Tuesday, December 1, 2020

ဂျိမ်းစ်ဂျွိုက်စ် (၁၈၈၂-၁၉၄၁)

  ဂျိမ်းစ်ဂျွိုက်စ်  (၁၈၈၂-၁၉၄၁) 


-------------------


ဒေါက်တာအောင်ကြီး




“Shut your eyes and see.” - James Joyce, Ulysses



ထူးထူးကဲကဲဂုဏ်ပြုခြင်း




စာရေးဆရာ၊ ကဗျာစာဆိုတွေကို စာဖတ်သူတွေက ဘယ်လို ဂုဏ်ပြုကြသလဲ။ စာဆိုဗိမာန်တည်မည်။ သူ့ စာတွေအကြောင်း ကျမ်းပြုမည်။ ဋီကာရေးမည်။ သူ့ မွေးနေ့ နှစ်ပတ်လည်မှာ သူ့ဘဝ၊ သူ့စာအကြောင်း ဟောကြပြောကြမည်။ ပြီးတော့ အမှတ်တရစာအုပ် ထုတ်မည်။ သူ့ရဲ့ ရာပြည့်မွေးနေ့ပွဲ ကျင်းပမည်။




စာရေးဆရာတစ်ဦးကတော့ အများသူငါနှင့်မတူ ထူးထူးကဲကဲ ဂုဏ်ပြုခြင်းခံရသည်။ သူကတော့ အိုင်ယာလန်စာရေးဆရာ ဂျိမ်းစ်ဂျွိုက်စ်။ သူ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာဖြစ်သည့် ယူးလီဆီးစ် (Ulysses) (၁၉၂၂) ထဲက အဓိကဇာတ်ကောင် လီယိုပိုးဘလွန်းကို အစွဲပြုပြီး ဘလွန်းနေ့ရယ်လို့ ရက်တစ်ရက် သတ်သတ်မှတ်မှတ်ထားပြီး ဂုဏ်ပြုခံရတာ။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဒဗ္ဗလင်သားတွေရော၊ ကမ္ဘာအနှံ့က ဂျိမ်းစ်ဂျွိုက်ချစ်သူတွေရော ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့ကို Bloomsday အဖြစ် ဆင်နွှဲကြတာ။




ဘာ့ကြောင့် ဇွန်လ ၁၆ ရက်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ပါလိမ့်။ ယူးလီဆီးစ်ဝတ္ထုက ဘလွန်းနှင့် စတီဖင်ဒဲဒလပ်စ်တို့ ၁၉၀၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့ တစ်နေ့တာလုံး ဒဗ္ဗလင်အနှံ့လျှောက်သွားရင်း သူတို့တွေ့ရမြင်ရ ကြုံရ လင်းပွင့်ရတာတွေကို သရုပ်ဖော်ထားတဲ့ဝတ္ထု။ သိစိတ်အလျဉ်ရေးနည်း၊ ဇာတ်ကောင်ရဲ့စိတ်အတွင်း ဖြတ်စီးသွားတဲ့ အတွေးအလျဉ်ကို ပုံဖော်ရေးနည်းစတဲ့ ဘာသာစကား စမ်းသပ်မှုတွေလုပ်ထားတဲ့ ဝတ္ထု။ ဝတ္ထုတစ်အုပ်လုံးက တစ်နေ့တာအတွင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှကို ခြယ်မှုန်းထားခြင်း။ ဒါ့ကြောင့် ဇွန်လ ၁၆ ရက်ကို သူတို့ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသတဲ့။ စာပေသမိုင်းတလျှောက်လုံး ဒီလိုဂုဏ်ပြုခံရတာမျိုး ဘယ်စာရေးဆရာများ ရခဲ့ဖူးပါသလဲခင်ဗျာ။




ရုပ်ပုံလွှာ




ဂျိမ်းစ်ဂျွိုက်စ်၏ ပုဂ္ဂလဘဝကို ဖွဲ့နွဲ့ထားတဲ့စာတွေထဲ ယူးလီဆီးစ်ကို ပထမဆုံးထုတ်ဝေပေးခဲ့တဲ့ အမေရိကန်သူ ဆီးလ်ဗီယာဘိချ် (Sylvia Beach) ရေးထားတာ လွမ်းစရာကောင်းသည်။ ဘိချ်က ၁၉၁၉ ခုနှစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့တော်မှာ "ရှိတ်စပီးယားနှင့် အပေါင်းအပါများ" (Shakespeare and Company) အမည်နှင့် စာအုပ်ဆိုင်ဖွင့်သည်။ ဖွင့်ပြီးမကြာခင်မှာပဲ သူ့စာအုပ်ဆိုင်က စာရေးဆရာတွေ၊ စာပေသမားတွေ စက်ကျရာ၊ ကွန်းခိုရာ ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၂၀ခုနှစ် ပါရီက စာပေမိတ်ဆွေတွေရဲ့အိမ်ပွဲတစ်ခုမှာ ဂျွိုက်စ်ကို သူမ စတွေ့ဖူးသည်။




 'ဒါ နာမည်ကျော် ဂျိမ်းစ်ဂျွိုက်စ်လား' ဟု ကျွန်မ တုန်တုန်ယင်ယင် မေးမိသည်။


'ဂျိမ်းစ်ဂျွိုက်စ်ပါ' သူက ဖြေသည်။




အရပ်က အနေတော်။ ပိန်ပိန်။ ခါးနည်းနည်းကိုင်းသည်။ ခံ့ညားသည်။ သူ့လက်တွေကို သတိမပြုဘဲ မနေနိုင်။ လက်ချောင်းတွေက သွယ်သွယ်လေးတွေ။ ဘယ်လက်ချောင်းမှာ ကျောက်စီလက်စွပ်ခပ်ထူထူ ဝတ်ထားသည်။ မျက်လုံးတွေက ပြာလဲ့နေသည်။ အသိဉာဏ်နှင့် လင်းလက်နေသည့် သူ့မျက်လုံးတွေက အလွန်ကြည့်ကောင်းသည်။ ညာဘက်မျက်လုံးက တစ်ခုခု ထူးခြားနေသလိုလို။ ညာဘက် မျက်မှန်သားက ဘယ်ဘက်ထက် ပိုထူနေတာ သတိထားမိသည်။ ဆံပင်က ထူထူ။ နီဝါဝါ။ လှိုင်းထနေ။ အရေးအကြောင်းထူထူနဖူးကျယ်ကျယ်ကနေ ဆံပင်ကို နောက်လှန်ဖီးထားသည်။




သူ့ အာရုံထက်မြက်မှုက ကျွန်မတွေ့ဖူးသမျှလူတွေထဲ လက်ဖျားခါလောက်သည်။ အသားရောင်   လတ်လတ်။ မျက်နှာမှာ မှဲ့ခြောက်နည်းနည်းရှိ။ နီရောင်သမ်းနေ။ မေးစေ့မှာ မုတ်ဆိတ်မွေးတိုနံ့နံ့။ နှာတံပေါ်ပေါ်။ နှုတ်ခမ်းပါးပါး၊ ပိပိပြားပြား။ ငယ်တုန်းက တော်တော်ချောမယ့်သူဟု ကျွန်မ တွေးမိသည်။"




သူစကားပြောတဲ့အခါ အိုင်းရစ်လေသံပေါက်တာကလွဲလို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းရှိသည်။ ဘိချ်က သို့ကလို အမှတ်ရသည်။




"သူပြောတဲ့စကားက ရိုးရိုးပဲ။ စကားလုံးတွေ၊ အသံတွေကို ဂရုစိုက်တာ ကျွန်မ သတိပြုမိတယ်။ ဘာသာစကားကို ခုံမင်ချစ်ခင်တာရော၊ နားကောင်းတာရောကြောင့် ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ အင်္ဂလိပ်စာသင်တဲ့ ဆရာလုပ်ခဲ့တာလည်း ပါမယ်။"




"ကျွန်မတို့ စကားဆက်ပြောကြတယ်။ ဂျွိုက်စ်က အလွန်ရိုးရှင်းတယ်။ ကျွန်မတို့ခေတ်ရဲ့ အကြီးကျယ်ဆုံး စာရေးဆရာကြီးတစ်ယောက်ရဲ့ ရှေ့မှောက်မှာရောက်နေလို့ စိတ်လှုပ်ရှားရပေမယ့် သူနဲ့ပြောရဆိုရတာ သက်သောင့်သက်သာဖြစ်တယ်။ ဒီ ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့ရတာရော၊ နောက်နောင် တွေ့ရတာရောပဲ။ သူနဲ့ဆုံတိုင်း သူဉာဏ်ကြီးတာကို အမြဲသတိတရရှိတဲ့ကြားထဲကပဲ သူနဲ့ စကားပြောရတာ သိပ်အဆင်ပြေတယ်။ သူနဲ့ပြောရတာလောက် အဆင်ပြေတာမျိုး ကျွန်မတစ်ခါမှ မကြုံဖူးဘူး။"




သူနှင့်ဘာသာစကား




"သူ့မှာ သင်ကြားရေးအတွေ့အကြုံတွေ အများကြီးရှိကြောင်း ဂျွိုက်စ်ကပြောသည်။ အီတလီနိုင်ငံ ထရီအက်စ်မြို့နှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဇူးရစ်မြို့မှာနေစဉ်က သူကျောင်းဆရာ လုပ်ဖူးသည်။ ကျူရှင်ပြဖူးသည်။




'ဘယ်ဘာသာစကားတွေ သင်ပေးတာလဲ' ဟုမေးတော့ 'အင်္ဂလိပ်စာပါ' ဟုဖြေသည်။


'ဤအရာသည် စားပွဲဖြစ်ပါသည်။ ဤအရာသည် ဖောင်တိန်ဖြစ်ပါသည် စသဖြင့်ပေါ့။ ဂျာမန်ရော၊ လက်တင်ရောပဲ။ ပြင်သစ်တောင် ပါသေးတယ်။'




'ဂရိရော ပါသေးလား' ဟု ကျွန်မက မေးလိုက်သည်။ ရှေးဟောင်းဂရိဘာသာစကားတော့ သူမတတ်ပါတဲ့။ ခေတ်သုံးဂရိစကားတော့ သူကောင်းကောင်းပြောနိုင်သည်။ ထရီအက်စ်မှာနေတုန်းက ဂရိသင်္ဘောသားတွေဆီက ရခဲ့တာ။


ဘာသာစကားတွေထဲ စူးဝင်မှုက ဂျွိုက်စ်အနှစ်သက်ဆုံး ဝါသနာဖြစ်မည်။ ဘာသာစကား ဘယ်နှမျိုးလောက် တတ်သလဲဟု ကျွန်မ သူ့ကိုမေးကြည့်သည်။ ကျွန်မတို့ ရေတွက်ကြည့်တော့ အနည်းဆုံး ၉ မျိုးခန့်ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားအပြင် သူက အီတလီလို၊ ပြင်သစ်လို၊ ဂျာမန်လို၊ ဂရိလို၊ စပိန်လို၊ ဒတ်ချ်လို ပြောနိုင်သည်။ စကင်ဒီနေးဗီးယား ဘာသာစကား သုံးမျိုး တတ်သည်။ နော်ဝေ စာရေးဆရာကြီးအစ်ဘ်ဆင်ရဲ့ စာတွေဖတ်ချင်လို့ နော်ဝေဘာသာစကား သူသင်သည်။ နောက်တော့ ဆွီဒင်နှင့် ဒိန်းမတ်ဘာသာစကားတွေ ဆက်သင်သည်။ ဂျူးဘာသာစကား နှစ်မျိုးလုံး သူပြောတတ်သည်။ တရုတ်နှင့် ဂျပန်ဘာသာ အကြောင်းတော့ သူစကားမစ။ သူငယ်ချင်း အက်ဇရာပေါင်းအတွက် ချန်ခဲ့တာဖြစ်မည်။"




နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းသူ 




ဆီးလ်ဗီယာဘိချ်နှင့် ခင်မင်သွားပြီး သူမ၏ "ရှိတ်စပီးယားနှင့် အပေါင်းအပါများ" မှာ သူ မကြာမကြာ လာထိုင်သည်။ ဆိုင်မှာ ဟဲမင်းဝေးလို၊ စကော့ဖစ်ဂျဲရယ်လို လူငယ်စာရေးဆရာတွေနှင့်ဆုံပြီး မိတ်ဆွေဖြစ်သွားသည်။ သူတို့အဖို့ ဂျွိုက်စ်က ဘုရားတစ်ဆူ။ သို့ပေမဲ့ သူတို့တတွေ ဂျွိုက်စ်ကိုဆက်ဆံတဲ့အခါ ရိုသေသမှုထက် ခင်မင်မှုက အလေးသာတာ တွေ့ရသည်။




ဂျွိုက်စ်ကတော့ လူတိုင်းကို တန်းတူရည်တူဆက်ဆံသည်။ စာရေးဆရာဖြစ်ဖြစ်၊ ကလေးသူငယ်ဖြစ်ဖြစ်၊ စားပွဲထိုးဖြစ်ဖြစ်၊ တော်ဝင်မင်းသမီးဖြစ်ဖြစ်၊ အိမ်ဖော်ဖြစ်ဖြစ် သူ့အဖို့တော့ အားလုံးအတူတူ။ သူတို့တတွေ ပြောသမျှဆိုသမျှ သူစိတ်ဝင်စားသည်။ သူ့အနေနှင့် ငြီးငွေ့စရာကောင်းတဲ့လူ မတွေ့ဖူးသေးဘူးဟု ဘိချ်ကိုပြောဖူးသည်။ စာအုပ်ဆိုင်မှာ ဘိချ်အလာကို ထိုင်စောင့်ရင်း ဆိုင်အကူပြောပြတဲ့ပုံပြင်ကို သူစိတ်ဝင်တစား နားထောင်နေတတ်သည်။ ဆိုင်ကို တက္ကစီနှင့်လာတဲ့အခါ ဆိုင်ရှေ့ရောက်သည့်တိုင် ဒရိုင်ဗာပြောတာ ဆုံးအောင်နားထောင်ပြီးမှ ကားပေါ်က ဆင်းသည်။ သူ့ကို လူတိုင်းခင်မင်သည်။ သူ့နှစ်လိုဖွယ်ရှိမှုကို မည်သူမျှ တောင့်မခံနိုင်။




သူစကားပြောတဲ့အခါ မကြာမကြာ အာမေဋိတ်သံ ပြုတတ်သည်။ သို့ပေမဲ့ သုံးတဲ့စကားလုံးတွေက ယဉ်ကျေးသည်။ အဆဲအဆို မပါ။ အကြမ်းပတမ်း မပါ။ သက်ပြင်းချတာ ဝါသနာပါသည်။ သူ့အကြောင်းပြောတဲ့အခါ ရိုးရိုးလေးပြောသည်။ ဖွဲ့တာနွဲ့တာ မရှိ။ နာမဝိသေသန၊ ကြိယာဝိသေသန အပြင်းစားတွေ သုံးလေ့မရှိ။ အဆိုဝါးဆုံးအဖြစ်အပျက်သည်ပင်လျှင် သူ့အတွက်က"စိတ်ပျက်စရာပါပဲ" ဖြစ်သွားသည်။ "သိပ်စိတ်ပျက်စရာကောင်းတာပဲ" အဆင့်ထိ မရောက်။ သူက "အလွန်" တို့ "အရမ်း" တို့ မကြိုက်။ တစ်ခါက "ဘာ့ကြောင့် 'အလွန်လှတယ်' ပြောရတာလဲ။ 'လှတယ်' ဆို တော်ရောပေါ့" ဟု သူပြောနေတာ ဘိချ်ကြားလိုက်ရသည်။ လူတိုင်းအပေါ် သူယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး ဆက်ဆံသည်။ အများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် အလွန်အလိုက်သိသည်။




သူ့အိမ်ထောင်ရေး




သူ့ဇနီးလောင်း နိုရာဘာနကယ်ကို ၁၉၀၃ ခုနှစ် သူ ဒဗ္ဗလင်မှာနေစဉ် စတွေ့သည်။ ၁၉၀၄ ခု ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့မှာ သူတို့နှစ်ဦးသား 'ပထမဆုံးအကြိမ်'  ဒဗ္ဗလင်မြို့ထဲလမ်းလျှောက်ထွက်ခဲ့ကြသည်။ ဒါ့ကြောင့် ယူးလီဆီးစ်ကို အဲဒီနေ့တည်တာ။




ဘိချ်က ဂျွိုက်စ်တို့အိမ် မကြာခဏရောက်သည်။ နိုရာတို့မိသားစုနှင့် ရင်းနှီးသည်။ ဂျွိုက်စ်က စိတ်ကူးယဉ်သလောက် နိုရာက လက်တွေ့ကျသည်။ သူ့ယောက်ျားကို စသည်။ နောက်သည်။ ကလိသည်။ ဗျစ်တောက်ဗျစ်တောက် ဆူသည်။ ဘာမှသုံးစားမရတဲ့လူ ဟုပြောသည်။ သူမ၏ အဆူအပူ အကြိမ်းအမောင်းတွေကို သူသဘောကျသည်။ လူတွေ တလေးတစားလုပ်လွန်းလို့ သူ ငြီးငွေ့နေတာကို နိုရာက ဖြေဆေးပေးလိုက်သလို ဖြစ်သွားသည်။ 




စာအုပ်တွေကို နိုရာသဘောမတွေ့။ ဒါကလည်း ဂျွိုက်စ်အဖို့ သဘောခွေ့စရာ။ ယူးလီဆီးစ်စာအုပ်ကို တစ်ခါမှလှန်မကြည့်ဖူးဘူး ဟုနိုရာက ဘိချ်ကို ပြောဖူးသည်။ တကယ်တော့လည်း ဒီဝတ္ထုကို နိုရာဖတ်စရာ လိုမည်မထင်။ ဒီဝတ္ထုက နိုရာ့ကိုအကြောင်းပြုပြီး ပေါ်လာခဲ့ရတဲ့ ဝတ္ထုလေ။ သူ့ယောက်ျားအကြောင်း နိုရာညည်းပြောလေး ပြောတတ်သည်။ "တချိန်လုံး စာရေးနေတာပဲ။ နားတယ်မရှိဘူး။ မနက်မနိုးတစ်ဝက် နိုးတစ်ဝက်ဖြစ်တာနဲ့ အိပ်ရာဘေး ကြမ်းပေါ်ချထားတဲ့ စာရွက်နဲ့ခဲတံ ကောက်ကိုင်တော့တာ။ ဘယ်အချိန်ဆိုတာ မသိဘူး။ နေ့လယ်စာပြင်နေတဲ့အချိန် သူက ခေါက်ခနဲ ထထွက်သွားချင် သွားတာ။ ဒီလိုလူမျိုးနဲ့နေရတာ ဘယ်အိမ်ဖော် မြဲပါ့မလဲ . . .။ "သူဆူလေ၊ သူ့ယောက်ျားနှင့် ကလေးတွေက ရယ်လေ။




စာရေးဆရာအစား တောင်သူနှင့် ဖြစ်ဖြစ်၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်နှင့် ဖြစ်ဖြစ်၊ ဆိုရစေတော့ အစုတ်ပလုတ်ကောက်တဲ့သူနှင့် ဖြစ်ဖြစ် လက်ထပ်ခဲ့ရမှာဟု နိုရာက ပြောတတ်သည်။ ဒီလိုပြောတဲ့အခါ သူမက နှုတ်ခမ်းကိုတွန့်ပြီး ပြောသည်။ နိုရာဂျွိုက်စ်ကိုရွေးချယ်ခဲ့တာ ဂျွိုက်စ်ကံကောင်းဖို့ပါပဲ။ နိုရာသာ သူ့ဘဝမှာမရှိခဲ့ရင် သူဘာလုပ်နိုင်မလဲ။ နိုရာသာမရှိခဲ့ရင် ယူးလီဆီးစ် ဖြစ်လာပါ့မလား။ နိုရာနှင့်စုံဖက်ရတာ ဂျွိုက်စ်ရတဲ့ ကောင်းကြီးမင်္ဂလာတွေထဲက အကောင်းဆုံး မင်္ဂလာတစ်ပါးဟု ဆိုရမည်။ သူသိတဲ့ စာရေးဆရာတွေထဲ သူတို့ဇနီးမောင်နှံ အိမ်ထောင်ရေးက အပျော်ရွှင်ဆုံးတစ်ခုပဲဟု ဘိချ်က ရေးသည်။




လူထဲကလူ


အနုပညာနှင့်ပတ်သက်၍ သူ့မှာအကြောက်အလန့်မရှိသလောက် တကယ့်လောကကြီးထဲက ဟာတွေကျတော့ သူက ကြောက်နေ လန့်နေပြန်သည်။ မိုးသက်မုန်တိုင်းကျတဲ့အခါ မုန်တိုင်းပြီးတဲ့အထိ သူ့အခန်းထဲ ကုပ်နေတတ်သည်။ သူက အမြင့်ကြောက်သည်။ ပင်လယ်ကြောက်သည်။ ကူးစက်ရောဂါ ကြောက်သည်။




အစွဲကလည်း ကြီးသေးသည်။ သီလရှင်နှစ်ပါးလမ်းပေါ်တွေ့ရင် ဒါ ကံဆိုးတဲ့လက္ခဏာပဲ။ (တခါက သီလရှင်နှစ်ပါးရှိတဲ့လမ်းပေါ်မှာ သူစီးလာတဲ့တက္ကစီနှင့် အခြားတက္ကစီတစ်စင်း တိုက်ဖူးသည်။) နံ      ပါတ်တွေ၊ နေ့တွေမှာ ကံကောင်း၊ ကံဆိုးရှိသည်။ အိမ်ထဲ ထီးဖွင့်မိတာ၊ ခုတင်ပေါ် ယောက်ျားဦးထုပ်တင်ထားမိတာတွေက ကံဆိုးမယ့် နိမိတ်လက္ခဏာတွေ။ ကြောင်မည်းမည်းကျတော့ သူ့အတွက် ကံကောင်းတဲ့ နိမိတ်။ တခါ သူတို့အိမ် ဘိချ်သွားလည်တုန်း နိုရာက သူ့ယောက်ျားလဲလျောင်းနေတဲ့အခန်းထဲ ကြောင်မည်းမည်းတစ်ကောင် ဝင်သွားအောင် ကြိုးစားနေတာတွေ့ရသည်။ ဇနီးသည်ရဲ့လုပ်ရပ် အောင်မြင်/မအောင်မြင်ကို ဂျွိုက်စ်က အခန်းထဲကနေ စိတ်ပူပင်စွာ စောင့်ကြည့်နေသည်။ သူ့နားမှာ ကြောင်တွေရှိတာ သဘောကျသည်။ တခါက သူ့သမီးရဲ့ကြောင်ပေါက်လေးတစ်ကောင် မီးဖိုချောင်ပြတင်းပေါက်ကနေ အောက်ပြုတ်ကျသွားသည်။ သူ့သမီးပြာသလောက် သူလည်း ပြာနေတာတွေ့ရသည်။




ခွေးကိုတော့ သူအလွန်ကြောက်သည်။ ခွေးဆိုရင် သူ့ကိုက်မယ်ချည်း ထင်နေတာ။ သူတို့စာအုပ်ဆိုင် ဂျွိုက်စ်ရောက်လာတိုင်း ဘိချ်က သူ့ခွေးဖြူလေးကို ခပ်မြန်မြန် အပြင်ထုတ်ထားရသည်။ ဟိုးမားရဲ့ယူးလီဆီးစ်ထဲက သြဒီးဆီးယပ်စ်တစ်ယောက် အိမ်ပြန်အရောက် သူ့ရဲ့အချစ်တော်ခွေးအားဂေါ့စ် အပျော်လွန်ပြီး ခေါက်ခနဲ သေသွားတဲ့အကြောင်း အစဖော်ပေးတော့လည်း သူ့ခွေးကြောက်စိတ်က ဘယ့်နှယ်မှမနေ။ 'ဂီးယား' ဟုမြည်တမ်းပြီး ရယ်ပဲရယ်နေသည်။




သူ့မှာ သားတစ်ယောက် သမီးတစ်ယောက်ရှိသည်။ ကလေးတစ်ကျိပ်လောက်ရချင်တာဟု ပြောဖူးသည်။ သူက အလုပ်ထဲပဲ အစဉ်တစိုက် နှစ်နေသူမဟုတ်။ သူဘယ်လောက် အလုပ်များနေနေ ကလေး နှစ်ယောက်ကို အချိန်ပေးတဲ့ ဖခင်ဖြစ်သည်။ အသံကောင်းတဲ့ သားအတွက် သူဂုဏ်ယူသည်။ ဂျွိုက်စ်မိသားစုအားလုံး အဆိုကောင်းသူတွေ။ အဆိုတော်ဖြစ်ရမည့်အစား စာရေးဆရာဖြစ်ရတာ သူနောင်တရ မဆုံး။ အဆိုတော်လုပ်စားရရင် ဒီ့ထက် အလုပ်ဖြစ်မှာဟု ပြောတတ်သည်။ "ဟုတ်ချင်လည်း ဟုတ်မပေါ့။ ဒါပေမဲ့ စာရေးဆရာအဖြစ်လည်း အောင်မြင်နေတာပဲဟာ" ဟု ဘိချ်က သူ့ကိုတုံ့ပြန်သည်။




ယူးလီဆီးစ်




ယူးလီဆီးစ်ဝတ္ထုကို ၁၉၁၄ ခုမှာ သူ သန္ဓေစတည်သည်။ ၇ နှစ်ကျော်ကျော်ရေးပြီး ၁၉၂၁ အောက်တိုဘာလမှာ အဆုံးသတ်သည်။ သုံးလကြာကြာ ပရုဖ်ဖတ်သည်။ သူ့အသက် ၄၀ ပြည့်မွေးနေ့ (၁၉၂၂ ဖေဖေါ်ဝါရီ ၂ရက်) ရောက်ခါနီးမှ ပရုဖ်ဖတ်တာ ရပ်သည်။




သူ့စာ ပုံနှိပ်ရတဲ့သူတွေခမျာ သနားစရာကောင်းသည်။ သူ့စာအုပ်ကြောင့် သူတို့ပုံမှန် လုပ်နေကျအလုပ်တွေ ခဏခေါက်ထားရသည်။ သို့ပေမဲ့သူတို့က အားတက်သရော ကူကြသည်။ ဂျွိုက်စ် ပရုဖ်ဖတ်တာက စာကျစာန ပြင်တာ၊ အမှားပြင်တာထက် အသစ်ပြန်ရေးတာ ဖြစ်နေသည်။ ယူးလီဆီးစ်ကို တတိယအကြိမ် ပြန်ရေးတာဟု သူကပြောသည်။ စာရွက်ဘေးက ကွက်လပ်နေရာတွေမှာ စာသားအသစ်တွေ ထပ်ဖြည့်သည်။ သူဖြည့်ထားတဲ့စာတွေကို ညွှန်ပြဖို့ရာ ဒုံးပျံတွေ၊ ကြယ်ပွင့်တွေနှင့် တန်ဆာဆင်သည်။ စာပိုဒ်အသစ်တွေ နေရာယူလာတော့ စာမျက်နှာတွေကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြင်ရပြန်သည်။ 




သူ့စာကိုရိုက်ဖို့ စာစီစာရိုက်သူ ရှာရတာကလည်း တစ်ဒုက္ခ။ စာစီစာရိုက် ၉ ယောက် ကျော်သည်အထိ လက်ပြောင်းရတဲ့အခါရှိသည်။ ၈ ယောက်မြောက် စာစီစာရိုက် အမျိုးသမီးဆိုလျှင် သူ့စာရိုက်ရင်း စိတ်ညစ်လွန်း၍ ပြတင်းပေါက်က ခုန်ချဖို့အထိ ဖြစ်သွားသည်။ သူ့လက်ရေးကလည်း တော်ရုံလူဖတ်နိုင်သော လက်ရေးမျိုးမဟုတ်။ နောက်ပြဿနာတစ်ခုက အဖုံးကိစ္စ။ ဂျွိုက်စ်က သူ့စာအုပ်အဖုံးရောင်ကို ဂရိအလံတော်မှာပါတဲ့ အပြာရောင်မျိုး ဖြစ်စေ့ချင်တာ။ အဲဒီ အပြာရောင်စက္ကူ ရှာပုံတော်ဖွင့်ရပုံကလည်း စာတစ်ပုဒ် ဖွဲ့ရလောက်သည်။




ယူးလီဆီးစ် အစအဆုံး ဂျွိုက်စ်က ခဲတံနှင့်ရေးသည်။ (တချို့ရက်တွေမှာ ၁၇ နာရီကြာ ရေးသည်တဲ့။) သူ့ဝတ္ထုတွေအားလုံး လက်နှင့် ခဲတံနှင့်ပဲ ရေးသည်။ ပါရီရှိ စမစ်ဆိုင်ကရတဲ့ ခဲဆံမည်းမည်း ခပ်တုံးတုံးကို သုံးသည်။ ခဲတံက တစ်ရောင်တည်းမဟုတ်၊ ရောင်စုံ။ ဘယ်ခဲတံအရောင် သုံးပြီးရေးလျှင် ဘယ်အခန်းရေးနေတယ်ဆိုတာ သိအောင်လုပ်ထားတာ။ ဖောင်တိန်ကို သူ,မကိုင်တတ်။ တခါက ဖောင်တိန်မင်ဖြည့်ရင်း သူ့တစ်ကိုယ်လုံး မင်တွေပေစွန်းကုန်တာ ဘိချ် တွေ့ဖူးသည်။ နောင် လက်နှိပ်စက်နှင့် စာရေးဖို့ သူစဉ်းစားသည်။ အသံတိတ် ရမင်တန်လက်နှိပ်စက် အကောင်းစားတစ်လုံး သူဝယ်ဖြစ်သွားသည်။ နောင်အသံထွက်တဲ့ လက်နှိပ်စက်နှင့် သူ့လက်နှိပ်စက် အလဲအထပ်လုပ်သည်။ ဘယ်လက်နှိပ်စက်ကိုမှ သူ,မသုံးဖြစ်ခဲ့။




လူနာဖြစ်သွားတဲ့ဂျွိုက်စ်




ပါရီမှာနေရင်း မျက်စိရောဂါဟောင်း ပြန်ထသည်။ ရေတိမ်ရော၊ သူငယ်အိမ် ကြွက်သားရောင်တဲ့ ရောဂါရော။ သို့နှင့် မျက်စိရောဂါကုဖို့၊ ခွဲစိတ်ဖို့ မျက်စိပါရဂူ ဒေါက်တာဘော့ရှ်ဆေးခန်း တက်ရသည်။ ဘော့ရှ်က ဂျွိုက်စ်ကို အလွန်အရေးပေးသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆေးကုသမှုပေးပြီး ဆေးဖိုးရှင်းတဲ့အချိန် တောင်းတဲ့ဆေးဖိုးက နည်းလွန်းလှသမို့ သူ့မှာ စော်ကားသလို ခံစားရကြောင်း ဂျွိုက်စ်က ပြောဖူးသည်။




ဆေးခန်းအပေါ်ထပ်မှာ ခုတင်နှစ်လုံးပါ အခန်းရှိသည်။ သူကခုတင်တစ်လုံးယူပြီး ကျန်ခုတင်ကို နိုရာယူသည်။ နိုရာမရှိလျှင် သူမနေတတ်။ ဆေးခန်းရဲ့တစ်ဦးသော သူနာပြုဆရာမ ခပ်ထွားထွားက လူနာတွေနှင့် အစပ်မတည့်တတ်သော်လည်း ဂျွိုက်စ်နှင့်ကျအမြဲ အဆင်ချောသည်။ သူက ဆရာမရဲ့အချစ်တော်လူနာ။ ဒီလိုဖြစ်ရတာကလည်း အဆန်းတကြယ် ကိစ္စမဟုတ်။ ဂျွိုက်စ်က ဘယ်တော့မှ မညည်းတတ်တဲ့ လူနာ။ ပြီးတော့ သူက သူတပါးအရိပ်အကဲ အလွန်သိတတ်သူ။




ဂျွိုက်စ်လို အာရုံခံစားမှုထက်မြက်သူအဖို့ မျက်စိရောဂါခံစားရတာ၊ ခွဲစိတ်တဲ့ဝေဒနာခံစားရတာ သူများထက် ပိုပိုသာသာဖြစ်မည်။ သို့ပေမဲ့ သူက ညည်းညူခြင်း၊ ဆူပူခြင်း၊ စိတ်တိုခြင်း မရှိ။ ခွဲပြီးစ မျက်လုံးပတ်တီးစီးထားပြီး အိပ်ရာထဲ နာရီပေါင်းများစွာ လဲလျောင်းနေရသော်လည်း သူ့မှာ စိတ်တိုတာ၊ အလိုမကျတာမျိုး မတွေ့ရ။ ပျင်းရိငြီးငွေ့ပုံလည်း မရ။ သူ့ခေါင်းထဲ သူ့အတွေးနှင့်သူ မွေ့လျော်နေတာဖြစ်မည်။ ဂျွိုက်စ်လို မကုန်နိုင်မခမ်းနိုင်လောက်အောင် ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရှိသူအဖို့ ငြီးငွေ့စရာအချိန် မရှိတာဖြစ်မည်။ ဒါ့ပြင် သူက မှတ်ဉာဏ်လေ့ကျင့်ခန်း မှန်မှန်လုပ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက လုပ်ခဲ့တဲ့ လေ့ကျင့်ခန်း။ ဒါ့ကြောင့် ကြားကြားသမျှ အရာအားလုံး သူ့မှတ်ဉာဏ်ထဲ စွဲမြဲသွားတာဟု ပြောဖူးသည်။




သူဆေးခန်းတက်နေတုန်း ဘိချ်သွားကြည့်တဲ့အခါ ကန်တော်ရှင်မ (Lady of the Lake) စာအုပ်ယူလာခဲ့ဖို့ ပြောသည်။ နောက်တစ်ကြိမ်သွားတော့ သူပြောတဲ့စာအုပ် ယူသွားသည်။ ဂျွိုက်စ်က


"ကြိုက်တဲ့စာမျက်နှာဖွင့်ပြီးတော့ စာတစ်ကြောင်းဖတ်ပြစမ်းပါ" ဟု ဘိချ်ကို ခိုင်းသည်။ ဘိချ်ဖတ်    ပြီးပြီးချင်း အဲဒီစာမျက်နှာနှင့် နောက်စာမျက်နှာမှာပါတဲ့ စာပိုဒ်တွေအားလုံး သူအလွတ်ဆက်ရွတ်သည်။ သူရွတ်တာ အမှားတစ်လုံးမှမပါ။ ဘိချ် သဘောပေါက်သွားသည်။ ဂျွိုက်စ်က ဒီစာအုပ်သာမက ကျန်တဲ့စကားပြေစာအုပ်တွေ၊ ကဗျာစာအုပ်တွေ တော်တော်များများ အာဂုံဆောင်ခဲ့တာဖြစ်မည်။ အသက်နှစ်ဆယ်မတိုင်မီ ဖတ်သင့်ဖတ်ရာတွေ အားလုံးလိုလိုဖတ်ပြီး သူ့ခေါင်းထဲ ထည့်ထားခဲ့ဟန်တူသည်။ နောင်တစ်ချိန် သူ အကိုးအကားရှာချင်ရင် စာအုပ်ထ ရှာစရာ၊ စာအုပ်ထ လှန်စရာမလိုတော့ပြီ။




စကားလုံးသမားရဲ့နှလုံးသား




ဂျိမ်းစ်ဂျွိုက်စ်က စကားလုံးသမား။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားက ဝေါဟာရကြွယ်ဝလွန်းလို့ စကားလုံးအသစ် ထွင်စရာမလိုဘူးဆိုတဲ့ တစ်နိုင်ငံတည်းသား စာရေးဆရာကြီး ဘားနတ်ရှော၏ အဆိုအမိန့်ကို သူ သဘောမတူ။ သူက စကားလုံးထွင်ရတာ၊ ကုလားဖန်ထိုးရတာ ပျော်သည်။ ဘာသာစကားကို ဟိုစည်းကမ်း ဒီစည်းကမ်းတွေနှင့် ကန့်သတ်ထားတာ၊ ချုပ်နှောင်ထားတာ သူလက်မခံ။ စကားလုံးအပေါ် ခံစားမှုမည်မျှပြင်းပြပုံကို လူငယ်အနုပညာသမားတစ်ဦးရဲ့ရုပ်ပုံလွှာမှာ သို့ကလို ရေးသည်။ "သူ တိတ်တိတ်လေး ငိုချင်တယ်။ သူ့အတွက် မဟုတ်ပါဘူး။ စကားလုံးတွေအတွက်ပါ။ ဂီတလိုလှပတဲ့ ကြေကွဲစရာကောင်းတဲ့ စကားလုံးတွေအတွက် သူငိုချင်တာ။"




ယူးလီဆီးစ်ထွက်ပြီး ၁၇ နှစ်အကြာ ၁၉၃၉ ခုမှာ ဖင်နီဂန်းစ်ဝိတ်ခ် ထွက်လာသည်။ ဒီစာအုပ်ကလည်း ဘာသာစကား စမ်းသပ်ထားတာတွေပါသည်။ ဖတ်ရတာ အလွန်ခက်သည်။ တစ်စုံတစ်ဦးက အိုင်းရစ်လေနှင့်ဖတ်ပြလျှင်တော့ နားထောင်ရတာ အင်မတန်အရသာရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ဒီဝတ္ထုအကြောင်း ဂျွိုက်စ်ကိုမေးကြည့်တော့ သူက အခုလိုဖြေသည်။


"ဒီထဲမှာ အသိခက်တဲ့ပုစ္ဆာတွေ၊ ပဟေဠိတွေ တပုံကြီးထည့်ထားတယ်။ ကျွန်တော်ဘာဆိုလိုချင်မှန်း ပါမောက္ခတွေ နှစ်ပေါင်းရာချီပြီး ဆက်ငြင်းလို့ရအောင် လုပ်ထားတာ။ လူတစ်ဦးတစ်ယောက် ထာဝရအသက်ရှင်အောင်လုပ်လို့ရတာ ဒီနည်းပဲ ရှိတာကိုး။"




ဥရောပနိုင်ငံတွေမှာ ဘဝတလျှောက်လုံးလိုလို လှည့်ပတ်နေထိုင်သွားခဲ့တဲ့ ဂျိမ်းစ်ဂျွိုက်စ်ရဲ့ နှလုံးသားက ဘယ်နေရာရှိပါလိမ့်။ သိချင်ရင် သူ့ ပေးစာထဲက စာတစ်ကြောင်း ဖတ်ကြည့်ရုံ။


"ငါသေတဲ့အခါ ငါ့နှလုံးသားပေါ်မှာ ဒဗ္ဗလင် ဆိုတဲ့စာလုံး ရေးထိုးထားလိမ့်မယ်။"




၃၁-၁၀-၂၀




စာကြွင်း။


ဂျိမ်းစ်ဂျွိုက်စ်အကြောင်း ဖတ်တဲ့အခါ ဆရာဒဂုန်တာရာကို ပြေးသတိရမိ။ ဘားနတ်ရှောနှင့် ဂျွိုက်စ်အကြောင်း ဖတ်ရတဲ့အခါ ဆရာဦးသိန်းဖေမြင့်နှင့် ဆရာတာရာ ခေါင်းထဲဝင်လာ။ သူတို့ကိုလွမ်းလို့ ရေးတာ။




စာညွှန်း။


Shakespeare and Company. Sylvia Beach. 1956.


-------------------


ဂ်ိမ္းစ္ဂြၽိဳက္စ္  (၁၈၈၂-၁၉၄၁) 




“Shut your eyes and see.” - James Joyce, Ulysses


ထူးထူးကဲကဲဂုဏ္ျပဳျခင္း


စာေရးဆရာ၊ ကဗ်ာစာဆိုေတြကို စာဖတ္သူေတြက ဘယ္လို ဂုဏ္ျပဳၾကသလဲ။ စာဆိုဗိမာန္တည္မည္။ သူ႔ စာေတြအေၾကာင္း က်မ္းျပဳမည္။ ဋီကာေရးမည္။ သူ႔ ေမြးေန႔ ႏွစ္ပတ္လည္မွာ သူ႔ဘဝ၊ သူ႔စာအေၾကာင္း ေဟာၾကေျပာၾကမည္။ ၿပီးေတာ့ အမွတ္တရစာအုပ္ ထုတ္မည္။ သူ႔ရဲ႕ ရာျပည့္ေမြးေန႔ပြဲ က်င္းပမည္။


စာေရးဆရာတစ္ဦးကေတာ့ အမ်ားသူငါႏွင့္မတူ ထူးထူးကဲကဲ ဂုဏ္ျပဳျခင္းခံရသည္။ သူကေတာ့ အိုင္ယာလန္စာေရးဆရာ ဂ်ိမ္းစ္ဂြၽိဳက္စ္။ သူ၏ အေကာင္းဆုံးလက္ရာျဖစ္သည့္ ယူးလီဆီးစ္ (Ulysses) (၁၉၂၂) ထဲက အဓိကဇာတ္ေကာင္ လီယိုပိုးဘလြန္းကို အစြဲျပဳၿပီး ဘလြန္းေန႔ရယ္လို႔ ရက္တစ္ရက္ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ထားၿပီး ဂုဏ္ျပဳခံရတာ။ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ဒဗၺလင္သားေတြေရာ၊ ကမာၻအႏွံ႔က ဂ်ိမ္းစ္ဂြၽိဳက္ခ်စ္သူေတြေရာ ဇြန္လ ၁၆ ရက္ေန႔ကို Bloomsday အျဖစ္ ဆင္ႏႊဲၾကတာ။


ဘာ့ေၾကာင့္ ဇြန္လ ၁၆ ရက္ကို ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့ပါလိမ့္။ ယူးလီဆီးစ္ဝတၳဳက ဘလြန္းႏွင့္ စတီဖင္ဒဲဒလပ္စ္တို႔ ၁၉၀၄ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၁၆ ရက္ေန႔ တစ္ေန႔တာလုံး ဒဗၺလင္အႏွံ႔ေလွ်ာက္သြားရင္း သူတို႔ေတြ႕ရျမင္ရ ႀကဳံရ လင္းပြင့္ရတာေတြကို သ႐ုပ္ေဖာ္ထားတဲ့ဝတၳဳ။ သိစိတ္အလ်ဥ္ေရးနည္း၊ ဇာတ္ေကာင္ရဲ႕စိတ္အတြင္း ျဖတ္စီးသြားတဲ့ အေတြးအလ်ဥ္ကို ပုံေဖာ္ေရးနည္းစတဲ့ ဘာသာစကား စမ္းသပ္မႈေတြလုပ္ထားတဲ့ ဝတၳဳ။ ဝတၳဳတစ္အုပ္လုံးက တစ္ေန႔တာအတြင္း ျဖစ္ပ်က္ခဲ့သမွ်ကို ျခယ္မႈန္းထားျခင္း။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဇြန္လ ၁၆ ရက္ကို သူတို႔ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသတဲ့။ စာေပသမိုင္းတေလွ်ာက္လုံး ဒီလိုဂုဏ္ျပဳခံရတာမ်ိဳး ဘယ္စာေရးဆရာမ်ား ရခဲ့ဖူးပါသလဲခင္ဗ်ာ။


႐ုပ္ပုံလႊာ


ဂ်ိမ္းစ္ဂြၽိဳက္စ္၏ ပုဂၢလဘဝကို ဖြဲ႕ႏြဲ႕ထားတဲ့စာေတြထဲ ယူးလီဆီးစ္ကို ပထမဆုံးထုတ္ေဝေပးခဲ့တဲ့ အေမရိကန္သူ ဆီးလ္ဗီယာဘိခ်္ (Sylvia Beach) ေရးထားတာ လြမ္းစရာေကာင္းသည္။ ဘိခ်္က ၁၉၁၉ ခုႏွစ္ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ ပါရီၿမိဳ႕ေတာ္မွာ "ရွိတ္စပီးယားႏွင့္ အေပါင္းအပါမ်ား" (Shakespeare and Company) အမည္ႏွင့္ စာအုပ္ဆိုင္ဖြင့္သည္။ ဖြင့္ၿပီးမၾကာခင္မွာပဲ သူ႔စာအုပ္ဆိုင္က စာေရးဆရာေတြ၊ စာေပသမားေတြ စက္က်ရာ၊ ကြန္းခိုရာ ျဖစ္လာသည္။ ၁၉၂၀ခုႏွစ္ ပါရီက စာေပမိတ္ေဆြေတြရဲ႕အိမ္ပြဲတစ္ခုမွာ ဂြၽိဳက္စ္ကို သူမ စေတြ႕ဖူးသည္။


 'ဒါ နာမည္ေက်ာ္ ဂ်ိမ္းစ္ဂြၽိဳက္စ္လား' ဟု ကြၽန္မ တုန္တုန္ယင္ယင္ ေမးမိသည္။

'ဂ်ိမ္းစ္ဂြၽိဳက္စ္ပါ' သူက ေျဖသည္။


အရပ္က အေနေတာ္။ ပိန္ပိန္။ ခါးနည္းနည္းကိုင္းသည္။ ခံ့ညားသည္။ သူ႔လက္ေတြကို သတိမျပဳဘဲ မေနႏိုင္။ လက္ေခ်ာင္းေတြက သြယ္သြယ္ေလးေတြ။ ဘယ္လက္ေခ်ာင္းမွာ ေက်ာက္စီလက္စြပ္ခပ္ထူထူ ဝတ္ထားသည္။ မ်က္လုံးေတြက ျပာလဲ့ေနသည္။ အသိဉာဏ္ႏွင့္ လင္းလက္ေနသည့္ သူ႔မ်က္လုံးေတြက အလြန္ၾကည့္ေကာင္းသည္။ ညာဘက္မ်က္လုံးက တစ္ခုခု ထူးျခားေနသလိုလို။ ညာဘက္ မ်က္မွန္သားက ဘယ္ဘက္ထက္ ပိုထူေနတာ သတိထားမိသည္။ ဆံပင္က ထူထူ။ နီဝါဝါ။ လႈိင္းထေန။ အေရးအေၾကာင္းထူထူနဖူးက်ယ္က်ယ္ကေန ဆံပင္ကို ေနာက္လွန္ဖီးထားသည္။


သူ႔ အာ႐ုံထက္ျမက္မႈက ကြၽန္မေတြ႕ဖူးသမွ်လူေတြထဲ လက္ဖ်ားခါေလာက္သည္။ အသားေရာင္   လတ္လတ္။ မ်က္ႏွာမွာ မွဲ႔ေျခာက္နည္းနည္းရွိ။ နီေရာင္သမ္းေန။ ေမးေစ့မွာ မုတ္ဆိတ္ေမြးတိုနံ႔နံ႔။ ႏွာတံေပၚေပၚ။ ႏႈတ္ခမ္းပါးပါး၊ ပိပိျပားျပား။ ငယ္တုန္းက ေတာ္ေတာ္ေခ်ာမယ့္သူဟု ကြၽန္မ ေတြးမိသည္။"


သူစကားေျပာတဲ့အခါ အိုင္းရစ္ေလသံေပါက္တာကလြဲလို႔ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းရွိသည္။ ဘိခ်္က သို႔ကလို အမွတ္ရသည္။


"သူေျပာတဲ့စကားက ႐ိုး႐ိုးပဲ။ စကားလုံးေတြ၊ အသံေတြကို ဂ႐ုစိုက္တာ ကြၽန္မ သတိျပဳမိတယ္။ ဘာသာစကားကို ခုံမင္ခ်စ္ခင္တာေရာ၊ နားေကာင္းတာေရာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အဂၤလိပ္စာသင္တဲ့ ဆရာလုပ္ခဲ့တာလည္း ပါမယ္။"


"ကြၽန္မတို႔ စကားဆက္ေျပာၾကတယ္။ ဂြၽိဳက္စ္က အလြန္႐ိုးရွင္းတယ္။ ကြၽန္မတို႔ေခတ္ရဲ႕ အႀကီးက်ယ္ဆုံး စာေရးဆရာႀကီးတစ္ေယာက္ရဲ႕ ေရွ႕ေမွာက္မွာေရာက္ေနလို႔ စိတ္လႈပ္ရွားရေပမယ့္ သူနဲ႔ေျပာရဆိုရတာ သက္ေသာင့္သက္သာျဖစ္တယ္။ ဒီ ပထမဆုံးအႀကိမ္ ေတြ႕ရတာေရာ၊ ေနာက္ေနာင္ ေတြ႕ရတာေရာပဲ။ သူနဲ႔ဆုံတိုင္း သူဉာဏ္ႀကီးတာကို အၿမဲသတိတရရွိတဲ့ၾကားထဲကပဲ သူနဲ႔ စကားေျပာရတာ သိပ္အဆင္ေျပတယ္။ သူနဲ႔ေျပာရတာေလာက္ အဆင္ေျပတာမ်ိဳး ကြၽန္မတစ္ခါမွ မႀကဳံဖူးဘူး။"


သူႏွင့္ဘာသာစကား


"သူ႔မွာ သင္ၾကားေရးအေတြ႕အႀကဳံေတြ အမ်ားႀကီးရွိေၾကာင္း ဂြၽိဳက္စ္ကေျပာသည္။ အီတလီႏိုင္ငံ ထရီအက္စ္ၿမိဳ႕ႏွင့္ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ဇူးရစ္ၿမိဳ႕မွာေနစဥ္က သူေက်ာင္းဆရာ လုပ္ဖူးသည္။ က်ဴရွင္ျပဖူးသည္။


'ဘယ္ဘာသာစကားေတြ သင္ေပးတာလဲ' ဟုေမးေတာ့ 'အဂၤလိပ္စာပါ' ဟုေျဖသည္။

'ဤအရာသည္ စားပြဲျဖစ္ပါသည္။ ဤအရာသည္ ေဖာင္တိန္ျဖစ္ပါသည္ စသျဖင့္ေပါ့။ ဂ်ာမန္ေရာ၊ လက္တင္ေရာပဲ။ ျပင္သစ္ေတာင္ ပါေသးတယ္။'


'ဂရိေရာ ပါေသးလား' ဟု ကြၽန္မက ေမးလိုက္သည္။ ေရွးေဟာင္းဂရိဘာသာစကားေတာ့ သူမတတ္ပါတဲ့။ ေခတ္သုံးဂရိစကားေတာ့ သူေကာင္းေကာင္းေျပာႏိုင္သည္။ ထရီအက္စ္မွာေနတုန္းက ဂရိသေဘၤာသားေတြဆီက ရခဲ့တာ။

ဘာသာစကားေတြထဲ စူးဝင္မႈက ဂြၽိဳက္စ္အႏွစ္သက္ဆုံး ဝါသနာျဖစ္မည္။ ဘာသာစကား ဘယ္ႏွမ်ိဳးေလာက္ တတ္သလဲဟု ကြၽန္မ သူ႔ကိုေမးၾကည့္သည္။ ကြၽန္မတို႔ ေရတြက္ၾကည့္ေတာ့ အနည္းဆုံး ၉ မ်ိဳးခန႔္ရွိသည္။ အဂၤလိပ္ဘာသာစကားအျပင္ သူက အီတလီလို၊ ျပင္သစ္လို၊ ဂ်ာမန္လို၊ ဂရိလို၊ စပိန္လို၊ ဒတ္ခ်္လို ေျပာႏိုင္သည္။ စကင္ဒီေနးဗီးယား ဘာသာစကား သုံးမ်ိဳး တတ္သည္။ ေနာ္ေဝ စာေရးဆရာႀကီးအစ္ဘ္ဆင္ရဲ႕ စာေတြဖတ္ခ်င္လို႔ ေနာ္ေဝဘာသာစကား သူသင္သည္။ ေနာက္ေတာ့ ဆြီဒင္ႏွင့္ ဒိန္းမတ္ဘာသာစကားေတြ ဆက္သင္သည္။ ဂ်ဴးဘာသာစကား ႏွစ္မ်ိဳးလုံး သူေျပာတတ္သည္။ တ႐ုတ္ႏွင့္ ဂ်ပန္ဘာသာ အေၾကာင္းေတာ့ သူစကားမစ။ သူငယ္ခ်င္း အက္ဇရာေပါင္းအတြက္ ခ်န္ခဲ့တာျဖစ္မည္။"


ႏွစ္လိုဖြယ္ေကာင္းသူ 


ဆီးလ္ဗီယာဘိခ်္ႏွင့္ ခင္မင္သြားၿပီး သူမ၏ "ရွိတ္စပီးယားႏွင့္ အေပါင္းအပါမ်ား" မွာ သူ မၾကာမၾကာ လာထိုင္သည္။ ဆိုင္မွာ ဟဲမင္းေဝးလို၊ စေကာ့ဖစ္ဂ်ဲရယ္လို လူငယ္စာေရးဆရာေတြႏွင့္ဆုံၿပီး မိတ္ေဆြျဖစ္သြားသည္။ သူတို႔အဖို႔ ဂြၽိဳက္စ္က ဘုရားတစ္ဆူ။ သို႔ေပမဲ့ သူတို႔တေတြ ဂြၽိဳက္စ္ကိုဆက္ဆံတဲ့အခါ ႐ိုေသသမႈထက္ ခင္မင္မႈက အေလးသာတာ ေတြ႕ရသည္။


ဂြၽိဳက္စ္ကေတာ့ လူတိုင္းကို တန္းတူရည္တူဆက္ဆံသည္။ စာေရးဆရာျဖစ္ျဖစ္၊ ကေလးသူငယ္ျဖစ္ျဖစ္၊ စားပြဲထိုးျဖစ္ျဖစ္၊ ေတာ္ဝင္မင္းသမီးျဖစ္ျဖစ္၊ အိမ္ေဖာ္ျဖစ္ျဖစ္ သူ႔အဖို႔ေတာ့ အားလုံးအတူတူ။ သူတို႔တေတြ ေျပာသမွ်ဆိုသမွ် သူစိတ္ဝင္စားသည္။ သူ႔အေနႏွင့္ ၿငီးေငြ႕စရာေကာင္းတဲ့လူ မေတြ႕ဖူးေသးဘူးဟု ဘိခ်္ကိုေျပာဖူးသည္။ စာအုပ္ဆိုင္မွာ ဘိခ်္အလာကို ထိုင္ေစာင့္ရင္း ဆိုင္အကူေျပာျပတဲ့ပုံျပင္ကို သူစိတ္ဝင္တစား နားေထာင္ေနတတ္သည္။ ဆိုင္ကို တကၠစီႏွင့္လာတဲ့အခါ ဆိုင္ေရွ႕ေရာက္သည့္တိုင္ ဒ႐ိုင္ဗာေျပာတာ ဆုံးေအာင္နားေထာင္ၿပီးမွ ကားေပၚက ဆင္းသည္။ သူ႔ကို လူတိုင္းခင္မင္သည္။ သူ႔ႏွစ္လိုဖြယ္ရွိမႈကို မည္သူမွ် ေတာင့္မခံႏိုင္။


သူစကားေျပာတဲ့အခါ မၾကာမၾကာ အာေမဋိတ္သံ ျပဳတတ္သည္။ သို႔ေပမဲ့ သုံးတဲ့စကားလုံးေတြက ယဥ္ေက်းသည္။ အဆဲအဆို မပါ။ အၾကမ္းပတမ္း မပါ။ သက္ျပင္းခ်တာ ဝါသနာပါသည္။ သူ႔အေၾကာင္းေျပာတဲ့အခါ ႐ိုး႐ိုးေလးေျပာသည္။ ဖြဲ႕တာႏြဲ႕တာ မရွိ။ နာမဝိေသသန၊ ႀကိယာဝိေသသန အျပင္းစားေတြ သုံးေလ့မရွိ။ အဆိုဝါးဆုံးအျဖစ္အပ်က္သည္ပင္လွ်င္ သူ႔အတြက္က"စိတ္ပ်က္စရာပါပဲ" ျဖစ္သြားသည္။ "သိပ္စိတ္ပ်က္စရာေကာင္းတာပဲ" အဆင့္ထိ မေရာက္။ သူက "အလြန္" တို႔ "အရမ္း" တို႔ မႀကိဳက္။ တစ္ခါက "ဘာ့ေၾကာင့္ 'အလြန္လွတယ္' ေျပာရတာလဲ။ 'လွတယ္' ဆို ေတာ္ေရာေပါ့" ဟု သူေျပာေနတာ ဘိခ်္ၾကားလိုက္ရသည္။ လူတိုင္းအေပၚ သူယဥ္ယဥ္ေက်းေက်း ဆက္ဆံသည္။ အမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံရာတြင္ အလြန္အလိုက္သိသည္။


သူ႔အိမ္ေထာင္ေရး


သူ႔ဇနီးေလာင္း ႏိုရာဘာနကယ္ကို ၁၉၀၃ ခုႏွစ္ သူ ဒဗၺလင္မွာေနစဥ္ စေတြ႕သည္။ ၁၉၀၄ ခု ဇြန္လ ၁၆ ရက္ေန႔မွာ သူတို႔ႏွစ္ဦးသား 'ပထမဆုံးအႀကိမ္'  ဒဗၺလင္ၿမိဳ႕ထဲလမ္းေလွ်ာက္ထြက္ခဲ့ၾကသည္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ယူးလီဆီးစ္ကို အဲဒီေန႔တည္တာ။


ဘိခ်္က ဂြၽိဳက္စ္တို႔အိမ္ မၾကာခဏေရာက္သည္။ ႏိုရာတို႔မိသားစုႏွင့္ ရင္းႏွီးသည္။ ဂြၽိဳက္စ္က စိတ္ကူးယဥ္သေလာက္ ႏိုရာက လက္ေတြ႕က်သည္။ သူ႔ေယာက္်ားကို စသည္။ ေနာက္သည္။ ကလိသည္။ ဗ်စ္ေတာက္ဗ်စ္ေတာက္ ဆူသည္။ ဘာမွသုံးစားမရတဲ့လူ ဟုေျပာသည္။ သူမ၏ အဆူအပူ အႀကိမ္းအေမာင္းေတြကို သူသေဘာက်သည္။ လူေတြ တေလးတစားလုပ္လြန္းလို႔ သူ ၿငီးေငြ႕ေနတာကို ႏိုရာက ေျဖေဆးေပးလိုက္သလို ျဖစ္သြားသည္။ 


စာအုပ္ေတြကို ႏိုရာသေဘာမေတြ႕။ ဒါကလည္း ဂြၽိဳက္စ္အဖို႔ သေဘာေခြ႕စရာ။ ယူးလီဆီးစ္စာအုပ္ကို တစ္ခါမွလွန္မၾကည့္ဖူးဘူး ဟုႏိုရာက ဘိခ်္ကို ေျပာဖူးသည္။ တကယ္ေတာ့လည္း ဒီဝတၳဳကို ႏိုရာဖတ္စရာ လိုမည္မထင္။ ဒီဝတၳဳက ႏိုရာ့ကိုအေၾကာင္းျပဳၿပီး ေပၚလာခဲ့ရတဲ့ ဝတၳဳေလ။ သူ႔ေယာက္်ားအေၾကာင္း ႏိုရာညည္းေျပာေလး ေျပာတတ္သည္။ "တခ်ိန္လုံး စာေရးေနတာပဲ။ နားတယ္မရွိဘူး။ မနက္မႏိုးတစ္ဝက္ ႏိုးတစ္ဝက္ျဖစ္တာနဲ႔ အိပ္ရာေဘး ၾကမ္းေပၚခ်ထားတဲ့ စာ႐ြက္နဲ႔ခဲတံ ေကာက္ကိုင္ေတာ့တာ။ ဘယ္အခ်ိန္ဆိုတာ မသိဘူး။ ေန႔လယ္စာျပင္ေနတဲ့အခ်ိန္ သူက ေခါက္ခနဲ ထထြက္သြားခ်င္ သြားတာ။ ဒီလိုလူမ်ိဳးနဲ႔ေနရတာ ဘယ္အိမ္ေဖာ္ ၿမဲပါ့မလဲ . . .။ "သူဆူေလ၊ သူ႔ေယာက္်ားႏွင့္ ကေလးေတြက ရယ္ေလ။


စာေရးဆရာအစား ေတာင္သူႏွင့္ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဘဏ္လုပ္ငန္းရွင္ႏွင့္ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဆိုရေစေတာ့ အစုတ္ပလုတ္ေကာက္တဲ့သူႏွင့္ ျဖစ္ျဖစ္ လက္ထပ္ခဲ့ရမွာဟု ႏိုရာက ေျပာတတ္သည္။ ဒီလိုေျပာတဲ့အခါ သူမက ႏႈတ္ခမ္းကိုတြန႔္ၿပီး ေျပာသည္။ ႏိုရာဂြၽိဳက္စ္ကိုေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့တာ ဂြၽိဳက္စ္ကံေကာင္းဖို႔ပါပဲ။ ႏိုရာသာ သူ႔ဘဝမွာမရွိခဲ့ရင္ သူဘာလုပ္ႏိုင္မလဲ။ ႏိုရာသာမရွိခဲ့ရင္ ယူးလီဆီးစ္ ျဖစ္လာပါ့မလား။ ႏိုရာႏွင့္စုံဖက္ရတာ ဂြၽိဳက္စ္ရတဲ့ ေကာင္းႀကီးမဂၤလာေတြထဲက အေကာင္းဆုံး မဂၤလာတစ္ပါးဟု ဆိုရမည္။ သူသိတဲ့ စာေရးဆရာေတြထဲ သူတို႔ဇနီးေမာင္ႏွံ အိမ္ေထာင္ေရးက အေပ်ာ္႐ႊင္ဆုံးတစ္ခုပဲဟု ဘိခ်္က ေရးသည္။


လူထဲကလူ

အႏုပညာႏွင့္ပတ္သက္၍ သူ႔မွာအေၾကာက္အလန႔္မရွိသေလာက္ တကယ့္ေလာကႀကီးထဲက ဟာေတြက်ေတာ့ သူက ေၾကာက္ေန လန႔္ေနျပန္သည္။ မိုးသက္မုန္တိုင္းက်တဲ့အခါ မုန္တိုင္းၿပီးတဲ့အထိ သူ႔အခန္းထဲ ကုပ္ေနတတ္သည္။ သူက အျမင့္ေၾကာက္သည္။ ပင္လယ္ေၾကာက္သည္။ ကူးစက္ေရာဂါ ေၾကာက္သည္။


အစြဲကလည္း ႀကီးေသးသည္။ သီလရွင္ႏွစ္ပါးလမ္းေပၚေတြ႕ရင္ ဒါ ကံဆိုးတဲ့လကၡဏာပဲ။ (တခါက သီလရွင္ႏွစ္ပါးရွိတဲ့လမ္းေပၚမွာ သူစီးလာတဲ့တကၠစီႏွင့္ အျခားတကၠစီတစ္စင္း တိုက္ဖူးသည္။) နံ      ပါတ္ေတြ၊ ေန႔ေတြမွာ ကံေကာင္း၊ ကံဆိုးရွိသည္။ အိမ္ထဲ ထီးဖြင့္မိတာ၊ ခုတင္ေပၚ ေယာက္်ားဦးထုပ္တင္ထားမိတာေတြက ကံဆိုးမယ့္ နိမိတ္လကၡဏာေတြ။ ေၾကာင္မည္းမည္းက်ေတာ့ သူ႔အတြက္ ကံေကာင္းတဲ့ နိမိတ္။ တခါ သူတို႔အိမ္ ဘိခ်္သြားလည္တုန္း ႏိုရာက သူ႔ေယာက္်ားလဲေလ်ာင္းေနတဲ့အခန္းထဲ ေၾကာင္မည္းမည္းတစ္ေကာင္ ဝင္သြားေအာင္ ႀကိဳးစားေနတာေတြ႕ရသည္။ ဇနီးသည္ရဲ႕လုပ္ရပ္ ေအာင္ျမင္/မေအာင္ျမင္ကို ဂြၽိဳက္စ္က အခန္းထဲကေန စိတ္ပူပင္စြာ ေစာင့္ၾကည့္ေနသည္။ သူ႔နားမွာ ေၾကာင္ေတြရွိတာ သေဘာက်သည္။ တခါက သူ႔သမီးရဲ႕ေၾကာင္ေပါက္ေလးတစ္ေကာင္ မီးဖိုေခ်ာင္ျပတင္းေပါက္ကေန ေအာက္ျပဳတ္က်သြားသည္။ သူ႔သမီးျပာသေလာက္ သူလည္း ျပာေနတာေတြ႕ရသည္။


ေခြးကိုေတာ့ သူအလြန္ေၾကာက္သည္။ ေခြးဆိုရင္ သူ႔ကိုက္မယ္ခ်ည္း ထင္ေနတာ။ သူတို႔စာအုပ္ဆိုင္ ဂြၽိဳက္စ္ေရာက္လာတိုင္း ဘိခ်္က သူ႔ေခြးျဖဴေလးကို ခပ္ျမန္ျမန္ အျပင္ထုတ္ထားရသည္။ ဟိုးမားရဲ႕ယူးလီဆီးစ္ထဲက ၾသဒီးဆီးယပ္စ္တစ္ေယာက္ အိမ္ျပန္အေရာက္ သူ႔ရဲ႕အခ်စ္ေတာ္ေခြးအားေဂါ့စ္ အေပ်ာ္လြန္ၿပီး ေခါက္ခနဲ ေသသြားတဲ့အေၾကာင္း အစေဖာ္ေပးေတာ့လည္း သူ႔ေခြးေၾကာက္စိတ္က ဘယ့္ႏွယ္မွမေန။ 'ဂီးယား' ဟုျမည္တမ္းၿပီး ရယ္ပဲရယ္ေနသည္။


သူ႔မွာ သားတစ္ေယာက္ သမီးတစ္ေယာက္ရွိသည္။ ကေလးတစ္က်ိပ္ေလာက္ရခ်င္တာဟု ေျပာဖူးသည္။ သူက အလုပ္ထဲပဲ အစဥ္တစိုက္ ႏွစ္ေနသူမဟုတ္။ သူဘယ္ေလာက္ အလုပ္မ်ားေနေန ကေလး ႏွစ္ေယာက္ကို အခ်ိန္ေပးတဲ့ ဖခင္ျဖစ္သည္။ အသံေကာင္းတဲ့ သားအတြက္ သူဂုဏ္ယူသည္။ ဂြၽိဳက္စ္မိသားစုအားလုံး အဆိုေကာင္းသူေတြ။ အဆိုေတာ္ျဖစ္ရမည့္အစား စာေရးဆရာျဖစ္ရတာ သူေနာင္တရ မဆုံး။ အဆိုေတာ္လုပ္စားရရင္ ဒီ့ထက္ အလုပ္ျဖစ္မွာဟု ေျပာတတ္သည္။ "ဟုတ္ခ်င္လည္း ဟုတ္မေပါ့။ ဒါေပမဲ့ စာေရးဆရာအျဖစ္လည္း ေအာင္ျမင္ေနတာပဲဟာ" ဟု ဘိခ်္က သူ႔ကိုတုံ႔ျပန္သည္။


ယူးလီဆီးစ္


ယူးလီဆီးစ္ဝတၳဳကို ၁၉၁၄ ခုမွာ သူ သေႏၶစတည္သည္။ ၇ ႏွစ္ေက်ာ္ေက်ာ္ေရးၿပီး ၁၉၂၁ ေအာက္တိုဘာလမွာ အဆုံးသတ္သည္။ သုံးလၾကာၾကာ ပ႐ုဖ္ဖတ္သည္။ သူ႔အသက္ ၄၀ ျပည့္ေမြးေန႔ (၁၉၂၂ ေဖေဖၚဝါရီ ၂ရက္) ေရာက္ခါနီးမွ ပ႐ုဖ္ဖတ္တာ ရပ္သည္။


သူ႔စာ ပုံႏွိပ္ရတဲ့သူေတြခမ်ာ သနားစရာေကာင္းသည္။ သူ႔စာအုပ္ေၾကာင့္ သူတို႔ပုံမွန္ လုပ္ေနက်အလုပ္ေတြ ခဏေခါက္ထားရသည္။ သို႔ေပမဲ့သူတို႔က အားတက္သေရာ ကူၾကသည္။ ဂြၽိဳက္စ္ ပ႐ုဖ္ဖတ္တာက စာက်စာန ျပင္တာ၊ အမွားျပင္တာထက္ အသစ္ျပန္ေရးတာ ျဖစ္ေနသည္။ ယူးလီဆီးစ္ကို တတိယအႀကိမ္ ျပန္ေရးတာဟု သူကေျပာသည္။ စာ႐ြက္ေဘးက ကြက္လပ္ေနရာေတြမွာ စာသားအသစ္ေတြ ထပ္ျဖည့္သည္။ သူျဖည့္ထားတဲ့စာေတြကို ၫႊန္ျပဖို႔ရာ ဒုံးပ်ံေတြ၊ ၾကယ္ပြင့္ေတြႏွင့္ တန္ဆာဆင္သည္။ စာပိုဒ္အသစ္ေတြ ေနရာယူလာေတာ့ စာမ်က္ႏွာေတြကို ထပ္ခါထပ္ခါ ျပင္ရျပန္သည္။ 


သူ႔စာကို႐ိုက္ဖို႔ စာစီစာ႐ိုက္သူ ရွာရတာကလည္း တစ္ဒုကၡ။ စာစီစာ႐ိုက္ ၉ ေယာက္ ေက်ာ္သည္အထိ လက္ေျပာင္းရတဲ့အခါရွိသည္။ ၈ ေယာက္ေျမာက္ စာစီစာ႐ိုက္ အမ်ိဳးသမီးဆိုလွ်င္ သူ႔စာ႐ိုက္ရင္း စိတ္ညစ္လြန္း၍ ျပတင္းေပါက္က ခုန္ခ်ဖို႔အထိ ျဖစ္သြားသည္။ သူ႔လက္ေရးကလည္း ေတာ္႐ုံလူဖတ္ႏိုင္ေသာ လက္ေရးမ်ိဳးမဟုတ္။ ေနာက္ျပႆနာတစ္ခုက အဖုံးကိစၥ။ ဂြၽိဳက္စ္က သူ႔စာအုပ္အဖုံးေရာင္ကို ဂရိအလံေတာ္မွာပါတဲ့ အျပာေရာင္မ်ိဳး ျဖစ္ေစ့ခ်င္တာ။ အဲဒီ အျပာေရာင္စကၠဴ ရွာပုံေတာ္ဖြင့္ရပုံကလည္း စာတစ္ပုဒ္ ဖြဲ႕ရေလာက္သည္။


ယူးလီဆီးစ္ အစအဆုံး ဂြၽိဳက္စ္က ခဲတံႏွင့္ေရးသည္။ (တခ်ိဳ႕ရက္ေတြမွာ ၁၇ နာရီၾကာ ေရးသည္တဲ့။) သူ႔ဝတၳဳေတြအားလုံး လက္ႏွင့္ ခဲတံႏွင့္ပဲ ေရးသည္။ ပါရီရွိ စမစ္ဆိုင္ကရတဲ့ ခဲဆံမည္းမည္း ခပ္တုံးတုံးကို သုံးသည္။ ခဲတံက တစ္ေရာင္တည္းမဟုတ္၊ ေရာင္စုံ။ ဘယ္ခဲတံအေရာင္ သုံးၿပီးေရးလွ်င္ ဘယ္အခန္းေရးေနတယ္ဆိုတာ သိေအာင္လုပ္ထားတာ။ ေဖာင္တိန္ကို သူ,မကိုင္တတ္။ တခါက ေဖာင္တိန္မင္ျဖည့္ရင္း သူ႔တစ္ကိုယ္လုံး မင္ေတြေပစြန္းကုန္တာ ဘိခ်္ ေတြ႕ဖူးသည္။ ေနာင္ လက္ႏွိပ္စက္ႏွင့္ စာေရးဖို႔ သူစဥ္းစားသည္။ အသံတိတ္ ရမင္တန္လက္ႏွိပ္စက္ အေကာင္းစားတစ္လုံး သူဝယ္ျဖစ္သြားသည္။ ေနာင္အသံထြက္တဲ့ လက္ႏွိပ္စက္ႏွင့္ သူ႔လက္ႏွိပ္စက္ အလဲအထပ္လုပ္သည္။ ဘယ္လက္ႏွိပ္စက္ကိုမွ သူ,မသုံးျဖစ္ခဲ့။


လူနာျဖစ္သြားတဲ့ဂြၽိဳက္စ္


ပါရီမွာေနရင္း မ်က္စိေရာဂါေဟာင္း ျပန္ထသည္။ ေရတိမ္ေရာ၊ သူငယ္အိမ္ ႂကြက္သားေရာင္တဲ့ ေရာဂါေရာ။ သို႔ႏွင့္ မ်က္စိေရာဂါကုဖို႔၊ ခြဲစိတ္ဖို႔ မ်က္စိပါရဂူ ေဒါက္တာေဘာ့ရွ္ေဆးခန္း တက္ရသည္။ ေဘာ့ရွ္က ဂြၽိဳက္စ္ကို အလြန္အေရးေပးသည္။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေဆးကုသမႈေပးၿပီး ေဆးဖိုးရွင္းတဲ့အခ်ိန္ ေတာင္းတဲ့ေဆးဖိုးက နည္းလြန္းလွသမို႔ သူ႔မွာ ေစာ္ကားသလို ခံစားရေၾကာင္း ဂြၽိဳက္စ္က ေျပာဖူးသည္။


ေဆးခန္းအေပၚထပ္မွာ ခုတင္ႏွစ္လုံးပါ အခန္းရွိသည္။ သူကခုတင္တစ္လုံးယူၿပီး က်န္ခုတင္ကို ႏိုရာယူသည္။ ႏိုရာမရွိလွ်င္ သူမေနတတ္။ ေဆးခန္းရဲ႕တစ္ဦးေသာ သူနာျပဳဆရာမ ခပ္ထြားထြားက လူနာေတြႏွင့္ အစပ္မတည့္တတ္ေသာ္လည္း ဂြၽိဳက္စ္ႏွင့္က်အၿမဲ အဆင္ေခ်ာသည္။ သူက ဆရာမရဲ႕အခ်စ္ေတာ္လူနာ။ ဒီလိုျဖစ္ရတာကလည္း အဆန္းတၾကယ္ ကိစၥမဟုတ္။ ဂြၽိဳက္စ္က ဘယ္ေတာ့မွ မညည္းတတ္တဲ့ လူနာ။ ၿပီးေတာ့ သူက သူတပါးအရိပ္အကဲ အလြန္သိတတ္သူ။


ဂြၽိဳက္စ္လို အာ႐ုံခံစားမႈထက္ျမက္သူအဖို႔ မ်က္စိေရာဂါခံစားရတာ၊ ခြဲစိတ္တဲ့ေဝဒနာခံစားရတာ သူမ်ားထက္ ပိုပိုသာသာျဖစ္မည္။ သို႔ေပမဲ့ သူက ညည္းညဴျခင္း၊ ဆူပူျခင္း၊ စိတ္တိုျခင္း မရွိ။ ခြဲၿပီးစ မ်က္လုံးပတ္တီးစီးထားၿပီး အိပ္ရာထဲ နာရီေပါင္းမ်ားစြာ လဲေလ်ာင္းေနရေသာ္လည္း သူ႔မွာ စိတ္တိုတာ၊ အလိုမက်တာမ်ိဳး မေတြ႕ရ။ ပ်င္းရိၿငီးေငြ႕ပုံလည္း မရ။ သူ႔ေခါင္းထဲ သူ႔အေတြးႏွင့္သူ ေမြ႕ေလ်ာ္ေနတာျဖစ္မည္။ ဂြၽိဳက္စ္လို မကုန္ႏိုင္မခမ္းႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ဖန္တီးႏိုင္စြမ္းရွိသူအဖို႔ ၿငီးေငြ႕စရာအခ်ိန္ မရွိတာျဖစ္မည္။ ဒါ့ျပင္ သူက မွတ္ဉာဏ္ေလ့က်င့္ခန္း မွန္မွန္လုပ္သည္။ ငယ္စဥ္ကတည္းက လုပ္ခဲ့တဲ့ ေလ့က်င့္ခန္း။ ဒါ့ေၾကာင့္ ၾကားၾကားသမွ် အရာအားလုံး သူ႔မွတ္ဉာဏ္ထဲ စြဲၿမဲသြားတာဟု ေျပာဖူးသည္။


သူေဆးခန္းတက္ေနတုန္း ဘိခ်္သြားၾကည့္တဲ့အခါ ကန္ေတာ္ရွင္မ (Lady of the Lake) စာအုပ္ယူလာခဲ့ဖို႔ ေျပာသည္။ ေနာက္တစ္ႀကိမ္သြားေတာ့ သူေျပာတဲ့စာအုပ္ ယူသြားသည္။ ဂြၽိဳက္စ္က

"ႀကိဳက္တဲ့စာမ်က္ႏွာဖြင့္ၿပီးေတာ့ စာတစ္ေၾကာင္းဖတ္ျပစမ္းပါ" ဟု ဘိခ်္ကို ခိုင္းသည္။ ဘိခ်္ဖတ္    ၿပီးၿပီးခ်င္း အဲဒီစာမ်က္ႏွာႏွင့္ ေနာက္စာမ်က္ႏွာမွာပါတဲ့ စာပိုဒ္ေတြအားလုံး သူအလြတ္ဆက္႐ြတ္သည္။ သူ႐ြတ္တာ အမွားတစ္လုံးမွမပါ။ ဘိခ်္ သေဘာေပါက္သြားသည္။ ဂြၽိဳက္စ္က ဒီစာအုပ္သာမက က်န္တဲ့စကားေျပစာအုပ္ေတြ၊ ကဗ်ာစာအုပ္ေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အာဂုံေဆာင္ခဲ့တာျဖစ္မည္။ အသက္ႏွစ္ဆယ္မတိုင္မီ ဖတ္သင့္ဖတ္ရာေတြ အားလုံးလိုလိုဖတ္ၿပီး သူ႔ေခါင္းထဲ ထည့္ထားခဲ့ဟန္တူသည္။ ေနာင္တစ္ခ်ိန္ သူ အကိုးအကားရွာခ်င္ရင္ စာအုပ္ထ ရွာစရာ၊ စာအုပ္ထ လွန္စရာမလိုေတာ့ၿပီ။


စကားလုံးသမားရဲ႕ႏွလုံးသား


ဂ်ိမ္းစ္ဂြၽိဳက္စ္က စကားလုံးသမား။ အဂၤလိပ္ဘာသာစကားက ေဝါဟာရႂကြယ္ဝလြန္းလို႔ စကားလုံးအသစ္ ထြင္စရာမလိုဘူးဆိုတဲ့ တစ္ႏိုင္ငံတည္းသား စာေရးဆရာႀကီး ဘားနတ္ေရွာ၏ အဆိုအမိန႔္ကို သူ သေဘာမတူ။ သူက စကားလုံးထြင္ရတာ၊ ကုလားဖန္ထိုးရတာ ေပ်ာ္သည္။ ဘာသာစကားကို ဟိုစည္းကမ္း ဒီစည္းကမ္းေတြႏွင့္ ကန႔္သတ္ထားတာ၊ ခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားတာ သူလက္မခံ။ စကားလုံးအေပၚ ခံစားမႈမည္မွ်ျပင္းျပပုံကို လူငယ္အႏုပညာသမားတစ္ဦးရဲ႕႐ုပ္ပုံလႊာမွာ သို႔ကလို ေရးသည္။ "သူ တိတ္တိတ္ေလး ငိုခ်င္တယ္။ သူ႔အတြက္ မဟုတ္ပါဘူး။ စကားလုံးေတြအတြက္ပါ။ ဂီတလိုလွပတဲ့ ေၾကကြဲစရာေကာင္းတဲ့ စကားလုံးေတြအတြက္ သူငိုခ်င္တာ။"


ယူးလီဆီးစ္ထြက္ၿပီး ၁၇ ႏွစ္အၾကာ ၁၉၃၉ ခုမွာ ဖင္နီဂန္းစ္ဝိတ္ခ္ ထြက္လာသည္။ ဒီစာအုပ္ကလည္း ဘာသာစကား စမ္းသပ္ထားတာေတြပါသည္။ ဖတ္ရတာ အလြန္ခက္သည္။ တစ္စုံတစ္ဦးက အိုင္းရစ္ေလႏွင့္ဖတ္ျပလွ်င္ေတာ့ နားေထာင္ရတာ အင္မတန္အရသာရွိသည္ဟု ဆိုသည္။ ဒီဝတၳဳအေၾကာင္း ဂြၽိဳက္စ္ကိုေမးၾကည့္ေတာ့ သူက အခုလိုေျဖသည္။

"ဒီထဲမွာ အသိခက္တဲ့ပုစာၦေတြ၊ ပေဟဠိေတြ တပုံႀကီးထည့္ထားတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ဘာဆိုလိုခ်င္မွန္း ပါေမာကၡေတြ ႏွစ္ေပါင္းရာခ်ီၿပီး ဆက္ျငင္းလို႔ရေအာင္ လုပ္ထားတာ။ လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ ထာဝရအသက္ရွင္ေအာင္လုပ္လို႔ရတာ ဒီနည္းပဲ ရွိတာကိုး။"


ဥေရာပႏိုင္ငံေတြမွာ ဘဝတေလွ်ာက္လုံးလိုလို လွည့္ပတ္ေနထိုင္သြားခဲ့တဲ့ ဂ်ိမ္းစ္ဂြၽိဳက္စ္ရဲ႕ ႏွလုံးသားက ဘယ္ေနရာရွိပါလိမ့္။ သိခ်င္ရင္ သူ႔ ေပးစာထဲက စာတစ္ေၾကာင္း ဖတ္ၾကည့္႐ုံ။

"ငါေသတဲ့အခါ ငါ့ႏွလုံးသားေပၚမွာ ဒဗၺလင္ ဆိုတဲ့စာလုံး ေရးထိုးထားလိမ့္မယ္။"


ေဒါက္တာေအာင္ႀကီး

၃၁-၁၀-၂၀


စာႂကြင္း။

ဂ်ိမ္းစ္ဂြၽိဳက္စ္အေၾကာင္း ဖတ္တဲ့အခါ ဆရာဒဂုန္တာရာကို ေျပးသတိရမိ။ ဘားနတ္ေရွာႏွင့္ ဂြၽိဳက္စ္အေၾကာင္း ဖတ္ရတဲ့အခါ ဆရာဦးသိန္းေဖျမင့္ႏွင့္ ဆရာတာရာ ေခါင္းထဲဝင္လာ။ သူတို႔ကိုလြမ္းလို႔ ေရးတာ။


စာၫႊန္း။

Shakespeare and Company. Sylvia Beach. 1956.

Sunday, November 29, 2020

“Sexual objectification”

“Sexual objectification” 




မြန်မာလို အဓိပ္ပါယ်ကတော့ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်မှုအတွက် အသုံးချစရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုလို သဘောထား ဆက်ဆံတာမျိုးကို ခေါ်တာပါ။ 


ခပ်ဟော့ဟော့ ဝတ်စားတတ်တဲ့ နာမည်ကျော် မင်းသမီးကို ဆိုင်ဖွင့်ပွဲ ဖိတ်တယ်။ ဒီအတိုင်း မင်းသမီးတစ်လက်ကို ပွဲတက်ဖို့ ဖိတ်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ ဘယ်လို ဝတ်လာပေးရင် ဈေးပိုပေးမယ် ဆိုတာ ဒီသဘောပါပဲ။ ကားဘက်ထရီ ကြော်ငြာတွေမှာ Sexy model တွေ သုံးတာ၊ Hip Hop MTV တွေမှာ အတိုအပြတ် ဝတ်ထားတဲ့ မိန်းကလေးတွေ အများကြီးနဲ့ ရိုက်ပြတာ၊ ဓါတ်မြေသြဇာကြော်ငြာကို Sexy မင်းသမီး ၃ လက်နဲ့ ကြော်ငြာတာ၊ ဒါတွေဟာလည်း Sexual objectification လုပ်နေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ 


တကယ်တော့ ဒီလိုလုပ်ရပ်မျိုးတွေက ကမ္ဘာမှာလည်း ရှိပါတယ်။ ဥပမာ ကားမောင်းပြိုင်ပွဲတွေမှာ ပွဲစဖို့ အလံထောင်တဲ့ မိန်းကလေးတွေ၊ လက်ဝှေ့ပြိုင်ပွဲတွေမှာ ဘယ်နှချီမြောက် ရောက်ပြီ ဆိုတာကို ဆိုင်းဘုတ်ထောင်ပြတဲ့ Ring girl တွေ စသဖြင့် တွေ့ဖူးကြမှာပါ။ ယူနီဆက်ဖ်က ကိုးကားထားတဲ့ လေ့လာချက်တစ်ခုမှာတော့ အမျိုးသားမဂ္ဂဇင်းတွေမှာ ပါတဲ့ ကြော်ငြာတွေရဲ့ ၇၆ % မှာ အမျိုးသမီးတွေကို အဲ့လို Sexual object အဖြစ် ဖော်ပြထားကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။ 


နောက်ပြီး ဒီလိုပုံဖော်တာက အမျိုးသမီးတွေတင် မဟုတ်ပါဘူး။ အမျိုးသားတွေကိုလည်း ပုံဖော်ကြပါတယ်။ ဒါကို MTV တွေ၊ ကြော်ငြာတွေမှာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဗလတောင့်တောင့်၊ Six packs နဲ့ အမျိုးသားတစ်ယောက်ကို မဆီမဆိုင် ထည့်ရိုက်ပြတာမျိုးပေါ့။ နောက် အမျိုးသားချင်း ချစ်ကြိုက်သူတွေကို ရည်ရွယ်တဲ့ ကြော်ငြာမျိုးတွေမှာလည်း အဲ့လို Sexual object အနေနဲ့ သဘောထား ခံနေရပါတယ်။ အမျိုးသမီးနဲ့ ယှဉ်လိုက်ရင်တော့ နည်းကောင်းနည်းမယ်ပေါ့။ ဒါကြောင့် အမျိုးသမီးနဲ့ ပတ်သက်တာကို ဆက်ပြီး ရေးသွားပါ့မယ်။ 


(တစ်လက်စတည်း ရှင်းပြချင်တာက မိန်းကလေးတစ်ယောက် ခန္ဓာကိုယ် အချိုးအစား လှတာကို ပြသတိုင်း၊ ယောက်ျားလေးတစ်ယောက် သူ့ဗလကိုသူ ပြတိုင်း Sexual objectification မဟုတ်ဘူးဆိုတာပါပဲ။ ဟိုတလောက ရေပန်းစားသွားတဲ့ ဖိနပ်ကြော်ငြာနဲ့ နမူနာပေးရရင် ဒီမိန်းကလေးဟာ သူ့အလှကို ပေါ်လွင်စေမဲ့ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမျိုး လုပ်လို့ရတယ်။ မင်းသမီးအနေနဲ့ ကပြ၊ သရုပ်ဆောင်ပြလို့ ရတယ်။ သို့သော် သူ့ရင်သားဟာ ကြော်ငြာတစ်ခုလုံးရဲ့ အဓိက အာရုံစိုက်စရာ ဖြစ်နေရင်တော့ Sexual objectification ဖြစ်ပါတယ်။) 


ဒီလို လုပ်ရပ်တွေကြောင့် ဘာဆက်ဖြစ်လာသလဲဆို အရင်ဆုံးအနေနဲ့ လူတစ်ယောက်၊ အထူးသဖြင့် မိန်းကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ လူရာဝင်မှု၊ အောင်မြင်မှုတွေဟာ ဒီလိုခန္ဓာကိုယ် လှပမှုအပေါ်မှာ မူတည်တယ် ဆိုတဲ့ အမြင်တွေ ရကုန်ပါတယ်။ ဒီမင်းသမီးဟာ သရုပ်ဆောင် ကောင်းစရာ မလိုဘူး။ ဒီလိုဝတ်စားတတ်ရင်၊ ဝတ်စားရဲရင် ရပြီ ဆိုတာမျိုးပေါ့။ အဲ့တော့ အနုပညာဝမ်းစာ ဖြည့်ဖို့ထက် ခန္ဓာကိုယ်က လိင်ဆွဲဆောင်မှု ရှိဖို့ကိုပဲ ကြိုးစားကြတော့တယ်။ ခွဲစိတ်ပြုပြင်ကြတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ပုံပန်းသွင်ပြင်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ရှက်ရွံ့တာ၊ သိမ်ငယ်တာတွေ ဖြစ်လာကြတယ်။ 


နောက်ပြီး အမျိုးသမီးတွေအပေါ်မှာ အထင်သေးတဲ့ အမြင်တွေ ရှိလာတယ်။ လိင်ဖျော်ဖြေမှုအတွက်ပဲလို့ မြင်လာကြတယ်။ ဒီကနေမှတစ်ဆင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိပါးနှောင့်ယှက်တာ၊ အကြမ်းဖက်တာတွေ ဖြစ်လာတယ်။ ဒါကိုလည်း သာမန်လုပ်ရပ်တစ်ခုလိုပဲ ယူဆနေကြတယ်။ အဆိုးဆုံးကတော့ Self-objectification လို့ခေါ်တဲ့၊ အမျိုးသမီးတွေကိုယ်တိုင်က သူတို့ကိုယ်သူတို့ အဲ့လိုသဘောထားလာကြတာပဲ။ 


ခုနက ဆိုင်ဖွင့်ပွဲတက်တဲ့ မင်းသမီးကို ဒီအကြောင်း ပြောပြကြည့်ပါလား။ ဘာပြန်ပြောမယ် ထင်သလဲ။ ငါ့အလှနဲ့ငါ ပိုက်ဆံရှာနေတာ နင့်အပူပါလားလို့ ပြန်ဖြေမှာပေါ့။ ပိုလည်း ဝင်ငွေရတယ်။ ပိုလည်း နာမည်ကြီးတယ်။ ပိုလည်း အောင်မြင်တယ်။ ငါ့ကို စော်ကားနေပါလားလို့လည်း မခံယူဘူး။ 


ဖိနပ်ကြော်ငြာ ရိုက်လိုက်တဲ့ မိန်းကလေးနေရာကနေလည်း စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ သူဆို မျက်နှာသစ် သရုပ်ဆောင်လို့ ပြောလို့ ရတယ်။ အခုနေ သူနာမည်ကြီးပြီလို့များ တွေးနေမလား။ နောက်ထပ်များ ဒီလိုထပ်ရိုက်ဖို့ ကြုံလာမယ်ဆိုရင်ရော ငြင်းမလား။ 


ဆိုပါစို့၊ ဒါရိုက်တာတစ်ယောက်က လာကမ်းလှမ်းတဲ့အခါ ဒီသရုပ်ဆောင်က ငြင်းမယ်။ ကျွန်မ ဒါမျိုး မရိုက်နိုင်ဘူး။ ဒါရိုက်တာက ဘာပြန်ပြောမယ် ထင်သလဲ။ သြော် အိုခေပေါ့ ဆိုပြီး နောက်တစ်ယောက် သွားခေါ်မယ်။ ဟိုက လက်ခံလိုက်မယ်။ နာမည်ကြီးသွားမယ်။ ဆိုတော့ သူပဲ မရိုက်လိုက်ရတာ အဖတ်တင်မယ်ပေါ့။ ဒီလိုနဲ့ Sexual objectification ဟာ မိန်းကလေးတွေအတွက် အောင်မြင်ဖို့ လမ်းစ ဖြစ်လာတော့တယ်။ 


ဒါကြောင့် ဒီလိုမျိုး ရိုက်တဲ့ မင်းသမီးတွေ၊ သရုပ်ဆောင်တွေထက်စာရင် သူ့ကို ကမ်းလှမ်းတဲ့သူ၊ ဒါမျိုး ရိုက်ဖို့ လုပ်တဲ့သူကို ရှုံ့ချရမယ်။ ဒါဖြင့် ဆက်စဉ်းစားတော့ သူတို့ ဘာလို့ အဲ့လိုရိုက်လဲ။ ရှင်းပါတယ်။ ကြည့်တဲ့သူ ရှိလို့ပေါ့။ နောက်ပြီး ဆဲခံရလေ နာမည်ကြီးလေလို့ ယူဆကြတဲ့ ခေတ်ကြီးလည်း ဖြစ်နေပြန်တယ်လေ။ 


ဒါဆို ကျွန်တော်တို့ ဘာလုပ်မလဲ။ မကြည့်နဲ့ပေါ့။ အားမပေးနဲ့ပေ့ါ။ ဒီလိုရိုက်ထားတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းဆို မဝယ်ဘူး။ ဒီလိုကြော်ငြာထားတဲ့ ဆိုင်ဆို အားမပေးဘူး။ ဒါမျိုးတွေသာ လုပ်ကြမယ်ဆိုရင် ဘယ်ရိုက်တော့မလဲ။ 


ဒါကလည်း ပြောတော့သာ လွယ်တာ။ Sexual objectification ကို ပုံမှန်လိုပဲ ယူဆနေကြသူတွေက တစ်ပုံကြီးမို့လား။ အများစုကလည်း တက်သစ်စကိုသာ ဆဲနေကြတာ။ နာမည်ကျော် မင်းသမီးဆိုရင်တော့ အားပေးကြတာကိုး။ 


ဆိုတော့ ဒီယဉ်ကျေးမှုကြီးက ကာလတစ်ခုထိတော့ ရှိနေဦးမှာပဲ။ Demand ရှိရင် ကြော်ငြာချင်တဲ့သူ ရှိမယ်။ ရိုက်ချင်တဲ့သူ ရှိမယ်။ ဒီအခါ တက်သစ်စတွေ၊ ငွေကြေးလိုအပ်နေသူတွေ၊ ဝမ်းစာမပြည့်သူတွေ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် ငြင်းဆန်တောင့်ခံနိုင်စွမ်း မရှိသူတွေဟာ ဒါတွေကို လုပ်နေကြရဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်ရင် ကျွန်တော်တို့အားလုံးမှာ တာဝန်ရှိတယ် ဆိုတာကို သိစေချင်တယ်။ 


နောက်တစ်ခု ထပ်စဉ်းစားကြည့်မယ်။ ကားဘက်ထရီပဲ ဆိုပါတော့။ အကုန်လုံးက အဲ့လိုမျိုးတွေ ကြော်ငြာထားကြတယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့က ငြင်းမယ်ဆို ဘယ်လိုငြင်းမလဲ။ ကားမစီးဘဲ နေရတော့မလို ဖြစ်နေပြီပေါ့။ ဒီတော့ လုပ်ငန်းရှင်တွေဘက်ကလည်း ဒါမျိုး မလုပ်တော့ဖို့၊ ဝယ်သူတွေဘက်ကလည်း ဒါမျိုး မကြော်ငြာတဲ့သူကို ပိုအားပေးဖို့ စသဖြင့် အပြန်အလှန် တာဝန်လေးတွေ ရှိလာတယ်။ 


ဒီနေရာမှာ Women empowerment ဆိုတဲ့ ကိစ္စကိုလည်း ချန်ထားခဲ့လို့ မရပြန်ဘူး။ တကယ်တော့ Women empowerment ဆိုတာ အမျိုးသမီးတွေကို စွမ်းရည်မြှင့်ပေးတာ မဟုတ်ဘူး။ စွမ်းရည်က ရှိပြီးသား။ သူတို့ကို လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးတာ၊ တန်းတူညီမျှခွင့် ပေးတာ၊ အလှအပထက်၊ လိင်ဆွဲဆောင်မှုထက် အရည်အချင်းနဲ့ ရပ်တည်ခွင့်ကို ပေးတာကို ဆိုလိုတာပါ။ 


ဥပမာ အမျိုးသမီးတစ်ယောက်ကို ရာထူးတိုးပေးဖို့ အရည်အချင်းနဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘဲ လိင်ကိစ္စနဲ့ ဆုံးဖြတ်နေမယ်၊ ဒါကို အမျိုးသမီးက မလိုက်လျောဘူးဆိုရင် ရာထူးမတိုးပေးဘဲ နေမယ်။ တက်သစ်စ မင်းသမီးတွေကို သရုပ်ဆောင်ပညာ၊ အနုပညာဝမ်းစာနဲ့ မရွေးဘဲ ဒါရိုက်တာ၊ သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်သူရဲ့ ဆန္ဒကို ဘယ်လောက် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သလဲ ဆိုတာနဲ့ တိုင်းတာပြီး စင်တင်ပေးနေမယ်ဆိုရင် အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ အရည်အချင်းကို အသုံးချပြီး ရှင်သန်နိုင်ဖို့ရာ ခက်သွားပါတယ်။ Sexual object လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သဘောထားနိုင်သူက ကျန်ခဲ့မယ်။ မထားနိုင်သူက ဒီလောကထဲက ထွက်သွားရမယ် ဆိုတာမျိုး ဖြစ်လာပါတယ်။ 


ဒါကြောင့်လည်း အမျိုးသမီးတွေ ခေါင်းဆောင်နေရာ ရဖို့ လိုတယ် ပြောတာပါ။ ခုနက ပြောတဲ့ ဥပမာတွေမှာ အထက်လူကြီးက အမျိုးသမီး ဖြစ်ခဲ့မယ်၊ ဒါရိုက်တာ သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်သူကသာ အမျိုးသမီး ဖြစ်ခဲ့မယ်ဆို ဒီပြဿနာ နည်းသွားနိုင်တယ်။ တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်သာ အမျိုးသမီး ဖြစ်ခဲ့မယ် ဆိုပါတော့။ အဲ့လို Sexual object အနေနဲ့ သုံးထားတဲ့ Billboard ကြော်ငြာဆို လုံးဝခွင့်မပြုဘူးလို့ လုပ်လိုက်ရင် ဘယ်သူမှ ကြော်ငြာလို့ မရတော့ဘူး။ ဒီအတွက် အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အရေးကိစ္စကို ပိုပြီး အာရုံစိုက်နိုင်စေချင်တယ်ဆိုရင် အမျိုးသမီးတွေ နေရာပိုရဖို့ လိုပါတယ်။ 


ပြောရရင်တော့ Sexual objectification ဆိုတဲ့ ကိစ္စဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု၊ ကျားမခွဲခြားဆက်ဆံမှု၊ ကျင့်ဝတ်၊ Women empowerment စသဖြင့် အချက်အလက်ပေါင်း မြောက်များစွာနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေကို Sexual object လို သဘောမထားနဲ့ ဆိုတဲ့ တစ်ခွန်းတည်းနဲ့ ပြီးသွားမှာ မဟုတ်ဘဲ သူတို့အတွက် ရင်သားနဲ့ တင်ပါးထက် ဦးနှောက်နဲ့ အရည်အချင်းကို ပိုအသုံးချခွင့်ရတဲ့ ဝန်းကျင်ကောင်းတစ်ရပ် တည်ဆောက်ပေးနိုင်မှသာ ပပျောက်သွားမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ ဒီအတွက် ကျွန်တော်တို့အားလုံးမှာ တာဝန်ရှိတယ် ဆိုတာကိုတော့ သိစေချင်ပါတယ်။ 


ဒေါက်တာ ဖြိုးသီဟ

၂.၁၀.၂၀၂၀

(လက်ရှိအချိန်နှင့် ကိုက်အောင် ဆောင်းပါးကို အနည်းငယ် တည်းဖြတ်ထားပါသည်။) 


Ref: Sexual Objectification of Women: Advances to Theory and Research: Dawn M. Szymanski, Lauren B. Moffitt and Erika R. Carr


#16DaysActivism

#Day3


 (Zawgyi) 

“Sexual objectification” 




ျမန္မာလို အဓိပၸါယ္ကေတာ့ လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ကို လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ လွုံ႔ေဆာ္မွုအတြက္ အသုံးခ်စရာ အရာဝတၳဳတစ္ခုလို သေဘာထား ဆက္ဆံတာမ်ိဳးကို ေခၚတာပါ။ 


ခပ္ေဟာ့ေဟာ့ ဝတ္စားတတ္တဲ့ နာမည္ေက်ာ္ မင္းသမီးကို ဆိုင္ဖြင့္ပြဲ ဖိတ္တယ္။ ဒီအတိုင္း မင္းသမီးတစ္လက္ကို ပြဲတက္ဖို့ ဖိတ္တာမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ ဘယ္လို ဝတ္လာေပးရင္ ေဈးပိုေပးမယ္ ဆိုတာ ဒီသေဘာပါပဲ။ ကားဘက္ထရီ ေၾကာ္ျငာေတြမွာ Sexy model ေတြ သုံးတာ၊ Hip Hop MTV ေတြမွာ အတိုအျပတ္ ဝတ္ထားတဲ့ မိန္းကေလးေတြ အမ်ားႀကီးနဲ႔ ရိုက္ျပတာ၊ ဓါတ္ေျမၾသဇာေၾကာ္ျငာကို Sexy မင္းသမီး ၃ လက္နဲ႔ ေၾကာ္ျငာတာ၊ ဒါေတြဟာလည္း Sexual objectification လုပ္ေနတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ 


တကယ္ေတာ့ ဒီလိုလုပ္ရပ္မ်ိဳးေတြက ကမၻာမွာလည္း ရွိပါတယ္။ ဥပမာ ကားေမာင္းၿပိဳင္ပြဲေတြမွာ ပြဲစဖို့ အလံေထာင္တဲ့ မိန္းကေလးေတြ၊ လက္ေဝွ႕ၿပိဳင္ပြဲေတြမွာ ဘယ္ႏွခ်ီေျမာက္ ေရာက္ၿပီ ဆိုတာကို ဆိုင္းဘုတ္ေထာင္ျပတဲ့ Ring girl ေတြ စသျဖင့္ ေတြ႕ဖူးၾကမွာပါ။ ယူနီဆက္ဖ္က ကိုးကားထားတဲ့ ေလ့လာခ်က္တစ္ခုမွာေတာ့ အမ်ိဳးသားမဂၢဇင္းေတြမွာ ပါတဲ့ ေၾကာ္ျငာေတြရဲ့ ၇၆ % မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို အဲ့လို Sexual object အျဖစ္ ေဖာ္ျပထားၾကတယ္လို့ သိရပါတယ္။ 


ေနာက္ၿပီး ဒီလိုပုံေဖာ္တာက အမ်ိဳးသမီးေတြတင္ မဟုတ္ပါဘူး။ အမ်ိဳးသားေတြကိုလည္း ပုံေဖာ္ၾကပါတယ္။ ဒါကို MTV ေတြ၊ ေၾကာ္ျငာေတြမွာ ေတြ႕နိုင္ပါတယ္။ ဗလေတာင့္ေတာင့္၊ Six packs နဲ႔ အမ်ိဳးသားတစ္ေယာက္ကို မဆီမဆိုင္ ထည့္ရိုက္ျပတာမ်ိဳးေပါ့။ ေနာက္ အမ်ိဳးသားခ်င္း ခ်စ္ႀကိဳက္သူေတြကို ရည္ရြယ္တဲ့ ေၾကာ္ျငာမ်ိဳးေတြမွာလည္း အဲ့လို Sexual object အေနနဲ႔ သေဘာထား ခံေနရပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ ယွဥ္လိုက္ရင္ေတာ့ နည္းေကာင္းနည္းမယ္ေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ ပတ္သက္တာကို ဆက္ၿပီး ေရးသြားပါ့မယ္။ 


(တစ္လက္စတည္း ရွင္းျပခ်င္တာက မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ ခႏၶာကိုယ္ အခ်ိဳးအစား လွတာကို ျပသတိုင္း၊ ေယာက္်ားေလးတစ္ေယာက္ သူ႔ဗလကိုသူ ျပတိုင္း Sexual objectification မဟုတ္ဘူးဆိုတာပါပဲ။ ဟိုတ​ေလာက ​ေရပန္းစားသြားတဲ့ ဖိနပ္ေၾကာ္ျငာနဲ႔ နမူနာေပးရရင္ ဒီမိန္းကေလးဟာ သူ႔အလွကို ေပၚလြင္ေစမဲ့ ဝတ္စားဆင္ယင္မွုမ်ိဳး လုပ္လို့ရတယ္။ မင္းသမီးအေနနဲ႔ ကျပ၊ သ႐ုပ္ေဆာင္ျပလို့ ရတယ္။ သို့ေသာ္ သူ႔ရင္သားဟာ ေၾကာ္ျငာတစ္ခုလုံးရဲ့ အဓိက အာ႐ုံစိုက္စရာ ျဖစ္ေနရင္ေတာ့ Sexual objectification ျဖစ္ပါတယ္။) 


ဒီလို လုပ္ရပ္ေတြေၾကာင့္ ဘာဆက္ျဖစ္လာသလဲဆို အရင္ဆုံးအေနနဲ႔ လူတစ္ေယာက္၊ အထူးသျဖင့္ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ရဲ့ ဂုဏ္သိကၡာ၊ လူရာဝင္မွု၊ ေအာင္ျမင္မွုေတြဟာ ဒီလိုခႏၶာကိုယ္ လွပမွုအေပၚမွာ မူတည္တယ္ ဆိုတဲ့ အျမင္ေတြ ရကုန္ပါတယ္။ ဒီမင္းသမီးဟာ သ႐ုပ္ေဆာင္ ေကာင္းစရာ မလိုဘူး။ ဒီလိုဝတ္စားတတ္ရင္၊ ဝတ္စားရဲရင္ ရၿပီ ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့။ အဲ့ေတာ့ အႏုပညာဝမ္းစာ ျဖည့္ဖို့ထက္ ခႏၶာကိုယ္က လိင္ဆြဲေဆာင္မွု ရွိဖို့ကိုပဲ ႀကိဳးစားၾကေတာ့တယ္။ ခြဲစိတ္ျပဳျပင္ၾကတယ္။ ကိုယ့္ရဲ့ ခႏၶာကိုယ္ ပုံပန္းသြင္ျပင္နဲ႔ ပတ္သက္လို့ ရွက္ရြံ့တာ၊ သိမ္ငယ္တာေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ 


ေနာက္ၿပီး အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚမွာ အထင္ေသးတဲ့ အျမင္ေတြ ရွိလာတယ္။ လိင္ေဖ်ာ္ေျဖမွုအတြက္ပဲလို့ ျမင္လာၾကတယ္။ ဒီကေနမွတစ္ဆင့္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိပါးေႏွာင့္ယွက္တာ၊ အၾကမ္းဖက္တာေတြ ျဖစ္လာတယ္။ ဒါကိုလည္း သာမန္လုပ္ရပ္တစ္ခုလိုပဲ ယူဆေနၾကတယ္။ အဆိုးဆုံးကေတာ့ Self-objectification လို့ေခၚတဲ့၊ အမ်ိဳးသမီးေတြကိုယ္တိုင္က သူတို့ကိုယ္သူတို့ အဲ့လိုသေဘာထားလာၾကတာပဲ။ 


ခုနက ဆိုင္ဖြင့္ပြဲတက္တဲ့ မင္းသမီးကို ဒီအေၾကာင္း ေျပာျပၾကည့္ပါလား။ ဘာျပန္ေျပာမယ္ ထင္သလဲ။ ငါ့အလွနဲ႔ငါ ပိုက္ဆံရွာေနတာ နင့္အပူပါလားလို့ ျပန္ေျဖမွာေပါ့။ ပိုလည္း ဝင္ေငြရတယ္။ ပိုလည္း နာမည္ႀကီးတယ္။ ပိုလည္း ေအာင္ျမင္တယ္။ ငါ့ကို ေစာ္ကားေနပါလားလို့လည္း မခံယူဘူး။ 


ဖိနပ္ေၾကာ္ျငာ ရိုက္လိုက္တဲ့ မိန္းကေလးေနရာကေနလည္း စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။ သူဆို မ်က္ႏွာသစ္ သ႐ုပ္ေဆာင္လို့ ေျပာလို့ ရတယ္။ အခုေန သူနာမည္ႀကီးၿပီလို့မ်ား ေတြးေနမလား။ ေနာက္ထပ္မ်ား ဒီလိုထပ္ရိုက္ဖို့ ၾကဳံလာမယ္ဆိုရင္ေရာ ျငင္းမလား။ 


ဆိုပါစို့၊ ဒါရိုက္တာတစ္ေယာက္က လာကမ္းလွမ္းတဲ့အခါ ဒီသ႐ုပ္ေဆာင္က ျငင္းမယ္။ ကၽြန္မ ဒါမ်ိဳး မရိုက္နိုင္ဘူး။ ဒါရိုက္တာက ဘာျပန္ေျပာမယ္ ထင္သလဲ။ ေၾသာ္ အိုေခေပါ့ ဆိုၿပီး ေနာက္တစ္ေယာက္ သြားေခၚမယ္။ ဟိုက လက္ခံလိုက္မယ္။ နာမည္ႀကီးသြားမယ္။ ဆိုေတာ့ သူပဲ မရိုက္လိုက္ရတာ အဖတ္တင္မယ္ေပါ့။ ဒီလိုနဲ႔ Sexual objectification ဟာ မိန္းကေလးေတြအတြက္ ေအာင္ျမင္ဖို့ လမ္းစ ျဖစ္လာေတာ့တယ္။ 


ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုမ်ိဳး ရိုက္တဲ့ မင္းသမီးေတြ၊ သ႐ုပ္ေဆာင္ေတြထက္စာရင္ သူ႔ကို ကမ္းလွမ္းတဲ့သူ၊ ဒါမ်ိဳး ရိုက္ဖို့ လုပ္တဲ့သူကို ရွုံ႔ခ်ရမယ္။ ဒါျဖင့္ ဆက္စဥ္းစားေတာ့ သူတို့ ဘာလို့ အဲ့လိုရိုက္လဲ။ ရွင္းပါတယ္။ ၾကည့္တဲ့သူ ရွိလို့ေပါ့။ ေနာက္ၿပီး ဆဲခံရေလ နာမည္ႀကီးေလလို့ ယူဆၾကတဲ့ ေခတ္ႀကီးလည္း ျဖစ္ေနျပန္တယ္ေလ။ 


ဒါဆို ကၽြန္ေတာ္တို့ ဘာလုပ္မလဲ။ မၾကည့္နဲ႔ေပါ့။ အားမေပးနဲ႔ေပ့ါ။ ဒီလိုရိုက္ထားတဲ့ ကုန္ပစၥည္းဆို မဝယ္ဘူး။ ဒီလိုေၾကာ္ျငာထားတဲ့ ဆိုင္ဆို အားမေပးဘူး။ ဒါမ်ိဳးေတြသာ လုပ္ၾကမယ္ဆိုရင္ ဘယ္ရိုက္ေတာ့မလဲ။ 


ဒါကလည္း ေျပာေတာ့သာ လြယ္တာ။ Sexual objectification ကို ပုံမွန္လိုပဲ ယူဆေနၾကသူေတြက တစ္ပုံႀကီးမို့လား။ အမ်ားစုကလည္း တက္သစ္စကိုသာ ဆဲေနၾကတာ။ နာမည္ေက်ာ္ မင္းသမီးဆိုရင္ေတာ့ အားေပးၾကတာကိုး။ 


ဆိုေတာ့ ဒီယဥ္ေက်းမွုႀကီးက ကာလတစ္ခုထိေတာ့ ရွိေနဦးမွာပဲ။ Demand ရွိရင္ ေၾကာ္ျငာခ်င္တဲ့သူ ရွိမယ္။ ရိုက္ခ်င္တဲ့သူ ရွိမယ္။ ဒီအခါ တက္သစ္စေတြ၊ ေငြေၾကးလိုအပ္ေနသူေတြ၊ ဝမ္းစာမျပည့္သူေတြ၊ တစ္နည္းအားျဖင့္ ျငင္းဆန္ေတာင့္ခံနိုင္စြမ္း မရွိသူေတြဟာ ဒါေတြကို လုပ္ေနၾကရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီကိစၥေတြနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ကၽြန္ေတာ္တို့အားလုံးမွာ တာဝန္ရွိတယ္ ဆိုတာကို သိေစခ်င္တယ္။ 


ေနာက္တစ္ခု ထပ္စဥ္းစားၾကည့္မယ္။ ကားဘက္ထရီပဲ ဆိုပါေတာ့။ အကုန္လုံးက အဲ့လိုမ်ိဳးေတြ ေၾကာ္ျငာထားၾကတယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို့က ျငင္းမယ္ဆို ဘယ္လိုျငင္းမလဲ။ ကားမစီးဘဲ ေနရေတာ့မလို ျဖစ္ေနၿပီေပါ့။ ဒီေတာ့ လုပ္ငန္းရွင္ေတြဘက္ကလည္း ဒါမ်ိဳး မလုပ္ေတာ့ဖို့၊ ဝယ္သူေတြဘက္ကလည္း ဒါမ်ိဳး မေၾကာ္ျငာတဲ့သူကို ပိုအားေပးဖို့ စသျဖင့္ အျပန္အလွန္ တာဝန္ေလးေတြ ရွိလာတယ္။ 


ဒီေနရာမွာ Women empowerment ဆိုတဲ့ ကိစၥကိုလည္း ခ်န္ထားခဲ့လို့ မရျပန္ဘူး။ တကယ္ေတာ့ Women empowerment ဆိုတာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို စြမ္းရည္ျမႇင့္ေပးတာ မဟုတ္ဘူး။ စြမ္းရည္က ရွိၿပီးသား။ သူတို့ကို လုပ္ပိုင္ခြင့္ေပးတာ၊ တန္းတူညီမၽွခြင့္ ေပးတာ၊ အလွအပထက္၊ လိင္ဆြဲေဆာင္မွုထက္ အရည္အခ်င္းနဲ႔ ရပ္တည္ခြင့္ကို ေပးတာကို ဆိုလိုတာပါ။ 


ဥပမာ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ကို ရာထူးတိုးေပးဖို့ အရည္အခ်င္းနဲ႔ မဆုံးျဖတ္ဘဲ လိင္ကိစၥနဲ႔ ဆုံးျဖတ္ေနမယ္၊ ဒါကို အမ်ိဳးသမီးက မလိုက္ေလ်ာဘူးဆိုရင္ ရာထူးမတိုးေပးဘဲ ေနမယ္။ တက္သစ္စ မင္းသမီးေတြကို သ႐ုပ္ေဆာင္ပညာ၊ အႏုပညာဝမ္းစာနဲ႔ မေရြးဘဲ ဒါရိုက္တာ၊ သို့မဟုတ္ ထုတ္လုပ္သူရဲ့ ဆႏၵကို ဘယ္ေလာက္ ျဖည့္ဆည္းေပးနိုင္သလဲ ဆိုတာနဲ႔ တိုင္းတာၿပီး စင္တင္ေပးေနမယ္ဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ အရည္အခ်င္းကို အသုံးခ်ၿပီး ရွင္သန္နိုင္ဖို့ရာ ခက္သြားပါတယ္။ Sexual object လို့ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ သေဘာထားနိုင္သူက က်န္ခဲ့မယ္။ မထားနိုင္သူက ဒီေလာကထဲက ထြက္သြားရမယ္ ဆိုတာမ်ိဳး ျဖစ္လာပါတယ္။ 


ဒါေၾကာင့္လည္း အမ်ိဳးသမီးေတြ ေခါင္းေဆာင္ေနရာ ရဖို့ လိုတယ္ ေျပာတာပါ။ ခုနက ေျပာတဲ့ ဥပမာေတြမွာ အထက္လူႀကီးက အမ်ိဳးသမီး ျဖစ္ခဲ့မယ္၊ ဒါရိုက္တာ သို့မဟုတ္ ထုတ္လုပ္သူကသာ အမ်ိဳးသမီး ျဖစ္ခဲ့မယ္ဆို ဒီျပႆနာ နည္းသြားနိုင္တယ္။ တိုင္း​ေဒသႀကီး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္သာ အမ်ိဳးသမီး ျဖစ္ခဲ့မယ္ ဆိုပါေတာ့။ အဲ့လို Sexual object အေနနဲ႔ သုံးထားတဲ့ Billboard ေၾကာ္ျငာဆို လုံးဝခြင့္မျပဳဘူးလို့ လုပ္လိုက္ရင္ ဘယ္သူမွ ေၾကာ္ျငာလို့ မရေတာ့ဘူး။ ဒီအတြက္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ့ အေရးကိစၥကို ပိုၿပီး အာ႐ုံစိုက္နိုင္ေစခ်င္တယ္ဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြ ေနရာပိုရဖို့ လိုပါတယ္။ 


ေျပာရရင္ေတာ့ Sexual objectification ဆိုတဲ့ ကိစၥဟာ ကၽြန္ေတာ္တို့ရဲ့ ယဥ္ေက်းမွု၊ က်ားမခြဲျခားဆက္ဆံမွု၊ က်င့္ဝတ္၊ Women empowerment စသျဖင့္ အခ်က္အလက္ေပါင္း ေျမာက္မ်ားစြာနဲ႔ ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို Sexual object လို သေဘာမထားနဲ႔ ဆိုတဲ့ တစ္ခြန္းတည္းနဲ႔ ၿပီးသြားမွာ မဟုတ္ဘဲ သူတို့အတြက္ ရင္သားနဲ႔ တင္ပါးထက္ ဦးေႏွာက္နဲ႔ အရည္အခ်င္းကို ပိုအသုံးခ်ခြင့္ရတဲ့ ဝန္းက်င္ေကာင္းတစ္ရပ္ တည္ေဆာက္ေပးနိုင္မွသာ ပေပ်ာက္သြားမယ္လို့ ထင္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို့အားလုံးမွာ တာဝန္ရွိတယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ သိေစခ်င္ပါတယ္။ 


ေဒါက္တာ ၿဖိဳးသီဟ

၂.၁၀.၂၀၂၀

(​လက္ရွိအခ်ိန္ႏွင့္ ကိုက္​ေအာင္ ေဆာင္းပါးကို အနည္းငယ္ တည္းျဖတ္ထားပါသည္။) 


Ref: Sexual Objectification of Women: Advances to Theory and Research: Dawn M. Szymanski, Lauren B. Moffitt and Erika R. Carr


#16DaysActivism

#Day3

Saturday, November 28, 2020

EBoy Fashion အကြောင်း

လက်တွေ့ဘဝထက် ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာ ပိုရေပန်းစားတဲ့ EBoy Fashion အကြောင်း




ဖက်ရှင်စတိုင်တွေထဲမှာမှ EBoy စတိုင်ဆိုတာ ခုဆယ်ကျော်သက်လူငယ်တွေကြားမှာ နောက်ဆုံးခေတ်စားနေတဲ့ ဖက်ရှင်စတိုင်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဒီ trend က TikTok ကနေစခဲ့တာပါ။ EBoy Look ဟာလူတိုင်းနဲ့အဆင်မပြေနိုင်ပေမယ့် Eboy style ထဲက ကိုယ်သဘောကျတဲ့ Fashion Element တွေနဲ့ ကိုယ်အမြဲဝတ်နေကျ အဝတ်အစားတစ်ချို့နဲ့ ပေါင်းစပ်တွဲချလိုက်တဲ့အခါ Internet Style Icon တစ်ခုြဖြစ်သွားတဲ့သဘောပါပဲ။


EBoy Style ဟာ Edgy တို့ Alternative ဘက်ရောက်တယ်လို့ဆိုနိုင်သလို အဲဒါကိုမှ အပေါ်မှာပြောသလို ဒီနေ့ခေတ် Trendy ဖြစ်နေတဲ့ အဝတ်အစားဒီဇိုင်းတွေနဲ့ပေါင်းစပ်ပြီး ထူးခြားအောင်ဆင်မြန်းလိုက်တာမျိုးပါပဲ။ ဒါ့အပြင် Eboy Look တွေဟာ ၂၀၀၀ပြည့်နှစ်က Goths နဲ့ Punk ဂီတတွေ၊ ၉၀ပြည့်နှစ်က စကိတ်ယဉ်ကျေးမှုတွေနဲ့ Kpop မြူးဇစ်တွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုလည်း ရှိနေပြန်ပါတယ်။


တကယ့်အပြင်လောကမှာထက် အွန်လိုင်းနဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေပေါ်မှာ ခေတ်စားလာခဲ့တဲ့ ဒီ Eboy Fashion မှာလည်း ထပ်ပြီးအမျိုးအစားခွဲထားတာရှိပါသေးတယ်။ အဲဒါကတော့ ကိုယ့် outfit မှာ monochrome လို့ဆိုရမယ့်အနက်နဲ့ မီးခိုးတွေ၊ အဖြူ၊ အနက်စတာတွေကိုပဲ တွဲစပ်ဝတ်ဆင်ထားတယ်။ Layer လုပ်ထားတယ်ဆိုရင် သူ့ကို Soft-Boy Aesthetic ရယ်လို့သတ်မှတ်ပြီး အဖြူ အနက်အပြင်ကိုမှ Outfit မှာ အနီတို့၊ နီယွန်ကာလာအစိမ်းမျိုးတွေပေါင်းစပ်ထည့်ထားတာမျိုးဆိုရင်တော့ Cyber Goths ဆိုပြီးခေါ်ကြပါ တယ်။


EBoy Outfit မှာ အများဆုံးတွေ့ရတဲ့ clothing items တွေကတော့ တီရှပ်လက်ရှည်အစင်းတွေ၊ Sweatshirt ၊ turtle neck တွေ၊ ရှေ့ကြယ်သီးတပ်ရှပ်အင်္ကျီတွေ၊ Crewneck ဆွယ်တာတွေ၊ Oversized T-shirt တွေ၊ distressed denim တွေ၊ အနက်ရောင် Jogger တွေ၊ Grey Trouser တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ အခြားသောအပြင်အဆင်အနေနဲ့ လက်သည်းအမည်းဆိုးတာတွေ၊ ဆံပင်အရောင်ဆိုးတာမျိုးတွေအပြင်ကိုမှ မျက်နှာမှာ Freckle တွေခြယ်ထားပြီး တစ်ချို့ကတော့ heart stamp တွေ ပါးနှစ်ဖက်မှာကပ်တာမျိုးလည်း လုပ်လေ့ရှိပါတယ်။


Eboy fashion အတွက် styling လုပ်မယ်ဆိုရင်

Eboy တွေအတွက် မရှိမဖြစ် clothing item တွေထဲ crewneck sweater, sweatshirt တွေပါပါတယ်။ သူ့ကိုမှ အောက်ကရှပ် အင်္ကျီအဖြူလက်ရှည်ခံပြီး ကော်လာကိုထုတ် layering ပုံစံဝတ်တတ်ကြသလို တစ်ချို့ကျတော့လည်း fake collar တွေနဲ့ခံဝတ် တတ်ကြပါတယ်။ အောက်ကနေ Jean Pants ကိုမှ အနက်ရောင်အရေးများပြီး တစ်ချို့ကလည်း cuffed pants တွေနဲ့ တွဲဝတ်လေ့ရှိပါတယ်။


ဘောင်းဘီရွေးချယ်ရာမှာ Jeans ဆို အနက်ရောင်ကိုအများဆုံးရွေးချယ်လေ့ရှိပြီး တစ်ချို့က distressed Jeans တွေကိုရွေးကြပါတယ်။ အမျိုးအစားဆိုရင် loose fit jeans တွေကိုအရွေးများပြီး Jeans Pant အပြင်ကိုမှ Jogger တွေ၊ Ankle Pants တွေ Dress Pants နဲ့ Tapered Pant ပုံစံတွေကိုလည်း ဆင်မြန်းလေ့ရှိပါတယ်။ အဲ့လိုဆင်မြန်းတဲ့အခါ ဘောင်းဘီအောက်နားကို ခြေအိတ်ပေါ်အောင်ဖော်ဝတ်လေ့ရှိပါတယ်။ ဖိနပ်တွေထဲမှာ အစီးများတဲ့အရောင်ကတော့ အဖြူနဲ့အနက်တွေပါပဲ။




အင်္ကျီအဝတ်အစားနဲ့ပတ်သက်ရင် Print ဒီဇိုင်းတွေထဲ EBoy တွေအမြဲရွေးချယ်လေ့ရှိတာ အစင်းနဲ့ပတ်သက်တာတွေပါ။ T-shirt လက်ရှည်အစင်းတွေသာမက ရှပ်အင်္ကျီအစင်းတွေကိုလည်းဝတ်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါကိုမှ Layered Fashion သဘောမျိုးြပြန်တွဲစပ်ကြတာမျိုးပါ။


Eboy တွေရဲ့ outfit တော်တော်များများဟာ Layered ဘက်ကိုပဲသွားပါတယ်။ T-shirt လက်ရှည်အစင်းတွေပေါ်ကနေ တီရှပ်လက်တို Oversized ကိုထပ်ဝတ်တာမျိုး၊ Turtle neck လိုလည်ပင်းအထောင်ဆွယ်တာတွေပေါ် ရှပ်အင်္ကျီလက်တိုကိုထပ်ဝတ်တာမျိုး၊ Sweatshirt တွေနဲ့ Fake collar တွေတွဲဝတ်တာမျိုးတွေအပြင် Blazer တွေ၊ Fishing Vest တွေကို Layered Fashion ပုံဆင်မြန်းတာမျိုး တွေမြင်တွေ့ကြရမှာဖြစ်ပြီး Harness Body Belt တွေပတ်တာ၊Chest bag တွေဆင်မြန်းတာတွေလည်း လုပ်တတ်ကြပါသေးတယ်။


Jean Jacket တွေ Jumper တွေကလည်း EBoy မှာမှ Soft-Boy တွေအရွေးများတဲ့ clothing items တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ pullover တွေ Sweatshirt တွေပေါ်က Layered Fashion အနေနဲ့ Jumper တွေထပ်ဝတ်တတ်ကြသလို တီရှပ်တွေပေါ်မှာလည်း Jean Jacket တွေကို ဆင်မြန်းလေ့ရှိပါတယ်။


ထူးခြားတဲ့ Outwear တွေအနေနဲ့ Blazer တွေ၊ Cropped Jacket တွေ၊ Bomber Jacket တွေ၊ Coat တွေ၊ Fishing Vest စတာတွေကို ဦးစားပေးဆင်မြန်းကြပါတယ်။ အဲဒါတွေအပေါ်ကမှ Chest Bag တွေ၊ Harness Beltေတွေထပ်ပတ်တတ်ကြပါသေးတယ်။


Accessory တွေအနေနဲ့ Eboy Fashion အတွက် မရှိမဖြစ်တွေကတော့ chain ကြိုးတွေနဲ့ Lock necklace တွေပါပဲ။ အရောင်ကိုတော့ ရွှေနဲ့ငွေမှာ ငွေကိုပိုရွေးချယ်ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင်အပေါ်မှာပြောသလို harness body bet တွေ၊ Chest Bag တွေ၊ Wallet Chain စတာ တွေကိုလည်း ဆင်မြန်းလေ့ရှိကြပါတယ်။




EBoy တွေရဲ့ ဆံပင်ပုံစံကတော့ ၉၀ပြည့်နှစ်ကခေတ်စားခဲ့တဲ့ အလယ်ခွဲပုံစံနဲ့ ပါးလောက်ထိသာအရှည်ရှိတဲ့ curtain hairstyle ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပြီး တစ်ချို့က အရောင်ဆိုးတာ၊ ရှေ့ဆံပင်တွေကို အရောင်ချွတ်တာမျိုး လုပ်ကြပါတယ်။


ရေးသားသူ - မေသော် (I am Fashion)


(Zawgyi) 

လက္ေတြ႕ဘ၀ထက္ ဆိုရွယ္မီဒီယာေပၚမွာ ပိုေရပန္းစားတဲ့ EBoy Fashion အေၾကာင္း




ဖက္ရွင္စတိုင္ေတြထဲမွာမွ EBoy စတိုင္ဆိုတာ ခုဆယ္ေက်ာ္သက္လူငယ္ေတြၾကားမွာ ေနာက္ဆံုးေခတ္စားေနတဲ့ ဖက္ရွင္စတိုင္တစ္ခု ျဖစ္ျပီး ဒီ trend က TikTok ကေနစခဲ့တာပါ။ EBoy Look ဟာလူတိုင္းနဲ႔အဆင္မေျပႏိုင္ေပမယ့္ Eboy style ထဲက ကိုယ္သေဘာက်တဲ့ Fashion Element ေတြနဲ႔ ကိုယ္အျမဲ၀တ္ေနက် အ၀တ္အစားတစ္ခ်ိဳ႕နဲ႔ ေပါင္းစပ္တြဲခ်လိုက္တဲ့အခါ Internet Style Icon တစ္ခု ျဖစ္သြားတဲ့သေဘာပါပဲ။

EBoy Style ဟာ Edgy တို႔ Alternative ဘက္ေရာက္တယ္လို႔ဆိုႏိုင္သလို အဲဒါကိုမွ အေပၚမွာေျပာသလို ဒီေန႔ေခတ္ Trendy ျဖစ္ေနတဲ့ အ၀တ္အစားဒီဇိုင္းေတြနဲ႔ေပါင္းစပ္ျပီး ထူးျခားေအာင္ဆင္ျမန္းလိုက္တာမ်ိဳးပါပဲ။ ဒါ့အျပင္ Eboy Look ေတြဟာ ၂၀၀၀ျပည့္ႏွစ္က Goths နဲ႔ Punk ဂီတေတြ၊ ၉၀ျပည့္ႏွစ္က စကိတ္ယဥ္ေက်းမႈေတြနဲ႔ Kpop ျမဴးဇစ္ေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈလည္း ရွိေနျပန္ပါတယ္။

တကယ့္အျပင္ေလာကမွာထက္ အြန္လိုင္းနဲ႔ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြေပၚမွာ ေခတ္စားလာခဲ့တဲ့ ဒီ Eboy Fashion မွာလည္း ထပ္ျပီးအမ်ိဳးအစားခြဲထားတာရွိပါေသးတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ကိုယ့္ outfit မွာ monochrome လုိ႔ဆိုရမယ့္အနက္နဲ႔ မီးခိုးေတြ၊ အျဖဴ၊ အနက္စတာေတြကိုပဲ တြဲစပ္၀တ္ဆင္ထားတယ္။ Layer လုပ္ထားတယ္ဆိုရင္ သူ႕ကို Soft-Boy Aesthetic ရယ္လို႔သတ္မွတ္ျပီး အျဖဴ အနက္အျပင္ကိုမွ Outfit မွာ အနီတို႔၊ နီယြန္ကာလာအစိမ္းမ်ိဳးေတြေပါင္းစပ္ထည့္ထားတာမ်ိဳးဆိုရင္ေတာ့ Cyber Goths ဆိုျပီးေခၚၾကပါ တယ္။




EBoy Outfit မွာ အမ်ားဆံုးေတြ႕ရတဲ့ clothing items ေတြကေတာ့ တီရွပ္လက္ရွည္အစင္းေတြ၊ Sweatshirt ၊ turtle neck ေတြ၊ ေရွ႕ၾကယ္သီးတပ္ရွပ္အက်ႌေတြ၊ Crewneck ဆြယ္တာေတြ၊ Oversized T-shirt ေတြ၊ distressed denim ေတြ၊ အနက္ေရာင္ Jogger ေတြ၊ Grey Trouser ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ အျခားေသာအျပင္အဆင္အေနနဲ႔ လက္သည္းအမည္းဆုိးတာေတြ၊ ဆံပင္အေရာင္ဆိုးတာမ်ိဳးေတြအျပင္ကိုမွ မ်က္ႏွာမွာ Freckle ေတြျခယ္ထားျပီး တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ heart stamp ေတြ ပါးႏွစ္ဖက္မွာကပ္တာမ်ိဳးလည္း လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။

Eboy fashion အတြက္ styling လုပ္မယ္ဆိုရင္

Eboy ေတြအတြက္ မရွိမျဖစ္ clothing item ေတြထဲ crewneck sweater, sweatshirt ေတြပါပါတယ္။ သူ႕ကိုမွ ေအာက္ကရွပ္ အက်ႌအျဖဴလက္ရွည္ခံျပီး ေကာ္လာကိုထုတ္ layering ပံုစံ၀တ္တတ္ၾကသလို တစ္ခ်ိဳ႕က်ေတာ့လည္း fake collar ေတြနဲ႔ခံ၀တ္ တတ္ၾကပါတယ္။ ေအာက္ကေန Jean Pants ကိုမွ အနက္ေရာင္အေရးမ်ားျပီး တစ္ခ်ိဳ႕ကလည္း cuffed pants ေတြနဲ႔ တြဲ၀တ္ေလ့ရွိပါတယ္။

ေဘာင္းဘီေရြးခ်ယ္ရာမွာ Jeans ဆို အနက္ေရာင္ကိုအမ်ားဆံုးေရြးခ်ယ္ေလ့ရွိျပီး တစ္ခ်ိဳ႕က distressed Jeans ေတြကိုေရြးၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးအစားဆိုရင္ loose fit jeans ေတြကိုအေရြးမ်ားျပီး Jeans Pant အျပင္ကိုမွ Jogger ေတြ၊ Ankle Pants ေတြ Dress Pants နဲ႔ Tapered Pant ပံုစံေတြကိုလည္း ဆင္ျမန္းေလ့ရွိပါတယ္။ အဲ့လိုဆင္ျမန္းတဲ့အခါ ေဘာင္းဘီေအာက္နားကို ေျခအိတ္ေပၚေအာင္ေဖာ္၀တ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဖိနပ္ေတြထဲမွာ အစီးမ်ားတဲ့အေရာင္ကေတာ့ အျဖဴနဲ႔အနက္ေတြပါပဲ။

အက်ႌအ၀တ္အစားနဲ႔ပတ္သက္ရင္ Print ဒီဇိုင္းေတြထဲ EBoy ေတြအျမဲေရြးခ်ယ္ေလ့ရွိတာ အစင္းနဲ႔ပတ္သက္တာေတြပါ။ T-shirt လက္ရွည္အစင္းေတြသာမက ရွပ္အက်ႌအစင္းေတြကိုလည္း၀တ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒါကိုမွ Layered Fashion သေဘာမ်ိဳး ျပန္တြဲစပ္ၾကတာမ်ိဳးပါ။

Eboy ေတြရဲ႕ outfit ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ Layered ဘက္ကိုပဲသြားပါတယ္။ T-shirt လက္ရွည္အစင္းေတြေပၚကေန တီရွပ္လက္တို Oversized ကိုထပ္၀တ္တာမ်ိဳး၊ Turtle neck လိုလည္ပင္းအေထာင္ဆြယ္တာေတြေပၚ ရွပ္အက်ႌလက္တိုကိုထပ္၀တ္တာမ်ိဳး၊ Sweatshirt ေတြနဲ႔ Fake collar ေတြတြဲ၀တ္တာမ်ိဳးေတြအျပင္ Blazer ေတြ၊ Fishing Vest ေတြကို Layered Fashion ပံုဆင္ျမန္းတာမ်ိဳး ေတြျမင္ေတြ႕ၾကရမွာျဖစ္ျပီး Harness Body Belt ေတြပတ္တာ၊Chest bag ေတြဆင္ျမန္းတာေတြလည္း လုပ္တတ္ၾကပါေသးတယ္။

Jean Jacket ေတြ Jumper ေတြကလည္း EBoy မွာမွ Soft-Boy ေတြအေရြးမ်ားတဲ့ clothing items ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ pullover ေတြ Sweatshirt ေတြေပၚက Layered Fashion အေနနဲ႔ Jumper ေတြထပ္၀တ္တတ္ၾကသလို တီရွပ္ေတြေပၚမွာလည္း Jean Jacket ေတြကို ဆင္ျမန္းေလ့ရွိပါတယ္။

ထူးျခားတဲ့ Outwear ေတြအေနနဲ႔ Blazer ေတြ၊ Cropped Jacket ေတြ၊ Bomber Jacket ေတြ၊ Coat ေတြ၊ Fishing Vest စတာေတြကို ဦးစားေပးဆင္ျမန္းၾကပါတယ္။ အဲဒါေတြအေပၚကမွ Chest Bag ေတြ၊ Harness Belt ေတြထပ္ပတ္တတ္ၾကပါေသးတယ္။

Accessory ေတြအေနနဲ႔ Eboy Fashion အတြက္ မရွိမျဖစ္ေတြကေတာ့ chain ၾကိဳးေတြနဲ႔ Lock necklace ေတြပါပဲ။ အေရာင္ကိုေတာ့ ေရႊနဲ႔ေငြမွာ ေငြကိုပိုေရြးခ်ယ္ၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္အေပၚမွာေျပာသလို harness body bet ေတြ၊ Chest Bag ေတြ၊ Wallet Chain စတာ ေတြကိုလည္း ဆင္ျမန္းေလ့ရွိၾကပါတယ္။




EBoy ေတြရဲ႕ ဆံပင္ပံုစံကေတာ့ ၉၀ျပည့္ႏွစ္ကေခတ္စားခဲ့တဲ့ အလယ္ခြဲပံုစံနဲ႔ ပါးေလာက္ထိသာအရွည္ရွိတဲ့ curtain hairstyle ပံုစံမ်ိဳး ျဖစ္ျပီး တစ္ခ်ိဳ႕က အေရာင္ဆိုးတာ၊ ေရွ႕ဆံပင္ေတြကို အေရာင္ခၽြတ္တာမ်ိဳး လုပ္ၾကပါတယ္။

ေရးသားသူ - ေမေသာ္ (I am Fashion)

Friday, November 27, 2020

ကိုကာကိုလာကြက်တောင်ပံ -ငါးခေါင်းမြေအိုးဟင်းအချို - ငါး ဆားအုံ မီးကင်

ငါး ဆားအုံ မီးကင် 




အသားကင်ကိုမှ ကြိုက်နှစ်သက်သူတွေအတွက်၊ ဒီတပတ်တော့ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ လူကြိုက်များတဲ့ ငါး ဆားအုံ မီးကင်ဆိုတဲ့ အစားအစာလေးအကြောင်းေြပြောပြချင်ပါတယ်။


ပလာပေါင်ကလူယာ့ (Pla Paung Gluea)လို့ ခေါ်တဲ့ ငါးဆားအုံမီးကင်ကို ထိုင်းနိုင်ငံမှာတော့ လူတော် တော်များများက နှစ်နှစ် ခြိုက်ခြိုက် စား သောက်လေ့ရှိပြီး၊ ယမကာသမားတွေအတွက်လည်း အမြည်း ကောင်းတခုလို့ ဆိုရမှာပါ။  Street food  လို့ ခေါ်တဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ လူစည် ကားရာလမ်းဘေးက စားသောက်ဆိုင်တန်းလေးတွေ မှာ မီးဖိုတဖိုနဲ့ ငါးဆားအုံမီးကင်ကို ရောင်းချကြတာ တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။  ငါးဆိုတာကလည်း လူမှာလိုအပ်တဲ့ အသားဓာတ် ကို အကောင်းဆုံးပေးနိုင်ရုံသာမက ကျန်ဗီတာမင် တွေနဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေကိုလည်း အပြည့်အဝပေးနိုင် သလို ငါးကထွက်ရှိတဲ့  ဉာနါေ ၃  အက်ဆစ်ကလည်း နှလုံးရောဂါ တို့၊ စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ထွက်လာ တဲ့ ဟော်မုန်းဓာတ်တို့ကိုတောင် ဟန့်တားကာကွယ် နိုင်တယ်လို့ ကျန်းမာရေး အဆိုတွေ ရှိတာကြောင့် ဧရာဝတီ စာဖတ်ပရိသတ်ကြီးအနေနဲ့ ပြည့်ဝဆီတွေ များတဲ့ ကြက်၊ ဝက်စတဲ့ အကင် တွေအစား၊ ငါး ဆားအုံ မီးကင်ကို ကိုယ်တိုင် ပျော်ပျော်ပါးပါးပြုလုပ် မြည်းစမ်းနိုင်အောင် ရေးသားတင်ပြလိုက်ပါ တယ်။ မြန်မာပြည်မှာလည်း  “ခေတ်မီသူတိုင်း ပင်လယ်ငါး စားကြသည်” ဆိုတဲ့ ကြော်ငြာတောင် ရှိခဲ့ဖူးတယ် မဟုတ်လား။    ငါးကို  ဆားနဲ့အုံပြီး  ကင်တဲ့နည်းက  တခြား အဆာပလာတွေ အများကြီး ထည့်စရာမလိုတာ ကြောင့် လုပ်ရတာလည်း အင်မတန်မှ လွယ်ကူလှပါတယ်။ 


#လိုအပ်တဲ့  ပစ္စည်းတွေက 

 ငါးကင်ဖို့အတွက်တော့ ဝယ် ရတာလည်း လွယ်ကူ၊ ဈေးနှုန်း လည်း ချိုသာ၊ အရိုးလည်း နည်းတဲ့ တီလား ဗီးယားငါးကို အသုံးပြုပါမယ်။  တီလားဗီးယားက မြန်မာပြည်မှာလည်း ဈေးချိုချိုနဲ့ အလွယ်တကူ ဝယ်လို့ရနိုင်ပါတယ်။ လူ ၂ ယောက်စာအတွက်ဆိုရင်တော့ အလေး ချိန် ၄၀ ကျပ်သားအရွယ် ငါးတကောင်ဆိုရင် လုံ လောက်ပါပြီ။ တခြားလိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကတော့ ငါးရဲ့ အညှီနံ့ ပျောက်စေဖို့ စပါးလင် ၂ ချောင်း၊ ရှောက်ဘီလူးရွက် ၁၀ ရွက်၊ ဆား ၁၅ ကျပ်သား၊ ဂျုံမှုန့် စတီးဇွန်း ၂ ဇွန်းနဲ့ မီးသွေး ၁ ပိဿာ၊ ရေ စတီးဇွန်း ၂ ဇွန်းတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ငါးကင်နဲ့တွဲဖက်စားမယ့် အချဉ်အတွက်တော့ ငရုတ်သီးစိမ်း ၁၅ တောင့်၊ ကြက်သွန်ဖြူ ၃ တက်၊ သံပရာသီး ၁ လုံး၊ ငါးငံပြာရည် စတီးဇွန်း ၁ ဇွန်း၊ သကြားနဲ့ ဆားအနည်းငယ်တို့ လိုအပ်မှာဖြစ်ပါတယ်။


#ပစ္စည်းစုံရင် ကင်ကြရအောင်


 အရင်ဆုံး မီးသွေးမီးဖိုကို မီးမွေးရပါမယ်။ ငါးကင်တဲ့အခါမှာ မီးအရှိန်ကို မများစေဘဲ မီးသွေး မီးပြာကျ၊ မီးအရှိန်လျော့ နေမှ ပိုပြီးကောင်းမှာဖြစ်လို့၊ စောစော မီးမွေးထားရင်တော့ အားလုံးပြင်ဆင်ပြီးတဲ့ အချိန်မှာ ကင်လို့ကောင်းတဲ့  မီး အနေထား ကိုရမှာ ပါ။   မီးမွေးပြီးရင်တော့ ငါးကို အကြေးခွံ မခွာဘဲ ဗိုက်ဖောက်၊ အူထုတ်၊ ပါးဟက်ထုတ်ပြီး၊ စင်ကြယ် အောင်ဆေးကာ ရေစစ်ထားပါ။  ငါး ရေစစ်သွားပြီဆိုမှ စပါးလင် ၂ ချောင်းကို အရှည်လိုက် ထုပြီး ငါးရဲ့ ပါးစပ်ကနေ ထည့်ပါ။ ဆက်လက်ပြီး ရှောက်ဘီလူးရွက် ၁၀ ရွက်ကိုလည်း ဗိုက်ထဲကို အစာသွတ်သကဲ့သို့ သွတ်ထားပါ။  ငါးကို ဆားအုံဖို့ ဗန်းတချပ်ထဲမှာ ဆားကြမ်းနဲ့ ဂျုံမှုန့် စတီးဇွန်း ၂ ဇွန်း၊ ရေ စတီးဇွန်း ၂ ဇွန်းထည့်၊ သမအောင် အထက်အောက် စေးပျစ်လာတဲ့အထိ နယ်ပါ။ ဆားနဲ့ ဂျုံမှုန့် သမပြီး စေးပျစ်လာပြီဆိုရင်၊ ငါးကို ဆားနဲ့ နှံ့နှံ့စပ်စပ် သုတ်လိမ်းမံထားရပါမယ်။  ဆားနဲ့ ငါးကို အထပ်ထပ် သုတ်လိမ်းပြီးရင် တော့ ငါးကို ၁၀ မိနစ်ခန့် ခြောက်သွေ့အောင်ထားပါ။  ပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ မီးသွေးမီးဖိုပေါ်မှာ ဆန်ခါ နဲ့တင်ပြီး မီးအရှိန်ပျော့ပျော့နဲ့ ငါးကို မိနစ် ၂၀ ခန့် ကင်လိုက်ပါ။


တဖက်ကို မိနစ် ၂၀ ခန့်နဲ့ စုစုပေါင်း မိနစ် ၄၀ ခန့်အကြာ ကင်ရပါလိမ့်မယ်။ ကင်တဲ့နေရာမှာ တခု သတိပြုရမှာကတော့ ငါးအရွယ်အစားကို မူ တည်ပြီး ကင်ရတဲ့အချိန် အနည်းငယ် ကွာခြားမှု ရှိတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။  ၂ ဖက်လုံး လှန်ကင်ပြီးတဲ့အခါမှာတော့ ဆား ငွေ့ရိုက်ပြီး အထဲက ငါးရဲ့အသားဟာ “ပုစွန်အကွေး ငါးအနွေး” ဆိုသလို ကျက်သွားပါပြီ။  ငါးရဲ့အကြေးခွံမှာ ကပ်နေတဲ့ ဆားဟာ မီးနဲ့ တွေ့အခါမှာ တဖြည်းဖြည်း အရည်ပျော်ပြီး ငါး အသားထဲကို စိမ့်ဝင်သွားလို့ ရရှိတဲ့ ဆားအရသာရယ်၊ ဆားကို မီးကင် လိုက်လို့ ထွက်လာတဲ့ မွှေးတဲ့ အနံ့ ရယ်ဟာ ထူးခြားတာကြောင့် စားရသူ တိုင်းအဖို့ စိတ်ကျေနပ်မှု အပြည့်အဝ ရရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။  ကင်ပြီးပြီးခြင်း၊ ချက်ချင်းစားသုံးရင်တော့ အရသာ ပိုမိုကောင်းမွန်မှာဖြစ်ပါတယ်။  ပြင်ဆင်စားသောက်တဲ့ အခါမှာ ဆားနဲ့ဂျုံမှုန့် တွေကပ်နေတဲ့ ငါးကင်ရဲ့ အပေါ်ယံအကြေးခွံကို ကတ်ကြေးနဲ့ဖြစ်စေ၊ လက်နဲ့ဖြစ်စေ၊ တဖြည်းဖြည်း ချင်း ဖယ်ထုတ်လိုက်တယ်ဆိုရင်၊ အနံ့အရသာမွှေးပြီး  နူးညံပျော့ပျောင်းတဲ့ ငါးကင်ကို ရမှာ မလွဲပါဘူး။  ငါးကင်နဲ့တွဲဖက် စားသောက်ရမယ့် အချဉ် အတွက် ငရုတ်သီးနဲ့ ကြက်သွန်ဖြူကိုရောပြီး ကြေ ညက်အောင် ကြိတ်ထားတဲ့ အရောထဲကို သံပရာ ရည်၊ ဆား၊ သကြား၊ ငံပြာရည်နဲ့ ရေတို့ကို အားလုံး ရောမွှေလိုက်ရင် တွဲစားရမယ့် အချဉ်ရပါပြီ။  


ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှာတော့ ငါးဆားအုံ မီးကင်ကို ညနေစောင်းမှာ ခေါက်ညိုလို့ ခေါ်တဲ့ ကောက်ညှင်း၊ ဒါမှမဟုတ် ထမင်းတို့နဲ့ စားသုံးကြပါ တယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ထမင်းနဲ့တွဲဖက်လို့ ညနေစာအဖြစ် စားသုံးနိုင် သလို ဘီယာယမကာ နှစ်သက် သူတွေအတွက်လည်း အမြည်းအဖြစ် အမျိုးမျိုး စား သောက်နိုင်တာကြောင့် အရသာရှိတဲ့ ထိုင်းငါးဆားအုံ မီးကင် နည်းလေးကို မိမိကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်မြည်းစမ်း ကြည့်ဖို့ တင်ပြလိုက်ရပါတယ်။ 


ငါးခေါင်းမြေအိုးဟင်းအချို




ပါဝင်သောပစ္စည်းများ

ငါးကြင်းခေါင်း တစ်ခေါင်း(၃၀ကျပ်သားခန့်)၊ ပဲပြား တစ်တုံး(လေးထောင့်တုံးလေးများ တုံးထားပါ)၊ မုန့်ညင်းဖြူ ခြောက် ကျပ်သား(တစ်လက်မအရွယ်စီ လှီးထားပါ)၊ တရုတ်မှိုခြောက် ငါးပွင့် (ရေနွေးဖြင့် စိမ်ထားပါ၊ အညှာဖယ်ပစ်ပါ)၊ ဝက်သား ကင် ခြောက်ကျပ်သား (ပါးပါးလှီးထားပါ)၊ မျှစ်နုနု သုံးကျပ်သားခန့် (မထူမပါး လှီးထားပါ)၊ မုန်လာဥနီ သုံးကျပ်သားခန့် (ပါးပါးလှီးထားပါ)၊ ကြက်သွန်မြိတ် နှစ်ပင် ( ခပ်ရှည်ရှည်ပိုင်းဖြတ်ထားပါ)၊ ပဲငါးပိအနှစ် ထမင်းစားဇွန်း တစ်ဇွန်း၊ ကြက်ပြုတ် ရည် သို့မဟုတ် ရေ ၁.၂ လီတာ၊ ချင်းပါးပါးလှီး လေးပြား၊ ခရုဆီ ထမင်းစားဇွန်း တစ်ဇွန်း၊ ဟင်းချက်ဝိုင် ထမင်းစားဇွန်း တစ်ဇွန်း ဆား လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁/၂ ဇွန်း၊ သကြား လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တစ်ဇွန်း၊ပဲငံပြာရည်အကျဲ လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တစ်ဇွန်း + ထမင်းစားဇွန်း နှစ်ဇွန်း၊ ပဲငံပြာရည်အပျစ် လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁/၂ ဇွန်း၊ နှမ်းဆီ လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တစ်ဇွန်း၊ ငရုတ်ကောင်းမှုန့်နှင့် ကော်မှုန့် အနည်းငယ်။


ချက်ပြုတ်နည်း

၁)ငါးခေါင်းကို အကြေးခွံများဖယ်ပြီး ရေစင်အောင်ဆေးကာ ထက်ခြမ်းခြမ်းပါ။ ရေစစ်ပြီး ပဲငံပြာရည်အကျဲ ထမင်းစားဇွန်း နှစ်ဇွန်းနှင့် ကော်မှုန့်တို့ဖြင့်နယ်ပါ။

၂) မြေအိုးထဲတွင် ဆီအနည်းငယ်ကို အပူပေးကာ ငါးခေါင်းနှင့် ပဲပြားများကို ညိုရောင်သန်းသည်အထိ ထည့်ကြော်ပါ။ ပြီးလျှင် ဆယ်ယူထားပြီး အိုးထဲသို့ ဆီသုံးဇွန်းထည့်ပါ။ ဆီပူလျှင် ချင်းနှင့် ပဲငါးပိထည့် ဆီသတ်ပါ။

၃)မွှေးပျံ့လာလျှင် မုန့်ညင်းဖြူ၊ မုန်လာဥနီ၊ မှို၊မျှစ်နှင့် ဝက်သားကင်ထည့်ကြော်ပါ။ ထို့နောက် အရသာမှုန့်ခတ်၍ ကျန်ပစ္စည်းအားလုံးနှင့် ရေကိုထည့်ပါ။ ငါးခေါင်းနှင့် ပဲပြားကြော်ကိုပါထည့်ပြီး မီးမျှဉ်းမျှဉ်းဖြင့် မိနစ် ၂၀ခန့် ဖုံးအုပ်ကာချက်ပါ။ ထို့နောက် ကြက်သွန်မြိတ်ဖြူးပြီး သုံးဆောင်ပါ။

(Ref: Heavenly Claypot Magic by Pang Nyuk Yoon)


Coca Cola Chicken Wings




တရုတ်ပြည်မှ စားဖိုမှူးတစ်ယောက်ပြောပြသော ဟင်းချက်နည်းလေးပါ။ ကြက်ကြော်ရဲ့အရောင်အဆင်းက နီညိုရောင် သမ်းနေပြီး ပန်းကန်လှလှပပထဲထည့် ကီဝီသီးကို အကွင်းလိုက်လှီးပြီးအပေါ်ကတင်ကာ အလှဆင်ထားနိုင်ပါတယ်။


ပါဝင်ပစ္စည်းများ

အသားများသောကြက်တောင်ပံ (အရင်း+အဖျား) ၃၀ ကျပ်သား၊ ကိုကာကိုလာသံဘူး တစ်ဝက် (၁၇၀ မီလီလီတာခန့်)၊ ချင်းပါးပါးလှီး နှစ်ပြား၊ ဟင်းချက်အရက် ထမင်းစားဇွန်း တစ်ဇွန်း၊ ပဲငံပြာရည်အကျဲ ထမင်းစားဇွန်း တစ်ဇွန်း၊ ဆား အနည်းငယ်၊ ဆီ ထမင်း စားဇွန်း နှစ်ဇွန်း။


ပြုလုပ်နည်း

(၁) ကြက်တောင်ပံများကို ရေစင်အောင်ဆေးပြီး အရင်းပိုင်းနဲ့ အဖျားပိုင်းတို့ကို သတ်သတ်စီဖြစ်အောင် အဆစ်နေရာမှ ခုတ်ပိုင်းထားပါ။ ခုတ်ပြီးရင် ဆား၊ ဟင်းချက်အရက်၊ ပဲငံပြာရည်တို့ဖြင့် နယ်ကာ နာရီဝက်ခန့် နှပ်ထားပါ။

(၂) ထို့နောက် အိုးတစ်လုံးကို အပူပေး၍ ကြက်တောင်ပံများထည့်ကာ ရေမြုပ်ရုံ လောင်းထည့်ပြီးချက်ပါ။ ထိုရေအား လုံးခန်းသွားပြီဆိုရင် ကြက်တောင်ပံများဆယ်ယူ ထားပါ။

(၃) ဒယ်အိုးတစ်လုံးနဲ့ ဆီကိုအပူပေး၍ ချင်းထည့်ကာဆီသတ်ပါ။ ချင်းနံ့မွှေးလာရင် ကြက်တောင်ပံမြုပ်ရုံလောင်းထည့်ပါ။ ကိုကာကိုလာ ရည်များ ခန်းခြောက်ခါနီးပြီဆိုရင် ပန်းကန်ထဲဆယ်ထည့်ကာ သုံးဆောင်နိုင်ပါပြီ။

(Zawgyi) 

ငါး ဆားအံု မီးကင္ 




အသားကင္ကိုမွ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္သူေတြအတြက္၊ ဒီတပတ္ေတာ့ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ လူႀကိဳက္မ်ားတဲ့ ငါး ဆားအံု မီးကင္ဆိုတဲ့ အစားအစာေလးအေၾကာင္း ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။

ပလာေပါင္ကလူယာ့ (Pla Paung Gluea)လို႔ ေခၚတဲ့ ငါးဆားအံုမီးကင္ကို ထိုင္းႏိုင္ငံမွာေတာ့ လူေတာ္ ေတာ္မ်ားမ်ားက ႏွစ္ႏွစ္ ၿခိဳက္ၿခိဳက္ စား ေသာက္ေလ့ရွိၿပီး၊ ယမကာသမားေတြအတြက္လည္း အျမည္း ေကာင္းတခုလို႔ ဆိုရမွာပါ။  Street food  လို႔ ေခၚတဲ့ ထိုင္းႏိုင္ငံရဲ႕ လူစည္ ကားရာလမ္းေဘးက စားေသာက္ဆိုင္တန္းေလးေတြ မွာ မီးဖိုတဖိုနဲ႔ ငါးဆားအံုမီးကင္ကို ေရာင္းခ်ၾကတာ ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။  ငါးဆိုတာကလည္း လူမွာလိုအပ္တဲ့ အသားဓာတ္ ကို အေကာင္းဆံုးေပးႏိုင္႐ံုသာမက က်န္ဗီတာမင္ ေတြနဲ႔ သတၲဳဓာတ္ေတြကိုလည္း အျပည့္အဝေပးႏိုင္ သလို ငါးကထြက္ရွိတဲ့  ဥာနါေ ၃  အက္ဆစ္ကလည္း ႏွလံုးေရာဂါ တို႔၊ စိတ္ဖိစီးမႈေၾကာင့္ ထြက္လာ တဲ့ ေဟာ္မုန္းဓာတ္တို႔ကိုေတာင္ ဟန္႔တားကာကြယ္ ႏိုင္တယ္လို႔ က်န္းမာေရး အဆိုေတြ ရွိတာေၾကာင့္ ဧရာဝတီ စာဖတ္ပရိသတ္ႀကီးအေနနဲ႔ ျပည့္ဝဆီေတြ မ်ားတဲ့ ၾကက္၊ ဝက္စတဲ့ အကင္ ေတြအစား၊ ငါး ဆားအံု မီးကင္ကို ကိုယ္တိုင္ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါးျပဳလုပ္ ျမည္းစမ္းႏိုင္ေအာင္ ေရးသားတင္ျပလိုက္ပါ တယ္။ ျမန္မာျပည္မွာလည္း  “ေခတ္မီသူတိုင္း ပင္လယ္ငါး စားၾကသည္” ဆိုတဲ့ ေၾကာ္ျငာေတာင္ ရွိခဲ့ဖူးတယ္ မဟုတ္လား။    ငါးကို  ဆားနဲ႔အံုၿပီး  ကင္တဲ့နည္းက  တျခား အဆာပလာေတြ အမ်ားႀကီး ထည့္စရာမလိုတာ ေၾကာင့္ လုပ္ရတာလည္း အင္မတန္မွ လြယ္ကူလွပါတယ္။ 

လိုအပ္တဲ့  ပစၥည္းေတြက 

 ငါးကင္ဖို႔အတြက္ေတာ့ ဝယ္ ရတာလည္း လြယ္ကူ၊ ေဈးႏႈန္း လည္း ခ်ိဳသာ၊ အ႐ိုးလည္း နည္းတဲ့ တီလား ဗီးယားငါးကို အသံုးျပဳပါမယ္။  တီလားဗီးယားက ျမန္မာျပည္မွာလည္း ေဈးခ်ိဳခ်ိဳနဲ႔ အလြယ္တကူ ဝယ္လို႔ရႏိုင္ပါတယ္။ လူ ၂ ေယာက္စာအတြက္ဆိုရင္ေတာ့ အေလး ခ်ိန္ ၄၀ က်ပ္သားအရြယ္ ငါးတေကာင္ဆိုရင္ လံု ေလာက္ပါၿပီ။ တျခားလိုအပ္တဲ့ ပစၥည္းေတြကေတာ့ ငါးရဲ႕ အညႇီနံ႔ ေပ်ာက္ေစဖို႔ စပါးလင္ ၂ ေခ်ာင္း၊ ေရွာက္ဘီလူးရြက္ ၁၀ ရြက္၊ ဆား ၁၅ က်ပ္သား၊ ဂ်ံဳမႈန္႔ စတီးဇြန္း ၂ ဇြန္းနဲ႔ မီးေသြး ၁ ပိႆာ၊ ေရ စတီးဇြန္း ၂ ဇြန္းတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ငါးကင္နဲ႔တြဲဖက္စားမယ့္ အခ်ဥ္အတြက္ေတာ့ င႐ုတ္သီးစိမ္း ၁၅ ေတာင့္၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ ၃ တက္၊ သံပရာသီး ၁ လံုး၊ ငါးငံျပာရည္ စတီးဇြန္း ၁ ဇြန္း၊ သၾကားနဲ႔ ဆားအနည္းငယ္တို႔ လိုအပ္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ပစၥည္းစံုရင္ ကင္ၾကရေအာင္

 အရင္ဆံုး မီးေသြးမီးဖိုကို မီးေမြးရပါမယ္။ ငါးကင္တဲ႔အခါမွာ မီးအရွိန္ကို မမ်ားေစဘဲ မီးေသြး မီးျပာက်၊ မီးအရွိန္ေလ်ာ့ ေနမွ ပိုၿပီးေကာင္းမွာျဖစ္လို႔၊ ေစာေစာ မီးေမြးထားရင္ေတာ့ အားလံုးျပင္ဆင္ၿပီးတဲ႔ အခ်ိန္မွာ ကင္လို႔ေကာင္းတဲ့  မီး အေနထား ကိုရမွာ ပါ။   မီးေမြးၿပီးရင္ေတာ့ ငါးကို အေၾကးခြံ မခြာဘဲ ဗိုက္ေဖာက္၊ အူထုတ္၊ ပါးဟက္ထုတ္ၿပီး၊ စင္ၾကယ္ ေအာင္ေဆးကာ ေရစစ္ထားပါ။

  ငါး ေရစစ္သြားၿပီဆိုမွ စပါးလင္ ၂ ေခ်ာင္းကို အရွည္လိုက္ ထုၿပီး ငါးရဲ႕ ပါးစပ္ကေန ထည့္ပါ။ ဆက္လက္ၿပီး ေရွာက္ဘီလူးရြက္ ၁၀ ရြက္ကိုလည္း ဗိုက္ထဲကို အစာသြတ္သကဲ့သို႔ သြတ္ထားပါ။  ငါးကို ဆားအံုဖို႔ ဗန္းတခ်ပ္ထဲမွာ ဆားၾကမ္းနဲ႔ ဂ်ံဳမႈန္႔ စတီးဇြန္း ၂ ဇြန္း၊ ေရ စတီးဇြန္း ၂ ဇြန္းထည့္၊ သမေအာင္ အထက္ေအာက္ ေစးပ်စ္လာတဲ့အထိ နယ္ပါ။ ဆားနဲ႔ ဂ်ံဳမႈန္႔ သမၿပီး ေစးပ်စ္လာၿပီဆိုရင္၊ ငါးကို ဆားနဲ႔ ႏွံ႔ႏွံ႔စပ္စပ္ သုတ္လိမ္းမံထားရပါမယ္။  ဆားနဲ႔ ငါးကို အထပ္ထပ္ သုတ္လိမ္းၿပီးရင္ ေတာ့ ငါးကို ၁၀ မိနစ္ခန္႔ ေျခာက္ေသြ႕ေအာင္ထားပါ။  ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ မီးေသြးမီးဖိုေပၚမွာ ဆန္ခါ နဲ႔တင္ၿပီး မီးအရွိန္ေပ်ာ့ေပ်ာ့နဲ႔ ငါးကို မိနစ္ ၂၀ ခန္႔ ကင္လိုက္ပါ။

တဖက္ကို မိနစ္ ၂၀ ခန္႔နဲ႔ စုစုေပါင္း မိနစ္ ၄၀ ခန္႔အၾကာ ကင္ရပါလိမ့္မယ္။ ကင္တဲ့ေနရာမွာ တခု သတိျပဳရမွာကေတာ့ ငါးအရြယ္အစားကို မူ တည္ၿပီး ကင္ရတဲ့အခ်ိန္ အနည္းငယ္ ကြာျခားမႈ ရွိတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။  ၂ ဖက္လံုး လွန္ကင္ၿပီးတဲ့အခါမွာေတာ့ ဆား ေငြ႕႐ိုက္ၿပီး အထဲက ငါးရဲ႕အသားဟာ “ပုစြန္အေကြး ငါးအေႏြး” ဆိုသလို က်က္သြားပါၿပီ။  ငါးရဲ႕အေၾကးခြံမွာ ကပ္ေနတဲ့ ဆားဟာ မီးနဲ႔ ေတြ႕အခါမွာ တျဖည္းျဖည္း အရည္ေပ်ာ္ၿပီး ငါး အသားထဲကို စိမ့္ဝင္သြားလို႔ ရရွိတဲ့ ဆားအရသာရယ္၊ ဆားကို မီးကင္ လိုက္လို႔ ထြက္လာတဲ့ ေမႊးတဲ့ အနံ႔ ရယ္ဟာ ထူးျခားတာေၾကာင့္ စားရသူ တိုင္းအဖို႔ စိတ္ေက်နပ္မႈ အျပည့္အဝ ရရွိသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။  ကင္ၿပီးၿပီးျခင္း၊ ခ်က္ခ်င္းစားသံုးရင္ေတာ့ အရသာ ပိုမိုေကာင္းမြန္မွာျဖစ္ပါတယ္။  ျပင္ဆင္စားေသာက္တဲ့ အခါမွာ ဆားနဲ႔ဂ်ံဳမႈန္႔ ေတြကပ္ေနတဲ့ ငါးကင္ရဲ႕ အေပၚယံအေၾကးခြံကို ကတ္ေၾကးနဲ႔ျဖစ္ေစ၊ လက္နဲ႔ျဖစ္ေစ၊ တျဖည္းျဖည္း ခ်င္း ဖယ္ထုတ္လိုက္တယ္ဆိုရင္၊ အနံ႔အရသာေမႊးၿပီး  ႏူးညံေပ်ာ့ေပ်ာင္းတဲ့ ငါးကင္ကို ရမွာ မလြဲပါဘူး။  ငါးကင္နဲ႔တြဲဖက္ စားေသာက္ရမယ့္ အခ်ဥ္ အတြက္ င႐ုတ္သီးနဲ႔ ၾကက္သြန္ျဖဴကိုေရာၿပီး ေၾက ညက္ေအာင္ ႀကိတ္ထားတဲ့ အေရာထဲကို သံပရာ ရည္၊ ဆား၊ သၾကား၊ ငံျပာရည္နဲ႔ ေရတို႔ကို အားလံုး ေရာေမႊလိုက္ရင္ တြဲစားရမယ့္ အခ်ဥ္ရပါၿပီ။  ထိုင္းႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ငါးဆားအံု မီးကင္ကို ညေနေစာင္းမွာ ေခါက္ညိဳလို႔ ေခၚတဲ့ ေကာက္ညႇင္း၊ ဒါမွမဟုတ္ ထမင္းတို႔နဲ႔ စားသံုးၾကပါ တယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ထမင္းနဲ႔တြဲဖက္လို႔ ညေနစာအျဖစ္ စားသံုးႏိုင္ သလို ဘီယာယမကာ ႏွစ္သက္ သူေတြအတြက္လည္း အျမည္းအျဖစ္ အမ်ိဳးမ်ိဳး စား ေသာက္ႏိုင္တာေၾကာင့္ အရသာရွိတဲ့ ထိုင္းငါးဆားအံု မီးကင္ နည္းေလးကို မိမိကိုယ္တိုင္ ျပဳလုပ္ျမည္းစမ္း ၾကည့္ဖို႔ တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။ 


ငါးေခါင္းေျမအိုးဟင္းအခ်ိဳ




ပါ၀င္ေသာပစၥည္းမ်ား

ငါးၾကင္းေခါင္း တစ္ေခါင္း(၃၀က်ပ္သားခန္႕)၊ ပဲျပား တစ္တံုး(ေလးေထာင့္တံုးေလးမ်ား တံုးထားပါ)၊ မုန္႕ညင္းျဖဴ ေျခာက္ က်ပ္သား(တစ္လက္မအရြယ္စီ လွီးထားပါ)၊ တရုတ္မႈိေျခာက္ ငါးပြင့္ (ေရေႏြးျဖင့္ စိမ္ထားပါ၊ အညွာဖယ္ပစ္ပါ)၊ ၀က္သား ကင္ ေျခာက္က်ပ္သား (ပါးပါးလွီးထားပါ)၊ မွ်စ္ႏုႏု သံုးက်ပ္သားခန္႕ (မထူမပါး လွီးထားပါ)၊ မုန္လာဥနီ သံုးက်ပ္သားခန္႕ (ပါးပါးလွီးထားပါ)၊ ၾကက္သြန္ျမိတ္ ႏွစ္ပင္ ( ခပ္ရွည္ရွည္ပိုင္းျဖတ္ထားပါ)၊ ပဲငါးပိအႏွစ္ ထမင္းစားဇြန္း တစ္ဇြန္း၊ ၾကက္ျပဳတ္ ရည္ သို႕မဟုတ္ ေရ ၁.၂ လီတာ၊ ခ်င္းပါးပါးလွီး ေလးျပား၊ ခရုဆီ ထမင္းစားဇြန္း တစ္ဇြန္း၊ ဟင္းခ်က္၀ိုင္ ထမင္းစားဇြန္း တစ္ဇြန္း ဆား လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၁/၂ ဇြန္း၊ သၾကား လက္ဖက္ရည္ဇြန္း တစ္ဇြန္း၊ပဲငံျပာရည္အက်ဲ လက္ဖက္ရည္ဇြန္း တစ္ဇြန္း + ထမင္းစားဇြန္း ႏွစ္ဇြန္း၊ ပဲငံျပာရည္အပ်စ္ လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၁/၂ ဇြန္း၊ ႏွမ္းဆီ လက္ဖက္ရည္ဇြန္း တစ္ဇြန္း၊ ငရုတ္ေကာင္းမႈန္႕ႏွင့္ ေကာ္မႈန္႕ အနည္းငယ္။

ခ်က္ျပဳတ္နည္း

၁)ငါးေခါင္းကို အေၾကးခြံမ်ားဖယ္ျပီး ေရစင္ေအာင္ေဆးကာ ထက္ျခမ္းျခမ္းပါ။ ေရစစ္ျပီး ပဲငံျပာရည္အက်ဲ ထမင္းစားဇြန္း ႏွစ္ဇြန္းႏွင့္ ေကာ္မႈန္႕တို႕ျဖင့္နယ္ပါ။

၂) ေျမအိုးထဲတြင္ ဆီအနည္းငယ္ကို အပူေပးကာ ငါးေခါင္းႏွင့္ ပဲျပားမ်ားကို ညိဳေရာင္သန္းသည္အထိ ထည့္ေၾကာ္ပါ။ ျပီးလွ်င္ ဆယ္ယူထားျပီး အိုးထဲသို႕ ဆီသံုးဇြန္းထည့္ပါ။ ဆီပူလွ်င္ ခ်င္းႏွင့္ ပဲငါးပိထည့္ ဆီသတ္ပါ။

၃)ေမႊးပ်ံ႕လာလွ်င္ မုန္႕ညင္းျဖဴ၊ မုန္လာဥနီ၊ မႈိ၊မွ်စ္ႏွင့္ ၀က္သားကင္ထည့္ေၾကာ္ပါ။ ထို႕ေနာက္ အရသာမႈန္႕ခတ္၍ က်န္ပစၥည္းအားလံုးႏွင့္ ေရကိုထည့္ပါ။ ငါးေခါင္းႏွင့္ ပဲျပားေၾကာ္ကိုပါထည့္ျပီး မီးမွ်ဥ္းမွ်ဥ္းျဖင့္ မိနစ္ ၂၀ခန္႕ ဖံုးအုပ္ကာခ်က္ပါ။ ထို႕ေနာက္ ၾကက္သြန္ျမိတ္ျဖဴးျပီး သံုးေဆာင္ပါ။

(Ref: Heavenly Claypot Magic by Pang Nyuk Yoon)


ကိုကာကိုလာၾကက္ေတာင္ပံ




တရုတ္ျပည္မွ စားဖိုမွဴးတစ္ေယာက္ေျပာျပေသာ ဟင္းခ်က္နည္းေလးပါ။ ၾကက္ေၾကာ္ရဲ႕အေရာင္အဆင္းက နီညိဳေရာင္ သမ္းေနျပီး ပန္းကန္လွလွပပထဲထည့္ ကီ၀ီသီးကို အကြင္းလိုက္လွီးျပီးအေပၚကတင္ကာ အလွဆင္ထားႏိုင္ပါတယ္။

ပါ၀င္ပစၥည္းမ်ား

အသားမ်ားေသာၾကက္ေတာင္ပံ (အရင္း+အဖ်ား) ၃၀ က်ပ္သား၊ ကိုကာကိုလာသံဘူး တစ္၀က္ (၁၇၀ မီလီလီတာခန္႕)၊ ခ်င္းပါးပါးလွီး ႏွစ္ျပား၊ ဟင္းခ်က္အရက္ ထမင္းစားဇြန္း တစ္ဇြန္း၊ ပဲငံျပာရည္အက်ဲ ထမင္းစားဇြန္း တစ္ဇြန္း၊ ဆား အနည္းငယ္၊ ဆီ ထမင္း စားဇြန္း ႏွစ္ဇြန္း။

ျပဳလုပ္နည္း

(၁) ၾကက္ေတာင္ပံမ်ားကို ေရစင္ေအာင္ေဆးျပီး အရင္းပိုင္းနဲ႕ အဖ်ားပိုင္းတို႕ကို သတ္သတ္စီျဖစ္ေအာင္ အဆစ္ေနရာမွ ခုတ္ပိုင္းထားပါ။ ခုတ္ျပီးရင္ ဆား၊ ဟင္းခ်က္အရက္၊ ပဲငံျပာရည္တို႕ျဖင့္ နယ္ကာ နာရီ၀က္ခန္႕ ႏွပ္ထားပါ။

(၂) ထို႕ေနာက္ အိုးတစ္လံုးကို အပူေပး၍ ၾကက္ေတာင္ပံမ်ားထည့္ကာ ေရျမဳပ္ရံု ေလာင္းထည့္ျပီးခ်က္ပါ။ ထိုေရအား လံုးခန္းသြားျပီဆိုရင္ ၾကက္ေတာင္ပံမ်ားဆယ္ယူ ထားပါ။

(၃) ဒယ္အိုးတစ္လံုးနဲ႕ ဆီကိုအပူေပး၍ ခ်င္းထည့္ကာဆီသတ္ပါ။ ခ်င္းနံ႕ေမႊးလာရင္ ၾကက္ေတာင္ပံျမဳပ္ရံုေလာင္းထည့္ပါ။ ကိုကာကိုလာ ရည္မ်ား ခန္းေျခာက္ခါနီးျပီဆိုရင္ ပန္းကန္ထဲဆယ္ထည့္ကာ သံုးေဆာင္ႏိုင္ပါျပီ။

Wednesday, November 25, 2020

မရှိမဖြစ်KPI (မင်းခေါင်)

 မရှိမဖြစ်KPI (မင်းခေါင်)




KPI ဆိုတာဘာလဲ

KPI တွေဟာ လုပ်ငန်းတွေကို သူတို့ရဲ့မဟာဗျူဟာမြောက်ရည်မှန်း ချက်၊ ပန်းတိုင်တွေအပေါ်မှာ ဘယ်လောက်ထိ ဆောင်ရွက်နိုင်ပြီလဲဆိုတာကို နားလည်ဖို့ကူညီပေးပါတယ်။ ဒီထက်ပိုပြီးအကျယ်တဝင့်ပြောရရင် KPI တွေဟာ လုပ်ငန်းတွေအနေနဲ့ သူတို့သွားရမည့်ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်အပေါ်မှာ သွားနေပြီလား၊ ဘယ်နားရောက်နေပြီလဲလို့ သူတို့နဲ့သက်ဆိုင် သူတွေကို ပြောပြ ပေးတဲ့ အရေးကြီးသတင်းအချက်အလက်တွေပဲဖြစ်ပါ တယ်။ ဒါ့အပြင် KPIs တွေဟာ လုပ်ငန်းတွေကို ရှုပ်ထွေးလှတဲ့နားလည်ဖို့ ခက်လှတဲ့လုပ်ငန်းရဲ့အောင်မြင်စွာစွမ်းဆောင်နိုင်မှုတွေကို ပိုမိုနားလည်ဖို့လွယ်ကူတဲ့ Indicators  တွေအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ် မှုပိုမိုလွယ်ကူစေမယ့်အပြင် လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည်ကိုပါ တိုးတက်စေပါ လိမ့်မယ်။


ကြည့်လိုက်ရင် ရှုပ်သလိုထင်ရတဲ့ KPIs  ဟာ တကယ်တော့ ကျနော်တို့နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ကိစ္စရပ်တချို့နဲ့ အလားသဏ္ဍာန်ဆင်ပါ တယ်။ ဥပမာကြည့်အောင် - ကျနော်တို့နေထိုင်မကောင်းလို့ဆရာဝန်သွားပြတယ်ဆိုပါစို့။ ဆရာဝန်က ကျနော်တို့က ဘာပြောမလဲ။ သေချာတာက ဘာဖြစ်တာလဲ လို့စမေးမယ်။ နောက်ပြီး သူဆက်လုပ်မှာက ပေါင်ချိန်မယ်၊ သွေးတိုင်း မယ်၊ အဖျားတိုင်းမယ်၊ နှလုံးခုန်နှုန်းတွေ တိုင်းမယ်မဟုတ်ပါ လား။ အဲဒီအချက်အလက်တွေဟာ ကျနော်တို့ ဘယ်လောက်ကျန်းမာ သလဲဆိုတာရဲ့ညွှန်းကိန်းတွေမဟုတ်ပါလား။ အလားတူပါပဲ။ KPIS တွေကိုကြည့်ပြီး ကျနော်တို့ရဲ့လုပ်ငန်းကို ကျနော်တို့အကဲဖြတ်လို့ ရနိုင်ပါတယ်။


          တကယ့်လက်တွေ့မှာတော့ ကျနော်တို့ဟာ KPI ကို သေချာနားမလည်ကြသလိုပဲ မလိုအပ်ဘဲ လျှောက်သုံးနေကြတာမျိုး ဖြစ်နေကြပါတယ်။ အများအားဖြင့် KPI တွေကို ငွေကြေးဆိုင်ရာကိန်းဂဏာန်းလောက်ပဲ ယူဆထားကြတာမျိုးလဲရှိလေရဲ့။ ဒါပေမဲ့ အဲလိုစဉ်းစားတာမှားပါတယ်။ KPI အတွက် သတင်းအချက်အလက်တွေဟာ လုပ်ငန်းအောင်မြင်ဖို့ အတွက် အကောင်းဆုံးအဖြေပေး နိုင်ဖို့နေရာပေါင်းစုံကရယူရတာဖြစ်ပါတယ်။  ရှုပ်ထွေးပြီး လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ပြဖို့ခက်တဲ့ လုပ်ငန်းရဲ့အချက်အလက်တွေ ကို KPIs တွေသုံးပြီး ခြေရာခံတိုင်းတာလို့ရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် လုပ်ငန်းအောင်မြင်ဖို့အရမ်းအရေးကြီးတဲ့အချက်အလက်တွေဟာ ဘယ် အခြေအနေကနေ ဘယ်အခြေအနေအထိ ရွေ့လျားနေသလဲ ကြည့်ပြီး စဉ်းစားဆုံးဖြတ်လို့ရတာပေါ့။ 


          မကောင်းတာတစ်ခုက တိုင်းတာလို့ရတဲ့အရာတစ်ခုနဲ့ တိုင်းတာသင့်တဲ့အရာတွေက အများအားဖြင့်ဆက်စပ်လို့မရတာပါ။ လိုတဲ့သတင်းအချက် အလက်ကဘာလဲရှာ၊ ပြီးတော့မှ Performance တိုင်းဖို့  Indicators ကို သေချာဒီဇိုင်းထုတ်မယ်ဆိုရင် အဲဒါဟာ KPI  ပဲဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ KPI ကို ဖော်ထုတ်ပြီးအသုံးချရမယ့်အစား ကုမ္ပဏီတွေက ဘာလုပ်ကြသလဲဆိုတော့ရေခဲ  (ICE)


နည်းလမ်းကို သုံးကြပါတယ်။ အဲဒါက 


(၁) Identify everything that is easy to measure and count


 ဘယ်အရာတွေက တိုင်းတာလို့အလွယ်တကူရရှိနိုင်မလဲ သေချာရှာဖွေ ဖော်ထုတ်မယ်။


(၂) Collect and report the data on everything that is easy to measure and count


 -  ပြီးရင် အဲဒီအရာတွေနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သ တင်းအချက်အလက်တွေကို စုဆောင်းပြီး အစီရင်ခံစာပြုစုမယ်။


(၃) End up scratching your head thinking, ‘What on earth does this all mean and what are we going to do with all this performance data?’  - ခေါင်းကုတ်ပြီးစဉ်းစားရပြီ (အဲဒီသတင်းအချက် အလက်တွေက ဘာကိုပြောပြနေတာလဲ။ အဲဒီအချက် အလက်တွေကို ကိုင် ပြီး ငါဘာဆက်လုပ်ရမလဲပေါ့)


          ကဲ။ မေးစရာရှိတာက မိတ်ဆွေတို့ကော။KPI ကို တကယ်စနစ်တကျ အသုံးချနေကြပြီလား။ ရေခဲတုံးကြီးပဲလုပ်နေကြ တာလား။


ဆုံးဖြတ်ချက်မှန်မှန်ကန်ကန်ချမှတ်ဖို့အတွက် မရှိမဖြစ် KPI


          သေချာထိထိရောက်ရောက်သုံးနိုင်မယ်ဆိုရင် KPIs တွေဟာ ပိုကောင်းတဲ့၊ ပိုမှန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို စိုးရိမ်စိတ် အနည်းဆုံးနဲ့ချမှတ်နိုင်ဖို့လိုအပ်တဲ့အထောက်အထားတွေ၊ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါတယ်။ စီးပွားရေးမှာ လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံတွေ လိုတာမှန်တာပေါ့။နောက်ပြီး တစ်ခါတလေကျတော့ လိုအပ်တဲ့သတင်းအချက်အလက် တွေမရလိုက်ဘဲနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်ရတဲ့အချိန်တွေအများကြီး ကြုံကြရမှာပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ အမှားအနည်းဆုံးနဲ့ သံသယရှင်းရှင်း၊ အပူအပင် ကင်းကင်းနဲ့ မှန်ကန်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ချဖို့ကျတော့ KPIs တွေမရှိရင် ခက်သွားပြီ။


(၁)KPIs တွေကိုသုံးပြီး လုပ်ငန်းအတွက် အရေးကြီးတဲ့မေးခွန်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဖြေရှာမယ်။ 


          စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအနေနဲ့ KPI ရှိမှသာ လုပ်ငန်းအတွက် အရေး ကြီးတဲ့မေးခွန်းတွေကို အဖြေရှာနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းရဲ့မဟာဗျူ ဟာအလိုက် ကိုယ့်လုပ်ငန်းဟာ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်ကိုသွားမယ့်လမ်း ကြောင်းပေါ်မှာ ရှိနေရဲ့လားဆိုတာ သိရဖို့အတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ပြန်မေး ရမယ့်မေးခွန်းတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ အဲဒီမေးခွန်းတွေကို သိပြီဆိုတာနဲ့ အဲဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေကိုရှာဖို့ လိုအပ်မယ့်သတင်းအချက်အလက်တွေရှာဖို့လွယ်သွားပြီပေါ့။ လိုအပ်တဲ့သတင်းအချက်အလက်တွေရပြီဆိုရင် လုပ်ငန်း နဲ့ကိုက်ညီတဲ့ KPI ကိုဖော်ထုတ်ပြီး လုပ်ငန်းရဲ့မဟာဗျူဟာထဲမှာထည့်သုံးလို့ရပြီပေါ့။


          KPI တွေကိုအသုံးချပြီး လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည်ကို တိတိကျကျ တိုင်းတာနိုင်သလိုပဲ တစ်ဖန်


- ပြီးခဲ့တဲ့ကာလမှ ဘာရလဒ်တွေရခဲ့တယ်ဆိုတာအခြေခံပြီး အနာဂတ်မှာ တိုးတက်အောင် ဘာတွေဆက်လုပ်မယ်ပြင်ဆင်လို့ရသလို


- ကိုယ့်လုပ်ငန်းရဲ့ Stakeholder တွေကို ရှင်းပြတာ၊ လုပ်ငန်းရဲ့ Compliance ဘယ်လောက်ဖြစ်သလဲဆိုတာကို ဖော်ပြနိုင်တာစတဲh အကျိုးကျေးဇူးတွေရပါလိမ့်မယ်။ 


- လိုအပ်ချက်ပေါ်မှာ အာရုံစိုက်ပြီး အားထုတ်လုပ်ဆောင်စေနိုင်မှာဖြစ်တဲ့အပြင် Output ကိုလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်စေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 


(၂) KPIs ကိုသုံးပြီး စွမ်းဆောင်ရည်တိုးတက်အောင်လုပ်ကြမယ်


          တကယ်လို့သာ လုပ်ငန်းတွေမှာ လိုအပ်တဲ့သတင်းအချက်အလက်အပြည့်အစုံရှိမယ်ဆို ပိုကောင်းတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေချမှတ်နိုင်မယ်ဆိုတာ ငြင်းစရာမရှိပါဘူး။ အဲဒီသတင်းအချက်အလက်တွေကတစ်ဆင့် ဘာတွေကအလုပ်ဖြစ်တယ်၊ ဘာတွေက အလုပ်မဖြစ်ဘူးဆိုတာ သင်ယူလို့ရနိုင်မှာဖြစ်ပြီး စွမ်းဆောင်ရည်တက်လာစေမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါအပြင် KPIs တွေ ဟာ တခြားအပြင် လောကမှာ ဘာတွေဖြစ်နေလဲဆိုတာကို သိစေနိုင်မယ့်အ ပြင် လုပ်ငန်းကိုလမ်းကြောင်းမှန်ပေါ်ရှိနေသလားဆိုတာကို သေချာ သိရှိစေပါလိမ့်မယ်။


(၃) ကိုယ့်လုပ်ငန်းရဲ့ Stakeholder တွေကို ရှင်းပြခြင်း လုပ်ငန်းရဲ့ Compliance ဘယ်လောက်ဖြစ်သလဲဆိုတာကို ဖော်ပြနိုင်ခြင်း


          KPIs တွေအနေနဲ့ လုပ်ငန်းရဲ့ Stakeholder တွေကို လိုအပ်တဲ့သတင်းအချက်အလက်တွေပေးနိုင်စွမ်းသလိုပဲ လုပ်ငန်းဟာ ဘယ်လောက်ထိ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေနဲ့အညီ လုပ်ဆောင်နေသလဲဆိုတာကိုသိစေနိုင်ပါ တယ်။ အဲဒီရည်ရွယ်ချက်အတွက် တိုင်း တာမယ်ဆိုရင်တော့ Regulators တွေအတွက် လိုအပ်မယ့်အစီရင်ခံစာတွေ ညွှန်ကိန်းတွေ  (ဥပမာအားဖြင့်နှစ်စဉ်ဘဏ္ဍာရေး စာရင်းတွေ၊ အကောင့်တွေနဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်အစီရင်ခံ စာတွေနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ အစီရင်ခံစာတွေ) ကို မဖြစ်မနေပြုစုရမှာဖြစ်ပါတယ်။ 


(၄) လိုအပ်ချက်ပေါ်မှာအာရုံစိုက်ပြီး အားထုတ်လုပ်ဆောင်စေနိုင်မှာဖြစ် ခြင်းနဲ့ Output ကိုလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်စေနိုင်ခြင်း


          KPIs တွေကိုသုံးပြီး ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အလေ့အထကို အာရုံစိုက်နိုင်မှာ ဖြစ်သလို သူတို့ရဲ့ Output ကိုလည်း စောင့်ကြည့်ထိန်း ချုပ်နိုင်မှာဖြစ်ပါ တယ်။ နည်းနည်းတော့ လူသားမဆန်ဘူးလို့ ယူဆနိုင်သော်လည်း KPIs တွေနဲ့သာလျှင် ဝန်ထမ်းနဲ့လုပ်ငန်းအကြား အပြုသဘောဆောင်တဲ့ Dialogue တွေပြုလုပ်ဖို့ပိုမိုအားကောင်းစေမှာဖြစ်ပါတယ်။ 


          ဥပမာအားဖြင့် မန်နေဂျာတစ်ယောက်ဟာ လုပ်နည်းလုပ်ဟန်တစ်ခုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သိပ်ခေါင်းမာတယ်ပေါ့။ ဒါပေမဲ့ သူ့လုပ်ပုံလုပ်နည်းနဲ့ပတ်သက် ပြီး သူ့ဝန်ထမ်းတွေကလည်း နည်းနည်းမှသဘောမတူဘူးဆိုပါစို့။ အဲလိုအ ခြေအနေမျိုးမှာ KPIs ကသာလျှင် နှစ်ဘက်စလုံးအတွက် ဘယ်သူ့စဉ်းစား ချက်က မှန်ကန်သလဲ၊ ဘယ်သူ့ဆောင်ရွက်ချက်ကမှန်ကန်သလဲဆိုတာ ဘက် လိုက်မှုကင်းကင်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ အလားတူပဲ။ 


ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က သူလုပ်ရမယ့်လုပ်ငန်းတာဝန်ကို သူမလုပ် ဘူးဆိုရင် KPIs တွေ က သူ့ရဲ့အားသာချက်၊ အားနည်းချက်တွေကို ချက်နဲ့လက်နဲ့ပြောပြနိုင်စေပါလိမ့်မယ်။ ထင်မြင်ယူဆချက်သက် သက်ဆိုတာက အငြင်းပွားနိုင်စရာတွေ ဖြစ်နေတာကို။ KPIs နဲ့ကျတော့ ဘယ်သူမှငြင်းလို့မရတော့ဘူးပေါ့။¬¬


(ဆရာမင်းခေါင်)


(Zawgyi) 

မရွိမျဖစ္KPI (မင္းေခါင္)




KPI ဆိုတာဘာလဲ

KPI ေတြဟာ လုပ္ငန္းေတြကို သူတို့ရဲ့မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ရည္မွန္း ခ်က္၊ ပန္းတိုင္ေတြအေပၚမွာ ဘယ္ေလာက္ထိ ေဆာင္ရြက္နိုင္ၿပီလဲဆိုတာကို နားလည္ဖို့ကူညီေပးပါတယ္။ ဒီထက္ပိုၿပီးအက်ယ္တဝင့္ေျပာရရင္ KPI ေတြဟာ လုပ္ငန္းေတြအေနနဲ႔ သူတို့သြားရမည့္ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္အေပၚမွာ သြားေနၿပီလား၊ ဘယ္နားေရာက္ေနၿပီလဲလို့ သူတို့နဲ႔သက္ဆိုင္ သူေတြကို ေျပာျပ ေပးတဲ့ အေရးႀကီးသတင္းအခ်က္အလက္ေတြပဲျဖစ္ပါ တယ္။ ဒါ့အျပင္ KPIs ေတြဟာ လုပ္ငန္းေတြကို ရွုပ္ေထြးလွတဲ့နားလည္ဖို့ ခက္လွတဲ့လုပ္ငန္းရဲ့ေအာင္ျမင္စြာစြမ္းေဆာင္နိုင္မွုေတြကို ပိုမိုနားလည္ဖို့လြယ္ကူတဲ့ Indicators  ေတြအျဖစ္ ေျပာင္းလဲေပးၿပီး ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ မွုပိုမိုလြယ္ကူေစမယ့္အျပင္ လုပ္ငန္းစြမ္းေဆာင္ရည္ကိုပါ တိုးတက္ေစပါ လိမ့္မယ္။


ၾကည့္လိုက္ရင္ ရွုပ္သလိုထင္ရတဲ့ KPIs  ဟာ တကယ္ေတာ့ က်ေနာ္တို့ေန႔စဥ္ဘဝမွာ ၾကဳံေတြ႕ေနရတဲ့ကိစၥရပ္တခ်ိဳ့နဲ႔ အလားသ႑ာန္ဆင္ပါ တယ္။ ဥပမာၾကည့္ေအာင္ - က်ေနာ္တို့ေနထိုင္မေကာင္းလို့ဆရာဝန္သြားျပတယ္ဆိုပါစို့။ ဆရာဝန္က က်ေနာ္တို့က ဘာေျပာမလဲ။ ေသခ်ာတာက ဘာျဖစ္တာလဲ လို့စေမးမယ္။ ေနာက္ၿပီး သူဆက္လုပ္မွာက ေပါင္ခ်ိန္မယ္၊ ေသြးတိုင္း မယ္၊ အဖ်ားတိုင္းမယ္၊ ႏွလုံးခုန္ႏွုန္းေတြ တိုင္းမယ္မဟုတ္ပါ လား။ အဲဒီအခ်က္အလက္ေတြဟာ က်ေနာ္တို့ ဘယ္ေလာက္က်န္းမာ သလဲဆိုတာရဲ့ညႊန္းကိန္းေတြမဟုတ္ပါလား။ အလားတူပါပဲ။ KPIS ေတြကိုၾကည့္ၿပီး က်ေနာ္တို့ရဲ့လုပ္ငန္းကို က်ေနာ္တို့အကဲျဖတ္လို့ ရနိုင္ပါတယ္။


          တကယ့္လက္ေတြ႕မွာေတာ့ က်ေနာ္တို့ဟာ KPI ကို ေသခ်ာနားမလည္ၾကသလိုပဲ မလိုအပ္ဘဲ ေလၽွာက္သုံးေနၾကတာမ်ိဳး ျဖစ္ေနၾကပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ KPI ေတြကို ေငြေၾကးဆိုင္ရာကိန္းဂဏာန္းေလာက္ပဲ ယူဆထားၾကတာမ်ိဳးလဲရွိေလရဲ့။ ဒါေပမဲ့ အဲလိုစဥ္းစားတာမွားပါတယ္။ KPI အတြက္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြဟာ လုပ္ငန္းေအာင္ျမင္ဖို့ အတြက္ အေကာင္းဆုံးအေျဖေပး နိုင္ဖို့ေနရာေပါင္းစုံကရယူရတာျဖစ္ပါတယ္။  ရွုပ္ေထြးၿပီး လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ျပဖို့ခက္တဲ့ လုပ္ငန္းရဲ့အခ်က္အလက္ေတြ ကို KPIs ေတြသုံးၿပီး ေျခရာခံတိုင္းတာလို့ရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ လုပ္ငန္းေအာင္ျမင္ဖို့အရမ္းအေရးႀကီးတဲ့အခ်က္အလက္ေတြဟာ ဘယ္ အေျခအေနကေန ဘယ္အေျခအေနအထိ ေရြ႕လ်ားေနသလဲ ၾကည့္ၿပီး စဥ္းစားဆုံးျဖတ္လို့ရတာေပါ့။ 


          မေကာင္းတာတစ္ခုက တိုင္းတာလို့ရတဲ့အရာတစ္ခုနဲ႔ တိုင္းတာသင့္တဲ့အရာေတြက အမ်ားအားျဖင့္ဆက္စပ္လို့မရတာပါ။ လိုတဲ့သတင္းအခ်က္ အလက္ကဘာလဲရွာ၊ ၿပီးေတာ့မွ Performance တိုင္းဖို့  Indicators ကို ေသခ်ာဒီဇိုင္းထုတ္မယ္ဆိုရင္ အဲဒါဟာ KPI  ပဲျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီ KPI ကို ေဖာ္ထုတ္ၿပီးအသုံးခ်ရမယ့္အစား ကုမၸဏီေတြက ဘာလုပ္ၾကသလဲဆိုေတာ့ေရခဲ  (ICE)


နည္းလမ္းကို သုံးၾကပါတယ္။ အဲဒါက 


(၁) Identify everything that is easy to measure and count


 ဘယ္အရာေတြက တိုင္းတာလို့အလြယ္တကူရရွိနိုင္မလဲ ေသခ်ာရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္မယ္။


(၂) Collect and report the data on everything that is easy to measure and count


 -  ၿပီးရင္ အဲဒီအရာေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သ တင္းအခ်က္အလက္ေတြကို စုေဆာင္းၿပီး အစီရင္ခံစာျပဳစုမယ္။


(၃) End up scratching your head thinking, ‘What on earth does this all mean and what are we going to do with all this performance data?’  - ေခါင္းကုတ္ၿပီးစဥ္းစားရၿပီ (အဲဒီသတင္းအခ်က္ အလက္ေတြက ဘာကိုေျပာျပေနတာလဲ။ အဲဒီအခ်က္ အလက္ေတြကို ကိုင္ ၿပီး ငါဘာဆက္လုပ္ရမလဲေပါ့)


          ကဲ။ ေမးစရာရွိတာက မိတ္ေဆြတို့ေကာ။KPI ကို တကယ္စနစ္တက် အသုံးခ်ေနၾကၿပီလား။ ေရခဲတုံးႀကီးပဲလုပ္ေနၾက တာလား။


ဆုံးျဖတ္ခ်က္မွန္မွန္ကန္ကန္ခ်မွတ္ဖို့အတြက္ မရွိမျဖစ္ KPI


          ေသခ်ာထိထိေရာက္ေရာက္သုံးနိုင္မယ္ဆိုရင္ KPIs ေတြဟာ ပိုေကာင္းတဲ့၊ ပိုမွန္တဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြကို စိုးရိမ္စိတ္ အနည္းဆုံးနဲ႔ခ်မွတ္နိုင္ဖို့လိုအပ္တဲ့အေထာက္အထားေတြ၊ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ေပးစြမ္းနိုင္ပါတယ္။ စီးပြားေရးမွာ လုပ္ငန္းအေတြ႕အၾကဳံေတြ လိုတာမွန္တာေပါ့။ေနာက္ၿပီး တစ္ခါတေလက်ေတာ့ လိုအပ္တဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ ေတြမရလိုက္ဘဲနဲ႔ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်လိုက္ရတဲ့အခ်ိန္ေတြအမ်ားႀကီး ၾကဳံၾကရမွာပါ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ အမွားအနည္းဆုံးနဲ႔ သံသယရွင္းရွင္း၊ အပူအပင္ ကင္းကင္းနဲ႔ မွန္ကန္တဲ့ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ဖို့က်ေတာ့ KPIs ေတြမရွိရင္ ခက္သြားၿပီ။


(၁)KPIs ေတြကိုသုံးၿပီး လုပ္ငန္းအတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ေမးခြန္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အေျဖရွာမယ္။ 


          စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအေနနဲ႔ KPI ရွိမွသာ လုပ္ငန္းအတြက္ အေရး ႀကီးတဲ့ေမးခြန္းေတြကို အေျဖရွာနိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ လုပ္ငန္းရဲ့မဟာဗ်ဴ ဟာအလိုက္ ကိုယ့္လုပ္ငန္းဟာ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ကိုသြားမယ့္လမ္း ေၾကာင္းေပၚမွာ ရွိေနရဲ့လားဆိုတာ သိရဖို့အတြက္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ျပန္ေမး ရမယ့္ေမးခြန္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ အဲဒီေမးခြန္းေတြကို သိၿပီဆိုတာနဲ႔ အဲဒီေမးခြန္းရဲ့ အေျဖကိုရွာဖို့ လိုအပ္မယ့္သတင္းအခ်က္အလက္ေတြရွာဖို့လြယ္သြားၿပီေပါ့။ လိုအပ္တဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ေတြရၿပီဆိုရင္ လုပ္ငန္း နဲ႔ကိုက္ညီတဲ့ KPI ကိုေဖာ္ထုတ္ၿပီး လုပ္ငန္းရဲ့မဟာဗ်ဴဟာထဲမွာထည့္သုံးလို့ရၿပီေပါ့။


          KPI ေတြကိုအသုံးခ်ၿပီး လုပ္ငန္းစြမ္းေဆာင္ရည္ကို တိတိက်က် တိုင္းတာနိုင္သလိုပဲ တစ္ဖန္


- ၿပီးခဲ့တဲ့ကာလမွ ဘာရလဒ္ေတြရခဲ့တယ္ဆိုတာအေျခခံၿပီး အနာဂတ္မွာ တိုးတက္ေအာင္ ဘာေတြဆက္လုပ္မယ္ျပင္ဆင္လို့ရသလို


- ကိုယ့္လုပ္ငန္းရဲ့ Stakeholder ေတြကို ရွင္းျပတာ၊ လုပ္ငန္းရဲ့ Compliance ဘယ္ေလာက္ျဖစ္သလဲဆိုတာကို ေဖာ္ျပနိုင္တာစတဲh အက်ိဳးေက်းဇူးေတြရပါလိမ့္မယ္။ 


- လိုအပ္ခ်က္ေပၚမွာ အာ႐ုံစိုက္ၿပီး အားထုတ္လုပ္ေဆာင္ေစနိုင္မွာျဖစ္တဲ့အျပင္ Output ကိုလည္း ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ေစမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ 


(၂) KPIs ကိုသုံးၿပီး စြမ္းေဆာင္ရည္တိုးတက္ေအာင္လုပ္ၾကမယ္


          တကယ္လို့သာ လုပ္ငန္းေတြမွာ လိုအပ္တဲ့သတင္းအခ်က္အလက္အျပည့္အစုံရွိမယ္ဆို ပိုေကာင္းတဲ့ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြခ်မွတ္နိုင္မယ္ဆိုတာ ျငင္းစရာမရွိပါဘူး။ အဲဒီသတင္းအခ်က္အလက္ေတြကတစ္ဆင့္ ဘာေတြကအလုပ္ျဖစ္တယ္၊ ဘာေတြက အလုပ္မျဖစ္ဘူးဆိုတာ သင္ယူလို့ရနိုင္မွာျဖစ္ၿပီး စြမ္းေဆာင္ရည္တက္လာေစမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါအျပင္ KPIs ေတြ ဟာ တျခားအျပင္ ေလာကမွာ ဘာေတြျဖစ္ေနလဲဆိုတာကို သိေစနိုင္မယ့္အ ျပင္ လုပ္ငန္းကိုလမ္းေၾကာင္းမွန္ေပၚရွိေနသလားဆိုတာကို ေသခ်ာ သိရွိေစပါလိမ့္မယ္။


(၃) ကိုယ့္လုပ္ငန္းရဲ့ Stakeholder ေတြကို ရွင္းျပျခင္း လုပ္ငန္းရဲ့ Compliance ဘယ္ေလာက္ျဖစ္သလဲဆိုတာကို ေဖာ္ျပနိုင္ျခင္း


          KPIs ေတြအေနနဲ႔ လုပ္ငန္းရဲ့ Stakeholder ေတြကို လိုအပ္တဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ေတြေပးနိုင္စြမ္းသလိုပဲ လုပ္ငန္းဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြနဲ႔အညီ လုပ္ေဆာင္ေနသလဲဆိုတာကိုသိေစနိုင္ပါ တယ္။ အဲဒီရည္ရြယ္ခ်က္အတြက္ တိုင္း တာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ Regulators ေတြအတြက္ လိုအပ္မယ့္အစီရင္ခံစာေတြ ညႊန္ကိန္းေတြ  (ဥပမာအားျဖင့္ႏွစ္စဥ္ဘ႑ာေရး စာရင္းေတြ၊ အေကာင့္ေတြနဲ႔ စြမ္းေဆာင္ရည္အစီရင္ခံ စာေတြနဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ အစီရင္ခံစာေတြ) ကို မျဖစ္မေနျပဳစုရမွာျဖစ္ပါတယ္။ 


(၄) လိုအပ္ခ်က္ေပၚမွာအာ႐ုံစိုက္ၿပီး အားထုတ္လုပ္ေဆာင္ေစနိုင္မွာျဖစ္ ျခင္းနဲ႔ Output ကိုလည္း ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ေစနိုင္ျခင္း


          KPIs ေတြကိုသုံးၿပီး ဝန္ထမ္းေတြရဲ့ အေလ့အထကို အာ႐ုံစိုက္နိုင္မွာ ျဖစ္သလို သူတို့ရဲ့ Output ကိုလည္း ေစာင့္ၾကည့္ထိန္း ခ်ဳပ္နိုင္မွာျဖစ္ပါ တယ္။ နည္းနည္းေတာ့ လူသားမဆန္ဘူးလို့ ယူဆနိုင္ေသာ္လည္း KPIs ေတြနဲ႔သာလၽွင္ ဝန္ထမ္းနဲ႔လုပ္ငန္းအၾကား အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ Dialogue ေတြျပဳလုပ္ဖို့ပိုမိုအားေကာင္းေစမွာျဖစ္ပါတယ္။ 


          ဥပမာအားျဖင့္ မန္ေနဂ်ာတစ္ေယာက္ဟာ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္တစ္ခုနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သိပ္ေခါင္းမာတယ္ေပါ့။ ဒါေပမဲ့ သူ႔လုပ္ပုံလုပ္နည္းနဲ႔ပတ္သက္ ၿပီး သူ႔ဝန္ထမ္းေတြကလည္း နည္းနည္းမွသေဘာမတူဘူးဆိုပါစို့။ အဲလိုအ ေျခအေနမ်ိဳးမွာ KPIs ကသာလၽွင္ ႏွစ္ဘက္စလုံးအတြက္ ဘယ္သူ႔စဥ္းစား ခ်က္က မွန္ကန္သလဲ၊ ဘယ္သူ႔ေဆာင္ရြက္ခ်က္ကမွန္ကန္သလဲဆိုတာ ဘက္ လိုက္မွုကင္းကင္းနဲ႔ ဆုံးျဖတ္ေပးနိုင္ပါလိမ့္မယ္။ အလားတူပဲ။ 


ဝန္ထမ္းတစ္ေယာက္က သူလုပ္ရမယ့္လုပ္ငန္းတာဝန္ကို သူမလုပ္ ဘူးဆိုရင္ KPIs ေတြ က သူ႔ရဲ့အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္ေတြကို ခ်က္နဲ႔လက္နဲ႔ေျပာျပနိုင္ေစပါလိမ့္မယ္။ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္သက္ သက္ဆိုတာက အျငင္းပြားနိုင္စရာေတြ ျဖစ္ေနတာကို။ KPIs နဲ႔က်ေတာ့ ဘယ္သူမွျငင္းလို့မရေတာ့ဘူးေပါ့။¬¬


(ဆရာမင္းေခါင္)