Sunday, April 30, 2017

“အရံႈးမေပးနဲ႔ ငွက္ငယ္"


ၿမန္မာ့ရုပ္ရွင္ပရိသတ္တစ္ဦးပါလို႔ ေၿပာရင္ ရယ္ၾကမလားပဲ။ ဟုတ္ပါတယ္၊ စြဲစြဲၿမဲၿမဲ ၾကည္႔ၿဖစ္တာမ်ိဳးေတာ့ မရွိေပမဲ့ ရုပ္သံေတြမွာ လႊင့္တာနဲ႔ၾကံဳရင္ေတာ့ မၾကာခဏ ၾကည္႔ေလ့ရွိတယ္။ အဲ့လိုၾကည္႔လိုက္တုိင္းလည္း လြဲေခ်ာ္တာ၊ ေ၀ဖန္စရာတခုခုက ပါေနတတ္စၿမဲပဲေလ။ ၾကာေတာ့ ကိုရီးယားကားေတြမွာ ကုန္းပိုးတဲ့အခန္း အၿမဲပါေလ့ရွိသလိုမ်ိဳး အဲဒီလိုအလြဲေတြက ၿမန္မာဇာတ္ကားမ်ားရဲ႔ သရုပ္တစ္ခုလုိေတာင္ ၿဖစ္လာတယ္။
တကယ္ေတာ့ သူတို႔မွာလည္း ခက္ခဲမႈေတြ ရွိပါတယ္။ ေစ်းကြက္က မရွိေတာ့ အၿမတ္အစြန္းနည္းတယ္၊ ဒီေတာ့ ေငြေၾကးစိုက္ထုတ္မႈကလည္း နည္းတယ္။ သိပ္အကုန္အက်မခံႏုိင္ဘူး။ သူမ်ားဇာတ္ေဆာင္ေတြလုိ အခ်ိန္ယူၿပင္ဆင္တာမ်ိဳးေတြလည္း မလုပ္ႏုိင္ေတာ့ဘူး။ သင္တန္းေက်ာင္း၊ ပစၥည္းကိရိယာ၊ နည္းပညာပုိင္း၊ ဒီလုိပံ့ပိုးမႈေတြကလည္း အားနည္းေသးတယ္။
ဒါေပမဲ့ အကုန္အက်ခံႏုိင္ေတာ့မွ၊ အထူးအဆန္းေတြ ရုိက္ၿပႏုိင္ေတာ့မွ ကမာၻကုိထိုးေဖာက္ႏုိင္ေတာ့မွာလား။ အနီးစပ္ဆံုး အိႏၵိယဇာတ္ကားေတြနဲ႔ ဥပမာေပးမယ္။ လက္ရွိကမာၻမွာ နာမည္ၾကီးသြားတဲ့ ဇာတ္ကားေတြ၊ Slumdorg Millionaire၊ Every child is special၊ PK၊ Three idiots၊ ဒီလိုဇာတ္ကားေတြဟာ ေငြကုန္ေၾကးက်အမ်ားၾကီးခံ၊ နည္းပညာေတြအသံုးၿပဳၿပီး ထူးထူးဆန္းဆန္းေတြ စိတ္ကူးယဥ္ရိုက္ထားတာ မဟုတ္ဘူး။ တကယ့္ဘ၀အစစ္အမွန္ေတြကို ရုိးရိုးေလးနဲ႔ ပရိသတ္ရင္ထဲေရာက္ေအာင္ ရုိက္ၿပထားတဲ့ ဇာတ္ကားေတြပါ။
ဒါေၾကာင့္ ၿမန္မာ့ရုပ္ရွင္တုိးတက္ဖုိ႔အတြက္ အဓိကလိုအပ္ေနတာ ဘာလဲဆုိရင္ လြတ္လပ္တဲ့အေတြးအေခၚပဲ ၿဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါဟာ လြတ္လပ္ေရးကို တစ္ႏွစ္ပဲၿခားၿပီး ရခဲ့ၾကတာဆုိေပမဲ့ ခုခ်ိန္မွာ ၿမန္မာ့ရုပ္ရွင္နဲ႔ ေဘာလီး၀ုဒ္၊ ေနာက္ၿပီး ၿမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ အိႏၵိယကို အဓိက ၿခားနားေစခဲ့တဲ့အရာေတြထဲက တစ္ခုဆုိလည္း မမွားပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီ တည္တံ့ခဲ့ၿခင္းရဲ႔ အသီးအပြင့္တစ္ခုေပါ့ေလ။
တကယ္ေတာ့ ရုပ္ရွင္အႏုပညာမွာမွမဟုတ္ဘူး။ ႏုိင္ငံရဲ႔ အခန္းက႑ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အားနည္းမႈေတြ ရွိေနတာပါ။ က်န္းမာေရး၊ စီးပြါးေရး၊ လူမႈေရး အားလံုးေပါ့။
ေအာက္ကပံုေလးက ႏွစ္ဆန္းတစ္ရက္ေန႔မွာ ငွက္လႊတ္ေတာ့ ေလွာင္အိမ္ထဲအၾကာၾကီးထည္႔ခံထားရတဲ့ ငွက္ေလးဟာ အေတာင္ပံေတြခ်ည္႕နဲ႔လို႔ ေကာင္းေကာင္းမပ်ံသန္းႏုိင္ေတာ့ဘဲ သစ္ရြက္ေလးတစ္ရြက္ေပၚ နားေနရတာကို ရုိက္ထားလိုက္တဲ့ပံုေလးပါ။
အဲ့ဒီငွက္ေလးရဲ႔အၿဖစ္က ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေတြကို သတိေပးေနသလုိပဲ။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အာဏာရွင္စနစ္ေအာက္မွာ အလံုပိတ္ခံထားရၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ကၽြန္တာ္တုိ႔ေတြလည္း သူ႔လိုပဲ ၿဖစ္ကုန္ပါတယ္။
** ပညာေတြ ခ်ည္႕နဲ႔ကုန္တယ္ **
စာမတတ္သူ ပေပ်ာက္ေရး ဆုိၿပီး တစ္ခ်ိန္က လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ စာတတ္ေၿမာက္မႈႏႈန္း ဘယ္ေလာက္ဆုိၿပီးလည္း ဂုဏ္ယူခဲ့ၾကဖူးတယ္။ ခုေခတ္မွာေတာ့ ေနာက္ထပ္ Literacy ႏွစ္ခု ထပ္တုိးလာတယ္။ Global literacy နဲ႔ Digital literacy။ ႏုိင္ငံတကာဘာသာစကား ကၽြမ္းက်င္မႈနဲ႔ နည္းပညာအသုံးၿပဳႏုိင္မႈ။ ဒီႏွစ္ခုလည္း ပိုင္ဆုိင္ေတာ့မွ အဲဒီလူကို စာတတ္တယ္လို႔ ေခၚႏုိင္တဲ့ေခတ္ ေရာက္ေနၿပီ။ အဲဒီသတ္မွတ္ခ်က္နဲ႔သာဆုိ စာတတ္ေၿမာက္မႈႏႈန္း ဘယ္ေလာက္ထိ က်သြားမလဲ။ တတ္ကၽြမ္းသူတခ်ိဳ႔ ရွိေနတဲ့တုိင္ေအာင္ လူမ်ားစုက ခ်ည္႕နဲ႔ေနတုန္းဆုိတာေတာ့ ၿငင္းမရၾကဘူး။
** အေတြးအေခၚေတြ ခ်ည္႕နဲ႔ကုန္တယ္ **
ငယ္ငယ္ကတည္းက လူၾကီးစကားနားေထာင္မွ လိမၼာတယ္ဆိုၿပီး ပ်ိဳးေထာင္ခံခဲ့ရတယ္၊ ဒါသင္ ဒါက်က္ ဒါေၿဖ ပညာေရးစနစ္ကို ၿဖတ္ေက်ာ္ခဲ့ရတယ္၊ အဲဒီအခါမွာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေတြးေခၚတယ္ဆုိတာ မရွိသေလာက္ ရွားလာတယ္။ အခ်ိန္တန္ လုပ္ငန္းခြင္ထဲေရာက္တဲ့အခါ လူၾကီးက ဘာခုိင္းမလဲ၊ ခုိင္းတာကို ေစာင့္ၿပီး ခုိင္းတဲ့အတုိင္း လုပ္ဖုိ႔ပဲ အားသန္ေနၾကေတာ့တယ္။
** အၿမင္ေတြ ခ်ည္႕နဲ႔ုကုန္တယ္ **
ရံုးေလးတစ္ခုမွာ မန္ေနဂ်ာေလာက္ ေနရာရရင္ကို ဘ၀င္ေတြၿမင့္၊ ေအာက္ေၿခေတြလြတ္ၿပီး ေအာက္ကလူေတြကို ႏွိမ့္ႏွိမ့္ခ်ခ် ဆက္ဆံလာၾကတယ္။ ဖုန္းေတြ၊ ကားေတြေပါလာတာကို တုိးတက္မႈၾကီးအၿဖစ္ ၿမင္သူေတြလည္း မနည္းခဲ့ဘူး။
** ဆင္ၿခင္ႏုိ္င္စြမ္းေတြ ခ်ည္႕နဲ႔ကုန္တယ္ **
ေဖ့စ္ဘြတ္မွာပဲ ၾကည္႔ပါ။ တုိက္ေပးရင္ ရန္ၿဖစ္တယ္။ ေသြးထုိးရင္ ေသြးၾကြတယ္။ ေၿပာသမွ် ယံုတယ္။ ၿမင္သမွ်ကို အဟုတ္ထင္တယ္။
** သည္းခံႏုိင္စြမ္းေတြ ခ်ည္႕နဲ႔ကုန္တယ္ **
ကိုယ္ကိုးကြယ္တဲ့ဘာသာမွ အေကာင္းဆံုးလို႔ထင္တယ္၊ သူတစ္ပါးဘာသာကို ပုပ္ခတ္တယ္။ ႏုိင္ငံေရးမွာဆုိလည္း ဒီပါတီ၊ ဟုိပါတီမွ၊ ဒီလူမွ၊ ဟိုလူမွ အားေပးတယ္၊ ေထာက္ခံတယ္။ ငါနဲ႔မတူ ငါ့ရန္သူ ဆိုတာခ်ည္းပဲ။ မတူညီမႈဆုိတာကို ရန္သူလို၊ ၿပိဳင္ဘက္လုိ သေဘာထားၿပီး အႏုိင္ယူတယ္၊ ဆဲဆုိတယ္။ ေလးစားမႈ၊ ေပါင္းစည္းမႈဆုိတာ မရွိဘူး။
** အလုပ္လုပ္ႏုိင္စြမ္းေတြ ခ်ည္႕နဲ႔ကုန္တယ္ **
အလုပ္မွာ အပင္ပန္းခံႏုိင္တာ၊ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ ပီပီသသ အလုပ္လုပ္တာ၊ ဒါေတြအားနည္းတယ္။ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ သိပ္ညွာတယ္၊ ေတာ္ရံုစိတ္ဖိစီးမႈကို မခံႏုိင္ဘူး။
** လြတ္လပ္မႈကို အသံုးခ်ႏုိင္စြမ္းေတြ ခ်ည္႕နဲ႔ကုန္တယ္ **
အိမ္မွာအရမ္းတင္းက်ပ္လို႔ မိဘလစ္တာနဲ႔ ေသာင္းက်န္းတတ္တဲ့ ကေလးေတြလို ၿဖစ္ေနတယ္။ ကုိယ္ေရးလိုက္တဲ့စာ၊ ကိုယ္ရွယ္လုိက္တဲ့ပို႔စ္တစ္ခုေၾကာင့္ ဘယ္သူေတြ ဘယ္လိုထိခိုက္သြားမယ္ဆုိတာ မေတြးမိၾကဘူး။ မေက်နပ္ရင္ မဖတ္နဲ႔၊ ေက်ာ္သြား၊ ငါ့အေကာင့္ ငါေရးခ်င္တာေရးမယ္ ဆိုၿပီး လြတ္လပ္မႈကို တလြဲသေဘာေပါက္ေနၾကတယ္။
** သတိၱေတြ ခ်ည္႕နဲ႔ကုန္တယ္ **
မွားတာကိုမွားတဲ့အေၾကာင္း၊ လက္မခံႏုိင္တဲ့အေၾကာင္း၊ ကိုယ္ၿမင္ရင္ၿမင္တဲ့အေၾကာင္း ေၿပာရဲတဲ့သတၱိေတြ နည္းကုန္တယ္။ ႏုိင္ငံတကာေဆြးေႏြးပြဲေတြ သြားတဲ့အခါ သိပ္သိသာတတ္တယ္။ တၿခားႏုိင္ငံကလူငယ္ေတြ ရဲရဲတင္းတင္း ေၿပာေန၊ဆုိေနၾကခ်ိန္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေတြမွာေတာ့ ေၿပာသင့္၊ မေၿပာသင့္ ခ်ိန္ဆရင္း ေငးေမာလို႔၊ ေတြေ၀လို႔။
ဘာပဲၿဖစ္ၿဖစ္ ခုခ်ိန္ဟာ ေလွာင္အိမ္ထဲကေန လြတ္စအခ်ိန္လို႔ ေၿပာရမွာပါပဲ။ မပ်ံသန္းတာၾကာၿပီဆိုေတာ့လည္း ခုနက ငွက္ေလးလို အေတာင္ပံေတြလည္း ခ်ည္႕နဲ႔ေနတာေပါ့။
ဒါေပမဲ့ ေသခ်ာတာကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေတြ တၿခားငွက္ေတြနည္းတူ ပ်ံသန္းႏုိင္ေအာင္ ၾကိဳးစားရလိမ့္မယ္။ အရံႈးေပးလို႔ မၿဖစ္ဘူး။ စိတ္ဓါတ္က်လို႔ မၿဖစ္ဘူး။
ၿပီးေတာ့ အခ်ိန္သိပ္ဆြဲေနလို႔လည္း မရဘူး။ မိုးေပၚက တၿခားငွက္ေတြ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကို လာသုတ္သြားလိမ့္မယ္။
ေဒါက္တာ ၿဖိဳးသီဟ
၂၃.၄.၂၀၁၆
Credit: ေဒါက္တာ ၿဖိဳးသီဟရဲ႕ Page

Saturday, April 29, 2017

ေၾကးမံုဘယ္လိုထုတ္ခဲ့သလဲ (The Mirror Newspaper)

ေၾကးမံုဘယ္လိုထုတ္ခဲ့သလဲ
==================

တက္တိုး


၁၉၆၃ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလက ထုတ္ေဝခဲ့ေသာ ေၾကးမံုသစ္(အထူး) သတင္းစာတြင္ ပါရွိသည့္ ဆရာႀကီးတက္တိုးေရးသားခဲ့ေသာ ''ေၾကးမံုဘယ္လိုထုတ္ခဲ့သလဲ''ေဆာင္းပါးကို အမွတ္တရျပန္လည္ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

''ခင္ဗ်ားတုိ႔က ဘာလို႔ သတင္းစာသစ္တစ္ေစာင္ထုတ္ခ်င္ရတာလဲ''

''ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ယုံၾကည္ခ်က္ကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ေရးခ်င္လုိ႔ပါ''

ေၾကးမုံသတင္းစာထုတ္ရန္ ေငြရင္းေငြႏွီးထည့္ပါရန္ ခ်ဥ္းကပ္စဥ္က ေၾကးမုံအစုရွင္မ်ားႏွင့္ ေၾကးမံုအယ္ဒီတာတုိ႔ေျပာၾကသည့္စကားမွာ အထက္ပါအတုိင္း ခပ္တုိတုိပင္ျဖစ္ေသာ္လည္း အဓိပၸာယ္မွာ က်ယ္ဝန္းလွသည္။

ေၾကးမုံသတင္းစာ မထြက္ေပၚမီကာလသည္ ဗမာသတင္းစာေလာက၏ ေခတ္ေျပာင္း လုလု စပ္ကူးမပ္ကူးကာလျဖစ္သည္။ စစ္ႀကိဳေခတ္ကာလက သတင္းစာႀကီးႏွစ္ေစာင္သာ ေခါင္းေဆာင္ခဲ့ေသာ္လည္း စစ္ၿပီးေခတ္မွာ သတင္းစာသစ္မ်ား အေတာ္မ်ားမ်ားေပၚထြက္ ေနေသာကာလျဖစ္သည္။

သတင္းစာသစ္မ်ား မ်ားျပားသည္ႏွင့္အမွ် သတင္းစာပညာမွာလည္း တစ္ဆင့္တစ္ဆင့္ တိုးတက္သစ္လြင္လာခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ သတင္းစာတုိက္တုိင္းတို႔၌ သမား႐ိုးက် အယ္ဒီတာႀကီးမ်ားႀကီးစိုးေနကာ သမား႐ိုးက်အေရးအသား၊ အထားအသို၊ အယူအဆတုိ႔သာ တြင္က်ယ္ေနခဲ့သည္။ ထုိတိုက္တို႔သို႔ အသစ္ဝင္လာေသာ လူငယ္သတင္းစာသမားတုိ႔သည္ အေတြးသစ္၊ အေရးသစ္၊ အထားအသိုသစ္ စသည့္ အသစ္တီထြင္မႈကို ျပဳခ်င္တုိင္းမျပဳၾကရျဖစ္ေနၾကသည္။

အထူးသျဖင့္ အယူအဆသစ္မ်ားကို လြတ္လပ္စြာေရးခြင့္ျပည့္ျပည့္ဝဝမရ ျဖစ္ေနၾကသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ သတင္းစာတုိက္ အသီးသီး၌ လက္ရွိလုပ္ကိုင္ေနသူ လူငယ္တစ္စုသည္ သူတုိ႔လုပ္ကိုင္ရာ သတင္းစာတုိက္မွ ႏုတ္ထြက္ကာ သတင္းစာသစ္တစ္ခုကို သူတို႔စိတ္တုိင္းက်ထုတ္ၾကရန္ ေငြပင္ေငြရင္း ေခၚၾကစဥ္က ''လြတ္လပ္စြာေရးလုိ၍'' ဟု ေျပာခဲ့ၾကသည္။ ေငြပင္ေငြရင္းရွာစဥ္ကလည္း အျမတ္ႀကီးလုိလားသူ၊ ႏိုင္ငံေရးအက်ဳိးရွာလုိသူ စသည္တုိ႔ထံ ခ်ဥ္းကပ္ျခင္းမျပဳဘဲ ေစတနာသန္႔ျဖင့္ ေငြရင္းျမႇဳပ္ႏွံလုိသူတို႔ထံ၌ ခ်ဥ္းကပ္ခဲ့ၾကသည္။

ထုိသူတို႔၏ ေငြရင္းမ်ားအျပင္ ေၾကးမုံတုိက္၌ တကယ္လုပ္မည့္သူမ်ားပါ ေငြရင္းထည့္ဝင္၍ တည္ေထာင္ခ့ဲသည္။ အစုရွင္ကိုးဦးအနက္ ငါးဦးမွာ တိုက္၌အလုပ္လုပ္ၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။ ေၾကးမုံဂ်ာနယ္ကို ဦးစြာထုတ္ေဝၿပီး အရွိန္ရမွ ေၾကးမုံသတင္းစာကို ထုတ္ခဲ့ရာ၌ ဗမာျပည္သာမက ကမၻာ႔ရာဇဝင္တြင္ ဤသို႔ ေစာင္ေရတက္ေသာ သတင္းစာမ်ဳိးမရွိသည့္တုိင္ ေအာင္ျမင္ခဲ့ေလသည္။ ေၾကးမုံကို ၁၃၁၉ ခုႏွစ္ တန္ခူးလဆုတ္ ၂ ရက္ (၁၉၅၇ ခုႏွစ္ ဧၿပီ ၁၆ ရက္)တြင္ စတင္ထုတ္ေဝရာ ထုိေန႔တြင္ ေၾကးမုံႏွင့္အတူ အျခားသတင္းစာသစ္  ႏွစ္ေစာင္  (အေထာက္ေတာ္ႏွင့္ ျပည္ေတာ္စိုး)  စတင္ထုတ္ေဝရာ  ဗမာ့သတင္းစာသမုိင္း၌ သတင္းစာသစ္သုံးေစာင္ တစ္ႀကိမ္တည္း    စေသာေန႔ျဖစ္သည္။ ေၾကးမုံသည္ ပထမေန႔က အခမဲ့ေပးေစာင္ေရ အပါအဝင္ ၇၅ဝဝ ထုတ္ခဲ့သည္၊ သံုးပံုႏွစ္ပံုခန္႔ကို အခမဲ့ေဝခဲ့သည္။ ဒုတိယေန႔ေစာင္ေရ ၃ဝဝဝႏွိပ္ရာ အားလုံးေရာင္းရသည္။

တတိယေန႔ ၃ဝဝဝ
စတုတၴေန႔  ၄ဝဝဝ
ဆ႒မေန႔  ၅ဝဝဝ
ဒြါဒသမေန႔ ၇ဝဝဝ

သတင္းစာေစာင္ေရသည္ ေန႔စဥ္တုိးလာရာ တစ္လျပည့္ေသာေန႔တြင္ ေၾကးမုံသည္  ေစာင္ေရတစ္ေသာင္းေက်ာ္သည့္ သတင္းစာႀကီးျဖစ္သြားေလေတာ့သည္။ ေျခာက္လရွိေသာအခါ ေစာင္ေရ ၁၆ဝဝဝ ရွိကာ ထိပ္တန္းသတင္းစာႀကီးျဖစ္လာခဲ့ကာ ေၾကးမုံသက္တစ္ႏွစ္ႏွင့္ ႏွစ္လသားရွိေသာအခါတြင္  သတင္းစာတစ္ေစာင္လုံးစီၿပီး ႐ိုက္ၿပီး ေခါက္ၿပီး စက္ႀကီးကို တပ္ဆင္ရာမွ ေစာင္ေရ သုံးေသာင္းေက်ာ္သြားကာ ဗမာျပည္တြင္ ေစာင္ေရအမ်ားဆုံးသတင္းစာႀကီးျဖစ္လာခဲ့ေတာ့သည္။ ယေန႔ ေၾကးမုံ၏ စံခ်ိန္သည္   ဒုတိယေစာင္ေရအမ်ားဆုံး သတင္းစာထက္ ေစာင္ေရႏွစ္ဆမ်ားသည့္တုိင္ တုိးပြားလာေသာေၾကာင့္ လက္ရွိစက္မ်ားႏွင့္ မႏိုင္ေတာ့သျဖင့္ ယခုစက္သစ္ႀကီးမ်ားျဖင့္ ႐ိုက္ႏွိပ္ရျပန္ေလၿပီ။    ။


(28th April 2017 တြင္ ေေၾကးမံုသတင္းစာထုတ္ေ၀ျခင္း ႏွစ္ ၆၀ ျပည့္ၿပီ)

Friday, April 28, 2017

ေခါက္ဆြဲသုပ္ - ထမင္းလက္သုပ္ - တို႔ဟူးသုပ္ တို႔ဟူးေၾကာ္ - လက္​ဖက္​သုတ္​ - ဖာလူဒါ

အသုပ္​စံု

ထမင္းလက္သုပ္


တို႔ဟူးသုပ္


လက္​ဖက္​သုတ္​


ဖာလူဒါ


Thursday, April 27, 2017

ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒ

ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒ
***********************************
ေရးသူ  -  ပါေမာကၡေဒါက္တာေအာင္ထြန္းသက္


ကၽြန္ေတာ္ဟာ စီးပြားေရးပညာကို ေလ့လာသူတစ္ဦးျဖစ္ပါတယ္။ စီးပြားေရး ပညာလို႔ ေျပာတဲ့ေနရာမွာ ရႈေထာင့္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ သုံုးသပ္ႏိုင္တာမို႔ မိမိရဲ႕ ရႈျမင္ သံုးသပ္မႈကို အေျခခံၿပီး ဆန္းစစ္ႏုိင္မွာျဖစ္တယ္။ ကၽြန္ေတာ့္ အေနနဲ႔ ကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးေဘာဂသံုးသပ္မႈဟာ အထိေရာက္ ဆံုးျဖစ္တယ္လို႔ျမင္ မိတယ္။ အမွန္ေတာ့ ေခတ္သစ္စီးပြားေရး ပညာကို ေဖာ္ထုတ္ခဲ့တဲ့ အဲဒမ္ စမစ္ဟာ ႏိုင္ငံေရးေဘာဂပညာရွင္ျဖစ္တယ္။ အေျခခံ သေဘာ ကေတာ့ စီးပြားေရးကို နားလည္ေအာင္ ႏိုင္ငံေရးအျမင္ရွိဖို႔ လိုအပ္သလို ႏိုင္ငံေရးကို သံုးသပ္ရာမွာ စီးပြားေရးခ်ဥ္းကပ္မႈ လိုအပ္တာကို ေဖာ္ထုတ္ျခင္းျဖစ္တယ္။ စီးပြားေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးကို ခြဲျခားၿပီးစဥ္းစားလို႔ မျဖစ္ဘဲ တြဲဖက္ၿပီး ၿခံဳငံုသံုးသပ္ ရမွာသာျဖစ္တယ္။

ကၽြန္ေတာ္၀မ္းနည္းမိတဲ့ကိစၥက တကၠသိုလ္ စတတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ႏို္င္ငံေရးေဘာဂေဗဒပညာကို သင္ခြင့္ မရခဲ့ပါဘူး။ ေခတ္ရဲ႕အေန အထားေတြေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ စီးပြားေရးပညာေတြကို တြဲဖက္ၿပီး သင္ၾကား ခြင့္မရ ခဲ့ပါဘူး။ ဒီတုန္းက သင္ယူခဲ့တဲ့ ႏို္င္ငံေရးသိပၸံဟာလည္း အယူအဆ တစ္ခု၊ ၀ါဒတစ္ခုကို ရိုက္သြင္းခ့ဲတာသာ ျဖစ္တယ္။ ႏို္င္ငံေရးပညာကို နက္နက္နဲနဲ သင္ၾကားခြင့္ မရခဲ့ပါဘူး။ ႏိုင္ငံျခား ပညာေတာ္သင္အျဖစ္ သြားခြင့္ရတဲ့ အခ်ိန္မွာ ေလ့လာခြင့္ရခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ရတဲ့ အခြင့္အေရးကို ရေအာင္ယူၿပီး ေလ့လာခဲ့တယ္။ ေနာက္ပိုင္း ကုလသမဂၢမွာ တာ၀န္ယူေတာ့လည္း စီးပြားေရးေပၚလစီေတြ ေဖာ္ထုတ္မႈ၊ ဆန္းစစ္မႈတို႔ တာ၀န္ ယူတဲ့အခ်ိန္ပိုၿပီး အေရးပါလာတာေတြ႕ရတယ္။ အဖြဲ႕ ၀င္ႏိုင္ငံေတြ မွာ လူမႈေရးေပၚလစီေတြ ထုတ္ေဖာ္ရာမွာ စီးပြားေရး၊ ႏို္င္ငံေရး အေျခ အေနေတြကို သံုးသပ္ဖို႔လိုတာကို သိလာခဲ့ျပန္တယ္။ ႏိုင္ငံေလးႏိုင္ငံ မွာ ကၽြန္ေတာ္ တာ၀န္ယူၿပီးေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ သုေတသနတစ္ခုလုပ္ရင္း ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒရဲ႕ အေရးပါမႈကို ပိုၿပီးသေဘာ ေပါက္ခဲ့ျပန္တယ္။

ႏိုင္ငံတစ္ႏို္င္ငံ ဘာေၾကာင့္တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးသလဲ။ တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကို အားေပးအားေျမာက္ျပဳတဲ့ အေျခခံေတြက ဘာလဲ။ ဒီေမးခြန္းေတြကို အေျဖ ရွာဖို႔ အာရွႏိုင္ငံႏွစ္ႏိုင္ငံနဲ႔ အာဖရိကႏို္င္ငံႏွစ္ႏိုင္ငံမွာ သုေတသန လုပ္ငန္း ကိုေဆာင္ရြက္ခဲ့တယ္။ သုေတသနအလုပ္ဆိုတာက အမွန္ေတာ့ ေမး ခြန္းေတြေမးျခင္းျဖစ္တယ္။ သိလိုတဲ့ေမးခြန္းေတြေမးၿပီး ဒုတိယအဆင့္ အေနနဲ႔ ဒီေမးခြန္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိတဲ့ အေျဖ ေတြကိုေဖာ္ ထုတ္ျခင္းျဖစ္တယ္။ ဒါကို စာစကားအရ အဆိုျပဳခ်က္ေတြ ေဖာ္ထုတ္မႈလို႔ ေျပာၾကတယ္။ ေနာက္ ဆံုးအဆင့္ကေတာ့ ဒီအဆိုျပဳ ခ်က္ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ရွိတဲ့ အေျဖေတြ ယုတၱိရွိမရွိမွန္မမွန္ကို သက္ေသအေထာက္ အထားေတြ စာရင္း အခ်က္ အလက္ေတြျပဳစုၿပီး ဆန္းစစ္ျခင္းျဖစ္တယ္။ ေစာေစာကႏို္င္ငံ တစ္ႏိုင္ငံ ရဲ႕တိုးတက္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈဟာ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ရသလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေမး ၿပီး အဆိုျပဳခ်က္အေနနဲ႔ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးနဲ႔ လူမႈ ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ အစိုးရရဲ႕ဘတ္ဂ်က္ကို အနည္းဆံုး ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအသံုးခ်ဖို႔လိုေၾကာင္း ေဖာ္ ထုတ္ခဲ့တယ္။ အခုလို ေမးခြန္းေမး အဆိုျပဳခ်က္ေဖာ္ထုတ္ၿပီး ေဖာ္ထုတ္တဲ့ အဆိုုျပဳခ်က္ကို အတည္ျပဳဖို႔ စာရင္းအခ်က္ အလက္ေတြကို ႏိုင္ငံေလးႏိုင္ငံ မွာ ေကာက္ယူခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဘတ္ဂ်က္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အဆံုး အျဖတ္ေပးတဲ့ေနရာမွာ ေစာေစာကတင္ျပခဲ့သလို ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးနဲ႔ လူမႈေရးက႑ေတြမွာ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္း သံုးစြဲဖို႔ ေငြမရွိတာမဟုတ္ဘဲ ႏိုင္ငံေရး ခံယူခ်က္မရွိခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရပါတယ္။

စီးပြားေရးပညာဟာ အမွန္ေတာ့ အင္မတန္မွ အေျခခံက်တဲ့ ဘာသာရပ္ျဖစ္ တယ္။ စီးပြားေရး ျပႆနာ ကိုအေျဖရွာတဲ့ ပညာရပ္ပါ။ စီးပြားေရးျပႆနာ လို႔ ေျပာရင္ အဆံုးအျဖတ္ေပးျခင္းပဲျဖစ္တယ္။ အလြယ္ဆံုး ဥပမာတစ္ခုကို ေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ စားေသာက္ဆိုင္တစ္ဆိုင္၀င္ၿပီး အစားအေသာက္ မွာ တယ္ဆိုပါစို႔။ မိမိမွာ ေငြလိုသေလာက္ ရွိေနရင္ ႀကိဳက္တဲ့အစာကို မွာလို႔ ရေပမဲ့ ေငြေၾကးပမာဏမလံုေလာက္ရင္ ဟိုဟာစားမလား၊ ဒီဟာစားမလား ဆိုတာကို စဥ္းစားၿပီးအဆံုးအျဖတ္လုပ္ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဆံုးအျဖတ္ကို အကန္႔အသတ္ ေဘာင္အတြင္းလုပ္ရရင္ မွန္မွန္ကန္ကန္ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ဖို႔ စီးပြားေရး ပညာကို အသံုးခ်ရတာျဖစ္တယ္။

အခုလိုပဲ ႏိုင္ငံေတာ္ အစိုးရမွာ လိုသေလာက္ ဘ႑ာေငြေတြရွိရင္ တံတား လည္းေဆာက္ႏိုင္တယ္။ လမ္းလည္းေဖာက္ႏိုင္တယ္။ က်န္း မာေရးေစာင့္ေရွာက္ မႈလည္းေပးႏိုင္တယ္။ ပညာေရးက႑ကို ျမင့္တင္ႏိုင္ တယ္။ ဒါေတြအားလံုးကို လုပ္ဖို႔ ဘ႑ာေငြက အကန္႔အသတ္ျဖစ္ေနတာမို႔ မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဦးစား ေပးၿပီးေရြးခ်ယ္ရတယ္။ ဘာကို ဦး စားေပးၿပီးေရြးခ်ယ္သလဲ ဆိုတာက ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗ ဒျပႆနာပဲျဖစ္ တယ္။ အခုလိုဆံုးျဖတ္တဲ့အခါ တစ္ခ်ိန္တုန္းက စီးပြားေရးပညာအရ ဦးေႏွာက္ကို သံုးၿပီး ခ်င့္ခ်ိန္တယ္၊ တြက္ခ်က္တယ္။ စနစ္တက် အေၾကာင္း အက်ဳိးအျပည့္ စဥ္းစားၿပီးမွ အေကာင္းဆံုးေရြးခ်ယ္မႈကို ျပဳလုပ္တယ္လို႔ သံုးသပ္ခဲ့တယ္။ အခုေခတ္မွာေတာ့ အခုလိုမဟုတ္ေတာ့ဘဲ အဆံုး အျဖတ္ေပးတဲ့ေနရာမွာ ဦးေႏွာက္သာမကဘဲ ႏွလံုးသားနဲ႔ဆံုးျဖတ္ၾက တယ္။ တစ္နည္းေျပာရရင္ ခံစားခ်က္ေတြကို တပါတည္းထည့္ သြင္း တယ္ လို႔ လက္ခံလာတယ္။ ကၽြန္ေတာ္က တပည့္ေတြကို အၿမဲသတိေပး ခဲ့တာ မိမိရဲ႕ေလ့လာဆည္းပူးမႈကို မရပ္ဘဲ ေခတ္နဲ႔အညီ လိုက္မီေအာင္ ႀကိဳးစား ဖို႔ေျပာ တယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ဆယ္ႏွစ္က စီးပြားေရးပညာနဲ႔ ယေန႔ စီးပြားေရး ပညာဟာ မတူေတာ့ပါဘူး။ တိုးတက္ေျပာင္းလဲေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အၿမဲမျပတ္ပညာကိုေလ့လာပါ၊ ဆည္းပူးပါလို႔ တုိက္တြန္းပါတယ္။

ႏို္င္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အတြက္ အေရးပါဆံုးက ပုဂၢလိက က႑ျဖစ္တယ္။ ပုဂၢလိက က႑တိုးတက္မွ ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရး တိုးတက္ႏိုင္မွာျဖစ္တယ္။ ပုဂၢလိက က႑ကို လြတ္လပ္ေရးရၿပီးခ်ိန္ကစၿပီး ယခုအခ်ိန္ထိ ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒ ပညာရပ္နဲ႔ သံုးသပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္မွ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္အထိ ျမန္မာႏို္င္ငံ မွာ ႏို္င္ငံေတာ္နဲ႔ ပုဂၢလိက က႑ႏွစ္ခု ပူးေပါင္းၿပီး (Mixed Economy) လို႔ ေခၚတဲ့ အေရာစီးပြားေရးစနစ္ကို အသံုးခ်ခဲ့တယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရက စီးပြားေရး အလုပ္ေတြမွာ ပါ၀င္ပတ္ သက္ခဲ့တယ္။ စီးမံကိန္းစီးပြားေရး စနစ္ကို က်င့္သံုးခဲ့တယ္။ အခုလိုျဖစ္တာ ကိုလည္း ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒ ရႈေထာင့္က သံုးသပ္ႏိုင္ပါတယ္။ လြတ္ လပ္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈေတြကို ေဆာင္ရြက္တဲ့ေနရာမွာ ႏို္င္ငံေရးအရ လုပ္ရံု မက စီးပြားေရးအရလည္း ႀကိဳးစားခဲ့တယ္။ ကိုလိုနီစနစ္မွာ အရင္းရွင္ စီးပြားေရးစနစ္ကို အေျခခံထားတာမို႔ ဒီစနစ္ကို တြန္လွန္တဲ့ေနရာမွာ ႏိုင္ငံ ေရးအရသာမက စီးပြားေရးအရလည္း ေျပာင္းလဲဖို႔လိုတယ္လို႔ လက္ခံ လာခဲ့ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ စီမံကိန္း စီးပြားေရးစနစ္ကို က်င့္သံုးခဲ့တယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ အပါအ၀င္ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးစ ႏိုင္ငံတိုင္းလိုလို အခုလိုပဲ ေရြး ခ်ယ္ခဲ့ၾကတယ္။ ဖားတစ္ ပိုင္း ငါးတစ္ပိုင္း စီးပြားေရးစနစ္ကို က်င့္သံုးခဲ့ၾက တယ္။ ဒုတိယကမၻာစစ္ၿပီးခ်ိန္ အေရွ႕နဲ႔အေနာက္ စစ္ေအး က်င္းပခ်ိန္မွာ လြတ္လပ္ေရး ရၿပီးစႏိုင္ငံေတြမွာ အခုလိုပဲ က်င့္သံုးခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လည္း မၾကာမီက ကြယ္လြန္သြားတဲ့ ပါေမာကၡ ဆရာႀကီးေဒါက္တာ ဦးလွျမင့္ဟာ စီးပြားေရး အႀကံေပး တာ၀န္ယူခဲ့စဥ္ ႏို္င္ငံ့ေခါင္း ေဆာင္နဲ႔ သေဘာထားကြဲလြဲၿပီး လမ္းခြဲခဲ့တယ္။ ဆရာႀကီး ကေတာ့ လြတ္လပ္တဲ့၊ ပြင့္လင္းတဲ့ စီးပြားေရးစနစ္လို ေဖာ္ထုတ္တိုက္ တြန္းခဲ့သူျဖစ္တယ္။ တစ္ခုသတိျပဳရမယ့္ကိစၥက လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ဆယ္ႏွစ္တာ ကာလတြင္း ႏိုင္ငံစီးပြားေရးနဲ႔ လူမႈေရးအေျခအေနေတြ သိသိသာသာတိုးတက္ခဲ့တယ္။ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မွစၿပီး ေတာ္လွန္ေရး ေကာင္စီ အစိုးရနဲ႔ မဆလအစိုးရတို႔ဟာ ဆိုရွယ္လစ္ စီးပြားေရးစနစ္ကို က်င့္သံုးလာ ခဲ့တယ္။ ရွိသမွ် ပုဂၢလိက စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကို ျပည္သူပိုင္ သိမ္းပိုက္ခဲ့ တယ္။ အျခားဆိုရွယ္လစ္စီးပြားေရးစနစ္ကို က်င့္သံုးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြထက္ ပိုမိုျပင္းထန္တဲ့စနစ္ကိုေဖာ္ထုတ္ခဲ့တယ္။ အလယ္အလတ္ လမ္းေၾကာင္း ကို က်င့္သံုးတဲ့ ႏိုင္ငံမွာ အခုလို အစြန္းတရား လက္ခံခဲ့တာဟာ အံ့ၾသစရာ ကိစၥတစ္ခုပါပဲ။ ရွင္သန္အရွိန္ရခါစ ပုဂၢလိကက႑ဟာ ေပ်ာက္ ဆံုးခဲ့တယ္။ စီးပြားေရးက်ပ္တည္းမႈေတြကို ေမွာင္ခိုစီးပြားေရးစနစ္နဲ႔ အေျဖထုတ္ ခဲ့ၾက တယ္။ အရာရာကို ကန္႔သတ္ထားေတြေၾကာင့္ အစစအရာရာရွားပါး ခဲ့တယ္။ လိုခ်င္တဲ့ ကုန္ပစၥည္းေတြကို တရားမ၀င္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ေျဖရွင္း ခဲ့တယ္။ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈညံ့ဖ်င္းခဲ့မႈေၾကာင့္ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဟာ ကမၻာ့ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အဆင့္အတန္း အနိမ့္ဆံုးစားရင္၀င္ျဖစ္တဲ့တယ္။

၁၉၈၈ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္အတြင္း စစ္အစိုးရဟာ ေစ်းကြက္ စီးပြားေရးစနစ္ကို စတင္အေကာင္ အထည္ေဖာ္ခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ စစ္မွန္တဲ့ ေစ်းကြက္စီးပြားေရးမဟုတ္ဘဲ အဆက္အသြယ္ အေပါင္းအသင္းကို အေျချပဳတဲ့ စီးပြားေရးစနစ္ကို က်င့္သံုးခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း နာမည္ႀကီး ခရိုနီ စီးပြားေရးစနစ္ကို ေဖာ္ထုတ္ခဲ့တာ။ ႏိုင္ငံတကာဖိအားေပးမႈေတြ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႔မႈေတြခံခဲ့ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ေမးခြန္း မေမးဘဲ စီးပြားေရးအက်ဳိး တစ္ခုတည္းကိုၾကည့္တဲ့ ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံ မႈေတြကို ႀကိဳဆိုခဲ့တယ္။ လူ႔အခြင့္ အေရးပတ္၀န္းက်င္ ကာကြယ္ထိန္း သိမ္းေစာင့္ေရွာက္ မႈေတြကို လ်စ္လ်ဴရႈခဲ့တယ္။ ေကာင္းမြန္တဲ့စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ မႈကို မက်င့္သံုးပဲ တစ္ကိုယ္ေကာင္းဆန္တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြ လြမ္းမိုးခဲ့တယ္။ ရွိသမွ် သဘာ၀သယံဇာတပစၥည္း ေတြကို စည္းကမ္း မဲ့ေဖာ္ထုတ္ခြဲေ၀ ခဲ့ၾကတယ္။ ႏိုင္ငံခ်မ္းသာၿပီး လူေတြက ဆင္းရဲသြားၾကတယ္။ အခုလို ျဖစ္ တဲ့ အေျခခံအေၾကာင္းအခ်က္ကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒသာျဖစ္ တယ္။ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ အသြင္ကူးေျပာင္းဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ေပမယ့္ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ မေဆာင္ရြက္ႏိုင္ခဲ့ဘူး။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ေရြးေကာက္ ပြဲ ရလဒ္ေၾကာင့္ တစ္ႏွစ္တာႏို္င္ငံေရးတာ၀န္ ယူထားတဲ့ အစိုးရအသစ္ အတြက္ တာ၀န္ေက်ပြန္တဲ့ ပုဂၢလိက က႑တစ္ခုကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ဖို႔ အခြင့္ အေကာင္း တစ္ရပ္ျဖစ္တယ္။ ျပည္သူနဲ႔အတူလက္တြဲၿပီး လူမႈေရးကို အေျချပဳတဲ့ ေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္ (Social Maket Economy) တစ္ရပ္ ကို ေဖာ္ထုတ္ဖို႔လိုအပ္မွာျဖစ္တယ္။ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈကို ႏို္င္ငံေတာ္ အစိုးရက ဦးေဆာင္ဦးရြက္ျပဳေပမဲ့ ပုဂၢလိကက႑မွ ေရွ႕တန္းက အေကာင္ အထည္ေဖာ္ရမွာသာျဖစ္တယ္။

အစိုးရဟာ စီးပြားေရးကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ႏိုင္မယ့္ ပတ္၀န္းက်င္ တစ္ရပ္ကို ဖန္တီးေပးရမယ္။ ဥပေဒေတြနဲ႔ အကာအကြယ္ေပးရမယ္။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို အာမခံရမယ္။ ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် စီးပြားေရး ၀င္လုပ္တာကို အတတ္ႏိုင္ ဆံုးေရွာင္ရွားၿပီး စီးပြားေရး လုပ္တတ္တဲ့၊ လုပ္ႏိုင္တဲ့ ပုဂၢလိကက႑ကို လြတ္လပ္စြာ လုပ္ခြင့္ျပဳရမယ္။ ႏိုင္ငံ့ စီးပြားေရးနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ စီမံကိန္း (Plan) နဲ႔ အစီအစဥ္ (Planing ) ခြဲျခားဖို႔လိုအပ္ တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံဟာ စီမံကိန္းေတြကို သိပ္ႀကိဳက္ တယ္။ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးခ်ိန္မွာ ျပည္ေတာ္သာ စီမံကိန္းကို ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ သလို၊ မဆလေခတ္မွာလည္း ငါးႏွစ္စီမံကိန္းေတြကိုေရးဆြဲခဲ့ၾကတယ္။ စစ္အစိုးရ လက္ထက္မွာလည္း စီမံကိန္းေတြကို အားကိုးခဲ့ၾကတယ္။ ေခတ္ အဆက္ဆက္ အက်င့္ပါေနလို႔ထင္ပါရဲ႕ စီမံကိန္းေတြကို က်က်နနဆြဲ ခဲ့ေပမဲ့ အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈမွာ အားနည္းခဲ့တယ္။ စကၠဴေပၚမွာ ေကာင္းလွတဲ့ စီမံကိန္းေတြဟာ လက္ေတြ႕နဲ႔ မနီးစပ္ခဲ့ဘူး။ အမွန္တကယ္လိုအပ္တာက အစီအစဥ္ျဖစ္တယ္။ မိမိရဲ႕ရည္မွန္းခ်က္ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြကို ၾကည္ လင္ျပတ္သားလွတဲ့ ရူပါရံုေဖာ္ထုတ္ၿပီး အစီအစဥ္ေတြကို ေဖာ္ထုတ္ရမယ္။ ေနာက္ အႏွစ္ ၁၅ ႏွစ္အတြင္း ႏုိင္ငံကို ဘယ္လိုျဖစ္ေစလဲ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္က ကမၻာ့ကုလသမဂၢ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံ အားလံုး လက္ခံထားတဲ့ စဥ္ဆက္မျပတ္ရည္မွန္းခ်က္ ၁၇ ခ်က္ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဦးတည္ ခ်က္ျဖစ္တယ္။ တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးတဲ့ႏို္င္ငံေတြမွာ အမ်ဳိးသားစီမံကိန္း (National Plans) ဆိုတာမရွိဘူး။ အဖြဲ႕အစည္း ေတြ၊ ကုမၸဏီေတြ၊ လူ ပုဂၢဳိလ္ေတြဟာ လြတ္လပ္စြာ အစီအစဥ္ေတြခ်မွတ္ၾကၿပီး ႏိုင္ငံတိုး တက္ေအာင္ ႀကိဳးစား ၾကတယ္။

ပုဂၢလိကက႑ တိုးတက္ဖို႔အတြက္ အေျခခံတစ္ခုကေတာ့ တရားေသာ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရရဲ႕တာ၀န္ဟာ ေျမညီကြင္းကို ေဖာ္ ထုတ္ဖို႔ျဖစ္တယ္။ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈလို႔ဆိုတဲ့ေနရာမွာ ျပည္တြင္း လုပ္ငန္းေတြ အတြက္သာမက ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီေတြကို ႀကိဳဆိုၿပီး ယွဥ္ၿပိဳင္မႈကို အားေပး ရမွာသာျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံေရးအျမတ္ကို စီးပြားေရးအျမတ္ရေအာင္၊ ႏို္င္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏံွမႈေတြကို ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ ႀကိဳဆိုရမွာျဖစ္တယ္။ စီးပြားေရးနယ္ပယ္ တိုင္း မွာ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈကို အားေပးၿပီး ႏို္င္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏံွမႈေတြကို လက္ခံရမွာ သာျဖစ္တယ္။ ဒါကေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ ႏို္င္ငံေရးေဘာဂေဗဒ အျမင္ျဖစ္ တယ္။ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ စီးပြားေရးကိုပိတ္ထားခ်င္တယ္။ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈ ကိုေၾကာက္တယ္။ အသာစီရထားတဲ့သူေတြက မိမိအေျခအေနကို မထိ ခိုက္ေစခ်င္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔အာရံုထားရမွာက ျပည္သူ႔မ်က္ႏွာ၊ စားသံုးသူေတြရဲ႕မ်က္ႏွာသာျဖစ္တယ္။

ရဲရင့္ျပတ္သားတဲ့စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးမူ၀ါဒေတြ ခ်မွတ္ၿပီး စစ္မွန္တဲ့ လူမႈေစ်း ကြက္စီးပြားေရး စနစ္တစ္ရပ္ကိုေဖာ္ ထုတ္သင့္တယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အခ်ိန္ တိုတိုအတြင္း လိုအပ္တဲ့စီးပြားေရးနယ္ပယ္မွာ ေအာင္ျမင္မႈေတြ၊ တုိးတက္ မႈေတြ ရရွိေအာင္ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရက ပုဂၢလိကက႑နဲ႔ ပူးေပါင္း ၿပီးေဆာင္ ရြက္ရမွာသာျဖစ္တယ္။

#ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာ (24.4.2017)

Credit: B2B Myanmar

Wednesday, April 26, 2017

Hypertension (ေသြးတိုးေရာဂါ)

Hypertension (1) ေသြးတိုးေရာဂါ (၁)


တကမာၻလံုးမွာ ေသြးတိုးရွိေနသူေပါင္း ၁ ဘီလီယမ္ေလာက္ရွိႏိုင္တယ္။ ေသြးလႊတ္ေၾကာထဲမွာ ဖိအားေတြ မ်ားေနတာကို ေခၚပါတယ္။ ေသြးဖိအားအေျဖမွာ အထက္ဂဏန္းနဲ႔ ေအာက္ဂဏန္းဆိုျပီးရွိတယ္။ အထက္ဂဏန္းဆိုတာ ႏွလံုးက ေသြးေတြကို ညွစ္ထုတ္လိုက္ခ်ိန္မွာ ရွိေနတဲ့ ေသြးလႊတ္ေၾကာထဲရွိတဲ့ ဖိအားျဖစ္ျပီး၊ ေအာက္ဂဏန္းကေတာ့ သာမန္အခ်ိန္မွာရွိေနတဲ့ ဖိအားျဖစ္တယ္။ ေသြးဖိအားကို ၅ မိနစ္ျခား ၂ ခါတိုင္းတာ ေကာင္းတယ္။

• ပံုမွန္ = အေပၚဂဏန္း ၁၂ဝ နဲ႔ေအာက္၊ ေအာက္ဂဏန္း ၈ဝ နဲ႔ေအာက္၊
• ေသြးတိုး ရွိခ်င္သလို အဆင့္ = အေပၚဂဏန္း ၁၂ဝ-၁၃၉၊ ေအာက္ဂဏန္း ၈ဝ-၈၉၊
• ေသြးတိုး အဆင့္ (၁) = အေပၚဂဏန္း ၁၄ဝ-၁၅၉ ေအာက္၊ ေအာက္ဂဏန္း ၉ဝ-၉၉၊
• ေသြးတိုး အဆင့္ (၂) = အေပၚဂဏန္း ၁၆ဝ နဲ႔အထက္၊ ေအာက္ဂဏန္း ၁ဝဝ နဲ႔အထက္။

ေသြးတိုး ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ၉ဝ-၉၅% မွာ အေၾကာင္းရင္းတိတိက်က်မသိရဘဲျဖစ္တယ္။ Essential hypertension လို႔ ေခၚတယ္။ Secondary hypertension ေခၚ အမ်ိဳးအစားမွာေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာမၾကီးေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ အထက္မွာရွိတဲ့ (အျဒီနယ္လ္-ဂလင္း) ေရာဂါေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္။ NSAIDs အနာအကိုက္ေပ်ာက္ေဆးနဲ႔ စတီရြိဳက္ေဆးေတြေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ ၁ဝ% မွာလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ အအိပ္ပ်က္ရင္လည္း ျဖစ္တတ္တယ္။

ဘာလကၡဏာမွမျပသူက ပိုမ်ားတယ္။ ေခါင္းမူး၊ ေခါင္းကိုက္္ မ်က္စိဝါး၊ အန္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေသြးထဲမွာ Creatinine မ်ားေနတာကို စမ္းေတြ႔ရမယ္။ ဆီးထဲမွာလဲ (ပရိုတင္း) ပါေနႏိုင္တယ္။ အသက္ ၄ဝ-၇ဝ ႏွစ္ၾကား လူေတြ အထက္ေသြး ၂ဝ တိုးတိုင္း၊ ေအာက္ေသြး ၁ဝ တိုးတိုင္း ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါျဖစ္စရာ ၂ ဆ တိုးလာတယ္။

နာတာရွည္ေသြးတိုးျဖစ္လာရင္၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာေလးေတြရဲ႕နံရံေတြ ထူျပီးမာလာမယ္၊ ႏွလံုးေသြးလႊတ္ေၾကာက်ဥ္းလို႔ Myocardial infarction ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းပိတ္ႏိုင္တယ္၊ အဲလိုျဖစ္လို႔ ရင္ပတ္အလြန္နာတာကို Heart attack ရတယ္လို႔ေခၚတယ္။ အလုပ္ပိုလုပ္ရလို႔ ႏွလံုးၾကီးလာမယ္။ Diastolic dysfunction, CHF, Cardiac arrhythmias ႏွလံုးေရာဂါတခုခု ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ ၂၅% မွာ ECG နဲ႔ သိႏိုင္တဲ့ ႏွလံုးဘယ္ဘက္ေအာက္ခန္းၾကီးတာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာက်ဥ္း-ပိတ္-ေသြးယိုလို႔ ဦးေႏွာက္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘဲ ေလျဖတ္တာကို Stroke ရတယ္လို႔ ေခၚတယ္။ ၈၅% က ေသြးလႊတ္ေၾကာေလးေတြ က်ဥ္းျပီးျဖစ္ရတယ္။ ၁၅%က ေသြးယိုလို႔ ျဖစ္ရတယ္။
မွတ္ဥာဏ္ခ်ိဳ႕တဲ့မႈလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မ်က္စိထဲက အရုပ္ထင္တဲ့ေနရာ Retina သြားတဲ့ေသြးလႊတ္ေၾကာေတြကို ထိခိုက္ႏိုင္တယ္။ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ ဝင္လာႏိုင္တယ္။ ေျခဖ်ားလက္ဖ်ားေသြးမေလွ်ာက္လို႔ Gangrene အနာျဖစ္တတ္တယ္။

ဆရာဝန္ေတြက အေတာ္ညံ့ၾကတယ္။ ေပ်ာက္ေအာင္မလုပ္ႏိုင္ေသးပါ။ ေသြးတိုးရွိ-မရွိ ေစာေစာစီးစီးသိရင္ ေကာင္းတယ္။ ေနာက္ဆက္ေရာဂါေတြမျဖစ္ေအာင္ကာကြယ္ႏိုင္မယ္။ ေသြးက်ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အလြန္ အေရးပါတာ အစားအစာ၊ ေဆးလိပ္၊ အရက္၊ ေကာ္ဖီ၊ ဝတာေတြက ပိုဆိုးေစသည္။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ရင္ သက္သာမယ္။

ေသြးက်ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳး
၁။ Diuretics ဆီးသြားေစတဲ့ေဆးအုပ္စု၊ Hydrochlorothiazide, Lasix, Torsemide, Triamterene, Hydrochlorothiazide, Metolazone

၂။ Beta-blockers (ဘီတာ-ဘေလာ့ကား) အုပ္စု၊ Atenolol, Propranolol, Metoprolol, Nadolol, Betaxolol, Acebutolol, Pindolol, Bisoprolol

၃။ ACE inhibitors (ေအစီအီး-အင္ဟဘစ္တာ) အုပ္စု၊ Enalapril, Captopril, Lisinopril, Benazepril, Quinapril, Perindopril, Ramipril, Trandolapril, Fosinopril, Moexipril

၄။ Angiotensin receptor blocker (ARB) (ေအအာရ္ဘီ) အုပ္စု၊ Losartan, Irbesartan, Valsartan, Candesartan, Olmesartan, Telmisartan, Eprosartan

၅။ Calcium channel blockers (CCBs) (စီစီဘီ) အုပ္စု၊ Amlodipine, Sustained release Nifedipine, Felodipine, Nisoldipine

၆။ Alpha-blockers (အာလ္ဖါ-ဘေလာ့ကား) အုပ္စု၊ Clonidine
ေသြးက်ေဆးတမ်ိဳးမကေရာေပးပါမယ္။ လိုလာရင္ အတိုးအေလွ်ာ့နဲ႔ ေဆးေျပာင္းေပးမယ္။ ႏွလံုးမေကာင္းရင္၊ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းရင္၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေနရင္၊ (ACE) inhibitors or (ARB) ေဆးေတြကို သံုးသင့္တယ္။ ႏွလံုးခုန္ျမန္ေနသူမ်ားေနသူေတြကို Beta-blockers ေဆးေတြကိုသံုးသင့္တယ္။ ကိုယ္ေရာင္ေနရင္ Diuretics ဆီးသြားေစတဲ့ ေဆးေတြပါေပးရမယ္။ ကိုယ္ဝန္ေသြးဆိပ္တက္ေရာဂါ (PET) or Eclampsia ျဖစ္ေနရင္ Beta-blockers, Hydralazine, Labetalol, Alpha Methyldopa, Calcium Channel Blockers ေတြေပးႏိုင္တယ္။ ACE inhibitors, ARB drugs, Diuretics ေတြကို မေပးရပါ။ ေသြးတိုးမ်ားလြန္းေနရင္ (ACE) inhibitors, (ARB), Beta-blockers, Diuretic, Calcium Channel Blockers, Alpha-blockers, Clonidine, Minoxidil, Vasopeptidase blocker ေတြကိုေပးႏိုင္တယ္။ အေရးေပၚအေျခအေနမွာ Sodium Nitroprusside နဲ႔ Labetalol ထိုးေဆးထိုးေပးႏိုင္တယ္။

ေသြးတိုးနဲ႔ အစားအစာ
အစားမေတာ္တလုပ္ဆိုတာ ဒီေနရာမွာလဲမွန္တယ္။ (DASH) ဆိုတဲ့နည္းကို အေမရိကန္ဆရာဝန္ေတြက ညႊန္းတယ္။ ဆန္-ဂ်ံု-ေျပာင္း-ေျပာင္းဖူး-ဘာလီ-ရိုင္းစပါး-အုတ္စပါးစတဲ့ အႏွံေတြကို ေဖြးျဖဴသြားတဲ့အထိ မဖြပ္ေသးဘဲစားသံုးတာ ပိုေကာင္းတယ္။ ၾကက္သား၊ ငါးနဲ႔ အေစ့အဆံေတြကို အစားခိုင္းျပီး၊ အဆီ၊ အမဲသား-ဝက္သား-ဆိတ္သား၊ အခ်ိဳေတြနဲ႔ သၾကားပါေသာက္စရာေတြကို ေလွ်ာ့ေစတယ္။ လူအမ်ားစားသံုးၾကတဲ့ ၾကံကထုတ္တဲ့ Sucrose သၾကားမ်ိဳးက ေသြးတိုးေစတယ္။ (ဖိုင္ဘာ) ေခၚတဲ့ အမွ်ဥ္ပါတဲ့အစာေတြကို ညႊန္းတယ္။ ဆားစားရင္ ေသြးတိုးမ်ားတယ္။ ဆားဆိုတာ (ဆိုဒီယမ္) ျဖစ္တယ္။ ဆားစားမ်ားတဲ့ လူမ်ိဳးေတြမွာ ေသြးတိုးပိုျဖစ္တယ္။ NIH ကေနသတ္မွတ္ေပးထားတဲ့ တေန႔တာ စားရမဲ့ ဆားပမာဏဟာ 2,400 mg ထက္ မပိုသင့္ပါတဲ့။ အိမ္သံုးဆားမွာ (ဆိုဒီယမ္) ၄ဝ% ပါတယ္။ အၾကမ္းဖ်င္း ပါးစပ္ထဲဝင္သမွ် အစာ-အရည္ေတြထဲမွာ တေန႔ကို ဆား လက္ဖက္ရည္ဇြန္း တဇြန္းစာသာ ပါပါေစ။ တေန႔ကို ဆား 1,500 mg သာ စားသူေတြမွာ အက်ိဳးရွိတာေတြ႔ရတယ္။ အစာအာဟာရနည္းနဲ႔ ကုသလို႔ ေသြးတိုးမျဖစ္၊ ေသြးတိုးရွိေနရင္လဲ သက္သာတယ္။ တရုတ္နံနံ၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ ၾကက္သြန္နီ၊ ခရမ္းခ်ဥ္၊ မံုလာပြင့္စိမ္း၊ မံုလာဥနီ၊ နႏြင္း၊ စမုန္နက္၊ ေတာရုံး၊ ငရုတ္ေကာင္း၊ ပင္စိမ္း၊ ဝယ္စားတဲ့အစာေတြထဲမွာ ဆားဘယ္ေလာက္ ပါတယ္ဆိုတာ သတိထား ဆင္ျခင္-ေရွာင္ၾကဥ္ပါ၊ အသင့္ဝယ္ရတဲ့အစားအစာ၊ သြားရည္စာေတြေရွာင္ပါ။ ခ်က္-ျပဳတ္-ေက်ာ္-လွာ္ျပီးသာ အစားထဲ ဆား ထပ္မထည့္ပါနဲ႔။ အိႏၵိယား၊ မီဇိုးနဲ႔ ခ်င္းလူမ်ိဳးေတြ ဆားပန္းကန္ တည္တဲ့အေလ့ ရွိၾကတယ္။ ဆိုးေစႏိုင္တယ္။ ဗမာၾကိဳက္ ငါးပိ-ငံျပာရည္-ငါးေျခာက္-ပုဇြန္ေျခာက္၊ တရုတ္လက္စြဲ ပဲငံျပာရည္၊ (ဆိုယာ-ေဆာ့စ္)၊ (ဘာဘီက်ဴး-ေဆာ့စ္)၊ ေလွ်ာ့ပါ။ အခ်ဥ္တည္ထားတာ မစားပါနဲ႔၊ ဆားသံုး-အေျခာက္လွမ္းအစာ မတည့္ပါ။ ဟင္းခ်ိဳမံႈ႔၊ အသားမံႈ႕ေတြမွာ (MSG) မွာ (ဆိုဒီယမ္) ပါလို႔ မသင့္ပါ။

ဆားတခုထဲ ေလွ်ာ့တာနဲ႔ မရေသးပါ။ (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားဘို႔ လိုေသးတယ္။ Potassium acetate, Potassium bicarbonate, Potassium citrate, Potassium chloride, Potassium gluconate နာမည္နဲ႔ ေဆးေသာက္ပါ၊ ငါး၊ ပင္လယ္စာ၊ ခ်ဥ္တဲ့အသီး၊ ပန္းသီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး ေတြနဲ႔ မံုလာပြင့္စိမ္း၊ ပဲ၊ ပဲသီး၊ ခရမ္းခ်ဥ္၊ အခြံပါအာလူး၊ ဟင္းႏုႏြယ္ရြက္၊ မံုညင္းျဖဴေတြမွာမ်ားမ်ားပါတယ္။ ကေလးေတြမွာ (ပိုတက္ဆီယမ္) တေန႔ 780-1,600 mg နဲ႔ လူၾကီးေတြမွာ 1,600-2,000 mg လိုတယ္။ Omega-3 fatty acids က အက်ိဳးမ်ားေစတယ္။ Calcium (800-1,200 mg) ဒါမွမဟုတ္ Magnesium (300 mg) ေသာက္ပါ။

ေသြးတိုး အစာအာဟာရ ဥပေဒသ = S သံုးလံုးေရွာင္ဥပေဒသ မွတ္ပါ။ Saturated fat, Sugar and Salt ေတြ နည္းရမယ္။ အဆီအမ်ိဳးအစား မ်ားတဲ့အစာအစာေတြ = မလိုင္၊ ဒိတ္ခဲ၊ ေထာပတ္၊ ဂီး၊ စားအုံးဆီ၊ ဝါေစ့ဆီ၊ ေခ်ာ့ကလက္၊ (ကယ္လိုရီ) + ကိုယ္အေလးခ်ိန္ + အဆီေတြဟာ ေသြးတိုးအတြက္ မေကာင္းပါ။ (ဆိုဒီယမ္) မ်ားတာ လံုးဝမေကာင္းပါ။ (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားတာ ေကာင္းတယ္။ (ကယ္လ္ဆီယမ္) နည္းတာ မေကာင္းပါ။

ေသြးတိုးသမားေတြအတြက္ ေလ့က်င့္ခန္း
ေသြးပူ-ေလ့က်င့္ခန္း ၅-၁ဝ မိနစ္ နဲ႔စပါ။ (ေယာဂ) ျဖစ္ျဖစ္ တျခားနည္းျဖစ္ျဖစ္လုပ္ပါ။ အမ်ားဆံုး-ႏွလံုးခုန္နွဳန္း ရဲ႕ ၈ဝ% ထက္ မပိုသင့္ပါ။ ၂၂ဝ ထဲကေန ကိုယ့္အသက္ကို ႏုတ္ရင္ MHR ရတယ္။ (MHR = 220 – Age) ကိုယ့္အေလးခ်ိန္ကေန ဖိစီးတဲ့ ေလ့က်င့္နည္းမ်ိဳး မလုပ္သင့္ပါ။ အမ်ားအားျဖင့္ လူေတြက ဝၾကလို႔ပါ။ တခါလုပ္ရင္ ၂ဝ-၃ဝ မိနစ္ ၾကာသင့္တယ္။ ၇ ရက္တပါတ္မွ ၄ ရက္လုပ္သင့္တယ္။ ျပီးရင္ ၅-၁ဝ မိနစ္ နားလိုက္ပါ။ အေလးခ်ိန္-ေလွ်ာ့နည္းလုပ္ေနတံုးမွာ အသက္ရွဴေအာင့့္ထားတာမ်ိဳး မလုပ္ပါနဲ႔။

စာေတြကို ေအးေအးေဆးေဆးဖတ္ျပီး လိုတာကိုလုိက္နာပါ။

Hypertension (2) ေသြးတိုးေရာဂါ (၂)

High blood pressure ေသြးဖိအားမ်ားေနတာကို Hypertension ေသြးတိုးေရာဂါလို႔ေခၚတယ္။ ႏွလံုးကေန တကိုယ္လံုးကို စီးေလွ်ာက္ေနတဲ့ေသြးေတြက ေသြးေၾကာနံရံေပၚကို ဘယ္ေလာက္ဖိအားနဲ႔ သက္ေရာက္ေနသလဲ တိတိက်က်တိုင္းတာတဲ့ ကိန္းဂဏန္းျဖစ္တယ္။ ဒီဖိအားမ်ားေနတာက စဥ္တိုက္ဆက္တိုက္လို ျဖစ္ေနတာမို႔ ၾကာလာတာနဲ႔ ေသြးေၾကာေတြေတြကို ပ်က္စီးေစရံုသာမကဘဲ ႏွလံုးမွာပါေရာဂါရလာေစႏိုင္တယ္။ ေသြးဖိအားကို ထိန္းမထားႏိုင္ရင္ တခ်ိန္မွာ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္-ေသြးေၾကာေရာဂါနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ တမ်ိဳးမ်ိဳးရလာေစႏိုင္တယ္။

• ေသြးတိုးလကၡဏာေတြ
မ်ားေသာအားျဖင့္ ဘာမွမခံစားရသလိုေနျပီး ရုတ္တရက္ အသက္ကို ရန္ရွာႏိုင္တဲ့ အျပင္းအထန္ေရာဂါရတတ္လို႔ တိတ္တဆိတ္ လူသတ္သမားလို႔ တင္စားေလ့ရွိတယ္။ အဲလိုလူမ်ိဳး ၅ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ရွိတယ္။ အျပင္မွာ ဘာမွမျဖစ္သလိုေနေပမဲ့ ကိုယ္တြင္းထဲမွာေတာ့ ႏွလံုး၊ အဆုပ္၊ ဦးေႏွာက္ နဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ေတြကို ထိခိုက္ေနတယ္။

• ဘာလို႔ ေသြးတိုးရတာလဲ
ေဝဒနာသည္အမ်ားစုမွာ ဘာလို႔ ေသြးတိုးလာျဖစ္သလဲ ဆရာဝန္ေတြက အေၾကာင္းရွာမရၾကဘူး။ လူၾကီးတေယာက္ရဲ႕ ပံုမွန္ ေသြးဖိအားဟာ 120/80 ထက္မမ်ားရဘူး။ အထက္ဂဏန္းလို႔ေခၚတာက ႏွလံုးကေန ညွစ္ေနခ်ိန္မွာ ရွိတာျဖစ္တယ္။ ေအာက္ဂဏန္းဆိုတာက ႏွလံုးက တခါနဲ႔တခါၾကား နားေနခ်ိန္မွာရွိတာ ျဖစ္တယ္။ အေၾကာင္းရွာရတာေတြထဲမွာ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ သူ႔အထက္နားကအဂၤါမွာ ေရာဂါေတြပါတယ္။

• ေသြးတိုးရွိႏိုင္ေနျပီဆိုတာ
လူဦးေရရဲ႕ ၄ ပံု၁ ပံုမွာ သတိေပးခ်က္အဆင့္ ရွိေနတယ္လို႔ ေျပာရင္ ေျခာက္ေျပာတာ မဟုတ္ပါ။ အထက္ဂဏန္း 120 နဲ႔ 139 ၾကား၊ ေအာက္ဂဏန္း 80 နဲ႔ 89 ၾကား ရွိေနသူေတြပါတယ္။ ဒီလိုလူေတြက သာမန္ ေသြးဖိအား ရွိေနသူေတြထက္ ႏွလံုးေရာဂါရလမ္း ၂ ဆ ပိုတယ္။ ဆရာဝန္ဆီလာရင္ လူေနမႈပံုစံ ေျပာင္းပါလို႔ အၾကံေပးလိမ့္မယ္။

• အႏၲရာယ္နယ္ေျမ
ေသြးဖိအား 140/90 နဲ႔အထက္ရွိေနပမဲ့ လကၡဏာေတြ မခံစားရတာ ရွိႏိုင္တယ္။ 180/110 ဆိုရင္ေတာ့ စိုးရိမ္အမွတ္ ေရာက္ေနျပီ။ ခဏေလး ကိုယ္ေရာစိတ္ပါ နားလိုက္ပါ။ ေသြးဖိအားျပန္တိုင္းပါ။ ဒိထက္မက်ရင္ အေရးေပၚဌာန အျမန္ ၾကြပါ။ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္တာ၊ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါနဲ႔ သတိလစ္တာေတြ ျဖစ္လာႏိုင္စရာရွိေနျပီ။ ေခါင္းတအားကိုက္မယ္၊ စိုးရိမ္စိတ္ကဲေနမယ္၊ ႏွာေခါင္းေသြးယိုမယ္၊ အသက္ရွဴမဝျဖစ္မယ္။

• ဘယ္လိုလူေတြမွာ လာျဖစ္သလဲ
အသက္ ၄၅ ႏွစ္အထိ ေယာက္်ားေတြက မိန္းမေတြထက္ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒိထက္ၾကီးရင္ အတူတူျဖစ္ၾကတယ္။ မိန္းမေတြက အသက္ ၆၅ ႏွစ္ေက်ာ္လာရင္ ပိုျဖစ္တယ္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါလိုဘဲ မိသားစုထဲမွာ တေယာက္ျဖစ္ရင္ ေနာက္လူလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ အားလံုးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ဆီးခ်ိဳရွိေနသူထဲက ၆ဝ% မွာ ေသြးတိုးလဲတြဲရွိေနတယ္။

• ဆားနဲ႔ ေသြးတိုး အမ်ိဳးေတာ္တယ္
လူေတြ၊ တိရစၧာန္ေတြ ဆားမရွိရင္ အသက္မရွင္ႏိုင္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေသြးတိုးနဲ႔မတည့္ပါ။ ဆားထဲမွာ အမ်ားဆံုး ပါေနတာက (ဆိုဒီယမ္) ျဖစ္တယ္။ ဒီဓါတ္ကေန ေသြးဖိအားတက္ေစတာေသျခာတယ္။ (ဆဲလ္) ေတြထဲ ေရပိုေအာင္းေစလို႔ ကိုယ္ေရာင္မယ္။ လူတေယာက္ တေန႔မွာ (ဆိုဒီယမ္) 1,500 milligrams ထက္ မ်ားအစားဘို႔ျဖစ္တယ္။ သိတဲ့အတိုင္း သူတို႔က အာရွသားေတြထက္ လူေကာင္ၾကီးေသးေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ပိုနည္းသင့္ေသးတယ္။ အလြယ္ဝယ္စားလို႔ရတာေတြ၊ ျပဳျပင္စီမံထားတဲ့ အစာေတြကေန လိုအပ္ခ်က္ထဲက ၇၅% ရေနတာ သတိထားပါ။

• ေသြးတိုးမ်ားတာနဲ႔ စိတ္ဖိအား
စိတ္ဖိအားမ်ားရင္ ေသြးတိုးမ်ားတယ္။ ဘာလို႔လဲေတာ့ အဆက္အစပ္မျပႏိုင္ေသးဘူး။ ဒါေပမဲ့ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားသူေတြဟာ ႏွလံုးေရာဂါရလမ္းလဲ မ်ားတယ္။ ဒီလိုလူေတြက အစားေကာင္းေကာင္းမစား၊ အရက္ေသာက္၊ ေဆးလိပ္ေသာက္တာေတြလဲ လုပ္ၾကေတာ့ ဆက္စပ္ေနတယ္။

• ေသြးခ်ိန္နဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္
ဝတဲ့သူေတြဟာ သူတို႔ႏွလံုးအေပၚဖိအား မ်ားေနေစလို႔ ေသြးတိုးျဖစ္ဘို႔ မ်ားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစားအေသာက္မွာ ဆား ေလွ်ာ့စားဘို႔နဲ႔အတူ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ခ်ဘို႔၊ (ကလိုရီ) ခ်ဘို႔ လိုအပ္တယ္။ အဆီလဲေလွ်ာ့၊ သၾကားလဲ နည္းေစရတယ္။ အသီးအႏွံေတြ၊ အသီးအရြက္ေတြကို ပိုစားသင့္တယ္။ အဆီလြတ္အသားနဲ႔ (ဖိုင္ဘာ) မ်ားအစားေတြကို အစားခိုင္းတယ္။ အေလးခ်ိန္ ၁ဝ ေပါင္က်တာနဲ႔ အႏၲရာယ္ကိုနည္းေစတယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ အရက္
အရက္မ်ားရင္ ေသြးတိုးမ်ားေစတယ္။ အေမရိကန္ႏွလံုးအသင္းရဲ႕ လမ္းညႊန္ခ်က္မွာ အရက္ကို လူတိုင္းလိုလို ေသာက္ေနတဲ့ႏိုင္ငံမို႔ အမ်ိဳးသားတိုင္း ၂ ခါေသာက္၊ နဲ႔ အမ်ိဳးသမီးတိုင္း ၁ ခါေသာက္ထက္ မပိုဘို႔ပါေနတယ္။ ၁ ခါ ေသာက္ဆိုတာ ဘီယာ ၁၂ ေအာင္စ၊ ဝိုင္ ၄ ေအာင္စ၊ အရက္ (80-Proof) ၁ ေအာင္စခြဲ နဲ႔ အရက္ (100-Proof) ၁ ေအာင္စကို ေျပာတာျဖစ္တယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ (ေကဖင္း)
(ေကဖင္း) ပါတဲ့ ေကာ္ဖီ စတာေတြ ေသာက္ရင္ လူက တမ်ိဳးတမည္ျဖစ္သလို ေသြးတိုးကိုလဲ တက္ေစတယ္။ ယာယီ သေဘာေတာ့ ျဖစ္တယ္။ တေန႔ ၁ ခြက္၊ ၂ ခြက္ သတ္မွတ္တယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ ကိုယ္ဝန္
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္လို႔ ေသြးတိုးတယ္ဆိုတာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ ေနာက္ပိုင္းမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ေဆးကုသမႈ မလုပ္ရင္ ဆိုးဝါးတာေတြ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဥပမာ PET ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေသြးဆိပ္တက္ျခင္းမျဖစ္မီအဆင့္) ကေန မိခင္ေရာ ကေလးပါ ဆိုးဝါးတာေတြျဖစ္ေလာေစႏိုင္တယ္။ ဒီလိုျဖစ္သူေတြ ကေလးေမြးျပီး ျပန္ေကာင္းပါတယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ ေဆးဝါးေတြ
အေအးမိေဆးေတြထဲမွာ Decongestants အမ်ိဳးအစားေဆးေတြ ပါေနတယ္။ ဒီေဆးက ေသြးတက္ေစႏိုင္တယ္။ တျခားေဆးေတြကေတာ့ အကုိက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြ၊ (စတီရြိဳက္) ေဆး၊ ပိန္ေဆး၊ ကိုယ္ဝန္တားေဆးနဲ႔ စိတ္က်ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။

• ေကာ္လာျဖဴေသြးတိုး
အလုပ္လုပ္တဲ့ေနရာ၊ ရံုးေတြမွာ ေသြးခ်ိန္တိုင္းရင္ အိမ္မွာေနရင္း တိုင္းတာထက္ တက္ေနတတ္တယ္။ လူနာေတြလဲ ေဆးခန္းလာဘူးကာစ၊ ေဆးခန္းသစ္လာစ၊ ဆရာဝန္-ဆရာမ အသစ္နဲ႔ စစ္ကာစ အခ်ိန္ေတြမွာ ေသြးခ်ိန္ နည္းနည္း ပိုတက္ေနတတ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အိမ္မွာ ေအးေအးေဆးေဆး တိုင္းတာတာက ပိုေသျခာတဲ့ဂဏန္းကို ရေစႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ လူတိုင္းက အိမ္မွာခ်ည္း အျမဲေနၾကတာ မဟုတ္ပါ။ အျပင္ေနရလို႔ ေသြးခ်ိန္တက္တာလဲ သူ႔ေသြးခ်ိန္ဘဲျဖစ္တယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ ကေလး
ေသြးတိုးဟာ လူၾကီးေရာဂါ မွန္တယ္။ ကေလးေတြလဲ မျဖစ္ဘူး မေျပာႏိုင္ပါ။ ကေလး ဝေနမယ္၊ မိဘေတြမွာ ေသြးတိုး ရွိေနမယ္ဆိုရင္ ကေလးလဲ တက္ေနႏိုင္တယ္။ ကေလးရဲ႕ အသက္၊ အရပ္၊ က်ား-မ မတူရင္ ေသြးခ်ိန္မတူဘူး။

• ေသြးတိုးကို ဘယ္လိုကုသလဲ
အစားအေသာက္ ေရြးစားတာေၾကာင့္ ေသြတိုးက်ေစတယ္။ DASH ဆိုတာ Dietary Approaches to Stop Hypertension ကို အတိုေကာက္ေရးတာပါ။ အသီးေတြ၊ ဟင္းသီး-ဟင္းရြက္ေတြ၊ ျဖဴေနေအာင္ခြ်တ္မထားတဲ့အဆံေတြ၊ အဆီလြတ္ႏို႔၊ ငါး၊ ၾကက္သား၊ အေစ့အဆံေတြကိုစားခိုင္းတာျဖစ္တယ္။ အမဲသား-ဆိတ္သား၊ အဆီ၊ အခ်ိဳေတြ ေလွ်ာ့စားေစတယ္။ (ဆိုဒီယမ္) နည္းေလ ေကာင္းေလျဖစ္တယ္။

• ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း
ပံုမွန္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာ ေသြးတိုးအတြက္လဲ သက္သာေစတယ္။ ၇ ရက္တပါတ္မွာ မျပင္းထံတဲ့ ေလ့က်င့္ခန္း မိနစ္ ၁၅ဝ လုပ္သင့္တယ္။ ဥယ်ာဥ္လုပ္တာ၊ လမ္းတိုေလွ်ာက္တာ၊ စက္ဘီးစီးတာ၊ (ေအရိုးဘစ္) လုပ္တာေတြလဲ ပါတယ္။ ၾကြက္သား ဆန္႔တန္းတာကိုလဲ တပါတ္မွာ ၂ ခါလုပ္သင့္တယ္။

• Diuretics ဆီးသြားေစတဲ့ေဆး
သတိေပးခ်င္တာက ဆီးေဆးဆိုတာ မတူတဲ့ ၂ မ်ိဳး မေရာေစခ်င္ဘူး။ ဆီးကို အတင္းသြားခိုင္းတဲ့ေဆး နဲ႔ ဆီးေအာင့္လို႔ ေသာက္ရတာ မတူပါ။ ေသြးတိုးမွာ ဆီးကို တမင္တကာ သြားေစေအာင္ လုပ္ရတယ္။ ေသြးက်တာျမန္လို႔ ပဌမတန္းစားေဆး အေနနဲ႔ သံုးေလ့ရွိတယ္။ ဆီးသြားရင္ ကိုယ္ထဲကေန ေရေရာ၊ ဆားေရာထြက္ကုန္ေစတယ္။ သတိထားစရာက တခ်ိဳ႕ ဆီးေဆးေတြက ပိုတက္ဆီယမ္နည္းေစႏိုင္လို႔ ၾကြက္သားနာတာ၊ အားယုတ္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ဆီးေဆးက ဆီးခ်ိဳတက္ေစတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ေယာက္်ားလိင္အေရး နည္းေစႏိုင္တယ္။

• Beta-blockers (ဘီတာ-ဘေလာ့ကာ) ေဆး
ဒီေဆးမ်ိဳးက ႏွလံုးခုန္တာေႏွးေစတယ္။ တျခားႏွလံုးေရာဂါအတြက္လဲ သံုးတယ္။ ဥပမာ Arrhythmia ေရာဂါ။ ဒီေဆးမ်ိဳးက အိပ္မေပ်ာ္တာ၊ ေခါင္းမူးတာ၊ အားယုတ္တာ၊ ေျခ-လက္ေအးစက္တာနဲ႔ ေယာက္်ား လိင္အားနည္းတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

• ACE Inhibitors (ေအ-ဟီ-အီး အင္န္ဟဘစ္တာ) ေဆး
ေသြးေၾကာေတြကို က်ံဳ႕ေစ-က်ဥ္းေစတဲ့ ကိုယ္ကေနထြက္တဲ့ Angiotensin II ဓါတ္ကို ဆန္႔က်င္တယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳးက ေခ်ာင္းေျခာက္ဆိုးတာ၊ အေရျပားအနီစက္ထြက္တာ၊ ေခါင္းမူးတာ၊ (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္မွာ မေပးသင့္ဘူး။

• ARBs (ေအ-အာရ္-ဘီ) ေဆး
ဒီေဆးမ်ိဳးက ေသြးေၾကာေတြကို က်ံဳ႕ေစ-က်ဥ္းေစတဲ့ Angiotensin II ဓါတ္ကို ကိုယ္ကေနထြက္တာကို နည္းေစတယ္။ ေဆးသတၲိျပဘို႔ အခ်ိန္ေစာင့္ရတယ္။ ေခါင္းမူးတာ၊ ၾကြက္သားနာတာ၊ အိပ္မေပ်ာ္တာ၊ (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္မွာ မေပးသင့္ဘူး။

• Calcium Channel Blockers (ကယ္လ္စီယမ္-ခ်င္နယ္လ္ ဘေလာ့ကာ) ေဆး ဒီေဆးမ်ိဳးကေန ႏွလံုးနဲ႔ ေသြးေၾကာ (ဆဲလ္) ေတြထဲကို (ကယ္လ္စီယမ္) ဓါတ္ဆား ဝင္တာကိုေႏွးေစမယ္။ (ကယ္လ္စီယမ္) ဓါတ္က ႏွလံုကိုပိုညွစ္ေစျပီး ေသြးေၾကာကိုက်ယ္ေစတယ္။ ေခါင္းမူးတာ၊ ရင္တုန္တာ၊ ေျခေထာက္ေရာင္တာ၊ ဝမ္းခ်ဳပ္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အစာနဲ႔ ေသာက္ရတယ္။ အရက္၊ စပ်စ္ေဖ်ာ္ရည္ေတြနဲ႔ တြဲမေသာက္သင့္ဘူး။

• တျခားေဆးက်ေဆးေတြ
Vasodilators, Alpha blockers, Central agonists အမ်ိဳးအစားေဆးေတြကိုလဲ သံုးတယ္။ ေခါင္းမူးတာ၊ ရင္ခုန္-ရင္တုန္တာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ၊ ဝမ္းေလွ်ာတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

• အေထာက္အကူျပဳကုသနည္းေတြ
တရားထိုင္တာ၊ ေယာဂလုပ္တာ၊ အသက္ျပင္းျပင္းရွဴတာေတြက ေသြးတိုးက်ဘို႔ အေထာက္အကူရေစႏိုင္တယ္။ တိုင္းရင္းေဆးတခ်ိဳ႕က ေသြးတိုးကိုပိုတိုးေစတယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ ဘယ္လိုစခန္းသြားမလည္း
ေသြးတိုးကို ေပ်ာက္သြာေအာင္ ဆရာဝန္ေတြ မစြမ္းေသးပါ။ တသက္တာေသြးတိုးကို ထိန္းေနတတ္ေအာင္ လုပ္ေနႏိုင္ရင္ အသက္တမ္းေစ့ ေနႏိုင္ပါမယ္။ လူဆိုတာ ရသာ ၆ ပါးကို အာရံုထားၾကတယ္။ ေရွာင္ရမွာက ငန္တာတပါးတည္းပါ။ က်န္ ၅ ပါး အားကိုးရတာ မနည္းပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

Credit: Dr. တင့္ေဆြရဲ႕ Page