဘီပိုး ကာကြယ္ေဆး ထုိးမလား ။ သေႏၶတားနည္းေတြက မ်ိဳးစုံ။ ကြန္ဒုံေတြ အလကား။ တခါ ပုံမွန္စားေဆး၊ ထုိးေဆးေတြမလုိ။ 

တကၠသိုလ္-ေကာလိပ္ ေက်ာင္းသူေတြၾကား  ၃ ႏွစ္ခံဆုိျပီး ေခတ္စားတဲ့ Contraceptive Implant ။ အဲဒါက ကြ်မ္းက်င္ဆရာ၀န္၊ ဒါမွမဟုတ္ ေဆး၀န္ထမ္းက လက္ေမာင္း အေရျပားေအာက္ထဲမွာ သြင္းေပးတာ။ ၄ စင္တီမီတာေလာက္ ရွိတဲ့ က်ဳ႕ေလး၊ ေဆးအပ္သြင္းတာလုိ႔၊ ျမန္မာမႈ ျပဳၾကတယ္။ သူက ပရုိဂ်က္ စထုန္းဆုိတဲ့ မေဟာ္မုန္းတမ်ိဳးကို ၃ ႏွစ္ေလာက္ တတိတိ ထုတ္ေပးတယ္။ ရာသီေတာ့ လာမယ္။ ဒါေပမယ့္ မမ်ိဳး ဥမေၾကြ။ ၉၉ ရာႏွဳန္း ေက်ာ္ေအာင္ စိတ္ခ်ရသတဲ့။

အကာအကြယ္ မယူပဲ လိင္ဆက္ဆံမိခဲ့လည္း ကိုယ္၀န္မရေအာင္ ၂၄ နာရီ အတြင္း ေသာက္တဲ့ အေရးေပၚ ေဆးဆုိတာ ရွိေသးတယ္။ morning after pill ဆုိတဲ့ နံမည္ ဆန္းဆန္းနဲ႔ေဆး ရမယ္။

ကိုယ္၀န္ ရွိမရွိ စစ္ေပးတယ္။ မေတာ္တဆ ကိုယ္၀န္ရသြားလည္း မပူနဲ႔။ ကိုယ္၀န္ ဖ်က္ေပးတယ္။ အဂၤလန္၊ ေ၀လနယ္နဲ႔ စေကာ့တလန္နယ္ေတြမွာက ၂၄ ပတ္သား ကိုယ္၀န္အထိ တရား၀င္ ဖ်က္ခြင့္ ရွိတယ္။တခ်ိဳ႕ ကေတာ့ ၁၆ ပတ္ ၂၀ ပတ္ အထိပဲ ဖ်က္ခြင့္ေပးဘုိ႔ ဥပေဒျပင္ဘုိ႔ ၾကိဳးစားတယ္။ ခုထိေတာ့ မေအာင္ျမင္ေသးဘူး။  ၂၄ ပတ္ထက္ပိုတဲ့ ကိုယ္၀န္ေတာင္ ခုိင္လုံတဲ့ အေၾကာင္းရွိရင္ (ဥပမာ မိခင္က ႏွလုံးေရာဂါနဲ႔ ကေလးေမြးဘုိ႔ မလြယ္တာ။ စိတ္ေရာဂါ ရွိေနတာ။ အလုိမတူပဲ ကာမ ရယူလုိ႔ ျဖစ္လာတဲ့ ကိုယ္၀န္။ သေႏၶသားက သိတ္အေျခအေန ဆုိးတဲ့ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ျဖစ္ေနတဲ့ ကိုယ္၀န္၊ ဒါမ်ိဳးေတြဆုိ) ကိုယ္၀န္ ဖ်က္ခြင္႔ျပဳပါတယ္။ ဖ်က္ဘုိ႔ေတာ့ ဆရာ၀န္၂ ဦး ေထာက္ခံခ်က္ လုိတယ္။ ၂၄ ပတ္ေက်ာ္မွ အေၾကာင္းမဲ့ ကိုယ္၀န္ဖ်က္မိရင္ေတာ့ လူသတ္မွဳေပါ႔။ ေထာင္ၾကီးၾကီး တကယ္က်တယ္။

ရုိမန္ ကက္သလစ္ ဘာသာ၀င္ေတြမ်ားတဲ့ ေျမာက္အိုင္ယာလန္ နယ္မွာေတာ့ ဘာသာေရး အရခြင္႔မျပဳ။ ကိုယ္၀န္ဖ်က္ခ်တဲ့ ဥပေဒမရွိ။ ဒါေၾကာင့္ တခ်ိဳ႕ အဂၤလန္မွာ လာဖ်က္ၾကတယ္။

ေကာလိပ္မွာ  ပညာရတဲ့ ကြ်န္ေတာ္
ဒီေရာက္ခါစ ကိုယ္ အလုပ္ျပီးခ်ိန္ Sheffield College မွာ ညေနအခ်ိန္ပိုင္း ၃ နာရီေလာက္ ကိုယ္သင္ခ်င္တာေလးေတြ ၃ ႏွစ္ေလာက္ သြားတက္ဖူးတယ္။ တညေန ေက်ာင္းဆင္၀င္ခန္းမထဲ ၀င္လုိက္ေတာ့ ၂ ေယာက္အိပ္ ကုတင္ၾကီး တလုံး ေသခ်ာျပင္ထားတာ သြားေတြ႔တယ္။ ေက်ာင္းခန္းမ အ၀င္၀မွာ ဘာမ်ားပါလိမ္႔ေပါ႔။ ကြန္ဒုံေတြလည္း အစီအရီ ခ်ိတ္လုိ႔။ စားပြဲေတြေပၚမွာက လက္ကမ္းစာေစာင္ေတြ အထပ္လုိက္။ နဲနဲ စပ္စပ္စုစု လုပ္မွ ေက်ာင္းမွာ ဒီေန႔ ေကာလိပ္ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြ အတြက္ အကာအကြယ္ယူ လိင္ဆက္ဆံျခင္း အေၾကာင္း ပညာေပးလွံဳ႕ေဆာ္ ကင္ပိန္းလုပ္တာတဲ႔။ လူငယ္ေတြ သတိထားမိေအာင္ ျပတဲ့ ပါေဖါမင့္ အခင္းအက်င္းမွာ ကြ်န္ေတာ္ မ်က္လုံးလည္းျပဴးရ။ အသိတရားလည္းရ။ ပညာကို ဒီလုိေပးလုိ႔ ရပါလား။

ရွဳျမင္ပုံကြာ၊ ခံစားခ်က္ကြာ၊ ခ်ဥ္းကပ္ပုံကြာ
ဒီမွာ သားသမီး ၁၆ ႏွစ္ျပည့္ရင္ ညဘက္ အျပင္ထြက္ခြင့္ မိဘေတြက ျပဳတယ္။ ဘြိင္းဖရင္း (Boy Friend)၊ (Girl Friend) ဂါးဖရင္း ဆုိတာ ဒီေရာက္မွ ကိုယ္ေတြက ၾကားဖူး။ အဓိပၸါယ္ အတိမ္အနက္ကို ေျဖးေျဖးခ်င္း ရွာေဖြေနရတာ။ သူတုိ႔က အရြယ္ေရာက္တာနဲ႔ ရွိေနျပီ။ သူ႔အဓိပၸါယ္က ရုိးရိုး သူငယ္ခ်င္းထက္ေတာ့ ပိုတယ္။ အရြယ္၀င္စမွာ အထူးသီးသန္႔ တြဲသြားတြဲလာ အေဖၚ။ 

အရြယ္ေရာက္လုိ႔ ႏွစ္ဦးသေဘာတူရင္ အတူတူ အိပ္လုိ႔ရတယ္။  အသက္အေတာ္ၾကီးတဲ့ အထိ တအိုးတအိမ္ မဟုတ္ေပမယ့္ အတူတူအိပ္။ အိမ္ေထာင္ျပဳဘို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္အထိ ထားခ်င္လည္းထား။ အဲဒီအထိ မရည္ရြယ္လည္း ကိစၥမရွိ။ တေယာက္ကို တေယာက္ ျပသနာ မလုပ္။ ေကာင္မေလးကလည္း တသက္လုံးအတြက္ အကဲခတ္ ေနတာျဖစ္ႏိုင္သလုိ အေပ်ာ္သေဘာလည္း ျဖစ္ႏိုင္။ ေကာင္ေလးကလဲ အေပ်ာ္ၾကံႏိုင္။ အကဲစမ္းႏိုင္။ တကယ္ တသက္လုံးေပါင္းလုိ႔ ရျပီလုိ႔ (ထင္ၾကရင္) အမ်ိဳးသားက လက္ထပ္ခြင့္ ေတာင္းမယ္။ လက္စြပ္ ၀ယ္ေပးမယ္။ ကံေကာင္းရင္ အမ်ိဳးသမီးက ေခါင္းျငိမ့္မယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ဒီလုိပဲေနခ်င္တယ္လုိ႔ အမ်ိဳးသမီးက ဆုိရင္ ဆက္ၾကိဳးစားေပါ႔။ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ၾကားမွာ ေက်ာရရုံၾကံတယ္လုိ႔ စြပ္စြဲတာမရွိ။ သာတာနာတာ မရွိ။ နစ္နာတာ မရွိ။ ပန္းေကာင္းအညြန္႔က်ိဳး မရွိ။ ပန္းဦးပန္သူ မရွိ။ ညည္းေငြ႕ရင္ လမ္းခြဲ။

တခ်ိဳ႕ ေကာင္မေလးက ေယာက်ာ္းေလးေဖၚ တေယာက္ထက္မကထားလုိ႔ ဆုိျပီး ေကာင္ေလးကသူ႕ ျပိဳင္ဖက္ေတြကို သြားရန္မရွာ။ လြတ္လပ္စြာျပိဳင္။ ေကာင္မေလးကို မ်က္ႏွာမ်ားတယ္မေျပာ။ အထင္ေသးတာေတြ မလုပ္။ အထင္ေတာင္ၾကီးေနေသးတယ္။ ကိုယ္က ျပိဳင္ဖက္ထက္သာေအာင္ ၾကိဳးစားေပါ႔။ တခါေကာင္ေလးဖက္လည္း မိန္းခေလးေဖၚ တေယာက္မက ထားလုိ႔ ဆုိျပီး ေကာင္မေလးကလည္း ေတာ္ရုံ အသဲမကြဲ။ သူ႔လမ္းမဆုံး။ သူ႕အရပ္ သူ႔ဇာတ္။ ဟုတ္ေတာ့ဟုတ္တယ္။

ဥေရာပ အပ်ိဳစင္
အရြယ္ေရာက္တာနဲ႔ လူငယ္ေတြဟာ (Boy Friend)၊ (Girl Friend) ထားရင္း လိင္ကိစၥ အေတြ႔အၾကံဳ ရၾကတာမ်ားတယ္။ ကြ်န္ေတာ့္ အလုပ္ထဲမွာ ဥေရာပ သူေတြ အေတာ္မ်ားမ်ား အိမ္ေထာင္ျပဳတာ မဟုတ္ပဲ အိပ္ေဖၚ သူငယ္ခ်င္းထားတာ ေတြ႔ရျပီး၊ ဒါကို အထူးအဆန္း လုပ္မေနဘုိ႔ဆုိတဲ့ အသိ၊ မၾကာခင္ ကြ်န္ေတာ္ရခဲ့ပါတယ္။ တေလာကတင္ ကြ်န္ေတာ္ မိတ္ေဆြလင္မယားက သူတုိ႔ ေျမးရျပီျဖစ္ေၾကာင္း ၀မ္းသာအားရ ကြ်န္ေတာ့္ ကို ေျပာတယ္။ သူတုိ႔သမီးမွာ ဘြိဳင္းဖရင္းရွိတယ္။  အဲဒါနဲ႔ ကေလးရတာ။
မဂၤလာ မေဆာင္ရေသးဘူး။ ဒါမ်က္ႏွာ ပူစရာ မဟုတ္ဘူး။ ဒီမွာ မဂၤလာေဆာင္တာ အိမ္ေထာင္ျပဳတာ ေတာ္ေတာ္ ပိုက္ဆံေထာဘုိ႔လုိတယ္။ ပိုက္ဆံျပည့္စုံမွ မဂၤလာေဆာင္ အခမ္းအနား က်င္းပႏိုင္တာမို႔ တခါတေလ ကေလး ၂ ေယာက္ေလာက္ရမွ မဂၤလာေဆာင္ႏိုင္ၾက မိတ္ေဆြေတြဖိတ္ ဧည့္ခံေကြ်းေမြးၾက။ တကယ္ အိမ္ေထာင္ျပဳျဖစ္ ၾကတာလည္း မရွား။ ဒါအထူးအဆန္း တခုမဟုတ္။ တခါဆုိ နာမည္ၾကီး ဆဲလ္လီဘရီတီ အမ်ိဳးသမီး တေယာက္ သားအိမ္ကင္ဆာနဲ႔ ဆုံးကာနီးမွ လက္ထပ္ပြဲက်င္းပတာ။ တႏိုင္ငံလုံးက ၀ုိင္းသနားေၾကကြဲလုိ႔။  ခုဆုိ ျဗိတိန္မွာ လက္မထပ္ပဲ အတူေန အတြဲေပါင္း ပိုမ်ားလာေနျပီး စာရင္းအရ ၂.၉သန္း ရွိေနတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

တခ်ိန္ထဲမွာ Single Parent ၂ သန္းရွိေနပါျပီ။ ဆုိလုိခ်င္တာ အိမ္ေထာင္စုေပါင္း ၂ သန္းမွာ အေမ သုိ႔မဟုတ္ အေဖမရွိပဲ မိဘတေယာက္ထဲနဲ႔ ဒီကေလးေတြ ၾကီးျပင္းေနၾကတဲ့ သေဘာ။ ျဗိတိန္ ကေလး ဦးေရရဲ႕ ၄ ပုံ တပုံေက်ာ္ (၂၆ ရာခိုင္ႏွဳန္း) ဟာ မိခင္ သုိ႔မဟုတ္ ဖခင္မရွိပဲ ၾကီးျပင္းေနၾကတယ္လုိ႔ စာရင္းေတြက ေျပာတယ္။

အဲဒီ Single Parent ၂ သန္းမွာ ၉၅ ရာခိုင္ႏွဳန္းက အေမေတြတဲ႔။ အေျခခံကေတာ့ living together အတူတူေနရင္း ကေလးရ။ ဒါေပမယ့္ အိမ္ေထာင္မျပဳ။ ေနာက္ပိုင္းသေဘာ မတုိက္ဆုိင္တဲ့ အခါ ခြဲခြါၾက။ ဒါမွ မဟုတ္ ေယာက်ာ္းေတြက ပစ္သြားတဲ့ အခါ Single Mother ေတြ ျဖစ္လာပါေရာ။

ဒီက မိန္းမေတြက ျပတ္တယ္။ ေယာက်ာ္းအားမကိုးဘူး။ အစုိးရအားကိုးတာ။  ကေလးရွိျပီး ေယာက်ာ္းမရွိလုိ႔ သိတ္မပူ။ ဒီ အေနအထားဆုိ အစုိးရကေသခ်ာ ေထာက္ပန္႔တယ္။ အေမတေယာက္ထဲ ကေလးကို ထိန္းသိမ္းျပဳစု ပ်ိဳးေထာင္တဲ့ အခါ အလုပ္ထြက္လုပ္ဖုိ႔ မျဖစ္ႏိုင္တဲ့ သဘာ၀ကုိ အစုိးရက ေကာင္းေကာင္းသိ၊ အေလးဂရု ထားတယ္။  ကေလး ၅ ႏွစ္သားေလာက္ အထိ အစိုးရက ေနစားရိတ္၊ ကေလးစားရိတ္၊ မိခင္ စားရိတ္ေတြေပး၊ ေထာက္ပန္႔ထားလုိ႔ ကေလးအေမေတြက စိတ္ေအးလက္ေအး ကေလးကို ပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္ ရပါတယ္။ ကေလး ၅ ႏွစ္ေက်ာ္ ေက်ာင္းပို႔လုိ႔ ရတဲ့ အရြယ္ေရာက္မွ အေမေတြ အလုပ္ျပန္လုပ္ဖုိ႔ အစုိးရက တုိက္တြန္းတတ္တယ္။ ဒါကိုယ့္ဆီက လုိက္လုိ႔မမွီတဲ့ အစုိးရ လူမွဳေစာင့္ေရွာက္ လုပ္ငန္းစဥ္ တခုေပါ႔။
ဒီမွာက လူမွဳျပသနာေတြကို  Gender equality နဲ႔လည္း စဥ္းစားၾက၊ woman rights ေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ခ်ဥ္းကပ္ ၾကပါတယ္။ ကြင္းဆင္း သုေတသန ျပဳခ်က္အရ လူငယ္ေတြဟာ အသက္ ၁၆ ႏွစ္နဲ႔ ၁၇ ႏွစ္ၾကားမွာ လိင္ဆက္ဆံမွဳ အေတြ႔အၾကံဳ စတင္ရၾကသတဲ့။ ရုပ္ေျဖာင္႔ေျဖာင့္ ပိုက္ဆံလည္းရွိ၊ နာမည္ၾကီး ဆယ္လီဗရီတီ (Celebrity) တေယာက္နဲ႔ က်မ အိပ္ဖူးပါတယ္လုိ႔ သတင္းစာကေန ထုတ္ၾကြားတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ငယ္ငယ္ေခ်ာေခ်ာေတြ ဒီမွာေတြ႔ေတာ့ သူတုိ႔ကိုယ္ သူတုိ႔ ယုံၾကည္မွဳကို ကြ်န္ေတာ္ လက္ဖ်ားခါမိတယ္။

က်ား နဲ႔ မ တေယာက္ျပီး တေယာက္ ထည္လဲတြဲတာ။ (Partner)  ပါတနာ အနဲအမ်ား ထားတာမွာေတာ့ ျဗိတိန္က ဥေရာပႏိုင္ငံေတြမွာ ဗိုလ္စြဲတယ္လုိ႔ စာရင္းဇယားေတြက ေျပာတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေမရိကားကုိ မမွီဘူးတဲ႔။

လိင္ပညာေပးဘုိ႔ လုိသလား
ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ တုိင္းျပည္မွာ လိင္ပညာေပးဖုိ႔ လုိမလို စဥ္းစားတဲ့အခါ ကေလးမေလး တေယာက္အေၾကာင္း ေခါင္းထဲ ျပန္ေပၚေပၚလာတယ္။ ၁၉၉၈ တ၀ုိက္က ကြ်န္ေတာ္ ေဆးခန္းတခုမွာ အလုပ္လုပ္ေနတုန္း လူငယ္ တစုံတြဲ ေဆးခန္းကို ေရာက္လာပါတယ္။ ကေလးမေလးက အေတာ့္ကို ေခ်ာေမာလွပျပီး အသက္က ၁၈ ႏွစ္ေတာင္ မျပည့္ေသးဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူ႕ေရာဂါ အေျခအေနက သိတ္ဆုိးတယ္။ အဖ်ားေတြ အၾကီးအက်ယ္ တက္ျပီးမွ ေရာက္လာတာ။ အဖ်ားၾကီးမွာေပါ႔။ ပုသိမ္ေအာက္ဖက္က ေတာနယ္တခုသြား၊ ကေလးဖ်က္ခ်တာ သားအိမ္ကို ထိခိုက္ျပီး အဲဒီဒဏ္နဲ႔ သားအိမ္ပုတ္ေနတဲ့ အဆင့္၊ ဒီ သားအိမ္ကို ျဖတ္မထုတ္ပဲ သူ အသက္မရွင္ဘူး။ ခြဲစိတ္ ဆရာ၀န္နဲ႔ မီးယပ္သားဖြား ဆရာ၀န္ေတြက သူ႔အသက္ကုိ မနည္းကယ္ၾကရတယ္။ ကေလးမေလး အသက္ရွင္သြားေပမယ့္ သူ႔မွာ သားအိမ္မရွိေတာ႔ဘူး။ သူ႔ဒီတသက္ ကေလးမရႏိုင္ေတာ့ဘူး။အသက္ငယ္ငယ္ေလးမွာ ျဖစ္တာဆုိေတာ့ အဲဒီအခ်က္က သူ႔ဘ၀မွာ အၾကီးအက်ယ္ ထိခိုက္ႏိုင္တယ္။ အေတာ္ စိတ္ထိခုိက္စရာ ေကာင္းတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္ လွိဳင္သာယာမွာ တာ၀န္က်ေနတဲ့ တာ၀န္ခံ ဆရာ၀န္က ကြ်န္ေတာ္နဲ႔ ေက်ာင္းေနဖက္။ သူ႔ကို ၾကံဳလုိ႔ ေမးၾကည့္တဲ့ အခါ ျမိဳ႕နယ္ေဆးရုံကို ကေလးပ်က္က်လုိ႔ ဆုိျပီး ေဆးရုံတက္လာတဲ့ လူနာ ဦးေရက လစဥ္ ၂၅၀ ေလာက္ရွိေနသတဲ့။ သူ႔အထင္ ေဆးရုံကို မေရာက္လာပဲ အျပင္မွာ တရားမ၀င္ အရပ္လက္သယ္ေတြနဲ႔ ကေလးဖ်က္ခ်ေနတာ (ဒီ့ထက္ ၅ ဆ မက) အဆမတန္ မ်ားမယ္လုိ႔ သူခန္႔မွန္းတယ္တဲ့။

ကြ်န္ေတာ္ သိသေလာက္ အစုိးရ က်န္းမာေရး ဌါနက ေတာလက္သယ္ အရပ္လက္သယ္ေတြကို နယ္တကာအႏွံ႔ စနစ္တက် စည္းရုံး၊ ၀မ္းဆြဲ ဆရာမ သင္တန္းတက္ခိုင္းတဲ့ ကိစၥ လုပ္ေနတာၾကာျပီ။ သိတ္ေကာင္းတဲ့ အစီအစဥ္ တခုပါ။ ပိုစနစ္က် လာမယ္။ မိခင္ကေလး အေသအေပ်ာက္ေလ်ာ့ပါးမွာ အမွန္ပါ။

ခုလုိ ဒီဂ်စ္တယ္ နည္းပညာ ေခတ္ထဲမွာ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ဆီက လူေတြ အရြယ္မေရြး လိင္ပညာေပးဘုိ႔ လုိမလား။ လုိရင္ ဘယ္အရြယ္ကစျပီး ဘယ္ေနရာမွာ ဘယ္လုိနည္းနဲ႔ ဘယ္ေလာက္အထိ ေပးသင့္ သလဲဆိုတာ ေဆြးေႏြးသင့္တယ္ ထင္ပါတယ္။
ကြ်န္ေတာ္ အယူအဆကေတာ့ ခုေခတ္မွာ လူငယ္ေတြကုိ အသက္၊ အတန္း အပိုင္းအျခားအလုိက္ ေက်ာင္းပညာေရးထဲ အေျခခံ ေဆးပညာေပး လိင္ပညာေပး သင္ခန္းစာေတြ သိသင့္သမွ် ဘာသာရပ္တခုမွာ တြဲဖက္ သင္သင့္တယ္လုိ႔ ျမင္ပါတယ္။
ဥေရာပက ကေလးေတြကေတာ့ မူလတန္းနဲ႔ အလယ္တန္း လြန္ေျမာက္ျပီးတာနဲ႔ ေက်ာင္းသူေကာ ေက်ာင္းသားပါ က်ားနဲ႔မ ခႏၶာေဗဒနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းပုံနဲ႔  ျခားနားခ်က္၊ အပ်ိဳေဖၚလူပ်ိဳေဖၚ Puberty ကိစၥက ဘယ္လို။ ေကာင္ေလးေတြ အသံၾသလာ။ ႏုတ္ခမ္းေမႊး ေရးေရးထြက္လာ။ ေကာင္မေလးေတြ ရင္သားမ်ား စူလာ။ ရာသီေသြး စဆင္း စသျဖင့္။ က်ားေဟာ္မုန္း။ မေဟာ္မုန္းေတြကဘာ။ သေႏၶ ဘယ္လုိေဆာင္။ သေႏၶဘယ္လုိတား။ ကိုယ္၀န္ပ်က္တာ ဘယ္လုိ။ အႏၱရာယ္ကင္းတဲ့ လိင္ဆက္ဆံေရးက ဘယ္လုိ။ လိင္ဆက္ဆံေရးကလာတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ဆုိတာက ဘာေတြလဲ၊ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္က ဘာ။ အကုန္သိၾကျပီ။ ဒါေတြကို မသိသင့္တာ ဘာရွိသလဲ။ ဘာသာေရးအရ ထိခုိက္တာ ဘာရွိသလဲ။ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ဘာမွ မရွိဘူးထင္တယ္။

အိႏိၵယ က်ားနဲ႔ တရုပ္က်ား ႏွစ္ေကာင္ၾကားက ရုိးရာ အကိုင္ခံရတဲ့ ျမန္မာ့ဓေလ့မ်ား
ငယ္ငယ္တုန္းက သီခ်င္းေတြ စာေပေတြထဲ လင္ကိုဘုရား သားကို သခင္ဆုိတဲ့ အသုံးအႏွုန္းေတြ၊ အိမ္ဦးနတ္ အယူအဆေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ဖတ္ခဲ့ရ ၾကားရ။ ကိုယ္က ေယာက်ာ္းေလးျဖစ္ေနေတာ့ သေဘာက် သလုိလုိ။ အိႏိၵယ ရုိးရာမွာလည္း ေယာက်ာ္းကသာ ပိုတန္ဖုိးရွိ အေရးပါတယ္။ တရုတ္ကလည္း ေယာက်ာ္းေလးကမွ မ်ိဳးဆက္ မ်ိဳးရုိးအေမြကို ထိမ္းတယ္။ က်ားအဓိက အယူရွိတဲ့ ဧရာမ တုိင္းျပည္ၾကီး ၂ ခုၾကားမွာ ျမန္မာျပည္က အလုိလို ဖုိ၀ါဒ ပဓါနျဖစ္တာ မဆန္းပါဘူး။ မိန္းခေလးေတြက အလုိလုိေအာက္ေၾကး ေရာက္သြားတယ္။

သမီးတေကာင္ ႏြားတေထာင္ ဆုိတဲ့စကား၊ ဗုိင္းေကာင္းေက်ာက္ဖိ ပိပိျပားျပား ျဖစ္ေအာင္ထားရမယ္။ အေဖေတြ အဖုိးေတြက ဒီလုိစကားေတြနဲ႔ ၾကပ္မတ္တယ္။ အဖြားေတြ အေဒၚေတြက လင္ယူ မမွားေစနဲ႔ေနာ္။

လင္ကုန္ရွံဳးေတာ့ တသက္လုံး ေမွာက္တယ္။ စာခ်ိဳးျပီး ျခိမ္းေျခာက္ ၾကျပန္ေရာ။  ျမန္မာ မိန္းခေလး ရိုးရာမွာ အလုိလုိ နာမ္ႏွိမ္ခံရျပီးသား။ မိန္းမတုိ႔ အိေျႏၵ ေရႊေပးလုိ႔မရ ဆုိေတာ့ ေျခလွမ္းေတာင္ ရဲရဲလွမ္းဖို႔ခက္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ေနမိေတာင္ ႏွံ႔တယ္လုိ႔ မိန္းမခ်င္း ေမးေငါ႔ခံရ။

"အေၾကြပန္းရဲ႕သေဘာ.... အနမ္းမခံ၀ံ့ ေတာ႔ျပီလား.... ေဟာင္းတယ္လုိ႔ စိတ္အားင္.... ေလထဲပ်ံ၀ဲ.. ေမႊးေစတဲ့ ရနံ႔ဆုိတာ.... စိတ္နဲ႔ ပိုသက္ဆုိင္တယ္.. ကိုယ့္အခ်စ္နဲ႔ အရာရာကို အေကာင္းအတုိင္းျဖစ္ေစမယ္.."  ဆုိတဲ့ -သိတ္လွတဲ့ အဖြဲ႔နဲ႔ ႏူးညံ့တဲ့ သီခ်င္းေလး။

ဒီသီခ်င္းေလးကို တကယ္ၾကိဳက္မိဖူးတယ္။ တခ်ိန္က။ ငဲ့ညွာတတ္တဲ့ အရင္းခံစိတ္ ေစတနာကို ၾကိဳက္တာ။ ခုငွဲ႕ၾကည့္ေတာ့ ငါဒီလုိေတြးတာ မွန္ရဲ႕လား။  မိန္းခေလး တေယာက္မွာ ျပင္ဆင္ခြင့္ မရွိဘူးလား။ တခါမွားတာနဲ႔ လူညြန္႔တုံးသင့္သလား ဆုိတဲ့ အယူအဆ ၀င္လာတယ္။ ေကာင္မေလးတေယာက္ လင္ပစ္သြားတာနဲ႔၊ လင္မယားကြဲတာနဲ႔၊ တသက္ လူေတာမတုိးေတာ့ ဘူးလား။ တဘ၀လုံး ေအာက္စည္းက ေနရေတာ့မွာလား။ ဒီလုိ ျပန္ေတြးျဖစ္လာတယ္။

ခြန္ဆုိင္း  ( ၂၆-၁၀-၂၀၁၃ )
ခြန္ဆုိင္း - အေရွ႕ကိုေလွ်ာက္ပါလုိ႔.. အေနာက္ကိုတဲ့.. ေမွ်ာ္လိုက္ရင္ (၁၀) - ေနာက္ဆက္တြဲ

အလုပ္မရွိသူမ်ား၊ ကၽြမ္းက်င္လုပ္သားရွား

ကမၻာေပၚတြင္ ေနာက္ဆံုးေပၚထြက္လာေသာ ေစ်းကြက္သစ္ဟု တင္စားခံေနရသည့္ ျမန္မာ့ေစ်းကြက္သုိ႔ လာေရာက္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမည့္ ကုမၸဏီမ်ားအတြက္ ျပည္တြင္း၌ ကၽြမ္းက်င္လုပ္သားရွားပါးမႈမွာ အဓိကစိန္ေခၚမႈတစ္ရပ္ ျဖစ္လာသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အေျခခံလုပ္သား လိုအပ္ခ်က္ျဖည့္ဆည္းရန္ လြယ္ကူေသာ္လည္း ထိပ္ပိုင္းစီမံခန္႔ခြဲမႈအရာရွိ ကၽြမ္းက်င္၀န္ထမ္းမ်ားကိုမူ လိုအပ္သေလာက္ရရွိရန္ ခက္ခဲေနသျဖင့္ ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာမ်ား၊ ႏုိင္ငံျခားသားမ်ားကိုပင္ ရွာေဖြေနရၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ကၽြမ္းက်င္၀န္ထမ္းမ်ား လိုအပ္ေနသည့္ ကုမၸဏီမ်ားကေျပာသည္။

ယင္းျပႆနာကိုေျဖရွင္းရန္ ျပည္တြင္းျပည္ပကုမၸဏီအမ်ားစုက ၂၀၁၂ ကတည္းက စတင္ကာ အလုပ္အကိုင္ျပပြဲမ်ားက်င္းပၿပီး ၀န္ထမ္းလိုအပ္သူႏွင့္ အလုပ္ရွာသူၾကား ေပါင္းကူးရန္ႀကိဳးပမ္းလာခဲ့သည္။ ထို႔အျပင္ ၂၀၁၃ ၾသဂုတ္၌ စင္ကာပူတြင္ပင္ အလုပ္အကိုင္ျပပြဲ သြားေရာက္က်င္းပ၍ ကၽြမ္းက်င္လုပ္သားမ်ားရရွိရန္ ႀကိဳးပမ္းေနၾကသည္။

လက္ရွိျပည္တြင္းလုပ္သားေစ်းကြက္တြင္ လုပ္ငန္းခြင္အတြင္း အေတြ႕အႀကံဳရွိေသာ ကၽြမ္းက်င္၀န္ထမ္းမ်ားရရွိရန္ထက္ ဘြဲ႕ရေက်ာင္းဆင္း အလုပ္သင္၀န္ထမ္းႏွင့္ ႐ံုးစာေရးအဆင့္ရွိ ေအာက္ေျခ၀န္ထမ္းမ်ားကိုသာ ရွာေဖြရရွိမႈလြယ္ကူေနသည္။ ကၽြမ္းက်င္၀န္ထမ္းလိုအပ္ခ်က္ေၾကာင့္ ယခုႏွစ္အတြင္းမွစ၍ အလုပ္သင္၀န္ထမ္းတစ္ဦးအား လစာေငြအနိမ့္ဆံုး က်ပ္ခုနစ္ေသာင္းႏွင့္အထက္ ေပးလာသကဲ့သို႔ ကၽြမ္းက်င္၀န္ထမ္းအဆင့္ရွိ မန္ေနဂ်ာရာထူးအတြက္ က်ပ္ေငြတစ္သိန္းခြဲ၀န္းက်င္မွ က်ပ္သိန္း ၃၀ ေက်ာ္အထိေပးကာ အလုပ္ေခၚဆိုမႈမ်ားရိွလာသည္ဟု ျပည္တြင္းအလုပ္အကိုင္ရွာေဖြေရးေအဂ်င္စီမ်ားကဆုိသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ လူဦးေရ သန္း ၆၀ ေက်ာ္ရွိသည့္အနက္ အမွန္တကယ္ အလုပ္လုပ္ႏိုင္သည့္ဦးေရ ၃၂ သန္းခန္႔ရွိၿပီး အလုပ္လက္မဲ့ႏႈန္းထား ၁၀ သန္းနီးပါးရွိေနကာ ျပည္ပသို႔ သြားေရာက္လုပ္ကိုင္ေသာ ျမန္မာအလုပ္သမားဦးေရမွာ သံုးသန္းခန္႔ရွိေၾကာင္း အစိုးရ၏ကိန္းဂဏန္းမ်ားကဆုိသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ အလုပ္လုပ္ႏုိင္ေသာအရြယ္အုပ္စုတြင္ အလုပ္လက္မဲ့ျပႆနာ ႀကီးမားေနၿပီး အထူးသျဖင့္ ဘြဲ႕ရလုပ္ငန္းအေတြ႕အႀကံဳမရွိသူမ်ား အလုပ္ရရန္ ခက္ခဲေနခ်ိန္မွာပင္ အလုပ္ရွင္မ်ား၊ ႏုိင္ငံတကာကုမၸဏီမ်ားအတြက္ ကၽြမ္းက်င္၀န္ထမ္းရရွိရန္ ခက္ခဲေနျခင္းျဖစ္သည္။

အလုပ္အကိုင္ရွာေဖြေနေသာ ႏုပ်ဳိသည့္အင္အားစုမွာ ၂၁ ရာစုေခတ္ လုပ္ငန္းခြင္၀င္ရန္ အေျခခံလုိအပ္ခ်က္ျဖစ္ေသာ ကမၻာသံုးအဂၤလိပ္ဘာသာစကားႏွင့္ ကြန္ပ်ဴတာကို ကၽြမ္းက်င္စြာ အသံုးမျပဳႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္ အလုပ္အကုိင္ရရန္ ခက္ခဲေနသည္။ ထို႔အျပင္ အလုပ္အကိုင္ရွာေဖြေနေသာ ဘြဲ႕ရလူငယ္မ်ားတြင္ သင္တန္းဆင္းလက္မွတ္မ်ား အေျမာက္အျမားရွိေသာ္လည္း လက္ေတြ႕တြင္ တတ္ကၽြမ္းျခင္းမႈမရွိျခင္းက အဓိကျပႆနာပင္။

“အဓိကကေတာ့ သူတုိ႔ဘက္မွာ အားနည္းတာက ဘာသာစကားနဲ႔ office ပိုင္းဆုိရင္ ကြန္ပ်ဴတာအသံုးျပဳမႈပိုင္း အားနည္းတယ္။ အင္တာနက္ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္မွာ စာ႐ိုက္ႏုိင္သေလာက္နဲ႔မရဘူး။ ကၽြမ္းက်င္ဖို႔လိုတယ္”ဟု CDC အလုပ္အကိုင္ရွာေဖြေရးေအဂ်င္စီမွ ဦးလင္းေက်ာ္ထြန္းကေျပာသည္။

ထုိ႔အျပင္ ျပည္တြင္းအလုပ္ေခၚေၾကာ္ျငာအမ်ားစုမွာ လုပ္ငန္းအေတြ႕အႀကံဳ၊ အသက္အရြယ္၊ ျပင္ပသင္တန္းလက္မွတ္မ်ားကို မၾကာခဏ ေတာင္းခံေလ့ရွိျခင္းေၾကာင့္ အလုပ္အကိုင္ရွာေဖြသူ အမ်ားစုအတြက္ အခက္အခဲတစ္ခုျဖစ္လာေၾကာင္း သိပၸံဘြဲ႕ရအမ်ဳိးသားတစ္ဦးကေျပာသည္။

“ဒီႏိုင္ငံက ဘြဲ႕ရေတြကို ဘြဲ႕လက္မွတ္ေပးမယ့္အစား လုပ္ငန္းအေတြ႕အႀကံဳလက္မွတ္ပဲေျပာင္းေပးရင္ ပိုေကာင္းမယ္”ဟု အသက္ (၂၆)ႏွစ္အရြယ္ရွိ အလုပ္ရွာေဖြေနသူ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးက သူ၏အျမင္ကိုေျပာသည္။

ထို႔အျပင္ ဆယ္စုႏွစ္ငါးစုတုိင္ ညံ့ဖ်င္းလွေသာ ပညာေရးစနစ္ေအာက္တြင္ ပညာသင္ယူခဲ့ရသူမ်ားမွာ လုပ္ငန္းခြင္၀င္ရန္ ေက်ာင္းသင္ပညာေရးက အသံုးျပဳမရ၍ လုပ္ငန္းအေတြ႕အႀကံဳႏွင့္ ျပင္ပသင္တန္းမ်ားမွ သင္ယူတတ္ကၽြမ္းလာမႈမ်ားကို ဦးစားေပးေနရေၾကာင္း အလုပ္အကုိင္ေရးရာကၽြမ္းက်င္သူမ်ားကေျပာသည္။

“အလုပ္လာေလွ်ာက္သူေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္က သူတုိ႔ဘာလုပ္ရမွန္းမသိဘူး။ ဘြဲ႕ရမ်ဳိးစံုပါတာပဲ။ သူတို႔အမ်ားဆံုးရတဲ့အလုပ္က office staff ပိုင္းပဲ၊ ႐ံုးေအာက္ေျခပိုင္းပဲရၾကတာမ်ားတယ္”ဟု Device ျပည္တြင္းအလုပ္အကိုင္ရွာေဖြေရးေအဂ်င္စီမွ အေထြေထြမန္ေနဂ်ာ ဦးစိုးၫြန္႔ကေျပာသည္။

ကုမၸဏီမ်ားမွ လုပ္သားရွာေဖြပါက မန္ေနဂ်ာရာထူးေအာက္ရွိ အေျခခံ၀န္ထမ္းမ်ား ရရန္လြယ္ကူေသာ္လည္း ကၽြမ္းက်င္၀န္ထမ္းရွာေဖြပါက အခ်ိန္ၾကန္႔ၾကာမႈမ်ားရွိျခင္းေၾကာင့္ ျပည္ပေရာက္ ကၽြမ္းက်င္ျမန္မာအလုပ္သမားမ်ားကို ေခၚယူရန္ ႀကိဳးပမ္းလာျခင္းျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ႏုိင္ငံတကာလုပ္ငန္းအေတြ႕အႀကံဳရွိေသာ ကၽြမ္းက်င္လုပ္သားအမ်ားစုရွိရာ စင္ကာပူႏုိင္ငံေရာက္ ျမန္မာအလုပ္သမားမ်ားကို ကၽြမ္းက်င္လုပ္သားမ်ားအျဖစ္ေခၚယူရန္ လုပ္ငန္းရွင္မ်ားက စိတ္၀င္စားလာသည္။

ျပည္တြင္းႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာကုမၸဏီမ်ားက ေငြကုန္ေၾကးက်ခံကာ ပထမဆံုး အလုပ္အကိုင္ျပပြဲကို စင္ကာပူႏိုင္ငံတြင္ ယခုႏွစ္ၾသဂုတ္လက သြားေရာက္က်င္းပခဲ့သည္။ ထပ္မံ၍ ႏို၀င္ဘာလတြင္ က်င္းပရန္လည္း စီစဥ္ေနသည္။ ပထမအႀကိမ္အျဖစ္ စင္ကာပူတြင္ အလုပ္အကိုင္ျပပြဲက်င္းပခဲ့ရာ အလုပ္ေလွ်ာက္သူဦးေရ ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ရွိသည္။ သို႔ေသာ္ အလုပ္ခန္႔အပ္သည့္ လုပ္သားစာရင္းကို အတိအက်ထုတ္ျပန္ျခင္းမရွိေသးေသာ္လည္း ျပပြဲမွကုမၸဏီအခ်ဳိ႕ ကၽြမ္းက်င္၀န္ထမ္းမ်ားရခဲ့သည္။

ဒုတိယအႀကိမ္ က်င္းပျပဳလုပ္မည့္ျပပြဲကို စင္ကာပူႏုိင္ငံရွိ ပင္နီဆူလာပလာဇာတြင္ ႏုိ၀င္ဘာ၂ ရက္မွ ၃ ရက္ထိ က်င္းပမည္ျဖစ္ၿပီး ယခင္ပထမအႀကိမ္ ပါ၀င္ျပသခဲ့သည့္ ကုမၸဏီအေရအတြက္ထက္ ႏွစ္ဆတိုးလာသည္။ အင္ဂ်င္နီယာအလုပ္အကိုင္ႏွင့္ပတ္သက္ေသာ အလုပ္ေနရာအတြက္ ဦးစားေပးေခၚဆိုသြားရန္ ရွိသည္ဟုလည္း သိရသည္။ ထိုအခ်က္က ကၽြမ္းက်င္လုပ္သားရွားပါးမႈ ပိုႀကီးမားလာေၾကာင္း ထင္ရွားေသာသာဓကျဖစ္သည္။

“အဓိကကေတာ့ အရည္အခ်င္းေကာင္းေကာင္းရဖို႔၊ ပညာအရည္အခ်င္းေကာင္းေကာင္းရမယ့္သူ လိုခ်င္လို႔ပါ၀င္ခဲ့တာ”ဟု စင္ကာပူအလုပ္အကိုင္ျပပြဲတြင္ ပါ င္ျပသမည့္ Mega Lifesciences ကုမၸဏီမွ HR မန္ေနဂ်ာ ဦးထြန္းစည္သူကေျပာသည္။

ၾသဂုတ္လက က်င္းပခဲ့ေသာ စင္ကာပူျပပြဲတြင္ စင္ကာပူေရာက္ ျမန္မာအလုပ္သမားအမ်ားစုက ၎တုိ႔သည္ ျပည္တြင္းကုမၸဏီမ်ားထံ လုပ္ကိုင္မည္ဆုိပါက ၎တုိ႔ကို စင္ကာပူႏုိင္ငံတြင္ရရွိသည့္ လစာႏႈန္းထားနီးပါးေပးရန္ ေတာင္းခံမႈမ်ားရွိျခင္းေၾကာင့္ ကုမၸဏီအမ်ားစုမွာ လတ္တေလာအခ်ိန္ထိ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးလ်က္သာ ရွိေသးသည္။

“အစ္မ ဒီမွာ ဟိုမွာသြားေခၚမယ့္ ရာထူးမ်ဳိးကို ေခၚၾကည့္ၿပီးၿပီ။ အဲဒါ ဘယ္လုိေၾကာင့္လဲမသိဘူး။ အစ္မတို႔လုိခ်င္တဲ့ပံုကို ေဖာ္ႏုိင္မယ့္ ဂရပ္ဖစ္ေကာင္းေကာင္းလိုခ်င္တာ။ လူရွာတာ ႏွစ္လေက်ာ္ေလာက္ၾကာေနၿပီ။ ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔ေၾကညာတာ ၾကည့္လုိက္ရင္ ျမန္မာပစၥည္း ျမန္မာကုမၸဏီမွန္း သိသာလြန္းတယ္။ အစ္မတို႔က ႏုိင္ငံတကာမမီရင္ေတာင္ ယိုးဒယားနဲ႔ စင္ကာပူေလာက္ေတာ့ အရည္အေသြးမီခ်င္တာ။ အဲဒါရဖို႔အတြက္ အခု Job Fair ကို ပါ၀င္ျဖစ္ခဲ့တာ”ဟု MMRD ကုမၸဏီမွ ဆက္ဆံေရးအရာရွိ ဂ်က္ဆီကာျမင့္သင္းကေျပာသည္။

ျပည္တြင္းကုမၸဏီအမ်ားစုအေနျဖင့္ လုပ္ခလစာေပးစနစ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ၎တို႔ကၽြမ္းက်င္မႈေပၚမူတည္၍ ေပးမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ျပည္တြင္းတြင္ ရရွိႏုိင္မည့္ႏႈန္းထားႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္၍သာ ေပးသြားမည္ျဖစ္သည္။ စင္ကာပူေရာက္ ကၽြမ္းက်င္လုပ္သားမ်ားအေနျဖင့္ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ လုပ္ခလစာေငြက်ပ္ ၁၂ သိန္းႏွင့္အထက္ ရရွိရန္ေတာင္းဆိုၾကသည္။

စင္ကာပူေရာက္ ျမန္မာ၀န္ထမ္းမ်ားမွာ အမိႏုိင္ငံသို႔ျပန္လာ၍ အလုပ္လုပ္ကိုင္လုိေသာ္လည္း လက္ရွိစင္ကာပူတြင္ရေသာ လုပ္ခလစာနီးပါးရရွိရန္ႏွင့္ လက္ရွိ၀င္ေရာက္လာေသာ ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူမ်ား၏ လုပ္ငန္းခုိင္မာမႈ ရွိ၊ မရွိမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံေရးႏွင့္ ဆက္စပ္ေန၍ အေျခအေနကို ေစာင့္ၾကည့္ေနေၾကာင္း စင္ကာပူေရာက္ ျမန္မာအခ်ဳိ႕ကေျပာသည္။

“အစ္မတုိ႔ကေတာ့ လစာပိုင္းကိုေတာ့ သူတို႔ဟိုမွာရသေလာက္ႀကီးေတာ့ မေပးႏုိင္ဘူး။ သူတုိ႔ရတဲ့လစာက ဟိုမွာေနစရိတ္ဖယ္ရတယ္။ ဒီမွာလုပ္ရင္ ေနစရိတ္မဖယ္ရဘူး။ ကိုယ့္မိဘေဆြမ်ဳိးေတြနဲ႔လည္း အတူေနရမယ္။ လစာကိုလည္း ကၽြမ္းက်င္မႈအေပၚမူတည္ၿပီး ညႇိႏႈိင္းၿပီးေတာ့ေပးမွာေပါ့။ ကမၻာ့ကုမၸဏီေတြနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ေတာ့ အားနည္းခ်က္ရွိတာေပါ့”ဟု ဂ်က္ဆီကာျမင့္သန္းက ဆက္လက္၍ေျပာသည္။

ထုိ႔အျပင္ ျပည္တြင္းကုမၸဏီမ်ားမွာ ျပည္ပကုမၸဏီမ်ားႏွင့္အၿပိဳင္ လုပ္ငန္းမ်ားတုိးခ်ဲ႕လုပ္ကိုင္ရန္ႏွင့္ ကၽြမ္းက်င္လုပ္သားရရွိရန္ ျပည္ပသို႔ သြားေရာက္ေခၚယူရေသာ္လည္း ၀န္ထမ္းမ်ားကို ႏုိင္ငံတကာကုမၸဏီမ်ားႏွင့္အၿပိဳင္ လုပ္ခလစာႏႈန္းထား တုိးျမႇင့္ခန္႔အပ္ရန္မလြယ္ကူႏုိင္ေၾကာင္း အလုပ္အကိုင္ရွာေဖြေရးေအဂ်င္စီအခ်ဳိ႕မွ သံုးသပ္ေျပာၾကားသည္။

ေရးသားသူ- ေအးျမတ္သူ

7Day News Journal

အေသးအမႊား၊ ကေလးကစားစရာ မဟုတ္ပါ

“အေပါင္းအသင္းေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈနဲ႔ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြရဲ႕ ေနရာ ယူလာမႈေတြကို ေပါ့ေပါ့ေလး ေတြးၿပီး လႊတ္ထားဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ မဟုတ္တာေတြကို လုပ္ဖို႔ အားေပး အားေျမႇာက္ လုပ္ေနတာေတြကလည္း ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ျပည့္ေနတာပဲ။ ဝန္းက်င္မွာ ဒါေတြ ရွိေနမွေတာ့ မပ်က္စီးခ်င္လည္း ပ်က္စီးေတာ့မွာ ေသခ်ာတယ္”
ေဒါက္တာသာမာစီလန္ (မေလးရွား ေဆးပညာအဖြဲ႕ ဥကၠ႒)

မၾကာေသးမီက မေလးရွားႏိုင္ငံတြင္ အြန္လိုင္းေပၚသို႔ အသက္ရွစ္ႏွစ္ႏွင့္ ၁၀ အရြယ္ ညီအစ္ကိုႏွစ္ေယာက္က အရြယ္မေရာက္ေသးသည့္ ပထမတန္း ေကာင္မေလး တစ္ေယာက္ကို မဟားဒယားျပဳက်င့္မႈ ဗီဒီယိုျပကြက္မ်ား တက္လာသျဖင့္ တစ္ႏိုင္ငံလုံး တုန္လႈပ္ေခ်ာက္ခ်ား သြားခဲ့ရသည္။ ကေလးေတြပဲဟု သာမန္ အေလးမထားစရာ ကိစၥဟု ထင္လိုက္လွ်င္ မွားသြားေပ လိမ့္မည္။ ဤအရြယ္ေလးေတြက ဤကိစၥကို နားလည္ေနၾကၿပီ ဆိုျခင္းကို ျပန္လည္ဆန္းစစ္ရန္ လိုလာၿပီ ျဖစ္သည္။

ယခုေတြ႕ ျမင္လိုက္ရသည္က လူသိေအာင္လုပ္ ေပးလိုက္သည့္ ကိစၥေလးတစ္ခုသာ ျဖစ္ၿပီး လူမသိ သူမသိႏိုင္ေသာ ကိစၥေပါင္းမ်ားစြာ ေနာက္ကြယ္တြင္ ရွိႏိုင္ေသးသည္။ ထိုအျဖစ္အပ်က္ မ်ားသည္ ယေန႔ေခတ္ လူငယ္မ်ားကို ကိုယ္စားျပဳေနသည့္ စဥ္းစားစရာလည္း ျဖစ္ေနသည္။ သူတို႔ ဘာေတြ သိေနသလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ သိေနသလဲ၊ ဘာေၾကာင့္ သိေနသလဲ ဆိုသည့္ အေၾကာင္းမ်ားမွာ ေမးစရာကိစၥမ်ား ျဖစ္လာသည္။

မုဒိမ္းက်င့္ခံရျခင္း၏ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ မိမိ ပတ္ဝန္းက်င္၊ မိမိ သိကြၽမ္းသူမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေနေၾကာင္း မေလးရွားႏိုင္ငံ ေဆးပညာအဖြဲ႕ (MMA) ဥကၠ႒ ေဒါက္တာ သာမာစီလန္က ဆိုပါသည္။

“မုဒိမ္းမႈဆိုတာ သေဘာတူသည္ ျဖစ္ေစ၊ သေဘာ မတူသည္ျဖစ္ေစ ျဖစ္တတ္တဲ့ သေဘာရွိတယ္။ ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ လိင္စိတ္ကို ႏိုးၾကား တက္ႂကြလာေစတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ၊ ပတ္ဝန္းက်င္က ေစ့ေဆာ္တဲ့ တြန္းအားေတြ၊ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အေနအထားေတြကို သတိ မမူတာေတြ၊ စူးစမ္းခ်င္တဲ့ ကေလးေတြရဲ႕သဘာဝကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈထား တာေတြဟာ ကေလးေတြကို ဒီလိုလုပ္ေအာင္ တြန္းပို႔ေန သလိုျဖစ္တယ္” ဟု သူက ဆိုသည္။

ကေလးပီပီ စပ္စုျခင္းႏွင့္ သိခ်င္စိတ္ ျပင္းျပျခင္းတို႔ကို လူႀကီးေတြက အခ်ိန္မီ မထိန္းႏိုင္လွ်င္ ကေလးမ်ား မဟုတ္သည့္လမ္းသို႔ ေရာက္သြားႏိုင္သည္။ သူေျပာသည့္ တြန္းအားႏွင့္ ေစ့ေစာ္အား မ်ားဆိုသည္မွာ မူးယစ္ေဆး၊ အရက္ႏွင့္ ကေလးမ်ားကို အေလးမထား လုပ္ခ်င္ရာ လုပ္ေနသည့္ ပတ္ဝန္းက်င္တို႔ ျဖစ္သည္။

“မိဘေတြက အေရးႀကီးတယ္။ သူတို႔က အေရးပါတဲ့ ေနရာမွာ ရွိေနတယ္ဆိုတာ သိတဲ့သူ နည္းတယ္။ ဆင္းရဲတဲ့ မိသားစုေတြမွာ ကေလးေတြကို ကိုယ္က်င့္တရား၊ အရွက္နဲ႔ သိကၡာေတြကို သင္ေပးဖို႔ အခ်ိန္မရွိဘူး။ သူတို႔ကလည္း အဲဒါေတြကို အေရးႀကီးမွန္း မသိၾကဘူး။ မိသားစုအတြင္း ဒုကၡေတြ ေရာက္ၿပီး စီးပြားေရးအဆင္ မေျပၾကရင္ ပိုဆိုးေသးတယ္။ အဲဒီမိသားစုအတြင္း ႀကီးျပင္းရတဲ့ သူေတြအတြက္ ကေတာ့ အခ်ိန္မေရြး ေပါက္ကြဲဖို႔ အသင့္ျဖစ္ေနတတ္တယ္” ဟု ေဒါက္တာ သာမာက ဆိုသည္။

အခ်ိဳ႕အခ်က္မ်ားကလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစားစရာ ျဖစ္သည္။ ကေလးေတြ ဘာေၾကာင့္ မဟုတ္တာ လုပ္သနည္းဆိုသည့္ အခ်က္တြင္ စိတ္ကစဥ့္ကလ်ားျဖစ္ျခင္း၊ စိတ္မႏွံ႔ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္းကိုလည္း ေတြ႕ရသည္။ ထိုကေလးမ်ားကို အခ်ိန္မီ မထိန္းသိမ္းႏိုင္လွ်င္ သို႔မဟုတ္ လ်စ္လ်ဴ ႐ႈထားလွ်င္လည္း ဤအျဖစ္မ်ိဳးမ်ားကို ရင္ဆိုင္ရဖြယ္ရွိေၾကာင္း သူက ေထာက္ျပထားသည္။

မေလးရွား ရဲတပ္ဖြဲ႕ ဒုတိယရဲမင္းႀကီး ဟာမီဒါ ယူႏြတ္က ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတိုင္မီအထိ ကေလးသူငယ္ဆိုင္ရာ သာမန္ျပစ္မႈဟု သတ္မွတ္ခံရေလာက္သည့္ အမႈမ်ားကို တိုင္ၾကားခဲ့ျခင္း မရွိေသးေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ ေျပာၾကားသည္။

သို႔ေသာ္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ မေလးရွားႏိုင္ငံ၌ ကေလးသူငယ္ လိင္မႈဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ မုဒိမ္းမႈ ခုနစ္မႈႏွင့္ ယခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလအထိ ေျခာက္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ထို ၁၃ မႈစလုံးသည္ အသက္ ၁၃ ႏွစ္ေအာက္ မုဒိမ္းမႈမ်ား ျဖစ္ေနသည္။

ထိုကဲ့သို႔ မႀကံဳစဖူး မုဒိမ္းမႈမ်ား ျဖစ္ပြားရျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ရဲတပ္ဖြဲ႕၏ အစီရင္ခံစာကလည္း ပိုၿပီး စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ေကာင္းပါသည္။ ကေလးသူငယ္မ်ားတြင္ မဟုတ္တ႐ုတ္ပုံမ်ားကို အခ်ိန္မေရြး ၾကည့္ႏိုင္သည့္ အခြင့္အေရးမ်ား ရေနၾကသည္။ အထူးသျဖင့္ အင္တာနက္တြင္ ပက္ပက္စက္စက္ တစ္တစ္ခြခြ ပုံမ်ား၊ ဗီဒီယိုကားမ်ားကို မခ်ိန္မေရြး ရယူၾကည့္ႏိုင္သည္။ ထိုသို႔ အလြယ္တကူ ၾကည့္ႏိုင္ေစရန္ အတြက္လည္း မိုဘိုင္းလ္ ဖုန္းမ်ား၊ တက္ဘလက္မ်ားကို အလြယ္တကူ ေစ်းေပါေပါႏွင့္ ဝယ္ယူ သုံးစြဲႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကာမ ရာဂစိတ္မ်ား လူႀကီးေတြသာမက ကေလးေတြပါ အခ်ိန္မေရြး ေပါက္ကြဲရန္ အားေျမႇာက္ျပဳသလို ျဖစ္ေနေၾကာင္း မေလးရွား ရဲတပ္ဖြဲ႕က ဆိုထားသည္။

“ကြၽန္မ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္တဲ့ ကေလးတစ္ေယာက္ကို စစ္ေဆးၾကည့္ေတာ့ သူက ဟင္ဒီစကားေျပာ ႐ုပ္ရွင္ကားထဲမွာ မင္းသမီးက မလုံ႔တလုံ အဝတ္အစားေလးနဲ႔ ကတာကို ၾကည့္ၿပီး ဒီလို က်ဴးလြန္ျဖစ္ သြားတာလို႔ ေျပာတယ္။ သူက အဲဒီ႐ုပ္ရွင္ကို ၾကည့္ၿပီး အသက္ ၁၂ ႏွစ္ သမီးေလးကိုသြားၿပီး မဟားဒယား လုပ္တာ။ အဲဒီလိုလုပ္ဖို႔ ႀကဳိတင္ ျပင္ဆင္သြားတာေတြက သူ႔မွာ အမ်ားႀကီးပဲ။ အဲဒီလိုဟာေတြကို ေဆာင္ထားရတယ္ ဆိုတာကို သူ႔အရြယ္ေလာက္နဲ႔ ဘယ္လိုလုပ္ၿပီး သိရတာလဲ။ သူက အဲဒီလို လုပ္ရတာေတြ၊ ေဆာင္ရန္ေတြကို အင္တာနက္ကေန သိတာတဲ့ေလ” ဟု ဒုတိယရဲမင္းႀကီး ဟာမီဒါက ဆိုသည္။
ကေလးသူငယ္မ်ားသည္ အထိန္းအကြပ္မရွိ အင္တာနက္သုံးခြင့္၊ ၾကည့္ခ်င္ရာ ၾကည့္ခြင့္မ်ား ရေနသည့္အေပၚ ျပန္လည္ စဥ္းစားရန္ လိုေၾကာင္း ဟာမီဒါက ေထာက္ျပထားသည္။

“သူတို႔ အရြယ္ေတြက ဘယ္ဟာက မွားၿပီး ဘယ္ဟာက မွန္မွန္းသိမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘယ္သူကမွလည္း သူတို႔ ၾကည့္႐ႈခံစားေနတာ ေတြဟာ မေကာင္းဘူးလို႔ ေျပာမယ့္သူလည္း ရွိမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဘာေၾကာင့္လည္း ဆိုေတာ့ သူတို႔ ဘာလုပ္ေနတယ္ ဆိုတာ ဘယ္သူမွ မသိႏိုင္လို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု သူမက ဆိုသည္။

လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္နာ မင္းႀကီး ဂ်ိမ္းစ္နာရာဂမ္ကလည္း ေက်ာင္းမ်ားတြင္ လိင္ကိစၥကို အေလးမထားစရာ အေသးအမႊားပမာ သေဘာထား ေနၾကျခင္းကို ျပစ္တင္ ေဝဖန္ထားသည္။

“ ကြၽန္ေတာ္တို႔ သိရတာေတြက လာၿပီး တိုင္မွ သိၾကရတာ။ လာမတိုင္တဲ့ အမႈေတြလည္း အမ်ားႀကီးပဲ ရွိႏိုင္တယ္။ ဒီလို ျဖစ္တာေတြကို ျပန္ၿပီးသုံးသပ္ရင္ ေက်ာင္းေတြမွာ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရး ဆိုတာေတြကို ေကာင္းေကာင္း သင္ၾကားျခင္း မရွိေသးဘူးဆိုတာ ထင္ရွားတယ္။ ေက်ာင္းေတြမွာ အဓိက အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္ႏွစ္ခ်က္ကို သင္ဖို႔ လိုေသးတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ လိင္ပညာေရးဆိုတဲ့ ဘာသာရပ္ ႏွစ္ခုျဖစ္ပါတယ္”

“ကြၽန္ေတာ္ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ ေလာက္ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ထိေတြးဖူးပါတယ္။ အရြယ္ မေရာက္ေသးဘဲ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မႈေတြ၊ တရားမဝင္ ကိုယ္ဝန္ ဖ်က္ခ်မႈမ်ဳိးေတြနဲ႔ အမ်ားႀကီး ႀကံဳေတြ႕ခဲ့ရတယ္”

“ကြၽန္ေတာ္တို႔ သုေတသန လုပ္ထားခ်က္ အရကေတာ့ မေလးရွားႏိုင္ငံမွာ တစ္ရက္ကို တရားမဝင္ ကိုယ္ဝန္ ဖ်က္ခ်မႈေပါင္း ၃၀၀ ေလာက္ ျဖစ္လာတာပါပဲ။ ဒီႏိုင္ငံမွာက ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ ေလာက္ လိင္ပညာေရး ဆိုတာကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈ ခဲ့ၾကတာပါ။ ဘာသာေရးဘက္ကပဲ နည္းနည္းပါးပါး ထိန္းေက်ာင္းတာေလးေတြပဲ ရွိတယ္”ဟု ဂ်ိမ္းစ္က ဆိုသည္။

“ရွင္တို႔အေနနဲ႔ ကေလးေတြကို အြန္လိုင္းေပၚမွာ ဒီအတိုင္း လႊတ္မထားၾကပါနဲ႔။ သူတို႔ကို ေစာင့္ၾကည့္ပါ။ ဘယ္လိုင္းေတြကို သူတို႔ ဝင္ၾကည့္ေနၾကသလဲ။ ကေလးေတြ ဆိုတာ အလြန္ စပ္စုစူးစမ္းလို ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတို႔ကို မ်က္ေျခမျပတ္ေအာင္ ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ေတာ့ လိုလိမ့္မယ္။ ေစာင့္ေရွာက္ရမယ့္ အခ်ိန္မွာ ပစ္ထားလိုက္ရင္ ပန္းေကာင္း အညြန္႔ခ်ိဳးခံထားရသလို ျဖစ္သြား ႏိုင္ပါတယ္” ဟု ဟာမီဒါက ဆိုသည္။

ထိုအခ်က္ကို ဂ်ိမ္းစ္ကလည္း လက္ခံသည္။ ဆိုရွယ္ မီဒီယာမ်ားကို သုံးျခင္းကအစ ေစာင့္ၾကည့္သင့္ေၾကာင္း သူက ေထာက္ခံသည္။ သူက…
“ကေလးေတြကို လႊတ္မထားပါနဲ႔ ။ အမႈမဲ့ အမွတ္မဲ့ မထားပါနဲ႔။ မိဘေတြ၊ ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွစ္မေတြက မဟုတ္တာေတြကို အင္တာနက္မွာ ၾကည့္ေနၿပီး၊ အနားမွာ ရွိေနတဲ့ မူႀကဳိတန္း ကေလးအရြယ္ေလာက္ကို အေလးထားစရာ မလိုဘူးလို႔ ထင္လိုက္ရင္ မွားလိမ့္မယ္။ အင္တာနက္ကို မသုံးရဘူးလို႔ေတာ့ သြားၿပီးမပိတ္ပင္ လိုက္ပါနဲ႔။ အဲဒါကပိုၿပီး ဆိုးသြားလိမ့္မယ္။ အဲဒီနည္းကလည္း မထိေရာက္ႏိုင္ဘူး” ဟု ဆိုသည္။

“ အရြယ္မေရာက္ေသးတဲ့ ကေလးေတြက လူႀကီးေတြ ကိစၥေတြကို အရမ္း စိတ္ဝင္စားၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတို႔ကို လိင္ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြကို ရွင္းျပႏိုင္ေအာင္ ႀကဳိးစားရမယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္က မိဘနဲ႔ သားသမီးေတြၾကားမွာ ေႏွာင္ဖြဲ႕တတ္တဲ့ သံေယာဇဥ္ႀကဳိးကို ခိုင္မာေအာင္ ပိုၿပီး လုပ္ရမယ္။ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး သားသမီးေတြနဲ႔ ေနထိုင္ေျပာဆိုၿပီး လိင္ကိစၥဆိုတာကို အေသးအမႊားကေန၊ အေလးထားစရာ ကိစၥေတြအထိ ရွင္းလင္း ေျပာျပႏိုင္ေအာင္ ႀကဳိးစားရမယ္။ ေက်ာင္းေတြက မေျပာရင္ သူတို႔နဲ႔ အနီးစပ္ဆုံးက မိဘေတြပဲ ရွိတာေၾကာင့္ မိဘေတြက ေျပာရမယ္။ ဒီလို ရွင္းလင္း ေျပာျပႏိုင္မွ သူတို႔ လမ္းမွားကို ေရာက္မသြားမွာေပါ့။ သူတို႔ အရြယ္ေရာက္လာခ်ိန္အထိ သာယာ ေပ်ာ္ရႊင္စရာေကာင္းတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ တစ္ခုကို ဖန္တီးေပးရင္ စိတ္ေလတာေတြ၊ တလြဲ သာယာေနတာေတြ မရွိႏိုင္ဘူးေပါ့”
“ဥပေဒေၾကာင္း အရလည္း တားဆီးကာကြယ္ ေပးထားဖို႔ လိုတယ္။ အရြယ္မေရာက္ေသးတဲ့ ၁၂ ႏွစ္ အရြယ္ေလးေတြ အျပစ္က်ဴးလြန္ရင္ ဘယ္လို အေရးယူမယ္ဆိုတဲ့ ဥပေဒလည္း ရွိဖို႔လိုတယ္” ဟု သူက ဆိုသည္။

မေလးရွားႏိုင္ငံ မိဘမ်ား ပညာေရးလႈပ္ရွားအဖြဲ႕ (PAGE) ဥကၠ႒ ႏူးဇီမာအဘဒူရာမင္ ကလည္း ေက်ာင္းသားမ်ားကို လိင္ပညာေရးႏွင့္ ပညာေပးရန္ အေရးႀကီးေၾကာင္း သေဘာတူသည္။ သို႔ေသာ္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနေသာ လိင္အသားေပး ပုံမ်ား၊ ဗီဒီယို ဇာတ္လမ္းမ်ား ေနရာတိုင္းလိုလိုတြင္ အလြယ္တကူ ရရွိေနျခင္းကလည္း ျပႆနာရပ္တစ္ခု ျဖစ္ေၾကာင္း သူက ေထာက္ျပထားသည္။ သူမ အေနျဖင့္ ေက်ာင္းမ်ားရွိ ကြန္ပ်ဴတာခန္းမ်ားတြင္ မလိုအပ္သည့္ လိုင္းမ်ားသို႔ ဝင္ေရာက္ၾကည့္႐ႈျခင္း မျပဳႏိုင္ရန္ ႀကဳိတင္ ကာကြယ္ေရးစနစ္ (Fire-walls) မ်ား တပ္ဆင္ထားရန္ အႀကံျပဳထားသည္။

“ေက်ာင္းသားေတြကို Facebook မသုံးရဆိုတဲ့ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ိဳးေတြနဲ႔ ပိတ္ပင္စရာေတာ့ မလိုဘူး။ သူ႔အသက္အရြယ္ အပိုင္းအျခားနဲ႔သာ သုံးခြင့္ျပဳသင့္တယ္” ဟုလည္း ဇီမာက ဆိုသည္။ သူက အင္တာနက္ကို ပိတ္ပင္ျခင္း၊ ကန္႔သတ္ျခင္း၊ ဆင္ဆာျဖတ္ျခင္းတို႔သည့္ အေျဖ မဟုတ္ေၾကာင္း လက္ခံထားသည္။

“မိဘေတြအေနနဲ႔ အေကာင္း၊ အဆိုးကို ခြဲျခားၿပီး သေဘာေပါက္ေအာင္ ရွင္းျပဖို႔ လိုမယ္ ထင္တယ္။ အမွား၊ အမွန္ ခြဲျခားႏိုင္ေအာင္ ေလ့က်င့္ သင္ေပးဖို႔လည္း လိုလိမ့္မယ္။ အင္တာနက္ကို အသုံးမျပဳနဲ႔ ဆိုၿပီး ပိတ္လိုက္ရင္ ဒီေနရာပိတ္၊ အျခားတစ္ေနရာ ေရာက္သြားမွာပဲ။ ကေလးေတြကို မလုပ္ရဆိုၿပီး တားျမစ္မယ့္အစား အက်ဳိးရွိေအာင္ ဘယ္လိုသုံးရတယ္ ဆိုတာေတြကို လမ္းညႊန္ ျပေပးႏိုင္ရင္ ပိုေကာင္းမယ္။ အေကာင္းျမင္စိတ္နဲ႔ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္ၿပီး ကိုယ္လည္း အက်ဳိးရွိ၊ တိုင္းျပည္အတြက္လည္း အက်ဳိးရွိတာေတြကို ထုတ္လုပ္မႈ တစ္ခုခုအေနနဲ႔ ရလဒ္ ေပၚလာေအာင္ သုံးစြဲခိုင္းရင္ ပိုေကာင္းမယ္ ထင္ပါတယ္” ဟူ၍ ေျပာၾကားခ်က္သည္ ေခတ္သစ္ မိဘမ်ားႏွင့္ ဆရာမ်ားအတြက္ စဥ္းစားစရာ ျဖစ္သည္။

Ref: Rising Cases of Minors Raping Minors, by New Sunday Times, 2013 October

အယ္ဒီတာတစ္ဦး

The Voice Weekly

မေလးရွားႏိုင္ငံအတြင္း အရြယ္မေရာက္ေသးသည့္ လိင္မႈဆိုင္ရာ ဆိုးရြားသည့္ အျဖစ္အပ်က္မ်ား
၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္၊ ဇြန္လ : မေလးရွားႏိုင္ငံ ေဒသဆိုင္ရာ သတင္းစာ တစ္ေစာင္၏ ေဖာ္ျပခ်က္အရ၊ သုံးတန္း တက္ေနေသာ အသက္ ကုိးႏွစ္အရြယ္ မိန္းကေလး တစ္ေယာက္သည္ အိမ္နီးခ်င္း ၁၄ ႏွစ္အရြယ္ ေကာင္ေလး တစ္ေယာက္ႏွင့္ မွားယြင္းေဖာက္ျပားကာ ကိုယ္ဝန္ရွိလာၿပီး သားေယာက်္ားေလး တစ္ေယာက္ ဖြားျမင္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာလ ၂၄ ရက္ : အသက္ ၁၂ ႏွစ္ႏွင့္ ၁၄ ႏွစ္ၾကား လူငယ္ ရွစ္ဦးသည္ အသက္ ၁၃ ႏွစ္အရြယ္ မိန္းကေလး တစ္ဦးကို ကြာလာကူဘူဘာ႐ူ ၿမိဳ႕ရွိ လူမေနေသာ အိမ္ႀကီးတစ္လုံးတြင္ မုဒိမ္း ျပဳက်င့္မႈေၾကာင့္ အဖမ္းခံၾကရသည္။

ထိုမုဒိမ္းမႈ က်ဴးလြန္ခံရသည့္ မိန္းကေလးသည္ အခင္းျဖစ္ပြားသည့္ေန႔ မတိုင္မီကတည္းက ေက်ာင္းေျပးၿပီး အိမ္ကိုလည္း ျပန္မလာခဲ့ေၾကာင္း ေဒသဆိုင္ရာရဲစခန္းမွ တာဝန္ရွိသူ တစ္ဦးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ မိန္းကေလးသည္ သူ႔အိမ္ႏွင့္ မိုင္ ၁၀၀ ခန္႔ေဝးသည့္ အိမ္ပ်က္ႀကီးသို႔ ေရာက္လာၿပီး အိပ္စက္ေနစဥ္ ထိုသို႔ မုဒိမ္းက်င့္ခံရျခင္း ျဖစ္သည္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာ ၂ ရက္ : မာလက္ကာၿမိဳ႕တြင္ ေနထိုင္ေသာ ေလးတန္း ေက်ာင္းသားႏွင့္ ႏွစ္တန္းေက်ာင္းသား ႏွစ္ေယာက္သည္ ပထမတန္း တက္ေနသည့္ ေက်ာင္းသူေလး တစ္ဦးကို အတင္းအဓမၼ ျပဳက်င့္ေနသည့္ ဗီဒီယိုျပကြက္မ်ား လူႀကီးမ်ားၾကည့္သည့္ Website တစ္ခုေပၚသို႔ တက္လာသည္။

ထိုညီအစ္ကို ႏွစ္ေယာက္သည္ ေက်ာင္းရွိ ကြန္ပ်ဴတာခန္းတြင္ လူႀကီးၾကည့္ ဇာတ္လမ္းမ်ားကို ၾကည့္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ေက်ာင္းမွ ေကာင္မေလးကို အိမ္သို႔ ေခၚသြားၿပီး မဟားဒယား က်င့္ခဲ့ေၾကာင္း မိန္းကေလး၏ မိခင္က ရဲစခန္းသို႔ တိုင္ၾကားခဲ့သည္။

HIV ပိုးနဲ႔ ေမြးလာခဲ့တဲ့ ကေလးမေလး တစ္ေယာက္ ေရာဂါေပ်ာက္

AIDS ကုထံုး ေပၚဖို႔ အခက္ၾကံဳ

 ကမၻာေပၚက AIDS ေရာဂါ ေဝဒနာရွင္ သန္းေပါင္းမ်ားစြာ အတြက္ ကုစားႏိုင္မယ့္ ကုထံုးတရပ္ ေဖာ္ထုတ္နိုင္ဖို႔ဟာ သိပၸံ ပညာရွင္ေတြ စိုးရိမ္တာထက္ ပိုျပီး ခက္ခဲ နိုင္တယ္လို႔ သုေတသန ေတြ႕ရိွခ်က္ အသစ္ေတြက ေဖာ္ျပ ေနပါတယ္။

၃ နွစ္တာ ေလ့လာခ်က္ မ်ားအရ AIDS ေရာဂါ ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ပမာဏဟာ အရင္က ထင္ထားတာထက္ အဆ ၆ဝ ေက်ာ္ ပိုျပီးၾကီးေနတာကို ေတြ႔ရိွ လာရပါတယ္။

HIV ပိုး ကူးစက္ ခံထားရတဲ့ လူတေယာက္ဟာ ARV ေဆး ေသာက္တာ ရပ္လိုက္တာနဲ႔ ပိုးပမာဏ ဘာေၾကာင့္ ခ်က္ခ်င္း ျပန္တက္ လာရတာလဲ ဆိုတာကို ကလာပ္စည္း သိပၸံ ဂ်ာနယ္မွာ ရွင္းျပ ထားပါတယ္။

ဗိုင္းရပ္ပိုး အုပ္စုၾကီးကို ျဖိဳခြင္းနိုင္တဲ့ ေဆးဝါး ေတြသည္သာလွ်င္ ဒီေရာဂါ လံုးဝ ကင္းစင္သြားေအာင္ ကုသ နိုင္လိမ့္မယ္လို႔ သုေတသီ အၾကီးအမႉးက ေျပာျပပါတယ္။

ဘီဘီစီ - AIDS ကုထံုး ေပၚဖို႔ အခက္ၾကံဳ 

HIV ပိုးနဲ႔ ေမြးလာခဲ့တဲ့ ကေလးမေလး တစ္ေယာက္ ေရာဂါေပ်ာက္

ဆရာရွင့္ ကြ်န္မ သူငယ္ခ်င္း တစ္ေယာက္ လြန္ခ့ဲတ့ဲ ၇ ႏွစ္ေလာက္က HIV positive ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ ေဆးမွန္မွန္ေသာက္ရင္း မႏွစ္က ေဆးစစ္ေတာ့ HIV negative ျဖစ္ေနပါတယ္။ ထပ္ခါထပ္ခါ စစ္တာလဲ ဒီအေျဖ ပါပဲ။ သူ႔ အမ်ိဳးသမီးကလဲ negative ပါပဲ ဆရာ။ HIV ကို ေပ်ာက္ႏိုင္တ့ဲ ေဆးမရွိဘူးလို႔ သိထားေတာ့ ဒါက ဘယ္လိုျဖစ္တာပါလဲ ဆရာ။ ေက်းဇူးျပဳၿပီး ရွင္းျပေပးေစလိုပါတယ္ရွင္။

၄-၃-၂ဝ၁၃ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ မစၥစပိမွ HIV ပိုးနဲ႔ေမြးလာခဲ့တဲ့ ကေလးမေလး တေယာက္ ေရာဂါေပ်ာက္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ မစၥစပိမွာ ကေလးမေလးဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္ေက်ာ္က HIV ပိုးနဲ႔ ေမြးလာ ခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ကုိေဆးကုသတာ ေအာင္ျမင္တယ္ဆိုတဲ့ သိပၸံနည္းက် ပဌမဆံုး အေထာက္ထား ေတြ႔လာရပါျပီ။ ဒီ နာမည္မေဖၚတဲ့ ကေလးမကို ေဆးပညာအရ “အလုပ္ျဖစ္ေအာင္ေပ်ာက္သြားျပီ” လို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ တႏွစ္ အတြင္းမွာ HIV ကူးစက္ေရာဂါ ဘာလကၡဏာမွ ေပၚမလာပါ။ တကယ္လို႔သာ ဒီကေလးမေလး ဆက္ျပီး က်န္းမာေနမယ္ဆိုရင္ ကမာၻ႔ေဆးပညာ သမိုင္းမွာ ဒုတိယလူသား ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။

ဒီေတြ႔ရွိခ်က္ကို အတၲလန္တာမွာ ရွိတဲ့ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္ (ရီထရို-ဗိုင္းရပ္စ္) နဲ႔ အခြင့္ေကာင္းယူ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ကြန္ဖရင့္မွာ ထုတ္ေဖၚလိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။ (ဘာလ္တီမိုး)၊ ဂြ်န္-ေဟာ့ပကင္း တကၠသိုလ္က ေဒါက္တာ ဒီဘိုရာ ပါေဆာ့ဒ္ ဟာ သုေတသန လုပ္သူေတြထဲက ဦးေဆာင္သူတေယာက္ပါ။

ကေလးမေလးဟာ သူ႔မိခင္က ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး HIV ပိုးရွိေနေပမဲ့ ေဆးကုသမႈ မယူခဲ့လို႔ HIV ပိုးနဲ႔ေမြးလာခဲ့ပါတယ္။ ကေလးကို မစၥစပိ-တကၠသိုလ္ ေဆးပညာဌာနကို လႊဲလိုက္ျပီး antiretroviral treatment ေဆးကုိ နာရီ ၃ဝ အတြင္းမွာ ကုသေပးပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတြက ထံုးစံမဟုတ္တဲ့ ေဆးေပးနည္း သံုးၾကပါတယ္။ (AZT, 3TC, Nevirapine) ေဆး ၃ မ်ိဳး လံုးကိုေပးတာပါ။

ေဆးကုကာစ ကေလးမရဲ႕ HIV viral load ဗိုင္းရပ္စ္ လုဒ္က မ်ားပါတယ္။ တလသမီးမွာ သိသိသာသာနည္းလာတယ္။ တလျပည့္ေတာ့ မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဒီေနာက္မွာ ၁၂ လကေန ၁၅ လသမီးအရြယ္ အထိ ေဆးဆက္ ကုသေပးပါတယ္။
အေၾကာင္းမွလွခ်င္ေတာ့ ကေလးေရာ အေမပါအဆက္အသြယ္မရျဖစ္သြားပါေတာ့တယ္။ ကေလးမ ၂၃ လသမီးမွာ ျပန္ေရာက္လာပါေတာ့တယ္။ အံ့အားသင့္စရာေကာင္းတာက သမီးေလးမွာ viral loads မေတြ႔ေတာ့ပါ။ ဒါေတာင္မွ ေဆးမေပးတာ တႏွစ္ရွိေနပါျပီ။ သိထားဘို႔က ဒီလိုေတြ႔တာ အင္မတန္ အားရွိစရာပါ။ ဒါေပမဲ့ တေယာက္သာ ရွိပါေသးတယ္။ မေအကိုလဲ ဗိုင္းရပ္စ္ အေရအတြက္ ထိန္းထားေနပါတယ္။

ကေလးမေလး အရင္ တေယာက္ဟာ “ဘာလင္ကလူနာ” လို႔ေခၚတဲ့ Timothy Brown ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၉၅ တံုးက သူ႔မွာ ပိုးေတြ႔လို႔ ၁၁ ႏွစ္ၾကာ ေဆးကုတယ္။ ေဆးတန္ခိုး ထက္တာေတြ႔ရတယ္။ သူ႔ကို ေဒါက္တာ (ဂ်ီရို ဟတ္တာ) ကေန (လူကီးမီးယား) အတြက္ (စတင္မ္-ဆဲလ္ ထြန္စပလန္႔) လုပ္ေပးခဲ့တယ္။ ဒိေနာက္ (ဘေရာင္း) ကို HIV ေဆးမလိုေတာ့ဘူး။

http://edition.cnn.com/2013/03/03/health/hiv-toddler-cured/index.html
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ - HIV ပိုးနဲ႔ ေမြးလာခဲ့တဲ့ ကေလးမေလး တစ္ေယာက္ ေရာဂါေပ်ာက္ 

UNAIDS ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ လက္ခံေဆာင္ရြက္

  ကမာၻတ၀ွမ္း HIV/AIDS ေ၀ဒနာရွင္မ်ားအား အကူအညီေပးေရး ကုသမဂၢ အစီအစဥ္ (UNAIDS) က ေ၀ဒနာရွင္မ်ား အေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ လုံး၀ အဆုံးသတ္ေရး ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ ခန္႔အပ္မႈကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က လက္ခံလိုက္ေၾကာင္း UNAIDS သတင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။ UNAIDS အမႈေဆာင္ ဒါ႐ိုက္တာ Michel Sidibé ႏွင့္ မၾကာေသးခင္က ေနျပည္ေတာ္၌ ေတြ႔ဆုံရာတြင္ ကမ္းလွမ္းခ်က္ကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က လက္ခံခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

“ဒီလို ေရြးခ်ယ္တာဟာ က်မအတြက္ တကယ့္ကို ဂုဏ္ယူစရာပါ။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ စည္းျခား ေ၀းကြာေနရၿပီး၊ လူသား ဂုဏ္သိကၡာနဲ႔ အေျခခံ လူ႔အခြင့္အေရးရဖို႔ ျမွင့္တင္ ေစာင့္ေရွာက္ရမွာပါ။ က်မ အေနနဲ႔ အသံမဲ့ေနသူေတြရဲ႕ ပဲ့တင္သံ ျဖစ္ခ်င္ပါတယ္” ဟု ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာသည္။

လက္ရွိ ျမန္မာျပည္တြင္ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရသူေပါင္း ၄၀၀၀၀ ခန္႔ရွိေၾကာင္း၊ ေရာဂါ သံသယရွိပါက လ်င္ျမန္စြာ စမ္းသပ္မႈ ခံယူရန္ႏွင့္ အခ်ိန္မီ ကုသမႈ ခံယူရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ဧရာဝတီ - UNAIDS ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ လက္ခံေဆာင္ရြက္ 

AIDS လူနာသစ္မ်ား အတြက္ ေစ်းႏႈန္းျမင့္ ေဆးဝါးမ်ားသာ သုံးစြဲေတာ့မည္

ေစ်းႏႈန္း ျမင့္မားေသာ္လည္း ေန႔စဥ္တစ္ႀကိမ္သာ ေသာက္သုံးရန္ လိုအပ္ၿပီး ေဆးယဥ္ပါးမႈကို ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္းရွိေသာ TDF Based ေဆးဝါးမ်ားကို ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ရရွိမည့္ AIDS လူနာသစ္မ်ား အတြက္ ပိုမို သုံးစြဲသြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း အမ်ဳိးသား ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး စီမံခ်က္မွ လက္ေထာက္ ညႊန္ၾကားေရမွဴး ေဒါက္တာ ထြန္းညႊန္႔ဦးက The Voice သို႔ ေျပာၾကားသည္။

ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး စီမံကိန္း၏ အမ်ဳိးသားမူဝါဒအရ လာမည့္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ARV ေဆးေသာက္သုံးရန္ လိုအပ္သည့္ လူနာ တစ္ေသာင္းထိ တိုးျမႇင့္ေပးရန္ စီစဥ္ထားၿပီး အဆိုပါ လူနာသစ္ အားလုံးနီးပါးသည္ TDF Based ေဆးဝါးမ်ား ရရွိမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ၎က ထပ္ေလာင္းရွင္းျပသည္။

DF Based ေဆးဝါးမ်ားသည္ ျပည္တြင္းတြင္ က်ယ္ျပန္႔စြာ သုံးစြဲေနေသာ ARV ေဆးတြဲမ်ားကို စုစည္းထားျခင္း ျဖစ္ၿပီး အက်ဳိးအာနိသင္ ပိုျမင့္မားေသာေၾကာင့္ ကမာၻ႔က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ႀကီးက သုံးစြဲရန္ တိုက္တြန္း ထားေသာ ေဆးအမ်ဳိးအစား ျဖစ္ေၾကာင္း AIDS ေဝဒနာရွင္မ်ားအတြက္ ေဆးဝါး ေထာက္ပံ့ေပးေနေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားထံမွ စုံစမ္းသိရွိရသည္။

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနက သုံးစြဲမည့္ DF Based ေဆးဝါးမ်ား၏ အနိမ့္ဆုံး တန္ဖိုးသည္ တစ္ႏွစ္လွ်င္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၂၀ မွ ၁၄၀ ထိရွိေၾကာင္း၊ ယင္းေၾကာင့္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ AIDS ေဝဒနာရွင္ တစ္ေထာင္ေက်ာ္ကိုသာ ယင္းေဆးဝါးမ်ား ပံ့ပိုးခဲ့ေၾကာင္း လက္ေထာက္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာ ထြန္းညႊန္႔ဦးက The Voice သို႔ ေျပာၾကားသည္။
“လူနာအေဟာင္းနဲ႔ အသစ္ကို တျဖည္းျဖည္းခ်င္း ေျပာင္းၿပီး ေပးသြား မွာပါ။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ လူနာ အေဟာင္းေတြက အရင္ေဆးတြဲေတြကိုပဲ ေပးဦးမယ္” ဟု ၎က ဆက္လက္ေျပာဆိုသည္။

TDF Based ေဆးဝါးမ်ားသည္ အသည္းေရာဂါ ရွိသူမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီၿပီး ေနာက္ဆုံးေပၚ နည္းစနစ္ႏွင့္ ထုတ္လုပ္ထားေသာေၾကာင့္ ေဆးယဥ္ပါးမႈလည္း နည္းပါးေၾကာင္း၊ ယခင္ေဆးဝါးမ်ားသည္ ေဆးေသာက္ခ်ိန္ မမွန္ပါက ေဆးယဥ္ပါးမႈ အလြယ္တကူ ျဖစ္တတ္ေသာေၾကာင့္ TDF Based ေဆးဝါးမ်ားကိုသာ အသုံးျပဳေနရေၾကာင္း HIV/AIDS ေဆးဝါးမ်ား အခမဲ့ ေပးေဝေနေသာ က႐ုဏာလရိပ္အဖြဲ႕၏ ဒုတိယ ဥကၠ႒ ေဒါက္တာၿပံဳးမြန္အိက အႀကံျပဳသည္။
အမ်ဳိးသား ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး စီမံခ်က္အရ ARV ေဆး ရရွိသူမ်ားသည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ၅၃၀၀ ဦး၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ကုန္တြင္ ၆၀၀၀ ဦးႏွင့္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ၇၀၀၀ ဦးထိ တိုးျမႇင့္သြားရန္ စီစဥ္ထားသည္။

ရန္ကုန္၊ ေအာက္တိုဘာ ၃၁
The Voice Weekly - AIDS လူနာသစ္မ်ား အတြက္ ေစ်းႏႈန္းျမင့္ ေဆးဝါးမ်ားသာ သုံးစြဲေတာ့မည္